Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңсыз құпия жоғалу
Unlawful secret disappearance
Күштеп жоғалу (немесе мәжбүрлі жоғалу) – мемлекеттің қолдауымен немесе оған келісім білдіруімен, адамның тағдыры мен қайда екені жайлы мәлімдеме жасаудан бас тарту және құрбанды заң қорғауынан шығару ниетімен, адамды жасырын түрде ұрлау немесе қамауға алу. Көбінесе күштеп жоғалу адам өлтірумен байланысты болады, онда құрбан ұрланып, заңсыз ұсталып, тергеу кезінде жиі азапталады, соңында өлтіріліп, денесі жасырын жерге көміледі. Қылмысты жасаған тарап өліміне қатысы жоқ екенін дәлелдеуге мүмкіндік алады, себебі құрбанның қазасы туралы ешқандай айғақ жоқ. Күштеп жоғалу мәселесі алғаш рет 1970 жылдары Латын Америкасындағы әскери диктатуралардың «кір соғыстар» кезінде оны пайдалануы нәтижесінде адам құқығы мәселесі ретінде мойындалды. Алайда, мұндай жағдайлар бүкіл әлемде орын алған. 2002 жылдың 1 шілдесінде күшіне енген Халықаралық қылмыстық соттың Рим статутына сәйкес, егер күштеп жоғалу кез келген азаматтық тұрғындарға бағытталған кеңінен таралған немесе жүйелі шабуылдың бөлігі ретінде жасалса, ол халықаралық қылмыстық құқықта адамзатқа қарсы қылмыс болып саналады және шектеу мерзіміне бағынбайды. 2006 жылдың 20 желтоқсанында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы барлық адамдарды күштеп жоғалудан қорғау жөніндегі халықаралық конвенцияны қабылдады.
An enforced disappearance (or forced disappearance) is the secret abduction or imprisonment of a person with the support or acquiescence of a state followed by a refusal to acknowledge the person's fate or whereabouts with the intent of placing the victim outside the protection of the law. Often, forced disappearance implies murder whereby a victim is abducted, may be illegally detained, and is often tortured during interrogation, ultimately killed, and the body disposed of secretly. The party committing the murder has plausible deniability as there is no evidence of the victim's death. Enforced disappearance was first recognized as a human rights issue in the 1970s as a result of its use by military dictatorships in Latin America during the dirty wars. However, it has occurred all over the world. According to the Rome Statute of the International Criminal Court, which came into force on July 1, 2002, when committed as part of a widespread or systematic attack directed at any civilian population, enforced disappearance qualifies as a crime against humanity, not subject to a statute of limitations, in international criminal law. On December 20, 2006, the United Nations General Assembly adopted the International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance.
Адам құқықтары туралы заң
Халықаралық адам құқықтары құқығында мемлекет тарапынан жоғалып кетулер Вена декларациясы мен іс-қимыл бағдарламасынан бастап «мәжбүрлі» немесе «мәжбүрлі түрде жоғалып кетулер» деп аталады. Мысалы, бұл практикаға БҰҰ-ның Адамдарды мәжбүрлеп жоғалту туралы Америкааралық конвенциясы ерекше назар аударады. Сонымен қатар, қарулы қақтығыс кезінде, мысалы, нацистік Германияның «Night and Fog» бағдарламасы сияқты, әскери қылмыс болып табылатын күштеп жоғалтулар жүйелі түрде орын алатыны туралы дәлелдер бар. 1980 жылдың ақпан айында Біріккен Ұлттар Ұйымы мәжбүрлі немесе еріксіз жоғалтулар жөніндегі жұмыс тобын құрды, бұл «Біріккен Ұлттар Ұйымының адам құқықтары бойынша тұңғыш рет жалпыға бірдей мандатпен құрылған тақырыптық механизмі». Оның басты міндеті – «азаматтарға жоғалған деп хабарланған туыстарының тағдырын немесе қайда екенін анықтауға көмектесу». 2014 жылдың тамызында жұмыс тобы 88 мемлекетте 43 250 шешілмеген жоғалу жағдайын тіркеді. БҰҰ Бас Ассамблеясы 2006 жылғы 20 желтоқсанда қабылдаған «Барлық адамдарды күштеп жоғалтудан қорғау туралы халықаралық конвенцияда» күштеп жоғалтудың кең таралған немесе жүйелі практикасы адамзатқа қарсы қылмыс екені айтылған. Бұл конвенция құрбандардың отбасыларына өтемақы алуға және олардың жақындарының жоғалуы туралы шындықты білуге құқық береді. Конвенция адамның күштеп жоғалтуға ұшырамайтынына, сондай-ақ жоғалған адамның туыстарының шындықты және жоғалған адамның соңғы тағдырын білуге құқығын қамтамасыз етеді. Конвенцияда осы қылмыстың алдын алу, тергеу және жазалау туралы бірнеше ереже бар. Сонымен қатар, онда құрбандар мен олардың туыстарының құқықтары және тұтқында болған кезде туған балаларды заңсыз алып кету туралы ережелер де бар. Конвенция сондай-ақ, бұл қылмысты жою және оған қатысты гуманитарлық мәселелерді шешуде халықаралық ынтымақтастық орнату міндетін көздейді. Конвенция күштеп жоғалтулар жөніндегі комитетті құрады, оған халықаралық деңгейде бақылау мен қорғаутың маңызды және инновациялық функциялары жүктеледі. Қазіргі уақытта «Күштеп жоғалтуға қарсы халықаралық коалиция» деп аталатын халықаралық науқан конвенцияны жалпыға бірдей бекітуге жұмыс істеп жатыр. Жоғалу екі деңгейде әрекет етеді: олар жоғалған қарсыластар мен сыншылардың аузын жабумен қатар, қоғамдағы беймәлімдік пен қорқынышты тудырады, қарсылық білдіруге және сынауға батылдарды да үнсіздікке мәжбүр етеді. Жоғалу Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларациясында (ААҚЖ) жарияланған көптеген негізгі адам құқықтарын бұзуға әкеледі. Жоғалған адам үшін бұл құқықтар: бостандыққа, жеке қауіпсіздікке және адамгершілікпен қарауға (соның ішінде азаптаудан бас тартуға), әділ сотқа, заңгерге және заң алдында тең қорғалуға, сондай-ақ кінәсіздік презумпциясына құқық кіреді. Олардың отбасылары, өмірінің қалған бөлігін жоғалғандар туралы ақпарат іздеумен өткізетін, сонымен қатар құрбандар болып табылады.
In international human rights law, disappearances at the hands of the state has been labelled as "enforced" or "forced disappearances" since the Vienna Declaration and Program of Action. For example, the practice is specifically addressed by the OAS's Inter American Convention on Forced Disappearance of Persons. There is also evidence that enforced disappearances occur systematically during armed conflict, such as Nazi Germany's Night and Fog program, which may constitute war crimes. In February 1980, the United Nations established the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances, "the first United Nations human rights thematic mechanism to be established with a universal mandate." Its main task "is to assist families in determining the fate or whereabouts of their family members who have reportedly disappeared." In August 2014, the working group reported 43,250 unresolved cases of disappearances in 88 different states. The International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance, adopted by the UN General Assembly on December 20, 2006, states that the widespread or systematic practice of enforced disappearances constitutes a crime against humanity. It gives victims' families the right to seek reparations and to demand the truth about the disappearance of their loved ones. The convention provides the right not to be subjected to enforced disappearance, as well as the right for the relatives of the disappeared person to know the truth and ultimate fate of the disappeared person. The convention contains several provisions concerning the prevention, investigation, and sanctioning of this crime. It also contains provisions about the rights of victims and their relatives, and the wrongful removal of children born during their captivity. The convention further sets forth the obligation of international cooperation, both in the suppression of the practice and in dealing with humanitarian aspects related to the crime. The convention establishes a Committee on Enforced Disappearances, which will be charged with important and innovative functions of monitoring and protection at an international level. Currently, an international campaign called the International Coalition against Enforced Disappearances is working towards universal ratification of the convention. Disappearances work on two levels: not only do they silence opponents and critics who have disappeared, but they also create uncertainty and fear in the wider community, silencing others they think would oppose and criticize. Disappearances entail the violation of many fundamental human rights declared in the United Nations Universal Declaration of Human Rights (UDHR). For the disappeared person, these include the right to liberty, the right to personal security and humane treatment (including freedom from torture), the right to a fair trial, to legal counsel and to equal protection under the law, and the right of presumption of innocence. Their families, who often spend the rest of their lives searching for information on the disappeared, are also victims.
1977 және 1979 жылғы қарарлар
1977 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 32/118 қарарында жоғалып кетулер мәселесін тағы да талқылады. Осы кезде Нобель сыйлығының иегері Адольфо Перес Эскивель халықаралық үндеу жасады, ол француз үкіметінің қолдауымен 1978 жылғы 20 желтоқсандағы 33/173 қарары түрінде Бас Ассамблеяның жауабын алды. Аталған қарарда «жоғалған адамдар» деп нақты айтылып, Адам құқықтары жөніндегі комиссияға тиісті ұсынымдар дайындау сұралды. 1979 жылғы 6 наурызда Комиссия Чилидегі жоғалып кеткендердің тағдырын зерттеу үшін доктор Феликс Эрмакора мен Валид М. Садиді сарапшылар ретінде тағайындауға рұқсат берді. Алайда, саяси қысым салдарынан Валид М. Сади кейіннен қызметінен бас тартты. Феликс Эрмакораның есебі қылмыстық құқық мәселесі бойынша маңызды анықтамалық құжатқа айналды, себебі ол халықаралық ұйымдар мен органдар жинаған бірқатар қорытындылар мен ұсынымдарды қамтыды. Осы жылы Америка мемлекеттері ұйымының Бас Ассамблеясы 31 қазанда Чилиге қатысты қарар қабылдады, онда жоғалып кетулер практикасы «жартышардың санасына қарсы келетін әрекет» деп жарияланды. Бұл шешімге дейін, қыркүйек айында Аргентинаға Америкааралық комиссияның миссиясы жіберілген болатын, ол әскери хунталардың жүйелі түрде адамдарды мәжбүрлеп жоғалтуын растады. Үкіметтік емес ұйымдар мен құрбандар отбасыларының өтініштеріне қарамастан, 1979 жылғы 31 қазандағы аталған қарар аясында Аргентина үкіметінің қысымынан кейін, Бас Ассамблея тек адамдар жоғалып кеткен мемлекеттерді мұндай жоғалуларды тергеуге кедергі келтіретін заңдарды қабылдамауға немесе қолданудан бас тартуға шақырды. Феликс Эрмакораның есебінен кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы ұсынылған ұсыныстардың бірін қарастырып, 1980 жылғы 29 ақпанда Қатаң немесе еріксіз жоғалып кетулер жөніндегі жұмыс тобын құру туралы шешім қабылдады. Бұл комиссияның тақырыптық механизмдері деп аталатын алғашқы және Біріккен Ұлттар Ұйымының ең маңызды органы болды. Аталған жұмыс тобы үкіметтерге байланысты туындаған жоғалулар мәселесімен айналысып, жоғалған адамдар мен олардың отбасыларына берілетін қорғауды жақсарту және мәжбүрлі жоғалулардың алдын алу бойынша комиссия мен үкіметтерге ұсынымдар берді. Осыдан кейін, әртүрлі халықаралық құқықтық органдарда түрлі істер қаралды, олардың шешімдері мәжбүрлі жоғалуларға қатысты нақты құқықтық тәжірибе қалыптасуына ықпал етті.
