Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Терапиялық техника
жүйке терапиясы құрылғысы
Therapeutic technique
the nerve therapy device
Тері арқылы электрлік жүйке стимуляциясы (ТЭНС немесе ТНС) – жүйкелерді терапиялық мақсаттарда ынталандыру үшін жұмсақ электр тогын өндіретін құрылғы. ТЭНС, анықтамасы бойынша, жүйке қоздыру үшін қолданылатын тері арқылы берілетін токтардың толық спектрін қамтиды, бірақ бұл термин көбінесе шектеулі мақсатта қолданылады, атап айтқанда, ауырсынды азайтуға арналған портативті стимуляторлардың тудыратын импульстарды сипаттау үшін. Құрылғы әдетте екі немесе одан көп электродтар арқылы теріге қосылады, олар көбінесе өткізгіш гельді жастықшалар болып табылады. Батареямен жұмыс істейтін стандартты ТЭНС құрылғысы импульстың енін, жиілігін және қарқындылығын реттеуге мүмкіндік береді. Жалпы, ТЭНС жоғары жиілікте (>50 Гц) моторлық жиырылудың төмен қарқындылығымен (сезімдік қарқындылық) немесе төмен жиілікте (<10 Гц) моторлық жиырылуды тудыратын қарқындылықпен қолданылады. Соңғы уақытта көптеген ТЭНС құрылғылары аралас жиілік режимін қолданады, бұл үнемі пайдалануға төзімділікті азайтады. Стимуляцияның қарқындылығы күшті, бірақ ыңғайлы болуы керек, жиілігіне қарамастан, ең жоғары анальгезияны қамтамасыз ететін жоғары қарқындылықпен. ТЭНС клиникалық зерттеулерде тиімділігін көрсеткенімен, осы құрылғыны қандай жағдайларды емдеу үшін қолдану керектігі туралы пікірталас бар.
A transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS or TNS) is a device that produces mild electric current to stimulate the nerves for therapeutic purposes. TENS, by definition, covers the complete range of transcutaneously applied currents used for nerve excitation, but the term is often used with a more restrictive intent—namely, to describe the kind of pulses produced by portable stimulators used to reduce pain. The unit is usually connected to the skin using two or more electrodes which are typically conductive gel pads. A typical battery operated TENS unit is able to modulate pulse width, frequency, and intensity. Generally, TENS is applied at high frequency (>50 Hz) with an intensity below motor contraction (sensory intensity) or low frequency (<10 Hz) with an intensity that produces motor contraction. More recently, many TENS units use a mixed frequency mode which alleviates tolerance to repeated use. Intensity of stimulation should be strong but comfortable with greater intensities, regardless of frequency, producing the greatest analgesia. While the use of TENS has proved effective in clinical studies, there is controversy over which conditions the device should be used to treat.
Ауырсыну
Транскутандық электрлік жүйке стимуляциясы – дорсальды мүйіз нейрондарының сезімталдығын төмендету, гамма-аминмай қышқылы мен глицин деңгейін көтеру және глиальдық активацияны тежеу арқылы жедел және созылмалы ауырсынды жеңілдетуге қолданылатын кең таралған емдеу әдісі. Дегенмен, ТЭНС-тің әртүрлі ауырсыну көздеріне тиімділігін бағалайтын көптеген жүйелі шолулар мен мета-талдаулар, жоғары сапалы және жақпары дәлелдердің жетіспеуіне байланысты нақты нәтиже бермеді. ТЭНС емдеуінің потенциалды артықшылықтарына қауіпсіздігі, салыстырмалы қолжетімділігі, өзін-өзі қолданудың қарапайымдығы және рецептсіз сату мүмкіндігі жатады. Емдеудің дұрыстығын талдау – яғни, сынақ кезінде ТЭНС берудің қазіргі клиникалық ұсынымдарға сәйкес келуі, мысалы, «күшті, бірақ жайлы сезімді» пайдалану және емдеудің жиі, тиімді ұзақтығын сақтау – жоғары дұрыстығы бар сынақтардың жағымды нәтижелер көрсетуіне әкелетінін көрсетті.
