Гарольд Олафссон: Манн және Аралдар Королінің тағдыры

Кіріспе

Харальдр Олафссон (1223 немесе 1224 жылы туған; 1248 жылы қайтыс болған) – XIII ғасырдың Манн және Аралдар королі, Крован әулетінің мүшесі. Ол Аралдар королі Олафр Гудродарсонның көптеген ұлдарының бірі болды, бірақ анасының кім екені белгісіз. 1237 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Харальдр он төрт жасында патшалық таққа отырды және шамамен он жыл патшалық құрды. Билік басында Харальдр туысы жасаған, және мүмкін бұрын белгілі емес інісі жасаған төңкеріспен күресуге мәжбүр болды. Осыдан кейін, Харальдрды оның әкесінің үстемдігінде болған Хакон Хаконарсонның елшілері Манннан қуды. Аралдардағы Хаконның қолдаушыларын жеңе алмаған Харальдр ақырында Норвегиядағы Хаконға бағынып берді және аралдарға қайта оралғанға дейін екі-үш жылдай сол жерде тұрды. Оның тікелей ізашарларына қарағанда, патшалық атағы rex insularum болған, Харальдр rex mannie et insularum атауын артық көргендей. Харальдрдың билік құрған кезінде үш жарғы белгілі, олардың екеуінде бір жағында галера, екінші жағында арыстан бейнеленген балауыз мөр болған. Харальдр Англия, Норвегия және Шотландия тажтарының Аралдарға үстемдік ету таластары кезінде патшалық құрды. Әкесі сияқты, және одан кейін кіші інісі сияқты, Харальдр Англия королі Генрих III-тен рыцарь атағын алды. Бұл әрекет Харальдрды Англия тажының ықпалына жақындатты. Алайда, 1247 жылдың соңында Харальдр Норвегияға оралып, Хаконның қызы Сесилияға үйленді, осылайша Норвегия тажымен байланысын нығайтты. 1248 жылдың күзінде Аралдарға қайта оралуға тырысқанда, жаңа үйленгендердің кемесі Шетланд аралдарының оңтүстігінде, Сумбург Рост деп аталатын қауіпті ағыс суларда жоғалып кетті. Харальдрдың қазасы туралы хабар 1249 жылдың көктемінде Маннға жетті, содан кейін оның кіші інісі Рёгнвальдр патшалық таққа отырды. Харальдр өзінің патшалығының Гебрид аралдарындағы бөлігінен көп қолдау тапқан, қабілетті патша болды. Бірақ оның мерзімінен бұрынғы қазасы оның әкесінің тұсында Крован әулетін қырқып келген қатыгез туыстық соғыстың жалғасуына әкелді. Харальдрдың қазасынан туған хаос Шотландия королі Александр II-нің Аргиллге басып кіруіне және Гебрид аралдарын жаулауға жақын болуына себеп болды.

Haraldr Óláfsson (born 1223 or 1224; died 1248) was a thirteenth century King of Mann and the Isles, and a member of the Crovan dynasty. He was one of several sons of Óláfr Guðrøðarson, King of the Isles, although the identity of his mother is uncertain. When his father died in 1237, Haraldr succeeded to the kingship as a fourteen year old, and held the kingship for about a decade afterwards. Early in his reign, Haraldr was forced to contend with an apparent coup perpetrated by a kinsman and perhaps an otherwise unknown younger brother. Following this, Haraldr was then ejected from Mann by envoys of his father's overlord, Hákon Hákonarson, King of Norway, who probably took action against Haraldr because the former had refused to render him homage. Unable to overcome Hákon's supporters in the Isles, Haraldr eventually submitted to Hákon in Norway, and remained there for about two or three years before being restored in the Isles. Unlike his immediate royal predecessors, who appear to have favoured the title rex insularum, Haraldr appears to have preferred rex mannie et insularum. Three charters from Haraldr's reign are known, two of which are recorded to have borne a waxen seal, depicting a galley on one side and a lion on the other. Haraldr reigned during a period of competing claims to overlordship of the Isles by the English, Norwegian, and Scottish Crowns. Like his father before him, and a younger brother after him, Haraldr was knighted by Henry III, King of England. The act itself brought Haraldr closer within the orbit of the English Crown. Late in 1247, however, Haraldr returned to Norway and married Hákon's daughter, Cecilía, and thereby bound himself closer to the Norwegian Crown. Whilst attempting to return to the Isles in the autumn of 1248, the newly wed's ship was lost at sea south of Shetland in a tidal race known as Sumburgh Roost. News of Haraldr's demise appears to have reached Mann by the spring of 1249, whereupon his younger brother, Rǫgnvaldr, succeeded to the kingship. Haraldr was evidently a popular and capable king who appears to have garnered much of his support from the Hebridean portion of his realm. His untimely death, however, led to the continuation of the vicious kin strife which had wracked the Crovan dynasty during his father's floruit. The chaos brought about by Haraldr's demise appears to have contributed to the invasion of Argyll, and near conquest of the Hebrides, by Alexander II, King of Scotland.