In 1977, the General Assembly of the United Nations again discussed disappearances in its resolution 32/118. By then, the Nobel Prize winner Adolfo Pérez Esquivel had made an international appeal that, with the support of the French government, obtained the response of the General Assembly in the form of resolution 33/173 of 20 December 1978, which specifically referred to "missing persons" and requested the Commission on Human Rights to make appropriate recommendations. On 6 March 1979, the Commission authorized the appointment as experts of Dr. Felix Ermacora and Waleed M. Sadi, who later resigned due to political pressure, to study the question of the fate of disappearances in Chile, issuing a report to the General Assembly on 21 November 1979. Felix Ermacora's report became a reference point on the legal issue of crime by including a series of conclusions and recommendations which were later collected by international organizations and bodies. Meanwhile, during the same year, the General Assembly of the Organization of American States adopted a resolution on Chile on 31 October, in which it declared that the practice of disappearances was "an affront to the conscience of the hemisphere", after having sent in September a mission of the Inter American Commission to Argentina, which confirmed the systematic practice of enforced disappearances by successive military juntas. Despite the exhortations of non governmental organizations and family organizations of the victims, in the same resolution of 31 October 1979, the General Assembly of the OAS issued a statement, after receiving pressure from the Argentine government, in which only the states in which persons had disappeared were urged to refrain from enacting or enforcing laws that might hinder the investigation of such disappearances. Shortly after the report by Félix Ermacora, the UN Commission on Human Rights considered one of the proposals made and decided on 29 February 1980 to set up the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances, the first of the so called thematic mechanisms of the commission and the most important body of the United Nations that has since been dealing with the problem of disappearances in cases that can be attributed to governments, as well as issuing recommendations to the commission and governments on the improvement of the protection afforded to miss persons and their families and to prevent cases of enforced disappearance. Since then, different causes began to be developed in various international legal bodies, whose sentences served to establish a specific jurisprudence on enforced disappearance.
1983 жылғы ОАД қарары және алғашқы айыптаулар
Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комитеті 1977 жылы Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің 28-бабына сәйкес құрылды. Комитет қатысушы мемлекеттердің міндеттемелерін орындауын бақылау мақсатында 1982 жылдың наурызында және 1983 жылдың шілдесінде Уругвай мемлекетін Эдуардо Блейердің (Уругвай Коммунистік партиясының бұрынғы мүшесі, Венгрия мен Израильде тұратын) 1975 жылы Монтевидеода тұтқындалғаннан кейін жоғалып кеткені және Елена Квинтерос Алмейданың 1976 жылдың маусымында Монтевидеодағы Венесуэла елшілігінде тұтқындалғаннан бері жоғалып кеткені үшін айыптады. Бұл оқиға екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастардың үзілуіне әкеп соқты. Өз шешімдерінде Комитет Халықаралық пактінің бірқатар баптарына сүйенді, әсіресе "бостандық пен жеке қауіпсіздік құқығы", "ұсталғандарға қатысты адамгершілікпен және адамның қадір-қасиетіне құрметпен қарау құқығы" және "әрбір адамның заңды тұлға ретінде танылу құқығы" туралы баптарға. Квинтерос ісі бойынша алғаш рет зардап шеккен туыстарының мүддесіне шешім шығарылды. 1983 жылы Америка мемлекеттері ұйымы (OAS) 666 XIII 0/83 қарары арқылы кез келген күштеп жоғалуды адамзатқа қарсы қылмыс деп қарастыру керектігін жариялады. Бірнеше жыл өткен соң, 1988 және 1989 жылдары Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық сот Гондурас мемлекетін жоғалып кеткен Ангел Манфредо Веласкес Родригестің өмір, бостандық және жеке мінсіздігі құқықтарын құрметтеу және кепілдік беру міндетін бұзғаны үшін айыптаған алғашқы үкімдерді шығарды. Родригес 1981 жылдың қыркүйегінде Тегусигальпада Гондурас қарулы күштерімен және Саул Годинес Крузбен байланысты қарулы азаматтармен ұрланды. Күштеп жоғалу қылмысының нақты анықтамасы әлі қалыптаспағандықтан, Сот 1969 жылғы Адам құқықтары жөніндегі Америкалық конвенцияның түрлі баптарына сүйенуге мәжбүр болды. Америкааралық соттың басқа да шешімдері Колумбия, Гватемала (бірнеше іс бойынша, соның ішінде "көше балалары" мәселесі бойынша), Перу және Боливияны да айыптады.
The United Nations Human Rights Committee, established in 1977 in accordance with article 28 of the International Covenant on Civil and Political Rights to monitor compliance by states parties with their obligations, issued in March 1982 and July 1983, two sentences condemning the State of Uruguay for the cases of Eduardo Bleier, a former member of the Communist Party of Uruguay, residing in Hungary and Israel, disappeared after his arrest in 1975 in Montevideo, and Elena Quinteros Almeida, missing since her arrest at the Venezuelan Embassy in Montevideo in June 1976, in an incident that led to the suspension of diplomatic relations between the two countries. In its judgments, the Committee relied on a number of articles of the International Covenant, in particular, those relating to "the right to liberty and personal security", "the right of detainees to be treated humanely and with respect to the inherent dignity of the human being" and "the right of every human being to the recognition of his juridical personality", while in the case of Quinteros, it was solved for the first time in favor of the relatives considered equally victims. In 1983, the Organization of American States (OAS) declared by its resolution 666 XIII 0/83 that any enforced disappearance should be described as a crime against humanity. A few years later, in 1988 and 1989, the Inter American Court of Human Rights promulgated the first convictions declaring the State of Honduras guilty of violating its duty to respect and guarantee the rights to life, liberty, and personal integrity of the disappeared Angel Manfredo Velásquez Rodríguez. Rodríguez was a Honduran student kidnapped in September 1981 in Tegucigalpa by heavily armed civilians connected with the Honduran Armed Forces and Saúl Godínez Cruz. Since the express definition of the crime of enforced disappearance had not yet been defined, the Court had to rely on different articles of the American Convention on Human Rights of 1969. Other rulings issued by the Inter American Court condemned Colombia, Guatemala (for several cases including the call of the "street children"), Peru, and Bolivia.
Еуропадағы жағдай және 1993 және 1995 жылғы қарарлар
Еуропада 1950 жылғы Адам құқықтары мен негізгі бостандықтарды қорғау жөніндегі Еуропалық конвенцияның 38-бабына сәйкес 1959 жылы құрылған Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот, Еуропа Кеңесінің барлық мүше мемлекеттері үшін бірыңғай, тұрақты және міндетті сотқа айналды. Еуропалық конвенцияда күштеп жоғалу практикасына тікелей тыйым салынбағанымен, Сот 1993 жылы Түркияның қауіпсіздік күштері мен Күрд жұмысшы партиясының (ПКК) мүшелері мен қолдаушылары арасындағы қақтығыс аясында, Күрд аймағынан Түркияның оңтүстік-шығысына дейінгі бірнеше жоғалу деректерін қарады. Күштеп жоғалу қылмысының құқықтық анықтамасын құруға негіз болған тағы бір орган – 1995 жылғы 14 желтоқсандағы Дейтон бейбіт келісімінің 6-қосымшасына сәйкес құрылған Босния және Герцеговина бойынша Адам құқықтары палатасы болды. Палата, 20 000-нан астам хабарланған деректердің көпшілігін қарауға уақыт бойынша құзыретсіз деп танылса да, Босния Серб Республикасы мен Босния және Герцеговина Республикасына қатысты бірқатар сот шешімдері шығарды, олар жоғалып кеткен адамдардың бірнеше отбасына өтемақы төледі.
In Europe, the European Court of Human Rights, established in 1959, in accordance with article 38 of the European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms of 1950, became a single permanent and binding court for all the Member States of the Council of Europe. Although the European Convention does not contain any express prohibition of the practice of enforced disappearance, the Court dealt with several cases of disappearance in 1993 in the context of the conflict between the Turkish security forces and members or supporters of the Kurdish Workers Party (PKK) from the Kurdish region to the southeast of Turkey. Another body providing the basis for the legal definition of the crime of enforced disappearance was the Human Rights Chamber for Bosnia and Herzegovina, a human rights tribunal established under Annex 6 of the Dayton Peace Agreement of 14 December 1995 which, although it was declared incompetent by ratione temporis to deal with the majority of the 20,000 cases reported, it issued a number of sentences against the Serbian Republic of Bosnia and the Republic of Bosnia and Herzegovina, which compensated several families of disappeared persons.
1992 жылғы халықаралық конвенцияға қарай
Халықаралық ұйымдардың қаулыларымен қатар, бірнеше үкіметтік емес ұйымдар халықаралық конвенция жобаларын жасады. 1981 жылы Париж заң академиясының Адам құқықтары институты жоғалып кеткендер туралы халықаралық конвенцияны ілгерілету үшін жоғары деңгейдегі симпозиум ұйымдастырды, одан кейін Аргентинаның Адам құқықтары лигасы, 1982 жылы Перуде өткен жылдық конгресте FEDEFAM немесе 1988 жылы Боготадан келген José Alvear Restrepo адвокаттар ұжымы ұсынған бірнеше декларация және конвенция жобалары пайда болды. Сол жылы кемсітушілікке қарсы іс-қимыл және азшылықтарды қорғау жөніндегі кіші комиссиядағы француз сарапшысы Луи Жоне 1992 жылы Бас Ассамблеяда қабылданатын Барлық адамдарды күштеп жоғалтудан қорғау туралы декларация тақырыбындағы жобалық мәтінді дайындады. Ұсынылған анықтама Күштеп немесе еріксіз жоғалулар жөніндегі жұмыс тобы дәстүрлі түрде қолданатын анықтамаға негізделген. Декларацияда азаптауларға қарсы конвенциядан өзгеше, мемлекеттердің арнайы қылмыстық заңнаманы қабылдауы басты міндет ретінде қарастырылса да, Декларацияның және Жұмыс тобының ұсыныстарының заңды түрде міндетті екендігі туралы келісімге қол жеткізілмеді, сондықтан тек бірнеше мемлекет оларды орындау үшін нақты қадамдар жасады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Декларациясы, өзінің кемшіліктеріне қарамастан, 1987 жылы ҰАҰ Бас Ассамблеясы тапсырған Америка құрлығы үшін аймақтық жобаны оятуға көмектесті, ол 1988 жылы Америкааралық Адам құқықтары комиссиясы жасаған болса да, ұзақ талқылаулар мен түзетулерге ұшырады, олардың тоқтауына әкелді. 1994 жылдың маусым айында ҰАҰ Бас Ассамблеясы осы мәселе бойынша бірінші заңды түрде міндетті құжат болатын Адамдарды күштеп жоғалту туралы Америкааралық конвенцияны бекітті. Ол 1996 жылдың 28 наурызында күшіне енді, оны сегіз ел ратификациялады: Аргентина, Панама, Уругвай, Коста-Рика, Парагвай, Венесуэла, Боливия және Гватемала. Біріккен Ұлттар Ұйымының Декларациясының шамалы табысқа ие болғанын ескере отырып, бұл міндетті емес құжат күштеп жоғалту практикасына маргиналды ғана әсер ете алатындықтан, бірқатар үкіметтік емес ұйымдар мен бірнеше сарапшылар Біріккен Ұлттар Ұйымы аясында конвенцияны қабылдау арқылы жоғалтуларға қарсы қорғанысты күшейтуді ұсынды. Одан кейін 1981 жылғы Париж симпозиумының талқылаулары 1988 жылдың тамызында Луи Жоне ұсынған кіші комитет жобасы түрінде ұсынылды. Бірнеше үкімет, халықаралық ұйымдар мен үкіметтік емес ұйымдар Бас хатшы Кофи Аннанның шақыруына жауап беріп, жобаға пікірлер мен ұсыныстар берді.
