Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1948 және 1990 жылдар аралығында Берлиндегі кеңестік сектор. Шығыс Берлин (Ост-Берлин;) 1948 жылдан 1990 жылға дейін Шығыс Германияның (ГДР) жартылай мойындалған астанасы болды, бірақ 1945 жылы ол Үш Үлкен Держава (Америка Құрама Штаттары, Ұлыбритания және Франция) тарапынан Берлиндегі кеңестік оккупациялық аймақ ретінде танылды. Америка, британдық және француздық секторлар Батыс Берлин деп белгіленді. 1961 жылдың 13 тамызынан 1989 жылдың 9 қарашасына дейін Шығыс Берлин Берлин қабырғасымен Батыс Берлинден бөлінді. Батыс Одақтас державалары Шығыс Берлиннің ГДР астанасы екенін мойындамады, сондай-ақ ГДР-дің Шығыс Берлинге билік ету құқығын да мойындамады. Әкімшілік қызметінің көп бөлігінде Шығыс Берлин ГДР үкіметі тарапынан ресми түрде Берлин, ГДР астанасы (Berlin, Hauptstadt der DDR) деп аталды. 1990 жылдың 3 қазанында, Германияның ресми түрде қайта біріккен күні, Шығыс және Батыс Берлин ресми түрде Берлин қаласы ретінде бірікті.
Soviet sector of Berlin between 1948 and 1990
East Berlin (Ost Berlin; ) was the partially recognised capital city of East Germany (GDR) from 1948 to 1990, although in 1945, it was recognised by the Three Powers (United States, United Kingdom, and France) as the Soviet occupation sector of Berlin. The American, British, and French sectors were known as West Berlin. From 13 August 1961 until 9 November 1989, East Berlin was separated from West Berlin by the Berlin Wall. The Western Allied powers did not recognize East Berlin as the GDR's capital, nor the GDR's authority to govern East Berlin. For most of its administrative existence, East Berlin was officially known as Berlin, capital of the GDR (Berlin, Hauptstadt der DDR) by the GDR government. On 3 October 1990, the day Germany was officially reunified, East and West Berlin formally reunited as the city of Berlin.
Шолу
1944 жылғы Лондон хаттамасымен 1944 жылдың 12 қыркүйегінде қол қойылған АҚШ, Ұлыбритания және Кеңес Одағы Германияны үш оккупациялық аймаққа бөліп, Берлиннің арнайы аймағын құру туралы шешім қабылдады, оны үш одақтас күш бірлесіп оккупациялады. 1945 жылдың мамыр айында Кеңес Одағы бүкіл қала үшін «Ұлы Берлиннің магистраты» деп аталатын қалалық үкімет құрды, ол 1947 жылға дейін сақталды. Соғыстан кейін одақтас күштер бастапқыда қаланы Одақтас командованиесінің құрамында бірлесіп басқарды, ол қаланың басқарушы органы қызметін атқарды. Алайда, 1948 жылы Кеңес өкілі Командованиеден шығып, келесі айларда ортақ басқару ажырасып кетті. Кеңес секторында өзін «Ұлы Берлиннің магистраты» деп атаған жеке қалалық үкімет құрылды. 1949 жылы Германия Демократиялық Республикасы құрылғанда, ол бірден Шығыс Берлинді өзінің астанасы деп жариялады – бұл талапты барлық коммунистік елдер мойындады. Дегенмен, Шығыс Берлиннің Volkskammer-ге сайланған өкілдері тікелей сайланбады және 1981 жылға дейін толық дауыс беру құқығына ие болған жоқ. 1948 жылдың маусым айында Батыс Берлинге баратын барлық теміржол және автомобиль жолдары жабылды, ал Шығыс Берлин тұрғындарына эмиграциялауға рұқсат берілмеді. Соған қарамастан, 1960 жылға қарай Шығыс Германия экономикасына соғыс өтемақыларының, өнеркәсіптің кең ауқымдағы қирауының және Маршалл жоспарынан көмек алмауының салдарынан туған қиындықтарға байланысты күніне 1000-нан астам шығыс немiстер Батыс Берлинге қашып отырды. 1961 жылдың тамызында Шығыс Германия үкіметі халықтың эмиграциясын тоқтату үшін Берлин қабырғасымен Батыс Берлинді бөліп тастауға тырысты. Қашуға тырысқан тұрғындар үшін бұл өте қауіпті болды, себебі қарулы сарбаздар заңсыз эмигранттарды атуға дайындықтан өткен. Шығыс Германия социалистік республика болды. Бірақ, жылдар бойы қысым көрсеткеннен кейін, христиан шіркеулеріне ешқандай шектеусіз қызмет етуге рұқсат берілді. 1970 жылдары Шығыс Берлин тұрғындарының жалақысы өсті және жұмыс уақыты қысқарды. Кеңес Одағы мен Коммунистік блогы Шығыс Берлинді ГДР-дың астанасы деп мойындады. Алайда, Батыс одақтастары (АҚШ, Ұлыбритания және Франция) Шығыс Германия үкіметінің Шығыс Берлинді басқару билігін ресми түрде мойындаған жоқ. Одақтастардың ресми хаттамасы Берлиннің оккупациялық статусына сәйкес Шығыс Берлинде тек Кеңес Одағының билігін мойындады. Мысалы, Берлиндегі АҚШ әскери басшылығы Шығыс Берлинге баруды қалаған АҚШ әскери және азаматтық қызметкерлері үшін егжей-тегжейлі нұсқауларды жариялады. Шындығында, үш батыс командованиесі Шығыс Германияның Ұлттық Халық Армиясының Шығыс Берлинде болуына үнемі қарсылық көрсетті, әсіресе әскери шерулер кезінде. Дегенмен, үш батыс одақтасы 1970 жылдары Шығыс Берлинде елшіліктер құрды, бірақ оны Шығыс Германияның астанасы деп мойындамады. Келісімдерде «үкімет орны» сияқты терминдер қолданылды. 