Өмірбаян

Харальд Олаф корольінің ұлы, Гудродарсон және Крован әулетінің мүшесі болды. Харальдтың анасы кім екені нақты белгісіз. Олаф екі әйелге үйленген. Оның бірінші әйелі – "Лауон", ол Clann Somhairle руынан шыққан, мүмкін Ruaidhrí mac Raghnaill немесе Domhnall mac Raghnaillдің қызы, немесе олардың әкесі Raghnall mac Somhairleдің қызы болған. Олафтың екінші әйелі – Ферхар мак ан Сагирдің қызы Каиристиона. Заманагөй деректерде Харальдтың анасы аталмаса да, XIII-XIV ғасырлардағы Манн жылнамасында Олаф 1237 жылы қайтыс болғаны, ал Харальд сол кезде он төрт жаста болғаны айтылады. Бұл оның шамамен 1222 немесе 1223 жылы туғанын көрсетеді, Олаф екінші әйеліне үйленген шаққа жуық, сондықтан екеуі де Харальдтың анасы болуы мүмкін. Харальд патшалық құрған кезде Крован әулетінің екі тармағы арасындағы патшалық үшін қызу күрес уақытша тоқтады. Бұл туыстық жанжал Харальдтың әкесі Гудродр Олафссон, Дублин және аралдардың королі қайтыс болған XII ғасырдың соңында басталған. Оның орнына Рёгнвальдр Гудродарсон патша болды. Рёгнвальдр Гудродр Олафссонның үлкен ұлы болғанымен, арал тұрғындарының қолдауын алды, бірақ оның анасы заңды әйел немесе күйеуі болмаған. Харальдтың әкесі, керісінше, заңды некеден туған және Гудродр Олафссонның таңдалған мұрагері болуы мүмкін. Рёгнвальдр біраз уақыт түрмеде отырғаннан кейін Олафқа өз әйелінің қарындасы Лауонды үйлендірді. Бірақ Олаф осы одақты жойды және Каиристионаға үйленді. Ағайындылар арасындағы шиеленіс 1220 жылдары ашық соғысқа ұласты, онда Рёгнвальдрдың ұлы Гудродр Дондты Олаф тұтқынға алып, мүкіс етті. 1229 жылы Рёгнвальдр Олафпен шайқаста қаза тапты, содан кейін Олаф патшалықты толық бақылауға алды. 1230 жылдары Норвегия мен Шотландия патшалықтары арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен кезде Олаф пен Гудродр Донд Крован әулетінің бөлінген билігін уақытша бөлісті. Гудродр Донд 1231 жылы қаза тапқаннан кейін Олаф бүкіл патшалықты өз қолына алды және өлгенше бейбіт түрде басқарды. Харальд та аралдардың билігі үшін күрес кезінде патшалық құрды, бұл Гебридтер мен Манн аралдарын қамтитын және географиялық орнына байланысты Норвегияда Сурдрейяр ("Оңтүстік аралдар") деп белгілі болған аймақ. Норвегия королі Магнус Берфеттр 1103 жылы қайтыс болғанға дейін Оркней, аралдарды және мүмкін Дублинді жаулап алғаннан бастап, Норвегия королі аралдарда соңғы билікке ие болған көрінеді. Шындығында, Харальдтың бұрынғы патшаларының тұсында аралдың жетекшілері бірнеше рет Норвегия монархтарынан мойындау мен қорғау іздеген. Харальдтың билік кезінде Норвегияны Хакон Хаконарсон басқарды, ол шетелдік саясатқа және аралдар сияқты алыс скандинавиялық колонияларда корольдік билікті нығайтуға көп көңіл бөлді. Сонымен қатар, Шотландия королі Александр II Шотландияның батыс жағалауындағы билігін нығайтып, Шотландияның ықпалын аралдарға қарай кеңейтті.