Transcutaneous electrical nerve stimulation is a commonly used treatment approach to alleviate acute and chronic pain by reducing the sensitization of dorsal horn neurons, elevating levels of gamma aminobutyric acid and glycine, and inhibiting glial activation. Many systematic reviews and meta analyses assessing clinical trials looking at the efficacy of TENS for different sources of pain, however, have been inconclusive due to a lack of high quality and unbiased evidence. Potential benefits of TENS treatment include its safety profile, relative affordability, ease of self administration, and availability over the counter without a prescription. An analysis of treatment fidelity—meaning that the delivery of TENS in a trial was in accordance with current clinical advice, such as using "a strong but comfortable sensation" and suitable, frequent treatment durations—showed that higher fidelity trials tended to have a positive outcome.
Жіті ауырсыну
Жақында пайда болған (яғни, үш айдан кем уақыт бұрын) ауырсынуға шалдыққан адамдарда, мысалы, операция, жарақат және медициналық процедуралармен байланысты ауырсынуда, TENS кейбір жағдайларда плацебодан артық тиімді болуы мүмкін. Дегенмен, оның тиімділігін дәлелдейтін мәліметтер өте нашар. 2008 жылғы мойын ауыруы жөніндегі комиссияның қорытындысы плацебомен салыстырғанда, мойын ауыруын емдеуде TENS клиникалық маңызды нәтиже бермегенін көрсетті. 2010 жылғы шолуда созылмалы бел ауыруына TENS қолдануды қолдайтын деректер табылған жоқ. Кезекті зерттеуде тізе буынның остеоартритімен ауыратын науқастарда TENS әлсіз опиаттарға қарағанда тиімділігі және қауіпсіздігі жақсы екені анықталды. Остеоартритпен жиі ауыратын жасы ұлғайған, бірнеше ауруы бар, көптеген дәрілер қабылдауға бейім және жағымсыз әсерлерге сезімтал адамдарды ескеретін болсақ, TENS тізе буын остеоартритінің ауыруын басқаруда анальгетиктерге фармакологиялық емес балама болуы мүмкін.
For people with recent onset pain (i. e., fewer than three months), such as pain associated with surgery, trauma, and medical procedures, TENS may be better than placebo in some cases. The evidence of benefit is very weak, though. Results from a task force on neck pain in 2008 found no clinically significant benefit of TENS for the treatment of neck pain when compared to placebo. A 2010 review did not find evidence to support the use of TENS for chronic low back pain. Another study examining knee osteoarthritis patients found that TENS demonstrated efficacy and a better safety profile relative to weak opiates. Given the age, comorbidity frequency, tendency toward polypharmacy, and sensitivity to adverse reactions among individuals most frequently reporting osteoarthritis, TENS could be a non pharmacological alternative to analgesics in the management of knee osteoarthritis pain.
Невропатия және фантомдық аяқ - аяқ ауруы
Тенсивті дәлелдер бар, TENS диабетикалық нейропатиямен байланысты ауырсынуды басуға көмектеседі. Бірнеше зерттеу TENS мидағы ауырсыну сигналдарын өзгерте немесе жоя алатынын объективті түрде көрсетті. Бір зерттеуде перифериялық А-бета сезімтал талшықтарын электрмен стимуляциялау А-дельта талшығының ноцицептивті (ауырсыну сезімі) процесін сенімді түрде басады деген нәтижеге келді. Екі басқа зерттеу функционалдық магниттік-резонанстық томография (fMRI) қолданды: біреуі жоғары жиілікті TENS карпальді туннель синдромы бар пациенттерде ауырсынумен байланысты ми қабығының активтілігін төмендетті, ал екіншісі төмен жиілікті TENS иық соқтығысынан туындаған ауырсынуды азайтты және мидағы ауырсынуға байланысты активтілікті өзгертті.
There is tentative evidence that TENS may be useful for painful diabetic neuropathy. A few studies have shown objective evidence that TENS may modulate or suppress pain signals in the brain. One used evoked cortical potentials to show that electric stimulation of peripheral A beta sensory fibers reliably suppressed A delta fiber nociceptive (pain perception) processing. Two other studies used functional magnetic resonance imaging (fMRI): one showed that high frequency TENS produced a decrease in pain related cortical activations in patients with carpal tunnel syndrome, while the other showed that low frequency TENS decreased shoulder impingement pain and modulated pain induced activation in the brain.
