Кіріспе

Деннис Мерфи (19 қаңтар 1934 – 29 қараша 2010) – композитор, музыкант, аспап жасаушы, суретші және драматург. Деннис Мерфи американдық гамеланның негізін қалаушылардың бірі болды (Уильям Колвигпен бірге). Лу Харрисон Мерфиге гамелан аспаптарын жасаған алғашқы Солтүстік Америкалық ретінде есеп береді. Ол гамеланға арналған көптеген шығармалар мен көлеңкелік қойылымдар жазды. 1959 немесе 1960 жылдары, Висконсин университетінде (Мэдисон) теория және композиция бойынша магистр дәрежесін алған кезде, Мерфи этномузыкология бөліміне кіретін курстың бір бөлігінде гамеланға қызығушылық танытты. Ол жавалық гамеланның жазбасын естіп, әсерлі қалды. Сол кезде экономика факультетінің меңгерушісі Л. Рид Трипп Форд қорының гранты бойынша Явадан оралды. Индонезияда болғанда Трипптің екі ұлы балалар гамелан тобына қатысты. Балаларға бұл қатты ұнағандықтан, ата-аналары кішкентай слендро гамелан сатып алып, Мэдисондағы үйлеріне жіберді. Содан кейін миссис Трипп композиция профессоры Боб Крейнге телефон соғып, жавалық гамеланды сынап көруге ниетті біреуді біліп-білмейтінін сұрады. Крэйн, Мерфи және оның әйелі Пэт, сондай-ақ бірнеше адам балалар көрсеткен нәрсені үйрене бастады, содан іс бастау алды. Осыдан кейін Мерфи гамелан аспаптарын жасауды бастады және бірден гамеланға арналған қысқа пьесалар жаза бастады. Оқиғаның барлығы "Автохтондық американдық гамелан" атты Мерфидің Коннектикут штатындағы Веслиан университетінде этномузыкология бойынша PhD диссертациясында сипатталған. Ол гамеланды "Тумның құрметті дауысы" деп атады және оған бүкіл космология мен жасанды тілді (Тум тілін) ойлап тапты. Мерфи 1967 жылдың күзінде Вермонт штатының Плейнфилд қаласындағы Годдард колледжінде оқытушылық қызметін бастады. Сол жылы Мерфидің аспаптарын қолданатын студенттік топтың алғашқы қойылымы өтті. Кейбір студенттердің көмегімен тағы да аспаптар жасалды. Аспаптар болаттан соғылған немесе машина дөңгелегі, шұбат банкалары немесе көне сүт ағызу құрылғысы сияқты табылған заттардан жасалған. Бірнеше жыл бойы ансамбльде тоғыз адам болды (үшеуінің аты Деннис еді). Годдард гамеланы дәстүрлі явандық гамелан шығармаларын, сондай-ақ Мерфи мен студенттердің шығармаларын орындады. Жетістікке жеткен кезде ансамбль пелог пен слендрода күйленген толық аспаптар жиынтығына ие болды. Студенттер аспаптарды репетициялар мен қойылымдар үшін орналастыруға арналған ғимаратты жобалап, салған. 1980 жылы Годдард академиялық бағдарламаларын қысқартты, ал гамелан Плейнфилд қауымдық орталығына көшіріліп, Плейнфилд ауылдық гамеланы деп қайта аталды. Кейін ансамбль Мерфидің Плейнфилдтегі фермасына көшіп, өнер көрсетуді жалғастырды. Кейінгі жылдары Мерфи Вермонт губернаторының өнер институтында оқытушы болып жұмыс істеді. Мерфидің бірнеше шәкірттері аспап жасаушылар болды. Барбара Бенари Мерфидің студенті болмаса да, Мерфидің диссертациясындағы нұсқаулар бойынша гамелан жасады, содан кейін өзінің жеке дизайны бойынша көптеген аспаптарды жасады, атап айтқанда, алып барабан мен резонансты гонгтарды, түтіктерді жасау үшін бір галлондық бояу банкаларын пайдаланды. Мерфи сонымен қатар камералық және хор музыкасы шығармаларын жазды. Ол Fyre & Lightning Consort және Nisht Geferlach Klezmer тобымен бірге өнер көрсетті. Ол сондай-ақ абсурд театрымен шартты түрде жіктелетін бірқатар пьесалар жазды, олардың ішінде "Ешкі суретшісі" және "Жарты ай терезесі" бар. Бұл пьесалардағы көптеген сөздер мен сөз тіркестері, мысалы, "Кілемді құм", "Офистік май" және "Аурухана мұзы", жергілікті Сары беттерден алынған. Ол вегетариандық өмір салтын ұстанды және жануарлардан жасалған ештеңе кимейтін, кез келген ауа райында арқан белбеуін және шорт кигенді ұнатты.