Haraldr was a son of Óláfr Guðrøðarson, King of the Isles, and a member of the Crovan dynasty. The identity of Haraldr's mother is less certain. Óláfr is known to have had two wives. His first marriage was to "Lauon", a woman who was likely a member of Clann Somhairle, possibly a daughter of either Ruaidhrí mac Raghnaill or Domhnall mac Raghnaill, or else a daughter of their father, Raghnall mac Somhairle. Óláfr's second wife was Cairistíona, daughter of Fearchar mac an tSagairt. Although no contemporaneous source names Haraldr's mother, the thirteenth to fourteenth century Chronicle of Mann states that Óláfr died in 1237, and specifies that Haraldr was fourteen years old at the time. This would place his birth in about 1222 or 1223, at about the time that Óláfr married his second wife, indicating that either woman could have been Haraldr's mother. Haraldr reigned during an apparent lull in an ongoing and vicious struggle over the kingship fought between two rival branches of the Crovan dynasty. This kin strife had its origins in the late twelfth century, on the death of Haraldr's paternal grandfather, Guðrøðr Óláfsson, King of Dublin and the Isles, after which the king was succeeded by Rǫgnvaldr Guðrøðarson. Although the latter was Guðrøðr Óláfsson's eldest son, and had the support of the Islesmen, Rǫgnvaldr Guðrøðarson's mother was an uncanonical wife or concubine. Haraldr's father, on the other hand, was the product of canonically recognised marriage, and may well have been Guðrøðr Óláfsson's chosen successor. After a period of imprisonment, Rǫgnvaldr had Óláfr marry Lauon, the sister of his own wife. Óláfr, however, managed to have the union nullified, and married Cairistíona. Tensions between the half brothers turned to outright warfare in the 1220s, in which Rǫgnvaldr's son, Guðrøðr Dond, was captured and mutilated by Óláfr. Rǫgnvaldr was slain battling Óláfr in 1229, after which the latter gained complete control of the kingdom. In the 1230s, during a period of heightened tensions between the Norwegian and Scottish realms, Óláfr and Guðrøðr Dond temporarily shared control of the Crovan dynasty's partitioned realm. When the latter was killed in 1231, Óláfr assumed control of the entire kingdom, and ruled it peacefully until his own death. Haraldr also ruled during a period of competing claims to the overlordship of the Isles, a region comprising the Hebrides and Mann, known in the Norse world as Suðreyjar (the "Southern Islands") due to its geographical position in relation to Norway itself. Since the reign of Magnús berfœttr, King of Norway, a king who conquered Orkney, the Isles, and possibly Dublin before his death in 1103, the Norwegian Crown appears to have claimed ultimate authority in the Isles. In fact, on several occasions during the reigns of Haraldr's royal predecessors, leading Islesmen sought recognition and protection from Norwegian monarchs. The ruler of Norway during Haraldr's floruit was Hákon Hákonarson, King of Norway, a formidable ruler who spent the latter part of his reign focused on foreign policy and strengthening royal authority throughout far flung Norse colonies such as the Isles. At the same time the Scottish Crown, in the person of Alexander II, King of Scotland, consolidated control over Scotland's western seaboard, and moved to extend Scottish influence further into the Isles.