Босану және күтімі
Алғашқы зерттеулер ТЭНС-тің «операциядан кейінгі және босану ауырында тиімді еместігін көрсеткен». Бұл зерттеулерде пациенттерді толыққанды жасыру мүмкіндігі де күмәнді болды. Алайда, жақындағы зерттеулер ТЭНС-тің «босану ауырын басадыруда тиімді екенін және жүкті әйелдер тарапынан жақсы қабылданатынын» көрсетті. Бір зерттеу сондай-ақ, босану кезінде анальгезия, мысалы, эпидурал сұрау уақытында маңызды өзгеріс болғанын көрсетті. ТЭНС қолданған топ, қолданбаған топқа қарағанда 5 сағатқа кешіккен. Екі топ та таңдаған әдістерінен алған қысымды жеңілдетуге қанағаттанды. Ана, нәресте және босану кезінде ешқандай мәселелер тіркелмеді. ТЭНС дисменореядан туындаған ауырсынды емдеуге көмектесуі мүмкін деген алғашқы деректер бар, бірақ қосымша зерттеулер қажет.
Early studies found that TENS "has been shown not to be effective in postoperative and labour pain." These studies also had questionable ability to truly blind the patients. However, more recent studies have shown that TENS was "effective for relieving labour pain, and they are well considered by pregnant participants." One study also showed that there was a significant change in laboring individuals' time to request analgesia such as an epidural. The group with the TENS waited five additional hours relative to those without TENS. Both groups were satisfied with the pain relief that they had from their choices. No maternal, infant, or labor problems were noted. There is tentative evidence that TENS may be helpful for treating pain from dysmenorrhoea, however further research is required.
Қатерлі ісік ауруы
Қатерлі ісіктен туындаған ауруға шалдыққан адамдарға арналған дәрілік емес емдеу әдістері аса қажет, бірақ жарияланған нашар сапалы зерттеулер TENS әдісінің тиімділігін көрсетпейді.
Non pharmacological treatment options for people experiencing pain caused by cancer are much needed, however, it is not clear from the weak studies that have been published if TENS is an effective approach.
Бөлшектің қызметі
Тібіалдық нервте тері арқылы және тері астынан электрлік нервтерді стимуляциялау, белсенді несепBubble және несеп тоқтауын емдеу үшін қолданылады. Кейде бұл процедура сакральды аймақта да жасалады. Жүйелі шолулар тиімділігі туралы шектеулі мәліметтерді көрсетті, сондықтан жоғары сапалы зерттеулер қажет. Ірі сараптамада артқы тібіалдық нервтің тері арқылы стимуляциясы несеп ұстамауды жақсартпағаны анықталды.
Percutaneous and transcutaneous electrical nerve stimulation in the tibial nerve have been used in the treatment of overactive bladder and urinary retention. Sometimes it is also done in the sacrum. Systematic review studies have shown limited evidence on the effectiveness, and more quality research is needed. A major trial found that in a care home context transcutaneous posterior tibial nerve stimulation did not improve urinary incontinence.
Тарих
Электрлік стимуляция ауруды бақылау үшін ежелгі Римде, 63 жылы қолданылған. Скрибоний Ларг жазғандай, теңіз жағалауындағы электр балығының үстінде тұру арқылы ауырсыну басылған. 16-дан 18-ғасырларға дейін бас ауруы және басқа да ауруларға түрлі электростатикалық құралдар қолданылған. Бенджамин Франклин осы әдісті ауырсынуды жеңілдету үшін жақтаған. 19-ғасырда electreat деп аталатын құрылғы, сондай-ақ көптеген басқа құралдар ауырсынуды бақылау және қатерлі ісіктерді емдеу үшін пайдаланылды. 20-ғасырға дейін тек electreat сақталды, бірақ оны тасымалдау мүмкін болмады және стимулдың бақылауы шектеулі болды. Қазіргі заманғы ТЭНС құрылғысын жасауға ең көп үлес қосқан адам – С. Норман Шили.
Electrical stimulation for pain control was used in ancient Rome, in AD 63. It was reported by Scribonius Largus that pain was relieved by standing on an electrical fish at the seashore. In the 16th through the 18th centuries various electrostatic devices were used for headache and other pains. Benjamin Franklin was a proponent of this method for pain relief. In the 19th century a device called the electreat, along with numerous other devices were used for pain control and cancer cures. Only the electreat survived into the 20th century, but was not portable, and had limited control of the stimulus. Development of the modern TENS unit is generally credited to C. Norman Shealy.