1990 жылдың 3 қазанында Шығыс және Батыс Германия, сондай-ақ Шығыс және Батыс Берлин біріктірілді, осылайша Шығыс Берлиннің болуы ресми түрде аяқталды. 1990 жылдың желтоқсанында өткен қалалық сайлауда 1991 жылдың қаңтарында қызметке кіретін «барлық Берлин» мэрі сайланды, ал Шығыс және Батыс Берлиндегі мэрі лауазымдарының мерзімі аяқталды. Эберхард Дипген (Батыс Берлиннің бұрынғы мэрі) біріккен Берлиннің алғашқы сайланған мэрі болды.
With the London Protocol of 1944 signed on 12 September 1944, the United States, the United Kingdom, and the Soviet Union decided to divide Germany into three occupation zones and to establish a special area of Berlin, which was occupied by the three Allied Forces together. In May 1945, the Soviet Union installed a city government for the whole city that was called "Magistrate of Greater Berlin", which existed until 1947. After the war, the Allied Forces initially administered the city together within the Allied Kommandatura, which served as the governing body of the city. However, in 1948 the Soviet representative left the Kommandatura and the common administration broke apart during the following months. In the Soviet sector, a separate city government was established, which continued to call itself the "Magistrate of Greater Berlin". When the German Democratic Republic was established in 1949, it immediately claimed East Berlin as its capital—a claim that was recognized by all communist countries. Nevertheless, East Berlin's representatives to the Volkskammer were not directly elected and did not have full voting rights until 1981. In June 1948, all railways and roads leading to West Berlin were blocked, and East Berliners were not allowed to emigrate. Nevertheless, more than 1,000 East Germans were escaping to West Berlin each day by 1960, caused by the strains on the East German economy from war reparations owed to the Soviet Union, massive destruction of industry, and lack of assistance from the Marshall Plan. In August 1961, the East German Government tried to stop the population exodus by separating West Berlin by the Berlin Wall. It was very dangerous for fleeing residents to cross because armed soldiers were trained to shoot illegal emigrants. East Germany was a socialist republic. Eventually, Christian churches were allowed to operate without restraint after years of harassment by authorities. In the 1970s, the wages of East Berliners rose and working hours fell. The Soviet Union and the Communist Bloc recognized East Berlin as the GDR's capital. However, Western Allies (the United States, United Kingdom, and France) never formally acknowledged the authority of the East German government to govern East Berlin. Official Allied protocol recognized only the authority of the Soviet Union in East Berlin in accordance with the occupation status of Berlin as a whole. The United States Command Berlin, for example, published detailed instructions for U. S. military and civilian personnel wishing to visit East Berlin. In fact, the three Western commandants regularly protested against the presence of the East German National People's Army in East Berlin, particularly on the occasion of military parades. Nevertheless, the three Western Allies eventually established embassies in East Berlin in the 1970s, although they never recognized it as the capital of East Germany. Treaties instead used terms such as "seat of government". On 3 October 1990, East and West Germany and East and West Berlin were reunited, thus formally ending the existence of East Berlin. Citywide elections in December 1990 resulted in the first "all Berlin" mayor being elected to take office in January 1991, with the separate offices of mayors in East and West Berlin expiring at the time, and Eberhard Diepgen (a former mayor of West Berlin) became the first elected mayor of a reunited Berlin.