In parallel with the resolutions of the international organizations, several non governmental organizations drafted projects for an international convention. In 1981, the Institute des droits de l'homme du Barreau de Paris (Institute of Human Rights of the Paris Law School) organized a high level symposium to promote an international convention on disappearances, followed by several draft declarations and conventions proposed by the Argentine League for Human Rights, FEDEFAM at the annual congress of Peru in 1982 or the Colectivo de Abogados José Alvear Restrepo from Bogotá in 1988. In that same year, the French expert in the then Sub commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities, Louis Joinet, prepared the draft text to be adopted in 1992 by the General Assembly with the title Declaration on the Protection of All Persons Against enforced disappearances. The definition presented was based on the one traditionally used by the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances. Although the Declaration included as the primary obligation of States to enact specific criminal legislation, unlike the Convention against Torture, the principle of universal jurisdiction was not established nor was it agreed that the provisions of the Declaration and the recommendations of the Working Group were legally binding so that only a few states took concrete steps to comply with them. The United Nations Declaration, despite its shortcomings, served to awaken the regional project for the American continent commissioned by the OAS General Assembly in 1987, which, although drafted by the Inter American Commission on Human Rights in 1988, was subjected to lengthy discussions and modifications that resulted in their stagnation. In June 1994, the OAS General Assembly finally approved the Inter American Convention on the Forced Disappearance of Persons, which would be the first legally binding instrument on the subject, and entered into force on 28 March 1996, after its ratification by eight countries: Argentina, Panama, Uruguay, Costa Rica, Paraguay, Venezuela, Bolivia and Guatemala. In view of the meager success of the United Nations Declaration, a non binding instrument that could only marginally influence the practice of enforced disappearances, a number of non governmental organizations and several experts proposed strengthening protection against disappearances, adopting a convention within the framework of the United Nations. This was followed by the deliberations of the 1981 Paris Colloquium submitted by Louis Joinet in the form of a draft subcommittee in August 1988. Several governments, international organizations and non governmental organizations responded to the invitation of Secretary General Kofi Annan to provide comments and observations to the project.
2006 жылғы халықаралық конгресс
2006 жылғы 20 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 25 жылдан астам дамытылған Адамдарды күштеп жоғалту туралы халықаралық конвенцияның мәтінін қабылдады. Конвенция 2007 жылғы 6 ақпанда Парижде қол қойылды, онда алғашқы 53 қол қойған елдің өкілдері қатысты, және олардың 20-сы оны дереу ратификациялады. 2007 жылғы 19 сәуірде Адам құқықтары жөніндегі комиссия конвенцияны ратификациялаған елдер тізімін жаңартты, онда 59 мемлекет болды.
On 20 December 2006, the United Nations General Assembly adopted the text of the International Convention on the Forced Disappearance of Persons after more than 25 years of development and was signed in Paris on 6 February 2007 at a ceremony to which representatives of the 53 first signatory countries attended and in which 20 of them immediately ratified it. On 19 April 2007, the Commission on Human Rights updated the list of countries that ratified the convention, which included 59 nations.
БҰҰ-ның есебі (1980-2009)
1980 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының (БҰҰ) Қатаң немесе еріксіз жоғалулар жөніндегі жұмыс тобы құрылғаннан бері, қатаң жоғалулар қылмысы бес құрлықтағы көптеген елдерді қамтитын жаһандық мәселе болып табылады. Адам құқықтары жөніндегі кеңес бұл мәселені арнайы бақылап отырады және шағымдар мен жағдайлар, сондай-ақ тиісті үкіметтердің жауаптары мен іс-қимылдары туралы жүйелі түрде есептер жариялайды. Жұмыс тобының 2009 жылғы есебінде 1980 жылдан бері үкіметтерге жіберілген жоғалу деректерінің саны 53 232-ге жеткені, ал бұл деректер 82 мемлекетке қатысты екені тіркелді. Түсіндірілмеген, жабық немесе тоқтап қалған істердің саны 42 600-ге жетеді. 2004 жылдан бері жұмыс тобы 1 776 деректі нақтылады. 2007 жылғы бұрынғы есепте бұл көрсеткіш 51 531 дерекке жеткені және 79 елге қатысты екені хабарланған. Көптеген елдерде ішкі қақтығыстар болып жатыр, ал басқаларында саяси оппозицияға қатысты қатыгез саясат жүргізіліп жатыр. Тағы бірқатар елдерде, әсіресе батыс және еуропалық жарты шарларда, әлі де шешілмеген және үнемі қылмыс құрамында саналатын тарихи жағдайлар бар. БҰҰ-ның 2009 жылғы ресми есебінде жоғалып кеткен адамдардың деректері тіркелген 82 елдің ішінде ең көп дерек жіберілген елдер: Ирак (16 544), Шри-Ланка (12 226), Аргентина (3 449), Гватемала (3 155), Перу (3 009), Алжир (2 939), Сальвадор (2 661) және Колумбия (1 235). 100 мен 1000 арасында көптеген деректері бар елдер: Чили (907), Қытай (116), Конго (114), Эфиопия (119), Филиппин (780), Гондурас (207), Үндістан (430), Индонезия (165), Иран (532), Ливан (320), Марокко (268), Мексика (392), Непал (672), Никарагуа (234), Ресей Федерациясы (478), Судан, Йемен (155) және Шығыс Тимор (504).
Since the establishment of the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances of the United Nations Commission on Human Rights (CHR) in 1980, the crime of enforced disappearance has proved to be a global problem, affecting many countries on five continents. It is the subject of a special follow up by the HRC which regularly publishes reports on its complaint and situation, as well as the response and action of the governments concerned. The report of the 2009 Working Group recorded a total of 53,232 cases transmitted by the Working Group to Governments since their inception in 1980 and affecting 82 states. The number of cases that are still under study due to lack of clarification, closed or discontinuous cases amounts to 42,600. Since 2004 the Working Group had clarified 1,776 cases. In the previous report of 2007, the number of cases had been 51,531 and affected 79 countries. Many of the countries in the cases are affected internally by violent conflicts, while in other countries the practice of repressive policies towards political opponents is denounced. In other countries, generally in the western and European hemispheres, there are still historical cases that remain unresolved and constitute permanent crimes. In the official UN report of 2009, of the 82 countries where the cases of missing persons were identified, the largest number (more than 1000) transmitted were: Iraq (16,544), Sri Lanka (12,226), Argentina (3,449), Guatemala (3,155), Peru (3,009), Algeria (2,939), El Salvador (2,661) and Colombia (1,235). Other countries with numerous cases under denunciation (between 1000 and 100) are: Chile (907), China (116), Congo (114), Ethiopia (119), Philippines (780), Honduras (207), India (430), Indonesia (165), Iran (532), Lebanon (320), Morocco (268), Mexico (392), Nepal (672), Nicaragua (234), Russian Federation (478), Sudan, Yemen (155) and East Timor (504).
Алжир
Алжирдің 1992 жылы басталған Азамат соғысы кезінде, Ислам құтқару майданының жеңісін жойған әскери үкіметке шабуыл жасаған радикал исламист партизандарының салдарынан, мыңдаған адам зорлықпен жоғалып кетті. Жоғалып кету оқиғалары 1990 жылдардың соңына дейін жалғасты, бірақ 1997 жылы зорлық-зомбылықтың азаюымен бірге күрт төмендеді. Жоғалып кеткендердің кейбіреулері партизандар тарапынан ұрланып немесе өлтірілді, ал қалғандары Мохамед Медиен басшылығымен мемлекеттік қауіпсіздік күштеріне түскен болуы мүмкін. Осы соңғы топ ең көп дау тудырды. Олардың нақты саны әлі де даулы, бірақ үкімет 6000-нан астам адамның жоғалып кеткенін мойындады, қазір олар қайтыс болған деп есептеледі. Соғыстың салдарынан барлығы 150 000 – 200 000 адам қаза тапты. 2005 жылы халықтың пікірін білдіру арқылы даулы кешірім туралы заң қабылданды. Ол "жоғалып кеткендердің" отбасыларына қаржылық өтемақы төлеуді көздейді, сонымен қатар қылмыстарға қатысты полиция тергеуларын тоқтатты.
During the Algerian Civil War, which began in 1992 as militant Islamist guerrillas attacked the military government that had annulled an Islamic Salvation Front victory, thousands of people were forcibly disappeared. Disappearances continued up to the late 1990s, but thereafter dropped off sharply with the decline in violence in 1997. Some of the disappeared were kidnapped or killed by the guerrillas but others are presumed to have been taken by state security forces under Mohamed Mediène. This latter group has become the most controversial. Their exact numbers remain disputed, but the government has acknowledged a figure of just over 6,000 disappeared, now presumed dead. The war claimed a total toll of 150,000–200,000 lives. In 2005 a controversial amnesty law was approved in a referendum. It granted financial compensation to families of the "disappeared", but also effectively ended the police investigations into the crimes.
Аргентина
Аргентинаның "Қанды соғысы" және "Кондор" операциясы кезінде көптеген саяси диссиденттер ұрланып немесе заңсыз түрде қамауға алынып, "ESMA" теңізшілер мектебі сияқты жасырын ұстау орталықтарында сақталды, онда олар сұраққа тартылып, азапталды және көбінесе өлтірілді. Шамамен 500 жасырын лагерь болды, оның ішінде Гараже Азопардо және Орлетти лагерьлері де бар. Көбінесе Буэнос-Айресте орналасқан бұл азаптау орындары "Қанды соғыстың" жалпы санына 30 000-ға дейін "desaparecidos", яғни жоғалып кеткен адамдардың қосылуына әкелді. Жәбірленушілерді гараж немесе жертөле сияқты жерлерге апарып, бірнеше күн бойы азаптауға ұшырады. Жоғалып кеткендердің көпшілігі әскери хунтаға саяси немесе идеологиялық қауіп төндіретін адамдар еді. Аргентина әскері барлау мәліметтерін алу үшін азаптауды ақтады және жоғалуды саяси наразылықты басудың жолы деп қарады. Соңында, көптеген тұтқындарға күшті дәрі-дәрмек беріліп, Атлант мұхиты үстінен "өлім рейстерінде" (vuelos de la muerte) тірідей лақтырылды, осылайша олардың өлімінің ешқандай із қалдырмауы үшін. Денелері табылмайынша, үкімет олардың қайда екені туралы білмейтінін және олар өлтірілген деген айыптауларды жоққа шығара алатын. Күштеп жоғалу – әскери хунтаның оппозицияны үнсіздікке мәжбүр ету және партизандардың жігерін жою әрекеті болды. 1977 жылы диктатураның "жоғалып кеткен" құрбандарының аналары мен әжелері "Плаза-де-Майо аналары" және "Плаза-де-Майо әжелері" атты белсенді топтарын құрды. Олардың мақсаты "Қанды соғыс" кезінде тұтқында туған балаларды табу, содан кейін адамзатқа қарсы қылмыстар жасағандарды анықтап, оларды сотқа беру және жазалауға жәрдемдесу болды. Шамамен 500 баланың заңсыз түрде асырап алуға берілгені болжанып отыр, ал 2016 жылға дейін 120 жағдай ДНК-тестілеу арқылы расталды. "Desaparecidos" терминін де-факто президент, генерал Хорхе Рафаэль Видела қолданды. Ол баспасөз конференциясында: "Олар жай ғана жоғалып кеткендер. Олар тірі де емес, өлі де емес. Олар жай ғана жоғалып кетті" деді. 1976 мен 1983 жылдар аралығында Аргентинада 30 000-ға дейін адам (CONADEP-тің ресми есебі бойынша 8960 тіркелген жағдай) өлтірілген және көптеген жағдайларда жоғалып кеткен. 2004 жылы Джон Дингес жариялаған, бұрын құпия болған хабарламада, 1975 жылдан бері құрбандарды санауды бастаған Аргентинаның 601-ші барлау батальоны 1978 жылдың ортасында 22 000 адамның өлтірілгенін немесе "жоғалып кеткенін" есептеді.
During Argentina's Dirty War and Operation Condor, many alleged political dissidents were abducted or illegally detained and kept in clandestine detention centers such as Navy Petty Officers School or "ESMA", where they were questioned, tortured, and almost always killed. There were about 500 clandestine detention camps, including those of Garaje Azopardo and Orletti. These places of torture, located mostly in Buenos Aires, contributed up to 30,000 desaparecidos, or disappeared persons, to the overall count in the Dirty War. The victims would be shipped to places like a garage or basement and tortured for multiple days. Many of the disappeared were people who were considered to be a political or ideological threat to the military junta. The Argentine military justified torture to obtain intelligence and saw the disappearances as a way to curb political dissidence. Eventually, many of the captives were heavily drugged and loaded onto aircraft, from which they were thrown alive while in flight over the Atlantic Ocean in "death flights" (vuelos de la muerte) to leave no trace of their death. Without any bodies, the government could deny any knowledge of their whereabouts and accusations that they had been killed. The forced disappearances were the military junta's attempt to silence the opposition and break the determination of the guerrillas. Activist groups Mothers of the Plaza de Mayo and Grandmothers of the Plaza de Mayo were formed in 1977 by mothers and grandmothers of the "disappeared" victims of the dictatorship to find the children born in captivity during the Dirty War, and later to determine the culprits of crimes against humanity and promote their trial and sentencing. Some 500 children are estimated to have been illegally given for adoption; 120 cases had been confirmed by DNA tests as of 2016. The term desaparecidos was used by de facto President General Jorge Rafael Videla, who said in a press conference "They are just that desaparecidos. They are not alive, neither are they dead. They are just missing". It is thought that between 1976 and 1983 in Argentina, up to 30,000 people (8,960 named cases, according to the official report by the CONADEP) were killed and in many cases disappeared. In an originally classified cable first published by John Dinges in 2004, the Argentine 601st Intelligence Battalion, which started counting victims in 1975, in mid 1978 estimated that 22,000 persons had been killed or "disappeared".