Қазіргі заманғы
Бірінші заманауи, науқас киетін ТЕНС 1974 жылы АҚШ-та патенттелген. Ол бастапқыда омыртқа жоғары бағанасына электродтар енгізілгенге дейін, созылмалы ауырсынумен азапталатын науқастардың электрлік стимуляцияға төзімділігін тексеру үшін қолданылған. Электродтар имплантацияланған қабылдағышқа бекітілді, ол энергиясын тері бетіне тағылатын антеннадан алды. Электрлік стимуляцияға төзімділікті тексеру үшін ғана арналған болса да, көптеген науқастар ТЕНС-тің өзінен қатты жеңілдегенін айтты және имплантация үшін қайта келген жоқ. Medtronic құрылғысының коммерциялық сәттілігінен кейін бірнеше компания ТЕНС құрылғыларын өндіруді бастады. Дон Маурер, Эд Шук және Чарльз Рэй құрған Medtronic компаниясының неврологиялық бөлімі эпилепсия, Паркинсон ауруы және жүйке жүйесінің басқа да ауруларын емдеу үшін имплантацияланатын электрлік стимуляция құрылғыларын жасады. Бүгінде көптеген адамдар ТЕНС-ті электрлік бұлшықет стимуляциясымен (ЭМС) шатастырады. ЭМС және ТЕНС құрылғыларының сыртқы түрі ұқсас, екеуі де ұзын электр өткізгіш сымдар мен электродтарды пайдаланады. ТЕНС ауырсынды басуға арналған, ал ЭМС бұлшықеттерді стимуляциялауға арналған.
The first modern, patient wearable TENS was patented in the United States in 1974. It was initially used for testing the tolerance of chronic pain patients to electrical stimulation before implantation of electrodes in the spinal cord dorsal column. The electrodes were attached to an implanted receiver, which received its power from an antenna worn on the surface of the skin. Although intended only for testing tolerance to electrical stimulation, many of the patients said they received so much relief from the TENS itself that they never returned for the implant. A number of companies began manufacturing TENS units after the commercial success of the Medtronic device became known. The neurological division of Medtronic, founded by Don Maurer, Ed Schuck and Charles Ray, developed a number of applications for implanted electrical stimulation devices for treatment of epilepsy, Parkinson's disease, and other disorders of the nervous system. Today many people confuse TENS with electrical muscle stimulation (EMS). EMS and TENS devices look similar, with both using long electric lead wires and electrodes. TENS is for blocking pain, where EMS is for stimulating muscles.
Зерттеу
ТЕНС-тің миға әсері әртүрлі. ТЕНС-тің деменцияны емдеудегі тиімділігін анықтау үшін жоғары сапалы зерттеулер қажет. 2014 жылдың наурызында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мигреньді алдын алу үшін Cefaly деп аталатын басқа орнатылатын ТЕНС құрылғысын мақұлдады. Cefaly құрылғысы мигрень шабуылының алдын алуда тиімді екені анықталды, бұл рандомизацияланған, плацебомен салыстырылатын сынақпен дәлелденді. Бұл FDA-ның ауырсынды басуға емес, алдын алуға рұқсат берген алғашқы ТЕНС құрылғысы болды. Денсау адамдармен жүргізілген зерттеу ТЕНС-ті қайталап қолданудың бес күн ішінде анальгетикалық төзімділікті тудыратынын және оның тиімділігін азайтатынын көрсетті. Зерттеуде ТЕНС эндогендік опиоидтардың бөлінуіне себеп болатыны және анальгезияның опиоидтарға төзімділік механизмдеріне байланысты болуы мүмкін екендігі атап өтілді.
As reported, TENS has different effects on the brain. Further high quality studies are required to determine the effectiveness of TENS for treating dementia. A head mounted TENS device called Cefaly was approved by the United States Food and Drug Administration (FDA), in March 2014, for the prevention of migraines. The Cefaly device was found effective in preventing migraine attacks in a randomized sham controlled trial. This was the first TENS device the FDA approved for pain prevention, as opposed to pain suppression. A study performed on healthy human subjects demonstrates that repeated application of TENS can generate analgesic tolerance within five days, reducing its efficacy. The study noted that TENS causes the release of endogenous opioids, and that the analgesia is likely due to opioid tolerance mechanisms.