Қосылу және үстемдік

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Харальд патшалыққа мұрагер болды. Әкесінің билігінен өзгеше, ол уақытша бөлінген мемлекетті басқарған және жылдар бойы қақтығыстарға толы, туысқандық соғыстарды бастан өткерген, Харальд бүкіл мемлекетті билегендей көрінеді, және оның патшалығы ауыр династиялық келіспеушіліктерге ұшырамаған сияқты. Харальдтың таққа отырғанда жас болғаны және Гудродарсон тұлғасында оның қарсыласы болуы, Харальдтың әкесінің өмірлік кезеңінде мұрагер ретінде тағайындалғанын көрсетеді. Патшалыққа келгеннен кейін көп ұзамай, Манн жылнамасы оның мемлекеттің Гебрид аймағына барғанын және Маннның билеушісі ретінде Лохланды қалдырғанын жазды. Лохланның аралдағы билігі фракциялық тартысқа әкелді, ал Харальд келесі көктемде оралғанда, жылнамада Лохланның Уэльске қашып кеткені, өзімен бірге асырап алған ұлы Гудрёдр Олафссонды алып кеткені айтылады. Сол жерде, Уэльстің солтүстік жағалауында, кемесі жоғалып, Лохлан мен оның асырап алған ұлы қаза тапқандардың арасында болды делінеді. Лохланның неліктен өзінің билеушісінен қашуға мәжбүр болғаны белгісіз. Жылнамада Харальдтың досы Лохланның басып жатқан көтерілісінде қаза тапқаны айтылады, бұл Лохланның патшадан қорқып қашқанын көрсетеді. Тағы бір мүмкіндік – Лохлан Харальдқа қарсы коалиция басқарған болуы мүмкін. Лохланның Уэльсті неліктен таңдағаны да белгісіз, бірақ Крован әулетінің уэльстіктермен дипломатиялық және туыстық байланыстары болған. Шындығында, 1241 жылы жасалған Лливелин ап Груффуд пен Ральф де Мортимер арасындағы Мэлиендд және Гвертринион жерлеріне қатысты келісімде "Годеро филио регис Мэнни" деген куәгердің есімі көрсетілген. Бұл адамның кім екені нақты белгісіз. Бір болжам бойынша, ол Лохланның асырап алған ұлымен бірдей болуы мүмкін. Егер жылнама Гудрёдр Олафссонның теңізде қаза тапқаны туралы мәліметте қателік жасаса және ол Уэльстегі осы атпен белгілі Манн ханзадасымен бірдей болса, оның ата-бабаларының мемлекетінен тыс әрекеттері Харальдтың билікке келуінен кейінгі қиындықтардың салдары болуы мүмкін. Сондықтан, Уэльске қашу туралы жылнаманың мәліметі Лохланның Харальдты Олафрдың басқа білмеген кіші ұлымен алмастыруға тырысқанын, бірақ сәтсіз аяқталғанын көрсетеді. Егер осылай болса, бұл оқиға Крован әулетінің ішкі тартыстарға ұшырауының тағы бір мысалы болар еді. Әкесі және ағасы Магнус сияқты, Харальд та Генрихпен рыцарь атағын алды. Жылнамада оқиға 1247 жылы болғаны және Харальдтың "үлкен құрметпен және мол сыйлықтармен" үйіне оралғаны айтылады. Алайда, ағылшын әкімшілік құжаттары бұл оқиға 1246 жылдың басында болғанын көрсетеді. Атап айтқанда, 9 қаңтар 1246 жылы ағылшын патшасы берген қауіпсіздік хатында Харальдқа Пятидесятницаға дейін (27 мамыр 1246) Англия арқылы қауіпсіз өтуге рұхсат берілген. Сонымен қатар, ХІІІ ғасырға жататын Chronica majora Генрихтің сол жылы Пасха күні Харальдтың рыцарь атағын растағанын хабарлайды. Крован әулеті патшаларына көптеген атақтар берілді. Харальдтың әкесі "аралдардың патшасы" (rex insularum) атағын қалаған. Ал Харальд пен Магнус "Манн және аралдардың патшасы" (rex mannie et insularum) түрін ұнатқан сияқты. XVII ғасырдың тарихшылары Уильям Камден мен Джон Селденнің айтуынша, бұл атақ әулеттің мөрлеріндегі жазуда болған. Олардың қай белгісін айтқаны белгісіз, бірақ бұл Харальдтың белгісі болуы мүмкін. Бұл атақтар 989 жылы алғаш рет тіркелген "шетелдік аралдардың патшасы" (rí Innsi Gall) гаэль атағымен тең, бұл стиль, әрине, Манн мен Гебридтерге қатысты. Басқа дереккөздерде Харальдқа ұқсас атақтар берілген. Мысалы, Исландия жылнамалары оны "Гебридтердің патшасы" (Svðréyiakonvngs) деп атайды.