Бангладеш
2010 жылдан бері Авами Лигасының үкіметтігі кезінде кем дегенде 500 адам – олардың көпшілігі оппозициялық лидерлер мен белсенділер – Бангладеште мемлекеттік қауіпсіздік күштері тарапынан жоғалып кеткен деп жарияланды. Жоғалып кеткеннен кейін, кем дегенде 39 адамның денесі табылды, ал қалғандары әлі із-түссіз жоғалып отыр. 2010 жылдың 25 маусымында оппозициялық лидер Чоудхури Алам мемлекеттік полициясымен ұсталды және содан бері із-түссіз жоғалып кетті. Оның қашқындап кеткені кейіннен құқық қорғау органдары тарапынан жоққа шығарылды. 2012 жылдың 17 сәуірінде бас оппозициялық партия – Бангладеш Ұлттық партиясының тағы бір белгілі лидері Ильяс Али белгісіз қарулы күштермен жоғалып кетті. Бұл оқиға кеңінен медиада жарияланды. 2014 жылғы даулы жалпыұлттық сайлаудан бұрын, қауіпсіздік күштері оппозициядан кем дегенде 19 адамды ұстады. Мәжбүрлеп жоғалып кету оқиғалары жергілікті және халықаралық құқық қорғау ұйымдары тарапынан айыпталып келінді. Мұндай жоғалып кетуді тексеру үшін үкіметтен талаптар түскеніне қарамастан, мұндай істер бойынша тергеу жүргізілген жоқ.
Since 2010, under the Awami League regime, at least 500 people – most of whom are opposition leaders and activists – have been declared disappeared in Bangladesh by the state security forces. After the disappearances, at least 39 of the victims were found dead while others remained missing. On 25 June 2010, an opposition leader Chowdhury Alam was arrested by the state police and remained missing since then. His abduction was later denied by the law enforcing agencies. On 17 April 2012, another prominent leader, Ilyas Ali, of the main opposition parties Bangladesh Nationalist Party disappeared by unknown armed personnel. The incident received much media coverage. Before the controversial national election of 2014, at least 19 opposition men were picked up by security forces. The incidents of enforced disappearances were condemned by both domestic and international human rights organizations. Despite the demands for the government initiatives to probe such disappearances, investigations into such cases were absent.
Беларусь
1999 жылы оппозиция көшбасшылары Юрий Захаранка мен Виктор Ханчар, сондай-ақ оның іскер серігі Анатоль Красуски жоғалып кетті. Ханчар мен Красуски президент Александр Лукашенко қауіпсіздік қызметтерінің басшыларына "оппозицияның шүкіршілдерін" тазалауға бұйрық берген күні, мемлекеттік телеарнада көрсетілгеннен кейін жоғалып кетті. Беларусь Республикасының Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті (КГБ) оларды үнемі бақылап отырғанмен, ресми тергеу осы істі шеше алмайтынын мәлімдеді. 2000 жылы журналист Дмитрий Завадскийдің жоғалуы бойынша жүргізілген тергеу де нәтижесіз аяқталды. Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының жоғалып кеткендермен жоғары лауазымды белорус шенеуніктерін байланыстырған есебінің көшірмелері тәркіленді. 2019 жылдың желтоқсан айында Deutsche Welle деректі фильмін жариялады, онда Беларусь Ішкі істер министрлігінің арнайы бөлімшесінің бұрынғы қызметкері Юрий Гаравский Захаранканы ұстап, алып кетіп, өлтіргенінің олардың бөлімшесі екенін растады, содан кейін Виктор Ханчар мен Анатоль Красускиге де осылай жасады.
In 1999 opposition leaders Yury Zacharanka and Viktar Hanchar, as well as his business associate Anatol Krasouski, disappeared. Hanchar and Krasouski disappeared the same day of a broadcast on state television in which President Alexander Lukashenko ordered the chiefs of his security services to crack down on "opposition scum". Although the State Security Committee of the Republic of Belarus (KGB) had had them under constant surveillance, the official investigation announced that the case could not be solved. The investigation of the disappearance of journalist Dzmitry Zavadski in 2000 has also yielded no results. Copies of a report by the Parliamentary Assembly of the Council of Europe, which linked senior Belarusian officials to the cases of disappearances, were confiscated. In December 2019, Deutsche Welle published a documentary film in which Yury Garavski, a former member of a special unit of the Belarusian Ministry of Internal Affairs, confirmed that it was his unit which had arrested, taken away, and murdered Zecharanka and that they later did the same with Viktar Hanchar and Anatol Krassouski.
Чили
Чили әскерилері билікті 1973 жылдың 11 қыркүйегінде басып алғаннан кейін, сол кездегі бас қолбасшы Аугусто Пиночет басқарған әскери хунта демократиялық жолмен сайланған президент Сальвадор Альенденің ҮП коалициясын құраған барлық солшыл партияларды тыйым салды. Қалған барлық партиялар "белгісіз мерзімге тоқтатылды", кейіннен оларға толық тыйым салынды. Режимнің зорлық-зомбылығы тек диссиденттерге ғана емес, олардың отбасыларына және басқа да бейбіт азаматтарға қарсы бағытталды. Кейбір саясаттанушылар төңкерістің қанды болуын қазіргі демократиялық жүйенің тұрақтылығымен байланыстырады, оны құлату үшін өте қатаң шаралар қажет болды. Адам құқықтарының бұзылуының ең танымал жағдайлары алғашқы кезеңде болды: 1973 жылдың қазан айында бүкіл елде кем дегенде 70 адам "Өлім кербуені" арқылы қаза тапты. 1973 жылы АҚШ-тан келген журналист Чарльз Хорман, Социалистік партияның мүшесі Виктор Олеа Алегриа және тағы да басқалар "жоғалып кетті". Математик Борис Вайсфайлер нацистік христиан миссионері Пол Шафер Парралда құрған, DINA құпия полициясы тұтқынға алу орталығы ретінде пайдаланған "Colonia Dignidad" жанында жоғалып кеткен деп есептеледі. Сонымен қатар, "Кондор" операциясы кезінде "Dirección de Inteligencia Nacional" (DINA) Альенденің үкіметінің көптеген маңызды лауазымды тұлғаларын іздестірді. Осылайша, Альенденің үкіметіне қарсы шараларды қолдамағандықтан отставкаға кеткен Пиночеттің бұрынғы қолбасшысы, генерал Карлос Пратс 1974 жылы Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында автокөлік бомбасынан қаза тапты. Бір жылдан кейін, шетелде 119 оппозициялықтың өлімі марксистік фракциялар арасындағы ішкі тартысқа байланысты болды, ал DINA осы тезисті тарату үшін дезинформациялық науқанды ұйымдастырды – "Операция Коломбо". Бұл науқанды Чилидің жетекші газеті "El Mercurio" ресми түрде қолдады. "Операция Кондордың" басқа да көрнекті құрбандары, мыңдаған белгілі емес адамдардың арасында, Боливияның бұрынғы президенті Хуан Хосе Торрес, 1976 жылдың 2 маусымында Буэнос-Айресте қаза тапты; Кармело Сория, БҰҰ-ның CEPAL-да жұмыс істейтін дипломаты, 1976 жылдың шілдесінде қаза тапты; және Альенденің кабинетінің министрі, АҚШ-тағы Чилидің бұрынғы елшісі Орландо Летелиер, 1976 жылдың 21 қыркүйегінде Вашингтонда тұтқыннан және жер аударылғаннан кейін автокөлік бомбасынан қаза тапты. Бұл АҚШ-пен қарым-қатынастың шиеленісуіне және DINA-да жұмыс істеген және Летелиерді өлтіруді ұйымдастырған АҚШ азаматы Майкл Таунлидің экстрадициялануына әкелді. Қастандыққа ұшыраған басқа да құрбандар: христиан-демократ саясаткері Бернардо Лейтон, ол 1975 жылы итальяндық неофашист террорисі Стефано делле Чиаидің Римде жасаған қастандық әрекетінен қашып құтылды (қастандық әрекеті Лейтон мен оның әйелі Анита Фресноны ауыр жарақаттады, оны мүгедек қалдырды); 1975 жылы Пиночет өлтірген Чилидің социалистік партиясының жетекшісі Карлос Алтамирано; Коммунистік партияның мүшесі және жазушы Володия Тейтельбоим; 1976 жылдың наурызында Коста-Рикада қастандық әрекетіне ұшыраған Сальвадор Альенденің немере інісі және МИР президенті Паскал Альенде; және АҚШ конгрессмені Эдвард Кох, ол өлім туралы угроза алды және "Кондор" операциясын айыптағандықтан DINA және Уругвай барлау қызметкерлерінің өлтіру нысаны болды. Сонымен қатар, қазіргі тергеулерге сәйкес, 1964 жылдан 1970 жылға дейін Чилидің христиан-демократ президенті Эдуардо Фрей Монтальва 1982 жылы DINA биохимигі Эухенио Берриос жасаған умен уланған болуы мүмкін. Берриос өзі 1990-шы жылдардың басында Уругвайға айдалып кеткеннен кейін Чилидің құпия қызметімен өлтірілген деп есептеледі. Дегенмен, 1980-ші жылдары наразылық акциялары жалғасып, бірнеше даулы оқиғалар орын алды. 1985 жылдың наурыз айында Чили коммунистік партиясының (ПКК) үш мүшесінің қорқынышты өлтірілуі Чилидің жандармериясы – "Carabineros de Chile" басшысы және оның құрылғаннан бері хунта мүшесі Сесар Мендосаның отставкаға кетуіне әкелді. 1986 жылы Пиночетке қарсы наразылық акциясы кезінде 21 жасар америкалық фотограф Родриго Рохас ДеНегри мен 18 жасар студент Кармен Глория Кинтана тірідей өртеп, Рохас қаза тапты. 1989 жылдың тамызында 21 жастағы Марсело Барриос Андрес Мануэль Родригес Патриотикалық Фронтының мүшесі (FPMR, ПКК қарулы қанаты, 1983 жылы құрылған, ол Пиночетті 1986 жылдың 7 қыркүйегінде өлтіруге тырысты) Вальпараисо прокурорының бұйрығымен тұтқындауға тиіс әскери қызметкерлер тобы өлтірді. Алайда олар оны тез арада өлім жазасына кесіп, бұл жағдай "Rettig Report" баяндамасына енгізілді. Әскери диктатура кезінде қаза тапқан және жоғалып кеткендердің арасында 440 МИР партизандары болды.
