Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық өнертапқыш және спортшы (1884–1961)
спортшы және өнертапқыш
American inventor and athlete (1884–1961)
the athlete and inventor
Альфред Карлтон Гилберт (15 ақпан 1884 – 24 қаңтар 1961) – американдық өнертапқыш, спортшы, фокусник, ойыншық жасаушы және кәсіпкер. А. С. Гилберт компаниясын құрған Гилберт Erector Set және American Flyer Trains ойыншықтарын ойлап тапқанымен танымал.
Alfred Carlton Gilbert (February 15, 1884 – January 24, 1961) was an American inventor, athlete, magician, toy maker and businessman. As the founder of A. C. Gilbert Company, Gilbert was known for inventing the Erector Set and American Flyer Trains.
Ерте өмір және білім
Гилберт Туалатин академиясында білім алып, жақын орналасқан Форест-Гроувтегі Тынық мұхиты университетінде оқыды, онда ол Гамма-Сигма бауырластығының мүшесі болды. 1902 жылдан кейін Тынық мұхитын тастап, Йель университетіне ауысты, білімін сиқыршы болып жұмыс істеу арқылы қаржыландырып, медицина мамандығы бойынша диплом алды. Оның диссертациясы «Спортшылардың несеп-жыныс жүйесінің ерекшеліктері» деп аталады. 1908 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында ол американдық Эдвард Кукпен бірдей алтын медальді бөлісті. Бұл компания кейін А. С. Гилберт компаниясы болып өсті. Гилберт 1913 жылы құрастыру ойыншығы – Erector Set-ті жасады (оған дейін 1898 жылы Франк Хорнби ұқсас Meccano жиынтығын ойлап тапқан, ол 1901 жылы «Оңай механика» деп патенттелген). Оған Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд теміржолында қолданылған болаттық конструкциялық арқалықтар идея берді. 1918 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, Ұлттық қорғаныс кеңесі ойыншықтар өндірісіне тыйым салуды қарастырғанда, Гилберт сәтті түрде оған қарсылық көрсетті. Баспасөз оны «Рождествоны сақтап қалған адам» деп атады. Ол соғысқа үлес қосып, «Төрт минуттық сөйлеушілердің» қатарында кинотеатр көрермендеріне қысқа лекциялар оқып, азаматтарды соғыс облигацияларын сатып алуға шақырды. 1935 жылға қарай оның компаниясы 30 миллионнан астам Erector жиынтығын сатты. Ол химиялық жиынтықтар, микроскоптар және басқа да білім беру ойыншықтарын өнімдер тізіміне қосты, 50 жылдық мансабында 150-ден астам патент алды. 1938 жылы ол W.O. Coleman-нан American Flyer ойыншық пойызының құқықтарын сатып алып, өндірісін Чикагодан Нью-Хейвенге көшірді. Сонымен қатар, ол осы пойыз желісі үшін 3/16 масштабын қабылдады, бірақ бәсекелес Lionel компаниясымен байланысты үш рельсті O масштабты жолды сақтап қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін O масштабты жолдар екі рельсті S масштабты жолдарға алмастырылды. Гилберт American Flyer пойыздарын шынайырақ етіп жасағаны үшін мақтан тұтты, олар ойыншыққа ұқсамайтын. Гилберт қызметкерлеріне тегін медициналық және заңгерлік кеңес беру және декреттік демалыс беру тұжырымын енгізгені үшін танылды. 1915 жылы ол Америка ойыншық өндірушілер қауымдастығын құрып, оның алғашқы президенті болды. Ғылым американдық қоғамның маңызды бөлігі болғанымен мектептерде оқытылмағанына наразы болған Гилберт 1941 жылы Нью-Йоркте Ғылым залын ашып, ғылым мен технология мұражайын құрды. Ол ғылымға қызығушылықты арттыру және Гилберт өнімдерін сатудың екі мақсатына қызмет етті. 1950-1951 жылдары ол Гилберт U 238 атом энергиясы зертханасын сатты, онда аутунит, карнотит, торбернит және ураниниттің радиоактивті кен үлгілері болды.