After his father's death, Haraldr succeeded to the kingship. Unlike the reign of his father, who temporarily ruled a partitioned kingdom, and endured years of near catastrophic kin strife, Haraldr appears to have ruled a whole kingdom, and his kingship does not seem to have suffered from serious dynastic discord. Haraldr's young age at the time of his accession, and the fact that he had a potential rival in the person of Haraldr Guðrøðarson, suggests that Haraldr had been designated successor during his father's lifetime. Not long after his accession, the Chronicle of Mann records that he sailed into the Hebridean portion of the kingdom, and left a kinsman named Lochlann as governor on Mann. Lochlann's tenure on the island led to factional strife, and when Haraldr made his return the following spring, the chronicle states that Lochlann fled the island for Wales, taking with him his foster son, Guðrøðr Óláfsson. There, somewhere along the northern Welsh coast, the chronicle claims that their ship was lost, with Lochlann and his foster son amongst the dead. Quite why Lochlann was compelled to flee his sovereign is uncertain. The chronicle states that a friend of Haraldr had been slain in the uprising quelled by Lochlann, possibly indicate that the latter fled in fear of the king. Another possibility, is that Lochlann led a coalition opposed to Haraldr. Quite why Lochlann chose to Wales as his destination is also unknown, although the Crovan dynasty certainly had diplomatic and familial connections with the Welsh. In fact, a transaction between Llywelyn ap Gruffudd and Ralph de Mortimer that concerns the lands of Maelienydd and Gwerthrynion, and appears to date to 1241, makes note of a witness named "Godredo filio regis Mannie". The precise identity of this man is uncertain. One possibility is that he is identical to Lochlann's foster son. If the chronicle is in error in its account of the maritime demise of Guðrøðr Óláfsson, and he is indeed identical to the like named Manx prince on record in Wales, his activities outside the kingdom of his forefathers may have been a consequence of the troubles following the Haraldr's accession. The chronicle's account of the flight to Wales may, therefore, reveal that Lochlann tried and failed to replace Haraldr with an otherwise unknown younger son of Óláfr. If so, the episode would appear to be yet another example of the Crovan dynasty enduring internal strife. Like his father before him, and his brother Magnús after him, Haraldr was knighted by Henry. The chronicle claims that the event took place in 1247, and elaborates that Haraldr returned home with "much honour, and great gifts". Contemporary English administrative records, however, reveal that the deed took place early in 1246. Specifically, a letter of safe conduct, issued by the English king on 9 January 1246, orders that Haraldr was to be given safe passage through England until Pentecost (27 May 1246). Similarly, the thirteenth century Chronica majora reports that Henry confirmed the honour of knighthood upon Haraldr on Easter day that year. Numerous titles were accorded to the kings of the Crovan dynasty. The style apparently preferred by Haraldr's father was rex insularum. As for Haraldr and Magnús, they appear to have favoured the variant form rex mannie et insularum. According to the seventeenth century antiquarians William Camden and John Selden, this title appeared on the legend of seals borne by the dynasty. It is unknown whose emblems these men were referring to, although they may well have been those of Haraldr. These titles are an equivalent of the Gaelic title rí Innsi Gall ("king of the islands of the foreigners") first recorded in 989, a style almost certainly referring to Mann and the Hebrides. Other sources accord Haraldr similar titles. The Icelandic annals, for example, style him "Svðréyiakonvngs" ("king of the Hebrides").

Династиялық одақ

1247 жылдың күзінде Харальд қайтадан Норвегияға сапар шекті, мұны Манн жылнамасы және XIII ғасырға жататын Хаконар сагасы куәландырады. Харальд Ослодан Бергенге көшкеннен кейін, бұл дереккөздер Хаконның жесір қалған қызы Сесилияның қолын Харальдқа бергенін көрсетеді. Ұзақ жылдар бойы билік еткен кезінде Хакон алыс жатқан норвегиялық мемлекетін нығайтуға тырысты. Аралдарға қатысты, Сесилияны Харальдқа үйлендіруі мемлекеттер билеушілері арасындағы қарым-қатынастың шегіне жеткізді. Жылнаманы құрастырушылар осы одақтың Харальдтың беделін оның алдыңғыларынан жоғарылатқанын анық тұжырымдады.