Almost immediately after the Chilean military's seizure of power on 11 September 1973, the military junta led by the then commander in chief Augusto Pinochet banned all the leftist parties that had constituted the democratically elected president Salvador Allende's UP coalition. All other parties were placed in "indefinite recess", and later banned outright. The regime's violence was directed not only against dissidents, but also against their families and other civilians. Some political scientists have ascribed the relative bloodiness of the coup to the stability of the existing democratic system, which required extreme action to overturn. Some of the most famous cases of human rights violations occurred during the early period: in October 1973, at least 70 people were killed throughout the country by the Caravan of Death. Charles Horman, a journalist from the US, "disappeared", as did Víctor Olea Alegría, a member of the Socialist Party, and many others, in 1973. Mathematician Boris Weisfeiler is thought to have disappeared near Colonia Dignidad, a German colony founded by Nazi Christian minister Paul Schäfer in Parral, which was used as a detention center by the DINA, the secret police. Furthermore, many other important officials of Allende's government were tracked down by the Dirección de Inteligencia Nacional (DINA) during Operation Condor. Thus, General Carlos Prats, Pinochet's predecessor and army commander under Allende, who had resigned rather than support the moves against Allende's government, was assassinated by a car bomb in Buenos Aires, Argentina, in 1974. A year later, the deaths of 119 opponents abroad were claimed as the product of infighting between Marxist factions, the DINA setting up a disinformation campaign to propagate this thesis, Operation Colombo. The campaign was legitimized and supported by the leading newspaper in Chile, El Mercurio. Other prominent victims of Operation Condor included, among thousands of less famous persons, Juan José Torres, the former President of Bolivia, assassinated in Buenos Aires on 2 June 1976; Carmelo Soria, a UN diplomat working for the CEPAL, assassinated in July 1976; and Orlando Letelier, a former Chilean ambassador to the United States and minister in Allende's cabinet, assassinated after his release from internment and exile in Washington D. C. by a car bomb on 21 September 1976. This led to strained relations with the US and to the extradition of Michael Townley, a US citizen who worked for the DINA and had organized Letelier's assassination. Other targeted victims, who survived assassination attempts, included Christian Democrat politician Bernardo Leighton, who barely escaped an assassination attempt in Rome in 1975 by the Italian neo fascist terrorist Stefano delle Chiaie (the assassination attempt seriously injured Leighton and his wife, Anita Fresno, leaving her permanently disabled); Carlos Altamirano, the leader of the Chilean Socialist Party, targeted for murder in 1975 by Pinochet; Volodia Teitelboim, writer and member of the Communist Party; Pascal Allende, the nephew of Salvador Allende and president of the MIR, who escaped an assassination attempt in Costa Rica in March 1976; and US Congressman Edward Koch, who received death threats and was the potential assassination target by DINA and Uruguayan intelligence officers for his denunciation of Operation Condor. Furthermore, according to current investigations, Eduardo Frei Montalva, the Christian Democrat President of Chile from 1964 to 1970, may have been poisoned in 1982 by a toxin produced by DINA biochemist Eugenio Berrios. Berríos himself is reputed to having been assassinated by Chilean intelligence in Uruguay, after being spirited away to said country in the early 1990s. Protests continued, however, during the 1980s, leading to several scandals. In March 1985, the gruesome murder of three Communist Party of Chile (PCC) members led to the resignation of César Mendoza, head of the Chilean gendarmerie the Carabineros de Chile and member of the junta since its formation. During a 1986 protest against Pinochet, 21 year old American photographer Rodrigo Rojas DeNegri and 18 year old student Carmen Gloria Quintana were burnt alive, killing Rojas. In August 1989, Marcelo Barrios Andres, a 21 year old member of the Manuel Rodríguez Patriotic Front (FPMR, the armed wing of the PCC, created in 1983, which had attempted to assassinate Pinochet on 7 September 1986), was assassinated by a group of military personnel who were supposed to arrest him on orders of Valparaíso's public prosecutor. However, they simply summarily executed him; this case was included in the Rettig Report. Among the killed and disappeared during the military dictatorship were 440 MIR guerrillas.
Қытай
1995 жылғы 17 мамырда Гедхун Чоеки Нима отбасымен бірге қытай үкіметімен ұсталды, ал 14-ші (қазіргі) Далай Лама, Тензин Гьяцо оны 11-ші Панчен Лама деп танығаннан кейін дереу ұсталды. Оның орнына Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) Гьяинкаин Норбуды Панчен Лама қызметіне тағайындады, бірақ Норбу Тибетте немесе Қытайдан басқа жерде Панчен Лама ретінде мойындалмайды. Нима ұсталғаннан бері көпшілік алдында көрінбеді, бірақ қытай үкіметі оның аман-есен екенін, бірақ "оны мазаламауын қалайтынын" мәлімдейді. 2013 жылдан бері ҚКП бас хатшысы Си Цзиньпиннің билігі кезінде адам құқықтары жөніндегі адвокаттар мен қорғаушылардың күштеп жоғалу жағдайлары көбейді. Жаңа заңдар полицияға ұсталғандарды шексіз мерзімге жасырын түрде ұстауға толыққанды билік береді.
On 17 May 1995 Gedhun Choekyi Nyima, along with his family, was taken into custody by the Chinese government shortly after being identified as the 11th Panchen Lama by the 14th (and current) Dalai Lama, Tenzin Gyatso. In his place, the Chinese Communist Party (CCP) appointed Gyaincain Norbu to act as the Panchen Lama, though Norbu is not recognized as the Panchen Lama in Tibet or elsewhere (beyond China). Nyima has not been seen in public since he was taken into custody, though the Chinese government claims that he is alive and well, but that he "does not wish to be disturbed". Enforced disappearances of human rights lawyers and defenders have increased under CCP general secretary Xi Jinping's rule since 2013. New laws grant the police unrestricted power to hold detainees secretly for indefinite periods.
Гонконг
Ли Бо (李波) Гонконг пен Ұлыбританияның қос азаматтығын иеленген. 2015 жылдың 30 желтоқсанында Ли жоғалып кетті. Біраз уақыттан кейін оның әйелі одан телефон қоңырауы алды (Шэньчжэнь қаласынан шалғандығы анықталды), онда ол мандарин тілінде (әдетте олар кантон тілінде сөйлесетін еді) біраз уақытқа тергеуге көмектесуге тиіс екенін, үйге қайта алмайтынын және біраз уақыттан кейін қосымша ақпарат бере алмайтынын түсіндірді. Ли "Causeway Bay Books" және "Might Current" баспаларының серіктесі болды, олар Қытай Коммунистік партиясының басшылары туралы саяси құпиялар мен басқа да сенсациялық тақырыптарға арналған кітаптарды сатумен айналысты. Бұл кітаптар Қытайдың құрлық бөлігінде тыйым салынған, бірақ Гонконгқа келген туристердің арасында танымал болды. 2015 жылдың қазан айының соңында кітап дүкені мен баспаның төрт серіктесі мен басқарушысы – Гуй Минхай, Луи Бо (呂波), Чхун Джипин (張志平) және Лам Уин Кэй, Тайланд пен Қытайдан жоғалып кетті, олардың Қытайдың Орталық Іс Тергеу тобымен ұсталғаны күдіктелді. Ли әріптестері жоғалып кеткеннен кейін берген бірнеше сұхбатта өзінің қауіпсіздігіне алаңдаушылық білдіріп, барлық саяхат құжаттарын үйде қалдырған (оны әйелі жоғалып кеткеннен кейін растады). Лидің жоғалуы көп назар аударды. Бес адамның жоғалуы Қытай Коммунистік партиясын ұялтатын жаңалықтарға байланысты болуы мүмкін деп болжанады. "Бір ел – екі жүйе" қағидасы бойынша Гонконг азаматтары Қытайдың негізгі заңымен қорғалады, онда ҚХР құқық қорғау органдарының арнайы әкімшілік аймақта (SAR) жұмыс істеуіне тыйым салынған. Лидің жоғалуы 27-бапқа, ең бастысы Гонконг азаматтарына уәде етілген көптеген құқықтарға, бостандықтарға және қорғанысқа қауіп төндіреді деп есептеледі, олар көбінесе Қытайдың құрлық бөлігінде берілмейді.
Lee Bo (李波) was a dual citizen of Hong Kong and the United Kingdom. On 30 December 2015 evening, Lee disappeared. His wife shortly received a phone call from him (with caller ID from Shenzhen) in which he explained in Mandarin (not Cantonese in which they would usually converse) he had to assist with some investigation for a while, and he could not be home nor provide more information for a while. Lee was a co owner of the Causeway Bay Books and the Might Current publishing house that specialized in selling books concerning the political gossip and other lurid subjects of the Chinese Communist Party leaders. These books were banned from mainland China but were popular among the tourists visiting Hong Kong. Towards the end of October 2015, four co owners and managers of the bookstore and publisher, Gui Minhai, Lui Bo (呂波), Cheung Jiping (張志平), and Lam Wing kei, went missing from Thailand and mainland China, believed to be detained by the Central Case Examination Group. Lee had expressed concern for his safety in various interviews after his colleagues disappeared and intentionally left all travel documents at home (confirmed by his wife after his disappearance). Lee's disappearance drew wide attention. The disappearance of all five men were speculated to be connected to some upcoming news releases that would have embarrassed the Chinese Communist Party. Hong Kong citizens, under one country two systems, are supposedly to be protected by the Basic Law in that PRC law enforcement cannot operate in the special administrative region (SAR). Lee's disappearance was considered a threat to Article 27 and most importantly the many rights, freedom, and protection promised to Hong Kong citizens often denied in mainland China.
Колумбия
2009 жылы Колумбия прокуратурасы елдегі үздіксіз ішкі қақтығыс кезінде жарымәскери және партизандық топтардың салдарынан шамамен 28 000 адамның жоғалып кеткенін мәлімдеді. 2008 жылы 300 құрбан болған адамның денесі анықталды, ал келесі жылы тағы 600-ы анықталды. Колумбия билігінің мәліметінше, табылған барлық денелердің кім екенін анықтауға көп уақыт қажет болады.
In 2009, Colombian prosecutors reported that an estimated 28,000 people have disappeared due to paramilitary and guerrilla groups during the nation's ongoing internal conflict. In 2008, the corpses of 300 victims were identified and 600 more during the following year. According to Colombian officials, it will take many years before all the bodies that have been recovered are identified.
Мысыр
Мысыр билігі Абдель Фаттах әл-Сиси режимі кезінде күштеп жоғалуды терроризмге қарсы күрес аясында Ел-Сисидің қарсыластарын қорқыту, тергеу және азаптаудың басты құралы ретінде пайдаланды. Жүздеген адам, оның ішінде саяси белсенділер, наразылық білдірушілер, әйелдер мен балалар күштеп жоғалып кетті. Қарулы күштер, көбінесе ҰҚК офицерлері басшылығымен, күніне үш-төрт адамды ұстайды. Олар үйлеріне шабуыл жасап, көптеген адамдарды ұстап, айлар бойы көздерін байлап, қолдарына кісен салады. 2016 жылдың 1 тамызынан 2017 жылдың тамызының ортасына дейін 378 адам күштеп жоғалып кеткен. 291 адам табылды, ал қалғандары әлі де із-түссіз жоғалып жатыр. 2017 жылы жоғалып кеткен 52 баланың үшеуі соттан тыс қырылды. 2020 жылы Египеттік құқықтар мен бостандықтар жөніндегі комиссия (ECRF) күштеп жоғалу туралы бес жылдық есеп жариялады, онда 2015 жылдың тамызынан бері 2723 осындай жағдай тіркелгені анықталды. 2021 жылдың наурыз айында Amnesty International 2019 жылдың 9 наурызында тұтқындалғаннан кейін Омар Әбделхамид Әбу ел Наға мен Манар Әдел Әбу ел Наға және олардың бір жасар баласы әл Барааның күштеп жоғалуына байланысты Мысыр билігін айыптады. 2021 жылдың 20 ақпанында әйел Жоғарғы мемлекеттік қауіпсіздік прокуратурасының (ЖМҚП) алдында террористік ұйыммен байланысы бар ма деп сұраққа алынды. Ол 15 күнге әл-Қанатер әйелдер түрмесінде тергеу аясында ұсталды, ал оның шамамен 3 жасар ұлы туыстарына берілді. Алайда Омардың күштеп жоғалуы жалғасты. Amnesty International Мысырды отбасының жоғалуы бойынша тиімді тергеу жүргізуге шақырып, былай деді: "Жас ананы бір жасар баласымен бірге 23 ай бойы заң қорғауынан тыс және сыртқы әлеммен байланыссыз бөлмеде ұстау – Мысыр билігінің наразылықты басу және қорқыныш себу жөніндегі күшті науқанының қатыгездік деңгейінің жаңасы екенін көрсетеді".