Gilbert was educated at the Tualatin Academy and attended Pacific University in nearby Forest Grove, Oregon, where he was a member of the Gamma Sigma Fraternity. He left Pacific after 1902 and transferred to Yale University, financing his education by working as a magician, and earning a degree in medicine. His thesis had the title The Genito Urinary Phenomena of Athletes. He tied for gold with fellow American Edward Cook at the 1908 Summer Olympics in London for pole vaulting. This company later became the A. C. Gilbert Company. Gilbert developed the Erector Set, a construction toy, in 1913 (preceded by the similar Meccano set conceived by Frank Hornby in 1898 which he developed and patented as "Mechanics Made Easy" in 1901). His inspiration was steel construction girders used on the New York, New Haven & Hartford Railroad. In 1918, with the United States embroiled in World War I and the Council of National Defense considering a ban on toy production, Gilbert argued successfully against it. The press gave him the nickname "The man who saved Christmas." Gilbert had by then contributed to the war effort by becoming one of the Four Minute Men who gave short lectures to movie audiences, thus encouraging citizens to purchase war bonds. By 1935, his company had sold more than 30 million of the Erector sets. He also added chemistry sets, microscope sets, and other educational toys to his product line, accumulating more than 150 patents during his 50 year career. In 1938, he acquired the rights to the American Flyer toy train line from W. O. Coleman and moved their production from Chicago to New Haven. At the same time, he adopted a 3/16 scale for this train line while keeping the three rail O gauge track then associated with Lionel, a competitor. Following World War II, O gauge track was abandoned in favor of two rail S gauge track. Gilbert was lauded for his adherence to scale realism, making American Flyer trains look more real and less toylike. Gilbert is credited with originating the concept of providing benefits for his employees, including free medical and legal advice and maternity leave. In 1915 he founded the Toy Manufacturers of America trade association and was its first president. Frustrated that invention was an important part of American society not taught in schools, in 1941 Gilbert opened the Gilbert Hall of Science in New York City, a science and technology museum. It served the dual purpose of promoting interest in science and selling Gilbert's products. In 1950–1951 he marketed the Gilbert U 238 Atomic Energy Laboratory, which contained radioactive ore samples of autunite, carnotite, torbernite and uraninite.
Жеке өмір
1908 жылы ол Мэри Томпсонға үйленді, онымен Пацифик университетінде танысқан болатын. Олардың үш баласы болды: екі қыз және бір ұл. 1930 жылдары олар Коннектикут штатының Хамден қаласында «Маральден» деп аталатын мүлікте тұрды, онда Гилберт неміс шопандары өсірді, олардың бірі Макс фон Стефаниц жүлдесін жеңіп алды. Оның жанында 600 акр жері бар еді, оны ол «Жұмақ» деп атады. Ол оны аң аулау үшін пайдаланды және ол жерде үлкен аңдардың трофейлері сақталды. Сондай-ақ ол клиенттерін және Йель аренасына келген қонақтарын қабылдау үшін де пайдаланды.
In 1908, he married Mary Thompson, whom he had met at Pacific University. They had three children: two girls and a boy. In the 1930s they lived in a property in Hamden, Connecticut called Maraldene which included kennels where Gilbert bred German Shepherds including one which won the Max von Stephanitz award. He also owned a nearby 600 acre estate that he called Paradise. He used it for hunting and it housed his big game trophies. It was a venue for him to entertain clients, and guests attending the Yale Bowl.
Кейінгі жылдар
1954 жылы зейнетке шыққан соң, Гилберт компанияны ұлына берді. Сол жылы ол «Жәннатта өмір сүретін адам» деген тақырыптағы өмірбаянын жариялады. 1961 жылы қайтыс болғаннан кейін, отбасы A. C. Гилберт компаниясының қалған акцияларын Джек Вратерге сатты. 1967 жылы компания жұмынын тоқтатты, бірақ Erector тауарлық белгісі қолданыла берді.
Upon his retirement in 1954, Gilbert turned his company over to his son. The same year, he published his autobiography, titled The Man Who Lives in Paradise. After his death in 1961, the family sold its remaining shares in the A. C. Gilbert Company to Jack Wrather. It went out of business in 1967, although the Erector trademark continued to be used.
Мұра
Гилберттің туған жері Салемдегі мұражай, Орегон штаты, А. С. Гилберттің Discovery Village оның құрметіне аталған. Мұражайда бірнеше тарихи ғимараттар бар, соның ішінде Гилберттің әйелі Эндрю Т. Гилберттің үйі де бар. Ол 1989 жылы ашылды. "Рождествоны сақтап қалған адам" телефильмі – Америка Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан 1917 және 1918 жылдардағы Рождество мерекесінің көркемделіп бейнеленген нұсқасы. Ондағы Гилберттің рөлін Джейсон Александр сомдады. Фильм тарихи деректерден кейбір еркіндіктерді пайдаланады. Ол 2002 жылдың 15 желтоқсанында тұңғыш рет көрсетілді. Орегон штатының Форст-Гроув қаласындағы Тынық мұхиты университетінде оның есімімен аталатын жатақхана 2009 жылы ашылды.
A museum in Gilbert's birthplace of Salem, Oregon, A. C. Gilbert's Discovery Village, is named in his honor. The museum comprises several historic structures, including the house of Gilbert's uncle Andrew T. Gilbert. It opened in 1989. The television movie The Man Who Saved Christmas is a dramatization of Christmas during the years 1917 and 1918 when America was involved in World War I. He was portrayed by Jason Alexander. The film takes several historical liberties. It debuted December 15, 2002. Pacific University in Forest Grove, Oregon, has a residential hall named after him that was opened in 2009.