Харальд әлі де Норвегияда болғанда, сагада Хаконның сарайына Клан Сомхоуден екі жетекші тұлға келгені айтылады, олардың әрқайсысы аралдардың патшалығын іздеді: Эоган Мак Дубхгалл, Аргиллдің лорды және Дубхгалл мак Руадри. 1247 жыл Хаконның патшалыққа билікке келу жылы болғанымен, және Clann Somhairle әулетінің келуі норвегиялық билікті қайта орнатудың нәтижесі болуы мүмкін (Харальдрмен болғандай), Эоган мен Дубхгаллдың келуіне басқа да себептер болуы мүмкін. Мысалы, 1247 жылы Ирландияда ағылшындармен шайқаста қаза тапқан Clann Somhairle-ның белгілі бір мүшесі, ирландиялық дереккөздерде "Mac Somhairle" деп аталды. Алдыңғы жылы Харальдтың рыцарь атануы Генрихке бағыну актісін білдірген болуы мүмкін, және Хакон осыған байланысты Англияның ұсыныстарын қабылдауға жауап ретінде Мак-Сомхольдтың аралдардағы патшалығын мойындаған болуы мүмкін. Аралдардың билеушісімен одақ құру Генрихтің Ирландиядағы әскери операцияларына тиімді болар еді, және бұл Мак Сомхоудің ағылшындарға қарсы қатысуына түрткі болған осындай келісім болуы мүмкін. Кемелерінің қирандылары оңтүстіктен жағаға шағылысқандықтан, сагада кеме Шетландтың оңтүстігінде Динросттан жоғалған деп есептелді, бұл қазіргі заманда Самбург Руст және Да Руст деп аталатын қауіпті жауын-шашын жарысы, Самбург мүйісі мен Фейр аралы арасында орналасқан. Суға батқандардың арасында Манн архидиаконы Лоренс болды, ол жақында Манн тарапынан аралдардың епископы болып сайланған еді. Лоренс Норвегияда Харальд пен Нидаросс архиепискобы Сигурдр тапси Индридасонға көрінгенмен, жылнамада Харальдтың оның тұрғызуын аралдарда патша, дін қызметкерлері мен халықтың алдында ресми түрде сайланғанға дейін кейінге шегергені айтылған. Харальдтың өлімі оның отбасындағы әулеттік тартыстың соңғы кезеңіне әкелді. Харальд пен Сесилияның өлімі туралы хабар Маннға 1249 жылдың көктемінде ғана жеткен көрінеді. Жылнамаға сәйкес, Гюдродарсонның билігі кезінде азап көргендердің бірі "Дофнальдус" деген жолбасшы болған. Бұл адам Харальдрдың жоғары бағалайтыны айтылады, бірақ Харальдр Гудродарсон оны тұтқынға алды. Бұл адамның кім екені белгісіз, бірақ ол Домхналлмен бірдей болуы мүмкін, ол Домхнаилл кланының атасы. Егер мұндай сәйкестендіру дұрыс болса және егер Харальдтың анасы шынымен де Лауон болса, тұтқын Дофналдус Харальдтың жақын туысы (әлде анасының ағасы немесе әжесі) болуы мүмкін. Шын мәнінде, Харальд өзінің билігі кезінде Манн қолдауын емес, Хебридтер қолдауына сүйенген көрінеді. Мысалы, жылнамада Ниаллдың үш ұлы туралы айтылады, олар Харальдтың ісіне билігінің басында қолдау көрсеткен. Бұл адамдар белгілі бір Домхналл мак Неиллмен немесе Ольстер байланыстарымен байланысты болуы мүмкін. Харальд пен Сесилияның өмірін қиған теңіз апаты Норвегия патшалығының теңіздің батысына қарай алыс орналасқан норвегиялық колонияларын бақылауда ұстауда кездесетін қиындықтардың кейбірін көрсетеді. Алайда, Эоган аралдарда тек норвегиялық тәуелді ғана емес, материктегі шотландтық магнат болды. Бірнеше жыл бойы Шотландия тағы аралдарды норвегиялық биліктен алуға және Аргиллдегі билігін кеңейтуге тырысқан көрінеді. Эоган мен Александр арасындағы қарым-қатынастың суынуы, оның мұрагерлігіне қатысты туыстық қақтығыстар және Эоганның Хаконның атынан патшалық билікті қабылдауы сол жылы шотландтық патша күштерінің Аргиллге жаппай шабуылға түсуіне ықпал еткен болуы мүмкін. Хаконар сагасы Hákonarsonar-ға сәйкес, Александр өзінің көз алдындағы батыс Норвегиялық иеліктерін өз бақылауына алғанға дейін кері қайтуға ниеті жоқ екенін анық білдірді. Шамамен екі онжылдықтан кейін, оның мұрагері ұлы мұндай тілектерді толығымен жүзеге асырды, бұл аралдардағы норвегиялық биліктің толық жойылуымен және Крован әулетінің өмірден кетуімен аяқталды.