Enforced disappearance has been employed by the Egyptian authorities under the regime of Abdel Fattah el Sisi as a key instrument to terrify, interrogate and torture opponents of El Sisi under the guise of counter terrorism efforts. Hundreds of people forcibly disappeared including political activists, protesters, women and children. Around three to four people are seized per day by the heavily armed security forces led by NSA officers who usually storm their homes, detain many of them, blindfold and handcuff them for months. Between 1 August 2016 and mid August 2017, 378 individuals have been forcibly disappeared. 291 people have been located, while the rest are still forcibly disappeared. Of the 52 children who disappeared in 2017, three were extrajudicially killed. In 2020, the Egyptian Commission for Rights and Freedoms (ECRF) released a five year report on forced disappearances, revealing that the country documented 2,723 such cases since August 2015. In March 2021, Amnesty International condemned Egyptian authorities for the forced disappearance of a husband and wife, Omar Abdelhamid Abu el Naga and Manar Adel Abu el Naga, along with their one year old child, al Baraa, after being arrested on 9 March 2019. On 20 February 2021, the wife was questioned about having links to a terrorist group before the Supreme State Security Prosecution (SSSP). She was detained for 15 days pending further investigations at al Qanater women's prison, while her almost 3 year old son was handed over to relatives. However, Omar continued to be subjected to enforced disappearance. Amnesty International urged Egypt to conduct an effective investigation into the disappearance of the family, saying, "Seizing a young mother with her one year old baby and confining them in a room for 23 months outside the protection of the law and with no contact with the outside world show that Egyptian authorities' ongoing campaign to stamp out dissent and instill fear has reached a new level of brutality."
Экваториалдық Гвинея
БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің Экваториалдық Гвинеядағы миссиясының мәліметінше, Экваториалдық Гвинея үкіметінің өкілдері аймақтағы басқа елдерден келген босқындарды ұрлап алып, оларды жасырын түрмелерде ұстауға жауапты. Мысалы, 2010 жылдың қаңтар айында Экваториалдық Гвинея қауіпсіздік күштері Бениннен төрт ер адамды ұрлап, жасырын қамауға алып, азаптап, 2010 жылдың тамызында әскери сот оларды кінәлі деп тапқаннан кейін дереу өлім жазасын орындады.
According to the UN Human Rights Council Mission to Equatorial Guinea, agents of the Equatorial Guinean Government have been responsible for abducting refugees from other countries in the region and holding them in secret detention. For example, in January 2010 four men were abducted from Benin by Equatorial Guinean security forces, held in secret detention, subjected to torture, and executed in August 2010 immediately after being convicted by a military court.
Германия
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия белгілі немесе күдікті диссиденттерді немесе партизандарды іздеу үшін, оккупацияланған елдерде Гестапо бөлімшелерін қоса алғанда, құпия полиция күштерін құрды. Бұл тактикаға «Түн мен тұман» (Nacht und Nebel) деген атау берілді, ол нацистік күштер тұтқындағаннан кейін ешбір ескертусіз жоғалып кеткендерді сипаттау үшін қолданылды. Нацистер бұл саясатты Германиядағы саяси қарсыластарына да, оккупацияланған Еуропадағы қарсылық күштеріне де қатысты қолданды. Көптеген құрбандар сол жерде-ақ өлтірілді немесе концлагерьлерге жіберілді, олардың содан кейін өлтірілетініне толық сенімді болды.
During World War II, Nazi Germany set up secret police forces, including branches of the Gestapo in occupied countries, to hunt down known or suspected dissidents or partisans. This tactic was given the name Nacht und Nebel (Night and Fog), to describe those who disappeared after being arrested by Nazi forces without any warning. The Nazis applied this policy against political opponents within Germany as well as against the resistance in occupied Europe. Most victims were killed on the spot, or sent to concentration camps, with the full expectation that they would then be killed.
Гватемала
Гватемала – бейбіт азаматтарға қарсы террордың жалпыға ортақ тәжірибесі ретінде адамдардың жоғалып кетуімен айналысқан алғашқы елдердің бірі. Мәжбүрлі түрде жоғалулар Гватемаланың 36 жылдық Азаматтық соғысы кезінде АҚШ қолдаған Гватемаланың әскери үкіметі тарапынан кеңінен қолданылды. 1954-1996 жылдар аралығында Гватемала әскерилері мен қауіпсіздік күштері 40 000-50 000 адамды жоғалтқан деп есептеледі. Жоғалу тактикасы алғаш рет 1960 жылдардың ортасында Гватемалада кеңінен қолданылды, себебі әскерилер қатал қарсы көтеріліс шараларын қабылдаған кезде үкіметтік репрессия кеңінен тарады. Гватемала үкіметінің мәжбүрлі түрде жоғалу туралы алғашқы құжатталған жағдайы 1966 жылдың наурыз айында болды, онда Гватемала Еңбек партиясының отыз мүшесі қауіпсіздік күштерімен ұрланып, азаптап, өлтірілді; олардың денелері қаптарға салынып, тікұшақтардан теңізге тасталды. Бұл Латын Америкасы тарихындағы мәжбүрлі түрде жоғалудың алғашқы ірі оқиғаларының бірі болды. Сан-Карлос университетінің заң студенттері заң шараларын (хабеас корпус өтініштері сияқты) қолданып, үкіметтен ұсталғандарды сотқа ұсынуды талап еткенде, кейбір студенттер де өз кезегінде "жоғалып" кетті.
Guatemala was one of the first countries where people were disappeared as a generalized practice of terror against a civilian population. Forced disappearances was widely practiced by the United States backed military government of Guatemala during the 36 year Guatemalan Civil War. An estimated 40,000 to 50,000 individuals were disappeared by the Guatemalan military and security forces between 1954 and 1996. The tactic of disappearance first saw widespread use in Guatemala during the mid 1960s, as government repression became widespread when the military adopted harsher counterinsurgency measures. The first documented case of forced disappearance by the government in Guatemala occurred in March 1966, when thirty Guatemalan Party of Labour associates were kidnapped, tortured and killed by the security forces; their bodies were put in sacks and dumped at sea from helicopters. This was one of the first major instances of forced disappearance in Latin American history. When law students at the University of San Carlos used legal measures (such as habeas corpus petitions) to require the government to present the detainees at court, some of the students were "disappeared" in turn.
Үндістан
Үндістанда жазасыздықты жою және мемлекеттік қылмыстар үшін әділдікке қол жеткізу үшін жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйым Ensaaf, 2009 жылдың қаңтарында Benetech Human Rights Data Analysis Group (HRDAG) тобымен бірлесіп, Үндістанның Пәнджаб штатындағы жаппай жоғалулар мен соттан тыс өлім жазаларына қатысты "нақты сандық" деректерді қамтитын есеп жариялады. Ұйым Пәнджаб сияқты қақтығыс аймақтарында Үндістанның қауіпсіздік күштерінің адам құқықтарын ауыр бұзумен жазасыз қамтамасыз етілетінін мәлімдейді. Ensaaf және HRDAG-тің "Пәнджабтағы қарсы көтеріліс кезіндегі зорлық-зомбылықпен өлім және күштеп жоғалулар" атты есебінде 1980-1990 жылдардағы Пәнджабтағы қарсы көтеріліс операцияларының күшеюімен бірге мемлекеттік зорлық-зомбылықтың мақсатты түрде адам құқықтарын бұзудан жүйелі күштеп жоғалулар мен соттан тыс өлім жазаларына, сондай-ақ жаппай "заңсыз кремацияларға" қарай өзгергенін көрсететін эмпирикалық деректер ұсынылған. Бұл қабірлер 1972 жылдан бері Үндістан мен Пәкістанды бөліп тұрған Бақылау сызығының Үндістан жағындағы ондаған ауылдарда табылған. Комиссия жариялаған есепке сәйкес, көптеген денелер он жылдан астам бұрын болған қатыгез бүлік кезінде жоғалып кеткен бейбіт тұрғындарға тиесілі болуы мүмкін. "Солтүстік Кашмирдің 38 жеріндегі белгісіз қабірлерге көмілген белгісіз денелердің арасында күштеп жоғалғандардың денелері болуы әбден мүмкін", - делінген есепте.
Ensaaf, a nonprofit organization working to end impunity and achieve justice for mass state crimes in India, with a focus on Punjab, released a report in January 2009, in collaboration with the Benetech Human Rights Data Analysis Group (HRDAG), claiming "verifiable quantitative" findings on mass disappearances and extrajudicial executions in the Indian state of Punjab. It claims that in conflict afflicted states like Punjab, Indian security forces have perpetrated gross human rights violations with impunity. The report by Ensaaf and HRDAG, "Violent Deaths and Enforced Disappearances During the Counterinsurgency in Punjab, India", presents empirical findings suggesting that the intensification of counterinsurgency operations in Punjab in the 1980s to 1990s was accompanied by a shift in state violence from targeted lethal human rights violations to systematic enforced disappearances and extrajudicial executions, accompanied by mass "illegal cremations". The graves were found in dozens of villages on the Indian side of the Line of Control, the border that has divided India and Pakistan since 1972. According to a report published by the commission, many of the bodies were likely to be those of civilians who disappeared more than a decade earlier in a brutal insurgency. "There is every probability that these unidentified dead bodies buried in various unmarked graves at 38 places of North Kashmir may contain the dead bodies of enforced disappearances", the report stated.
Индонезия
Тарихшы Джон Розаның сөзінше, Азияда адамдарды күштеп жоғалып кетуді қорқыту құралы ретінде пайдаланудың алғашқы мысалы 1965-1966 жылдардағы Индонезиядағы жаппай қырғын кезінде орын алды.
According to historian John Roosa, the first example of forced disappearances being used as a weapon of terror in Asia occurred during the Indonesian mass killings of 1965–66.
Ирак
Саддам Хусейн режимі кезінде кем дегенде он мыңдаған адам жоғалып кетті, олардың көпшілігі Анфал операциясы барысында. 2019 жылдың 15 желтоқсанында Бағдадтағы үздіксіз наразылықтар кезінде екі ирактық белсендісі және достасы – Салман Хайраллаһ Салман мен Омар әл-Амри жоғалып кетті. Екі адамның отбасылары мен достары Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпсіздік күштері мен басқа да аты-жөні белгісіз жасақтарға Ирактағы адам ұрлау және "сақадай-деген кісі өлтірулер" науқаны жүргізілуі мүмкін деген ескерту жасағаннан кейін, тағы да көп адамның жоғалып кетуінен қаушады.
At least tens of thousands of people disappeared under the regime of Saddam Hussein, many of them during Operation Anfal. On 15 December 2019, two Iraqi activists and friends – Salman Khairallah Salman and Omar al Amri – disappeared amidst ongoing protests in Baghdad. The family and friends of the two fear the disappearance of more people following United Nations' warning to security forces and other unnamed militia groups, of carrying out a campaign of kidnapping and 'deliberate killings' in Iraq.
Иран
1999 жылы Иранда студенттік көтерілістерден кейін 70-тен астам студент жоғалып кетті. "Human Rights Watch" ұйымы атаған бес студенттің қайда екені мен жағдайы әлі белгісіз. Біріккен Ұлттар Ұйымы да басқа жоғалу оқиғалары туралы хабарлады. Ұстаздар кәсіби одақтарынан бастап, әйелдер құқығын қорғаушы белсенділерге дейін көптеген топтар күштеп жоғалудың құрбаны болды. Дissent жазушылар, сондай-ақ Иран революциясынан кейін Бахаи діні сияқты діни азшылықтардың өкілдері де жоғалып кетті. Мысал ретінде Мұхаммед Мовахед пен Әли Мурад Давудиді келтіруге болады.
Following the Iran student riots in 1999, more than 70 students disappeared. In addition to an estimated 1,200–1,400 detained, the "whereabouts and condition" of five students named by Human Rights Watch remain unknown. The United Nations has also reported other disappearances. Many groups, from teacher unions to women's rights activists, have been targeted by forced disappearances. Dissident writers have been the target of disappearances, as have members of religious minorities, such as the Baháʼí Faith following the Iranian Revolution. Examples include Muhammad Movahhed and Ali Murad Davudi.
