Кіріспе

Шотланд дәрігері сэр Гилберт Блейн, Блейнфилдтен 1-ші баронет, FRSE FRS MRCP (1749 жылдың 29 тамызы – 1834 жылдың 26 маусымы) – Корольдік теңіз күштерінде денсаулық сақтау реформасын жүзеге асырған шотланд дәрігері.

Өмір

Блейнфилдте, Айрширдегі Киркосвальд қаласында туған ол, Блейнфилдтің Гилберт Блейннің (1771 ж. қайтыс болған) және Агнес МакФадзеннің төртінші ұлы еді. Ол Эдинбург және Глазго университеттерінде медицинаны оқыды (MD 1778), осы арқылы жаңа жемістер мен көкөністердің скорбутты алдын алудағы маңыздылығы анықталды. Бірақ Адмиралтейство оның ұсыныстарын іске асырмады, сондықтан скорбут флоттағы аурулардың маңызды себебі болып қала берді. Кейін лимонның орнына лайм қолданыла бастады, оны Ұлыбританияның Кариб теңізіндегі колонияларынан алуға болады. Осы себепті, "лайм" британдықтарды атайтын сленгтік сөз ретінде кеңінен таралды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін, ол Санкт-Томас ауруханасының дәрігері (1783–1795), Уэльс принціне ерекше дәрігер (1786) және корольдің (Джордж IV және Уильям IV) жеке дәрігері болды. 1784 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1788 жылы "Мүшелердің табиғаты және бұлшықет қозғалысының теориясы" тақырыбында Круниан лекциясын оқыды. Осы сот және ауруханалық лауазымдарының арқасында ол Лондонда жақсы тәжірибе жинады, ал үкімет онымен қоғамдық гигиена мәселелері бойынша үнемі кеңесетін болды. 1795 жылы Блейн Адмиралтействоның науқастар мен жарақат алғандар жөніндегі комиссиясының комиссары болып тағайындалды; оның реформаларының нәтижесінде сабын, лимон, жеткілікті желдету және стандартталған медициналық жабдықтармен қамтамасыз етуге қол жеткізілді. Сондай-ақ, ол "Медициналық логика элементтері" (1819) еңбегін жазды.

Өлім

Ол 1834 жылғы 26 маусымда Лондонның Пикадилли ауданындағы Саквилл көшесінде қайтыс болды. Қазіргі уақытта ол алтын жалатылған стерлинг күмістен жасалған; артқы жағында "Mente Manuque" деген ұран жазылған, яғни "ақыл-ойымен және қолымен". Бастапқы талаптар бойынша екі жылда бір рет екі медаль табысталатын болған. Блейн өзі 1832 жылы медальдердің алғашқы жұбын таңдады; бірін HMS Asia кемесінің докторы Джон Лидделлге 1827 жылғы Наварино шайқасына дайындалуы үшін, екіншісін HMS Hussar кемесінің докторы Уильям Доннеллиге сифилис және ревматизм ауруларының себептерін зерттегені үшін берді. Гилберт Блейн медалі бүгінгі күнге дейін жыл сайын Англия Корольдік хирургтар колледжі мен Корольдік дәрігерлер колледжі кезекпен табыстайды. Медаль соңғы рет 2020 жылы Оксфорд университеті ауруханасының пластикалық хирург-консультанты Антон Фриске реконструктивтік трансплантация хирургиясы саласындағы еңбегі үшін берілді.