Кіріспе

Асқазан-өңеш рефлюксін және гиатальды грыжаны емдеуге арналған хирургиялық процедура.

Ниссен фондопликациясы, немесе лапароскопиялық хирургия арқылы жасалған жағдайда лапароскопиялық Ниссен фондопликациясы – асқазан-өңеш рефлюкс ауруын (АӨР) және гиатальды грыжаны емдеуге арналған хирургиялық процедура. АӨР кезінде, әдетте, дәрі-дәрмекпен емдеу нәтиже бермеген жағдайда жасалады; бірақ, II типті (параэзофагеальды) гиатальды грыжа болғанда, бұл процедура бірінші кезекте қолданылады. Ниссен фондопликациясы толық (360°) болып табылады, алайда Таль (270° алдыңғы), Белси (270° алдыңғы, көкірек қуысы арқылы), Дор (алдыңғы 180-200°), Линд (300° артқы) және Тупе фондопликациялары (артқы 270°) сияқты ішінара фондопликациялар да бар, олардың көрсеткіштері мен нәтижелері шамалы өзгеше.

Тарих

Доктор Рудольф Ниссен (1896–1981) 1955 жылы алғаш рет осы процедураны жасады және 1956 жылы Швейцарияның медициналық апталығында екі жағдай бойынша нәтижелерді жариялады. 1961 жылы ол процедураны толыққанды сипаттады. Ниссен бастапқыда осы хирургиялық араласымды "гастропликация" деп атады. Процедура 1970 жылдары кеңінен танымал болғаннан бері оның атымен аталады.

Көрсеткіштер

Фондопликацияның ең көп кездесетін көрсеткіші – өмір салтын өзгерту және дәрі-дәрмекпен емдеу нәтиже бермеген GERD. 5 жылдан астам уақыт бойы рефлюкс симптомдары бақыланбайтын немесе рефлюкс симптомдары тоқтамайтын пациенттер де хирургиялық емдеуге үміткер. Ұзақ мерзімді GERD салдарынан туындайтын, эндоскопияда көрінетін ауыр эзофагит, тарылу және ойық жара сияқты асқынулар хирургиялық араласуды қажет етеді. Аденокарциномаға айналудың алдын алуда фондопликацияның тиімділігі күмәнді болғандықтан, Барреттің асқазан-ішек жолының болуы көрсеткіш емес. Педиатриялық топта, протондық сорғы тежегіштерімен (ППИ) емдеуге қарамастан, жеткіліксіз салмақ тану немесе өсуде қиындықтарды бастан өткерген нәрестелерге де фондопликация көмектесуі мүмкін.

Техника

Фондопликация кезінде асқазанның асқазан түбі (жоғарғы бөлігі) ас қорытудың төменгі жағына оралып немесе тігіліп бекітіледі, бұл төменгі ас қорыту сфинктерінің (LES) жабылу функциясын күшейтеді. Ет ішек бұрылысы диафрагманың кеңейтілген есфрагеялық бұрылысы арқылы асқазан түбінің жоғары қарай сырғанауынан туындайтын гиатальды грыжаның алдын алу немесе емдеу үшін тігістермен тарытылады. Хирург алдымен қысқа асқазан артерияларын байлап, бөлуі керек. Ниссен фондопликациясы, сонымен қатар толық фондопликация деп те аталады, кезінде асқазан түбі ас қорытудың барлық 360 градусы бойына оралады. Ахалазияға жасалатын хирургия әдетте Дор немесе Тупет ішінара фондопликациясымен бірге жасалады, бұл Ниссен орамына қарағанда ахалазияға тән дисфагияны күшейту ықтималдығы аз. Дор (алдыңғы) фондопликациясында асқазан түбі ас қорытутың үстіне жатқызылады; ал Тупет (арғы) фондопликациясында асқазан түбі ас қорытудың артқы жағына оралады. Бұл процедура ашық хирургия арқылы орындалуы мүмкін, бірақ қазіргі кезде лапароскопиялық хирургия кеңінен қолданылады, себебі лапароскопиялық хирургия операциядан кейінгі асқынуларды азайтады және ауруханада жату мерзімін қысқартады. Асқазанның босауы кешіккен пациенттерде гастроэзофагеалдық рефлюкс симптомдарын жеңілдету үшін, пилоромиотомия немесе пилоропластика арқылы пилорусқа жасалатын өзгерістермен бірге қолданылады. Бұл процедураны роботтық түрде орындауға да болады. Лапароскопиялық және роботтық фондопликацияны салыстырған нәтижелер ұқсас клиникалық нәтижелерді көрсетсе де, роботтық фондопликация операция уақытын ұзартуы және қаржылық шығындарды арттыруы мүмкін.