Мексика
Мексикадағы "Қанды соғыс" кезінде 1970 жылдары мыңдаған күдікті партизандар, солшылдар және адам құқықтарын қорғаушылар жоғалып кетті, бірақ нақты саны белгісіз. 1970 жылдары Атояк-де-Альварес муниципалитетінде жалғыз 470 адам жоғалып кеткен. Ұлттық адам құқықтары комиссиясының (CNDH) мәліметінше, 2006 жылдан 2011 жылға дейін 5397 адам жоғалып кеткен. Олардың 3457-сі ер адам, 1885-і әйел, ал қалған 55-і туралы мәлімет жоқ. Көбінесе, мәжбүрлеп жоғалу оқиғалары топтап және 2006 жылы президент Фелипе Кальдерон бастаған есірткі соғысына қатысы жоқ адамдарға қатысты болады. Құрлы жоғалудан айырмашылығы, әдетте жоғалып кеткендер үшін сыйақы талап етілмейді. Мексиканың Ішкі істер министрлігінің (Secretaría de Gobernación) мәліметінше, 2020 жылы Мексикада 73 000-нан астам адам жоғалып кеткен.
During Mexico's Dirty War in the 1970s, thousands of suspected guerrillas, leftists, and human rights defenders disappeared, although the exact number is unclear. During the 1970s, around 470 people were disappeared in the municipality of Atoyac de Álvarez alone. According to the National Commission of Human Rights (CNDH), between 2006 and 2011, 5,397 people have disappeared. Of these, 3,457 are men, 1,885 are women, but there is no information about the other 55. Usually, the forced disappearances occur in groups and are of people not related to the drug war which was started by President Felipe Calderón in 2006. The main difference from the kidnappings is that usually there is no ransom asked for the disappeared. Over 73,000 people in Mexico have been reported as disappeared in 2020, according to the Secretaría de Gobernación of Mexico.
Марокко / Батыс Сахара
Марокконың бірнеше әскери қызметкерлері, 1970 жылдардағы патша Хасан II-ге қарсы жасалған төңкерістерге қатысы бар деген күдікпен Тазмамарт сияқты құпия қамауда ұсталды, олардың кейбіреуі нашар жағдайлар мен медициналық көмек алмау салдарынан қайтыс болды. Мароккодағы мәжбүрлеп жоғалудың ең танымал жағдайы – 1965 жылы Францияда түсініксіз жағдайда жоғалып кеткен саяси оппозиционер Мехди Бен Барка. 2007 жылдың ақпан айында Марокко адамдарды мәжбүрлеп жоғалудан қорғайтын халықаралық конвенцияға қол қойды. 2007 жылдың қазан айында испан судьясы Балтасар Гарзон 1976-1987 жылдар аралығында Батыс Сахарада (көбінесе Марокко бақылауында болған) испандық сахаралықтардың жоғалуына қатысты испан соттарының құзыретін жариялады. 2010 жылға дейін билікте болған Марокконың бірнеше әскери басшыларына, мысалы Марокко қарулы күштерінің басшысы генерал Хусни Бенслиманға, 1976 жылы Смараны ұстау және жоғалу кампаниясы бойынша айыптар қойылды. Гарзонның орнын баскан судья Пабло Руз 2010 жылдың қараша айында істі қайта қарады.
Several Moroccan Army personnel suspected of being implicated in the 1970s coups against King Hassan II were held in secret detention camps such as Tazmamart, where some of them died due to poor conditions or lack of medical treatment. The most famous case of forced disappearance in Morocco is that of political dissident Mehdi Ben Barka, who disappeared in obscure circumstances in France in 1965. In February 2007, Morocco signed an international convention protecting people against forced disappearance. In October 2007, Spanish judge Baltasar Garzón declared the competence of the Spanish jurisdiction in the Spanish Sahrawi disappearances between 1976 and 1987 in Western Sahara (mostly controlled by Morocco). There have been charges brought against some Moroccan military heads, some of them currently in power as of 2010, such as the head of Morocco's armed forces, General Housni Benslimane, charged for the detention and disappearance campaign of Smara in 1976. Garzón's successor, Judge Pablo Ruz, reopened the case in November 2010.
Мьянма
Рохинджа халқына қарсы геноцид кезінде Tatmadaw күштері рохинджаларды жүйелі түрде жоғалып, азаптап отыр. 2021 жылғы әскери төңкерістен кейін және қарсылық қозғалысы жалғасып жатқанда, Мьянма қауіпсіздік күштері саясаткерлер, сайлау қызметкерлері, журналистер, белсенділер және наразылық білдірушілерді қоса алғанда, мыңдаған адамдарды ұрлады. Саяси тұтқындарға көмек көрсету қауымдастығының мәліметінше, төңкеріске қарсы демонстрацияларға қатысқан деген күдікпен мыңдаған адам түнгі шабуылдар кезінде жоғалып кеткен. ЮНИСЕФ мәліметінше, 1000-нан астам бала қамауға алынып, адвокаттарға немесе отбасыларына қол жеткізбей тұтқындалды.
During the ongoing Rohingya genocide, Tatmadaw forces have systematically carried out the disappearance and torture of Rohingya people. Following the 2021 military coup and ongoing opposition movement, thousands of people have been abducted by Myanmar security forces, including politicians, election officials, journalists, activists, and protesters. According to the Assistance Association for Political Prisoners, thousands of people suspected of participation in anti coup demonstrations have been disappeared through nighttime raids. According to UNICEF, there are over 1,000 cases of children who have been arbitrarily arrested and detained, many without access to lawyers or their families.
Солтүстік Ирландия және Ирландия
"Жоғалғандар" – Түйткілдер кезінде Уақытша ИРА, Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясы және басқа да ирландиялық республикалық ұйымдар тарапынан ұрланып, өлтірілген он сегіз нақты адамға берілген атау. 1999 жылы құрылған құрбандардың қаңқаларын табу жөніндегі тәуелсіз комиссия – жоғалғандарды табуға жауапты орган. 1999 жылы ИРА тоғыз адамды өлтіргенін мойындады және олардың денелерінің орналасқан жері туралы ақпарат берді, бірақ сол кезде тек үш дене табылды, олардың біреуі бұрыннан қазылып алынып, табытқа қойылған еді. Ең белгілі жағдай – Жан Макконвилл, Белфаст қаласындағы 10 баланың анасы, жоғалуына бірнеше ай бұрын күйеуінен айырылған, ИРА оны тыңшы деп мәлімдеген. Оның денесін іздеу 1999 жылы тоқтатылды, бірақ оның денесі 2003 жылы ИРА көрсеткен жерден шамамен бір шақырым қашықтықта, отбасы серуендеп жүрген кезде табылды. 2010 жылы үш адам, 2014 жылы біреу, 2015 жылы екеу және 2017 жылы біреу табылды. 2017 жылдың өзінде үш адамның қаңқасы әлі табылмады.
"The Disappeared" is the name given to eighteen specific individuals abducted and killed by the Provisional IRA, the Irish National Liberation Army, and other Irish Republican organizations during the Troubles. The Independent Commission for the Location of Victims' Remains, established in 1999, is the body responsible for locating the disappeared. In 1999, the IRA admitted to killing nine of the disappeared and gave information on the location of these bodies, but only three bodies were recovered on that occasion, one of which had already been exhumed and placed in a coffin. The best known case was that of Jean McConville, a Belfast mother of 10, widowed a few months before she disappeared, who the IRA claimed was an informer. The search for her remains was abandoned in 1999, but her body was discovered in 2003, a mile from where the IRA had indicated, by a family out on a walk. three in 2010, one in 2014, two in 2015 and one in 2017. as of 2017, three have yet to be located.
Пәкістан
Пәкістанда адамдарды күштеп жоғалтудың жүйелі тәжірибесі әскери диктатор генерал Первез Мушаррафтың кезінде басталды. 2001 жылы АҚШ Ауғанстанға басып кіргеннен кейін күштеп жоғалту оқиғалары көбейді. Күштеп жоғалту Пәкістандағы маңызды адам құқығы мәселесі болып табылады, Күштеп жоғалтуды тергеу комиссиясының мәліметінше, хабарланған күдікті жағдайлар 7000-нан асып кеткен, алайда осы жағдайлардың шамамен 5000-ы шешілді.
In Pakistan, the systematic practice of enforced disappearance in Pakistan originated in the era of military dictator General Pervez Musharraf. The extent of forced disappearances increased after the US invasion of Afghanistan in 2001. Enforced disappearances constitute a significant human rights issue in Pakistan, with the reported alleged cases exceeding 7,000 according to Commission of Inquiry on Enforced Disappearances however about 5000 of these cases have been resolved.
Палестиналық аумақтар
2015 жылдың тамызында Мысырдағы Синайда Хамас қарулы күшінің төрт мүшесі ұрланды. Мысыр қауіпсіздік қызметкерлерінің мәліметінше, оларды жеке тұлғалары белгісіз қарулы адамдар ұрлаған. Ұрланғандар Рафахтан Каир әуежайына елу палестиналықты тасымалдайтын автобуста болған. Хамас төрт ұрланған палестиналықтың Каирге бағыт алғанын растады. Ішкі істер министрлігінің өкілі Ияд әл Базом: «Біз Мысыр ішкі істер министрлігінен ұрланған жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және оларды босатуға шақырамыз» деді. Осы уақытқа дейін ешбір ұйым ұрлыққа жауапкершілікті қабыланбады.
In August 2015, four members of Hamas Armed wing were abducted in Sinai, Egypt. They were abducted by unidentified gunmen according to the Egyptian security officials. The abducted men were in a bus carrying fifty of the Palestinians from Rafah, to Cairo airport. Hamas confirmed that the four abducted Palestinians were heading to Cairo. The spokesman of the interior ministry Iyad al Bazom said "We urge the Egyptian interior ministry to secure the lives of the kidnapped passengers and free them". Until the moment, no group claimed responsibility for the kidnappings.
Филиппин
Филиппинде күштеп жоғалғандардың саны бойынша бағалаулар әртүрлі. Гавайи университетінің Уильям С. Ричардсон құқық мектебінің кітапханасы Фердинанд Маркос билігі тұсында күштеп жоғалғандардың санын 783 деп көрсетеді. Маркос диктатурасы кезінде жоғалып кеткен көптеген адамдар полиция қызметкерлерімен азапталған, ұрланған және өлтірілген деген күдік бар. Чарли дель Росарио – Филиппин политехникалық университетінің белсендісі және профессоры. Ол 1971 жылдың 19 наурызында Филиппин демократиялық қозғалысының (MDP) ұлттық құрылтайына плакаттар іліп жатқанда, PCC Лепанто кешенінде соңғы рет көрінген. Оның отбасы оны Филиппин үкіметінің әскери қызметкерлері ұрлаған деп күдіктенеді. Оңтүстік Тагалогтың 10 адамы – Маркостың Филиппиндегі әскери үкімі кезінде Орталық Лузонда жұмыс істеген белсенділер тобы. Осы 10 университет студенті мен профессоры әскери үкім кезінде ұрланып, із-түзсіз жоғалды. Олардың үшеуі кейіннен өлтіріліп, мемлекеттік агенттер деп күдіктелгендермен «табылды». Ал қалғандары бүгінге дейін із-түзсіз жоғалып кеткен.
Estimates vary for the number of victims of enforced disappearances in the Philippines. The William S. Richardson School of Law Library at the University of Hawaii places the number of the victims of enforced disappearances under the rule of Ferdinand Marcos at 783. During the Marcos dictatorship, many people who went missing were allegedly tortured, abducted, and killed by policemen. Charlie del Rosario was an activist and professor at the Polytechnic University of the Philippines, and was last seen on the night of 19 March 1971 while putting up posters for the national congress of the Movement for a Democratic Philippines (MDP), inside the PCC Lepanto compound. The family suspected the Philippine government military in his abduction. The Southern Tagalog 10 was a group of activists working in Central Luzon during Marcos' martial law in the Philippines. These 10 university students and professors were abducted and made to disappear during martial law. Three of them were later killed and "surfaced" by suspected agents of the state. The rest remain missing to this day.