Whilst Haraldr was still in Norway, the saga states that two leading members of Clann Somhairle arrived at Hákon's court, with each seeking the kingship of the Isles: Eóghan Mac Dubhghaill, Lord of Argyll and Dubhghall mac Ruaidhrí. Although 1247 was also the year of Hákon's royal coronation, and it is possible that the arrival of the Clann Somhairle dynasts was a result of the reimposition of Norwegian overlordship (as appears to have been the case with Haraldr), there may have been other reasons for the arrival of Eóghan and Dubhghall. For example, 1247 was also the year that a prominent member of Clann Somhairle, called "Mac Somhairle" in Irish sources, was slain in Ireland battling the English. The knighting of Haraldr the year previous may well have entailed some act of submission to the Henry, and it is possible that Hákon had consequently recognised Mac Somhairle's kingship in the Isles in response to Haraldr's acceptance of English overtures. An alliance with a ruler of the Isles would have certainly benefited Henry's ongoing military operations in Ireland, and it is possible that it was such a pact that had prompted Mac Somhairle's involvement against the English. Since the wreckage of their vessel washed ashore from the south, the saga specifically states that the ship was thought to have been lost south of Shetland in Dynröst, a treacherous tidal race otherwise known in more modern times as Sumburgh Roost and Da Roost, lying between Sumburgh Head and Fair Isle Amongst those drowned was Laurence, Archdeacon of Mann, a man who had recently been elected Bishop of the Isles by the chapter of Mann. Although Laurence had presented himself in Norway to Haraldr and Sigurðr tapsi Indriðason, Archbishop of Niðaróss, the chronicle reveals that Haraldr had postponed his consecration until the former could be publicly elected in the Isles before king, clergy, and people. Haraldr's death led to what was the final stage of inter dynastic strife amongst his family. News of Haraldr and Cecilía's death does not appear to have reached Mann until the spring of 1249. According to the chronicle, one of the men who suffered under Haraldr Guðrøðarson's regime was a certain chieftain called "Dofnaldus". This man is stated to have been held in high esteem by Haraldr, but held a prisoner by Haraldr Guðrøðarson. Although the identity of this man is uncertain, he could be identical to Domhnall, the eponym of Clann Domhnaill. If such an identification is correct, and if Haraldr's mother was indeed Lauon of Clann Somhairle, the captive Dofnaldus would have been a close kinsman of Haraldr (perhaps a maternal uncle or maternal grandfather). In fact, Haraldr seems to have relied upon Hebridean support as opposed to Manx support during his reign. For example, the chronicle makes note of three sons of a certain Niall who supported Haraldr's cause early in his reign. It is possible that these men were related to a certain Domhnall mac Néill, or Ulster connections. The maritime disaster in which Haraldr and Cecilía lost their lives demonstrates some of the difficulties faced by the Norwegian Crown in maintaining control of the far flung Norse colonies west over sea. Eóghan, however, was not only a Norwegian dependant in the Isles, but an immanent Scottish magnate on the mainland. For several years the Scottish Crown appears to have attempted to acquire the Hebrides from Norwegian overlordsip, and expand its authority in Argyll. The apparent cooling of relations between Eóghan and Alexander, the resulting kin strife concerning his succession, and Eóghan's subsequent acceptance of royal powers on Hákon's behalf, could all have contributed to the massed invasion into Argyll by Scottish royal forces within the year. According to Hákonar saga Hákonarsonar, Alexander had made it clear that he had no intention of turning back until he had acquired control of the western Norwegian dominions within his sights. Within about two decades, such desires would be fully realised by his successor son, with the final eclipse of Norwegian overlordship in the Isles and the extinction of the Crovan dynasty itself.