Көшіру механизмі

Асқазан жиырылғанда, асқазан қышқылын қысып алудың орнына, өңешті де жабады. Бұл асқазан қышқылының рефлюксінің алдын алады (ГЭРБ кезінде). Антацидтер мен ППИ дәрілік терапиясы рефлюкс қышқылының әсерін азайта алса да, сәтті хирургиялық емдеу дәрілік заттардың жанама әсерін және рефлюкстің басқа компоненттерінен, мысалы, өт немесе асқазан мазмұнынан туындайтын зиянды әсерлерді жою артықшылығына ие. Фондопликация ЛЭС қысымын ППИ терапиясына қарағанда жақсырақ арттырады, бірақ қолайсыз әсерлердің қаупі бірдей. Қышқыл емес рефлюксі, жануарлық ойығы немесе тыныс алу симптомдары бар пациенттерде хирургиялық араласу ППИ-ге қарағанда симптомдарды бақылауда тиімдірек болып табылды. Фондопликация шамамен 5–10% жағдайларда уақыт өте келе бұзылуы мүмкін, бұл симптомдардың қайталануына әкеледі. Симптомдар қайталап операция жасауды қажет етсе, хирург Marlex немесе басқа да жасанды торларды пайдаланып, байланысты нығайта алады. Асқазан операциясынан кейін жиі кездесетін операциядан кейінгі ілеус дамуы мүмкін. "Газдың ісіну синдромында" фондопликация асқазанның жұтқан ауаны көтеріп шығару қабілетін өзгертеді, нәтижесінде асқазанда немесе жұқа ішекте газ жиналуына әкеледі. Деректер әртүрлі, бірақ Ниссен пациенттерінің 41%-ында газдың ісінуінің белгілі бір дәрежесі байқалуы мүмкін, ал жартылай алдыңғы фондопликациядан өткен пациенттерде бұл көрсеткіш төмендеуі мүмкін. Газдың ісіну синдромы әдетте 2–4 апта ішінде өздігінен жойылады, бірақ кейбір жағдайларда сақталуы мүмкін. Газдың пайда болуы диетадан (әсіресе газдалған сусындардан) немесе ауаның еріксіз жұтылуынан (аэрофагия) болуы мүмкін. Операциядан кейінгі газдың ісіну синдромы уақыт өте келе жойылмаса, диеталық шектеулер, аэрофагия туралы кеңес беру, дәрі-дәрмектер және түзету – эндоскопиялық баллонды кеңейту немесе Ниссен фондопликациясын жартылай фондопликацияға өзгерту үшін қайталап операция жасау қажет болуы мүмкін. Дисфагия симптомдары көбінесе бірнеше ай ішінде өздігінен жоғалады. Қысқа мерзімді дисфагия диетаны өзгерту арқылы бақыланады, оған сұйықтықтар мен жұмсақ тағамдар сияқты оңай жұтылатын тағамдар қосылады. 3 айдан астам сақталатын дисфагияны әдетте бариймен жұту зерттеуі, өңеш манометриясы немесе эндоскопия арқылы қосымша бағалау қажет. Ораманың қозғалысы, жануарлық ойық, стеноз немесе тарылу сияқты құрылымдық өзгерістер тұрақты дисфагияға әкелуі мүмкін. Фондопликациядан кейін құсу кейде мүмкін болмайды немесе өте ауыр болады, бірақ бұл асқынудың ықтималдығы операциядан кейінгі айларда төмендейді. Кейбір жағдайларда бұл операцияның мақсаты шамадан тыс құсуды түзету болып табылады. Бастапқыда құсу мүмкін емес, бірақ орама уақыт өте келе тұрақтанғаннан кейін құсудың аз мөлшері пайда болуы мүмкін, ал алкогольдік немесе тамақтық улану сияқты өте ауыр жағдайларда пациент белгілі бір ауырсынумен еркін құсуы мүмкін.