Қазіргі Шығыс Берлин
Бірлескеннен бері Германия үкіметі қаланың екі жартысын қайта біріктіруге және бұрынғы Шығыс Берлиндегі қызметтер мен инфрақұрылымды Батыс Берлиндегі стандартқа сәйкес келтіруге зор қаржы жұмсады. Бірлескеннен кейін Шығыс Германия экономикасы айтарлықтай қиындыққа тап болды. Treuhandanstalt басшылығымен мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру саясаты бойынша көптеген Шығыс Германия зауыттары жабылды, бұл Батыс Германия компанияларымен салыстырғанда өнімділік пен инвестициядағы кемшіліктерге байланысты жаппай жұмыссыздыққа әкелді, сондай-ақ Шығыс Германияның ластану және қауіпсіздік стандарттарын тиімді деп есептелетін деңгейде сақтау мүмкін болмады. Осы себепті, Шығыс Германияны жандандыру үшін Батыс Германиядан үлкен экономикалық көмек құйылды. Бұл демдік беру жеке тұлғалар мен компаниялар үшін табыс салығынан 7,5% (қалыпты табыс салығынан немесе компания салығынан өзге) Solidaritätszuschlaggesetz (SolZG) немесе "бірлік үстемесі" деп аталатын салық арқылы қаржыландырылды. Бұл салық 1991-1992 жылдары ғана қолданылған болса да (кейін 1995 жылы 7,5% мөлшерінде қайта енгізіліп, 1998 жылы 5,5% дейін төмендетілді және бүгінге дейін алынып келеді), Шығыс немістер арасында наразылық тудырды. Шығыс Берлинге үлкен экономикалық көмек көрсетілгеніне қарамастан, бұрынғы Шығыс және Батыс Берлин арасында көзге көрінетін айырмашылықтар әлі де сақталып тұр. Шығыс Берлиннің ерекше визуалды стилі бар, бұл ішінара соғысқа дейінгі қасбеттер мен көшелердің жақсы сақталуына байланысты, ал кейбіреулерінде әлі де соғыс зардаптарының іздері көрінеді. Шығыс Берлинде (бұрынғы ГДР-дің қалған бөлігімен бірге) қолданылған Социалистік классицизмнің ерекше көрнісі бұрынғы Батыс Берлинде қолданылған қала құрылысы стильдерімен күрт контрастқа түседі. Сонымен қатар, бұрынғы Шығыс Берлин (бұрынғы ГДР-дің қалған бөлігімен бірге) Karl Marx Allee, Rosa Luxemburg Platz және Karl Liebknecht Straße сияқты неміс социалистік қайраткерлерінің құрметіне аталған ГДР кезеңінің көше және алаң аттарын сақтап қалды. Алайда, осы аттардың көпшілігі (әртүрлі себептермен) лайықсыз деп танылды және ұзаққа созылған қарастырудан кейін декоммунизация процесі арқылы өзгертілді (мысалы, 1991 жылы Leninallee Landsberger Allee атына, ал 1995 жылы Dimitroffstraße Danziger Straße атына қайта аталды). Бұрынғы Шығыс Берлиннің (және жалпы Шығыс Германияның) тағы бір символы – Ампельманчен ("кішкентай светофор адамы"), бұрынғы Шығыстағы көптеген жаяу өткелдеріндегі светофорларда кездесетін, шляпа киген адамның стилденген бейнесі. Ампельманченді жою керек пе, әлде оны кеңінен тарату керек пе деген азаматтық пікірталас болғаннан кейін (біртектілік туралы алаңдаушылықтарға байланысты), бұрынғы Батыс Берлиннің кейбір бөліктеріндегі жаяу өткелдерде Ампельманчен қолданыла бастады. Екі қала біріккеннен кейін жиырма бес жыл өткен соң да, Шығыс және Батыс Берлин тұрғындары арасында көзге көрінетін айырмашылықтар сақталды, бұл айырмашылықтар егде жастағы адамдар арасында одан да анық байқалды. Екі топтың да бір-бірін атау үшін кейде осыратын сленг сөздері болды. Бұрынғы Шығыс Берлиндегі (немесе Шығыс немісі) адам "Осси" (неміс тіліндегі шығыс, Ost сөзінен), ал бұрынғы Батыс Берлиндегі (немесе Батыс немісі) адам "Весси" (неміс тіліндегі батыс, West сөзінен) деп аталды. Екі тарап та бір-бірін стереотиптеуге бейім болды. Стереотиптік "Осси" амбициясы аз, жұмысқа ынтасы жоқ және созылмалы ашулы болды, ал стереотиптік "Весси" мақтаншыл, өзімшіл, шыдамсыз және талапкер болды.
