Берлиндегі сот: 1979 жылғы ұшақ қадағалау ісінің хроникасы

Кіріспе

"Берлиндегі сот" - 1984 жылы жазылған, федералды судья Герберт Джей Стерннің 1979 жылы Берлиндегі АҚШ сотында қарастырылған ұшақ қадағалау ісі туралы кітабы. 1945 жылдың мамыр айында Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бастап, 1990 жылдың қазан айында Германияның бірігуіне дейін Берлин төрт секторға бөлінді: американдық сектор, француздық сектор, британдық сектор және советтік сектор, олардың әрқайсысы басқыншы елдің атымен аталатын. Советтік сектор, ресми емес Шығыс Берлин деп аталатын, Шығыс Германия, Варшава шартының мүшесі, оны өз аумағының бөлігі және іс жүзінде астанасы деп есептеді. Ал американдық, француздық және британдық секторлар, бірлесіп Батыс Берлин деп аталды, кейбір жағынан Батыс Германияның, НАТО мүшесінің бөлігі сияқты басқарылды. Американдық үкімет Берлиндегі американдық әскери күштерге тигізетін әсерден басқа, американдық секторда тікелей билік жүргізбеді. Атап айтқанда, Берлиндегі АҚШ сотының судьясы тек судья Стерн төрағалық еткен сот процесі кезінде ғана бос болды. 1978 жылы НАТО дипломатиялық күш-жігер жұмсағаннан кейін Варшава шартының мемлекеттерін ұшақ қадағалауға қарсы халықаралық конвенцияға қол қоюға көндірді, онда әр қол қойған мемлекет өз аумағына қонған ұшақ қадағалаушыларды жазалауға міндеттенді. 1978 жылдың 30 тамызында Гданьскіден Шығыс Берлиндегі Шенефельд әуежайына бағытталған LOT Polish Airlines рейсі 165 ұшағын Ганс Детлеф Александр Тиде мен Ингрид Руске (екеуі де Шығыс немiс азаматтары) бастапқы тапаншаны (нағыз қару емес) пайдаланып қадағалап, оны Батыс Берлиндегі Темпельхоф әуежайындағы АҚШ Әуе күштерінің базасына бұрды. Батыс Германия үкіметі Тиде мен Рускеге қудақылдық көрсетуге ықылымсыз болды, себебі Батыс Германияның ГДР-дегі репрессиядан қашуға шығыс немiстерінің құқығын қолдау саясаты бар еді. Алайда НАТО мүшелері көп жылдар бойы жұмыс істеген ұшақ қадағалау шартынан айырылуды қаламады. Сондықтан да бұл іс бұрын ешқашан шақырылмаған Берлиндегі АҚШ сотында қарастырылды. Прокурордың қарсылығына қарамастан, судья Стерн айыпталушылардың қазылар алдында сотталуға құқылы екенін шешті, Германияда 1924 жылы жойылған сот процедурасы. Тиденің серігі Ингрид Рускеге қарсы іс соттан тыс қалды, өйткені ол мойындауға қол қойғаннан бұрын Миранда құқықтары туралы хабардар етілмеген. Тиде үш айыптаудан – ұшақ қадағалау және қару-жарақ ұстаудан ақталды, бірақ кепілге алудан кінәлі деп танылды. Ол тоғыз айға жуық мерзімге сотталды. Кітаптағы маңызды мәселе – судья Стерннің АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілдерінің Берлиндегі АҚШ сотының судьясын тағайындаушы орган ретінде судьяның шешімін бақылауға құқылы екенін, яғни Стернге не шешу керектігін айтуға құқылы екенін айтқан мәлімдемелерін қабылдаудан бас тартуы. Стерн жазғандай, "сотталған мерзім" – Тидені Мемлекеттік департаменттен қорғаудың жалғыз жолы болды. Мемлекеттік департамент пен АҚШ-тың Берлиндегі өкілдігінің фактілер мен жағдайларға қатысты басқаша пікірлері болғаны түсінікті, Марк Фельдманның ауызша тарихы, 126-бет, https://adst. org/OH%20TOCs/Feldman. Марк. pdf. 1988 жылы Стерннің кітабы Мартин Шиннің судья Стерн, Харрис Юлиннің Бруно Ристоу және Шон Пенннің куәгер Х рөлінде ойнаған сол аттас фильмнің негізі болды.

Judgment in Berlin is a 1984 book by federal judge Herbert Jay Stern about a hijacking trial in the United States Court for Berlin in 1979, over which he presided. From the end of World War II in Europe in May 1945 until the reunification of Germany in October 1990, Berlin was divided into four sectors: the American Sector, the French Sector, the British Sector, and the Soviet Sector, each named after the occupying power. The Soviet sector, informally called East Berlin, was considered by East Germany, then a member of the Warsaw Pact, to be part of its territory and in fact its capital, and the American, French, and British Sectors, collectively called West Berlin, were in some respects governed as if they were a part of West Germany, a member of NATO. Seldom did the American government exercise power directly in the American sector, except as it affected American military forces stationed in Berlin. In particular, the judgeship of the United States Court for Berlin was vacant except during the trial over which Judge Stern presided. In 1978, after prodigious diplomatic efforts, NATO had convinced the Warsaw Pact states to sign an international convention on hijacking, in which each signatory state promised to punish hijackers who landed in their territory. On 30 August 1978, Hans Detlef Alexander Tiede and Ingrid Ruske, both East Germans, used a starting pistol (not an actual gun) to hijack a Polish passenger aircraft (LOT Polish Airlines Flight 165) from Gdańsk bound for East Berlin's Schönefeld Airport and diverted it instead to the U. S. Air Force base at Tempelhof Airport in West Berlin. The West German government was very reluctant to prosecute Tiede and Ruske because of the West German policy of supporting the right of East Germans to flee oppression in the GDR. However, the NATO members did not want to lose the hijacking treaty on which they had worked for so long. Consequently, the case was prosecuted in the never before convened United States Court for Berlin. Over the prosecutor's objections, Judge Stern ruled that the defendants were entitled to be tried by a jury, a procedure abolished in Germany in 1924. The case against Tiede's co defendant Ingrid Ruske was dismissed because she had not been notified of her Miranda rights before signing a confession. Tiede was acquitted on three charges, including hijacking and possession of a firearm, but convicted of taking a hostage. He was sentenced to time served — about nine months. A significant subtext in the book is Stern's refusal to accept assertions made by representatives of the United States Department of State that, as the authority appointing the judge for the United States Court for Berlin, it also had the right to control the judge's decision, i. e., tell Stern what to decide. The "time served" sentence, writes Stern, was the only method by which he could protect Tiede from the State Department. Not surprisingly, the State Department and the U. S. Mission to Berlin had a different view of the facts and circumstances, Mark Feldman Oral History at p. 126, https://adst. org/OH%20TOCs/Feldman. Mark. pdf

In 1988, Stern's book became the basis of a movie with the same name that starred Martin Sheen as Judge Stern, Harris Yulin as Bruno Ristau, and Sean Penn as Witness X.