Кіріспе

Майнц архиепискобы және жазушы (856 жылы қайтыс болған)

Рабан Маурус Магненциус (780 – 4 ақпан 856), сондай-ақ Храбан немесе Рабанус деп те белгілі, франк бенедиктин монахы, теолог, ақын, энциклопедияшы және әскери жазушы болды. Ол "De rerum naturis" ("Нәрселердің табиғаты туралы") энциклопедиясының авторы. Ол сонымен қатар білім беру, грамматика туралы трактаттар мен Киелі кітапқа түсіндірмелер жазды. Ол Каролинг дәуірінің ең белгілі мұғалімдері мен жазушыларының бірі болды.

803 жылы Фулдаға оралғанда, оған аббат мектебінің басшылығы тапсырылды. 817 жылы Рабан Эйгиль жаңа абат сайланғанда Фулдаға қайта оралды. Эйгильдің 822 жылы қайтысымен Рабанның өзі абат болды. "Veni Creator Spiritus" Густав Малер өзінің сегізінші симфониясының бірінші хоры ретінде пайдаланды. Рабанның тағы бір әнұраны, "Христос, қасиетті періштелердің жарқын даңқы" (Christe, sanctorum decus Angelorum), Киелі Михаил және Барлық періштелерді еске алуға арналған, сондай-ақ бас періштелер Гавриил мен Рафаэльді қамтиды. Бұл әнұранның ағылшын тіліне аудармасы 1982 жылғы Әнұрандар жинағында (Епископальдық шіркеу) кездеседі және Ральф Вон Уильямс оны үйлестірді.

Шығармалары

Рабанның 1911 жылы жарық көрмеген көптеген еңбектері, Киелі жазбаларға түсініктемелерді (Түпнұсқадан Билеушілерге дейінгі жазбалар, Рут, Патшалар, Тарихтар, Юдит, Естер, Әндер, Нақыл сөздер, Даналық, Сирах, Еремия, Арықтаулар, Езекиел, Маккавейлер, Матай, Әулие Пауылдың хаттары, оның ішінде Еврейлерге жолданған хат); және ілімдік және практикалық мәселелерге қатысты түрлі трактаттар, соның ішінде бірнеше уағыз жинақтарын қамтиды. "De institutione clericorum" еңбегінде ол Августин мен Ұлы Григорийдің діни қызметкерлердің міндеттерін орындау үшін қажетті білім туралы пікірлерін алға қойды. Оның ең танымал және ұзақ сақталған шығармаларының бірі – айқышқа арналған өлеңдер жинағы, "De laudibus sanctae crucis" немесе "In honorem sanctae crucis" деп аталады, бұл өте күрделі өлеңдер жиынтығы, ол айқышты (және соңғы өлеңде Рабанның өзі оның алдында тізе бүгіп тұрғанын) сөзбен де, бейнемен де, тіпті сандармен де бейнелейді. Басқаларының арасында, Севильский Исидордың "Этимологияларына" көп ден қойған "De universo libri xxii., sive etymologiarum opus" – сөздік немесе энциклопедия, ол Киелі жазбаларды типтік, тарихи және мистикалық тұрғыдан түсіндіруге көмектесу үшін жасалған, сондай-ақ "De sacris ordinibus", "De disciplina ecclesiastica" және "Martyrologium" еңбектерін атауға болады. Олардың барлығы білімділікпен ерекшеленеді (ол тіпті грек және еврей тілдерін де білген). 2006 жылы немістер оның қайтыс болғандығының 1150 жылдығын атап өтті, әсіресе Майнц және Фулда қалаларында. Салтанатты шаралардың ең бастысы – Ватиканның Майнц қаласына "De laudibus sanctae crucis" еңбегін қамтитын, өте сирек кездесетін қолжазбасы "Codex Vaticanus Reginensis latinus 124" (Ватиканның Регененс латын 124) үлгісін уақытша бергені болды. Мерейтойға орай Маурус пен оның еңбектеріне арналған үш кітаптан кем емес зерттеулер жарық көрді.

Маркомандық рундар

"De Inventione Litterarum" деп аталатын трактатта тіркелген рундық әліпби Рабанға жатқызылған. Ол Ескі Футарк пен аңглосаксон рундарының қоспасынан тұрады және 8-9 ғасырлардағы қолжазбаларда, негізінен Каролинг империясының оңтүстік бөлігінен (Алеманния, Бавария) сақталған. Қолжазба мәтіні рундарды Маркоманндарға жатқызады, quos nos Nordmannos vocamus (соның салдарынан алфавит дәстүрлі түрде "Маркоманн рундары" деп аталады), бірақ оның Маркоманндармен ешқандай байланысы жоқ, және бұл Каролинг ғалымдарының латын әліпбиінің барлық әріптерін рундық эквиваленттермен көрсету әрекеті. Вильгельм Гримм осы руналарды 1821 жылы талқылаған.