Since reunification, the German government has spent vast amounts of money on reintegrating the two halves of the city and bringing services and infrastructure in the former East Berlin up to the standard established in West Berlin. After reunification, the East German economy suffered significantly. Under the adopted policy of privatization of state owned firms under the auspices of the Treuhandanstalt, many East German factories were shut down—which also led to mass unemployment—due to gaps in productivity with and investment compared to West German companies, as well as an inability to comply with West German pollution and safety standards in a way that was deemed cost effective. Because of this, a massive amount of West German economic aid was poured into East Germany to revitalize it. This stimulus was part funded through a 7.5% tax on income for individuals and companies (in addition to normal income tax or company tax) known as the Solidaritätszuschlaggesetz (SolZG) or "solidarity surcharge", which though only in effect for 1991–1992 (later reintroduced in 1995 at 7.5 and then dropped down to 5.5% in 1998 and continues to be levied to this day) led to a great deal of resentment toward the East Germans. Despite the large sums of economic aid poured into East Berlin, there still remain obvious differences between the former East and West Berlins. East Berlin has a distinct visual style; this is partly due to the greater survival of prewar façades and streetscapes, with some still showing signs of wartime damage. The unique look of Socialist Classicism that was used in East Berlin (along with the rest of the former GDR) also contrasts markedly with the urban development styles employed in the former West Berlin. Additionally, the former East Berlin (along with the rest of the former GDR) retains a small number of its GDR era street and place names commemorating German socialist heroes, such as Karl Marx Allee, Rosa Luxemburg Platz, and Karl Liebknecht Straße. Many such names, however, were deemed inappropriate (for various reasons) and, through decommunization, changed after a long process of review (so, for instance, Leninallee reverted to Landsberger Allee in 1991, and Dimitroffstraße reverted to Danziger Straße in 1995). Another symbolic icon of the former East Berlin (and of East Germany as a whole) is the Ampelmännchen (tr. "little traffic light men"), a stylized version of a fedora wearing man crossing the street, which is found on traffic lights at many pedestrian crosswalks throughout the former East. Following a civic debate about whether the Ampelmännchen should be abolished or disseminated more widely (due to concerns of consistency), several crosswalks in some parts of the former West Berlin began to employ the Ampelmännchen. Twenty five years after the two cities were reunified, the people of East and West Berlin still had noticeable differences between them, and these differences became more apparent among the older generations. The two groups also had sometimes derogatory slang terms to refer to each other. A former East Berliner (or East German) was known as an "Ossi" (from the German word for east, Ost), and a former West Berliner (or West German) was known as a "Wessi" (from the German word for west, West). Both sides also engaged in stereotyping the other. A stereotypical Ossi had little ambition or poor work ethic and was chronically bitter, while a stereotypical Wessi was arrogant, selfish, impatient and pushy.