Ресей
Ресейлік құқық қорғау ұйымдарының бағалауынша, 1999 жылдан бері Чечняда шамамен 5000 адам күштеп жоғалып кеткен. Олардың көпшілігі бірнеше ондаған жаппай қабірге жерленген деп есептеледі. Ресей үкіметі Чечнядағы қақтығыс барысында жасалған адам құқықтары бұзушылықтары үшін ешқандай жауапкершілік шарасын қолданбады. Осылайша, сот арқылы әділдік табу мүмкін болмағандықтан, сотталғандардың жүздері Еуропалық адам құқықтары сотына (ЕАҚС) жүгінді. 2005 жылдың наурыз айында сот Чечняға қатысты алғашқы шешімін шығарып, Ресей үкіметін Ресейдің федералды әскерлерінің қолынан қаза тапқан немесе күштеп жоғалған бейбіт тұрғындарға қатысты өмір сүру құқығын бұзуда және азаптауға тыйым салуда кінәлі деп тапты. Ресей Федерациясының Қырымды аннексиялауынан бері Amnesty International этникалық қырым татарларының бірнеше күштеп жоғалу деректерін тіркеді, олардың ешқайсысы тиімді түрде тергелген жоқ. 2014 жылдың 24 мамырында Бахчисарай қалалық кеңесінің бұрынғы мүшесі және Бүкіләлемдік қырым татарлары конгресінің мүшесі Ервин Ибрагимов жоғалып кетті. Жақын жердегі дүкеннің бейнекамерасы Ибрагимовты тоқтатып, оны қысқаша сөйлескеннен кейін бір топ ер адамның күштеп микроавтобусына отырғызғанын жазды. Харьковтағы адам құқықтарын қорғау тобының мәліметінше, Ресей билігі Ибрагимовтың жоғалуын тергеуден бас тартты.
Russian rights groups estimate there have been about 5,000 forced disappearances in Chechnya since 1999. Most of them are believed to be buried in several dozen mass graves. The Russian government failed to pursue any accountability process for human rights abuses committed during the course of the conflict in Chechnya. Unable to secure justice domestically, hundreds of victims of abuse have filed applications with the European Court of Human Rights (ECHR). In March 2005 the court issued the first rulings on Chechnya, finding the Russian government guilty of violating the right to life and the prohibition of torture with respect to civilians who had died or been forcibly disappeared at the hands of Russia's federal troops. Since the annexation of Crimea by the Russian Federation, Amnesty International has documented several enforced disappearances of ethnic Crimean Tatars, none of which has been effectively investigated. On 24 May 2014 Ervin Ibragimov, a former member of the Bakhchysarai Town Council and a member of the World Congress of Crimean Tatars went missing. CCTV footage from a camera at a nearby shop captured a group of men stopping Ibragimov, speaking with him briefly before forcing him into their van. According to the Kharkiv Human Rights Protection Group, Russian authorities refused to investigate the disappearance of Ibragimov.
Оңтүстік Корея
Күштеп жоғалулар мен соттан тыс өлім жазалары Кореяның Бірінші Республикасы кезінде ашық түрде қолданылды – Джеджу көтерілісі, Корея соғысы және Корея соғысы кезінде Бодо лигасының қырғынының бір бөлігі ретінде. Осы оқиғалар туралы айтуға тыйым 1993 жылы Оңтүстік Кореяда авторитарлық билік аяқталғанға дейін сақталды. Соғыс кезінде болжамды солшыл көзқарастас адамдарды қуғындау кезінде күдікті қарапайым азаматтар топталып, А, В, С және D деген төрт топқа бөлінді. С және D топтары дереу атып, белгіленбеген жаппай қабірлерге көмілді. А және В топтары әскерге шақырылды және/немесе өлім шеруіне жіберілді немесе Бодо лигасының қайта тәрбиелеу орталықтарында ұсталды. Соттан тыс өлтірілген немесе жоғалып кеткен, сондай-ақ қайта тәрбиеленген адамдардың туыстары мен жақындары авторитарлық билік кезінде осы оқиғалар туралы айтса, өлім жазасымен немесе күштеп жоғалумен қауғасты. Авторитарлық билік кезінде күштеп жоғалулардың көпшілігі және кездейсоқ табылған жаппай қабірлердің жауапкершілігі Солтүстік Кореяға немесе Қытай Халық Азаттық Армиясына таңылды. Қазіргі уақытта Оңтүстік Корея Шындық пен Кешірім Комиссиясын пайдалана отырып, осы оқиғалардың кейбіреуін анықтауға тырысуда. Күштеп жоғалып кеткендердің арасында Оңтүстік Кореяның қайтыс болған президенті және Нобель сыйлығының лауреаты Ким Дэ Чжун сияқты белгілі саясаткерлер де бар. Оның аяқтарына салмақ байлап, ашық теңізге лақтырылып өлтіруге жасалған қастандық Ұлттық барлау қызметі және Тоакай якудза синдикатының бірлескен әрекетімен ұйымдастырылды.
Forced disappearances and extrajudicial killings were openly used by the First Republic of Korea during the Jeju uprising, during the Korea War, and as part of the Bodo league massacre during the Korean war. A taboo to speak about these incidents lasted until the end of authoritarian rule in South Korea in 1993. During the persecution of alleged leftist sympathizers during the war, ordinary civilians under suspicion were rounded up and grouped into four groups A, B, C and D. Groups C and D were shot immediately and buried in unmarked mass graves. A and B were drafted and/or sent on to death marches or held in Bodo League reeducation facilities. Survivors and family members of extrajudicially killed and disappeared or re educated persons faced death and forced disappearance if they talked about these incidences during the period of authoritarian rule. Many of the forced disappearances and accidentally discovered mass graves during authoritarian rule were falsely blamed on North Koreans or the People's Liberation Army of China. South Korea is currently involved in shedding light on some of these incidences using the Truth and Reconciliation Commission. Some of the forced disappearance victims include high profile politicians such as late South Korean President and Nobel Peace Prize laureate Kim Dae jung, who was forcefully disappeared from his Tokyo hotel room. His attempted murder by throwing him with weights on his legs overboard into the open sea was coordinated by the National Intelligence Service and the Toa kai yakuza syndicate.
Испания
Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі жұмыс тобы 2013 жылы Испания Азамат соғысы (1936–1939) мен Франсиско Франконың диктатурасының (1939–1975) аяқталуы арасындағы кезеңде ресми немесе бейресми қарулы топтармен күштеп әкетілген шамамен 114 226 адамның "жоғалып кеткенін" хабарлады. Олар жасырын түрде өлтіріліп, кейіннен белгісіз жерлерге жерленген. Бұл есепте сондай-ақ 1970-1980 жылдары, диктатура аяқталғаннан кейін де жалғасқан, шамамен 30 960 бала мен нәрестелердің жүйелі түрде ұрлануы және "алынып кетуі" туралы да айтылады. Жоғалып кеткендердің арасында 221-ші аралас бригада сияқты толық республикалық әскери бөлімдер де болды. Көзі жоқ әскерилердің отбасылары осы бөлімнің жоғалып кеткен мүшелерінің денелері белгісіз көптеген қабірлерге қойылған болуы мүмкін деп күдіктенеді. Мәселені сотқа беруге алғашқы әрекет 2008 жылы жасалды, бірақ ол сәтсіз аяқталды, ал процеске жауапты судья Балтасар Гарсон өзі де қызметтен алынып, кейіннен жарамсыз деп жарияланды. БҰҰ-ның Күштеп немесе еріксіз жоғалып кетулер жөніндегі жұмыс тобы Испания үкіметі осы мәселелер бойынша өз міндеттерін орындамай отыр деп мәлімдеді. 2017 жылғы мәліметтерге сәйкес, Испания билігі әлі де азамат соғысы кезінде және одан кейін болған күштеп жоғалып кетулерді тергеуге кедергі келтіруде.
The United Nations working group for Human Rights reported in 2013 that during the period between the Spanish Civil War (1936–1939) and the end of Francisco Franco's dictatorship (1939–1975), an estimated 114,226 people "disappeared" by being forcibly taken away by either official or unofficial armed groups, where they were secretly murdered and later buried in undisclosed locations. The report also mentions the systematic kidnapping and "stealing" of approximately 30,960 children and newborns, which continued even after the end of the dictatorship during the 1970s and 1980s. The disappearances include whole Republican military units, such as the 221st Mixed Brigade. The families of the deceased soldiers speculate that the bodies of the disappeared members of this unit may have ended up in unknown mass graves. It was not until 2008 that the first attempt was made to take the issue to court, with that attempt failing and with the judge in charge of the process, Baltasar Garzón, being himself impeached and subsequently disqualified. The UN's Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances has openly stated that the Spanish Government is failing to its duties in these matters. as of 2017 the Spanish authorities keep actively hampering the investigation into forced disappearances that took place during and after the civil war.
Шри-Ланка
1980 жылдан бері 12 мың шри-ланкалық қауіпсіздік күштері ұстағаннан кейін жоғалып кетті. Соңғы 27 жылда 55 мыңнан астам адам қаза тапты. Бұл көрсеткіш 2009 жылы Шри-Ланка үкіметі адам құқықтары мәселесін түзетуге міндеттеніп, билікке келгеннен кейін берген 17 мың адамның жоғалып кеткені туралы бағасынан да төмен. 2003 жылы Халықаралық Қызыл Крест (ХҚКК) Шри-Ланкадағы азамат соғысы кезінде 11 мың адамның жоғалып кетуін зерттеуді қайта бастады. 2009 жылдың 29 мамырында британдық "Таймс" газеті БҰҰ-ның құпия құжаттарын алды, онда сәуір айының соңына дейін атыс тоқтату аймағында 7 мыңға жуық бейбіт тұрғын қаза тапқандығы тіркелген. Газет БҰҰ деректеріне сілтеме жасап, 19 мамырға дейін, яғни үкімет Тамил жолбасшыларына қарсы жеңіске жеткенін жариялағанға дейін, күн сайын шамамен 1000 бейбіт тұрғын қаза болғандығын хабарлады. Бұл соңғы қаза болғандардың саны 20 мыңнан асып түседі дегенді білдіреді, деді The Times. "Көбірек", - деді БҰҰ дереккөзі газетке. "Есептеуді жалғастырыңдар". Біріккен Ұлттар Ұйымы бұрын қаңтар мен мамыр аралығындағы қақтығыстарда 7 мың азамат қаза тапқандығын мәлімдеген еді. Шри-Ланканың жоғары лауазымды шенеунігі 20 мың көрсеткішін негізсіз деп мәлімдеді. БҰҰ-ның Шри-Ланкадағы өкілі Гордон Вайс CNN телеарнасына көптеген бейбіт тұрғындар қаза тапқандығын айтты, бірақ ол 20 мың көрсеткішін растамады. АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон Шри-Ланканы "шексіз қайғы тудыруда" деп айыптады.
Since 1980, 12,000 Sri Lankans have gone missing after being detained by security forces. More than 55,000 people have been killed in the past 27 years. The figures are still lower than the then current Sri Lankan government's 2009 estimate of 17,000 people missing, which was made after it came to power with a commitment to correct the human rights issues. In 2003, the International Red Cross (ICRC) restarted investigations into the disappearance of 11,000 people during Sri Lanka's civil war. On 29 May 2009, the British newspaper The Times acquired confidential U. N. documents that record nearly 7,000 civilian deaths in the no fire zone up to the end of April. The toll then surged, the paper quoted unidentified U. N. sources as saying, with an average of 1,000 civilians killed each day until 19 May, when the government declared victory over the Tamil Tiger rebels. That means the final death toll is more than 20,000, The Times said. "Higher", a U. N. source told the paper. "Keep going." The United Nations has previously said 7,000 civilians were killed in fighting between January and May. A top Sri Lankan official called the 20,000 figure unfounded. Gordon Weiss, a U. N. spokesman in Sri Lanka, told CNN that a large number of civilians were killed, though he did not confirm the 20,000 figure. Former US Secretary of State Hillary Clinton has accused Sri Lanka of "causing untold suffering".
Сирия
Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, Хафез әл-Асадтың 30 жылдық билігі кезінде кемінде 17 мың адам жоғалып кеткен. Башар әл-Асад әкесінің саясатын одан әрі күшейтіп, Сирияның саяси, экономикалық, әлеуметтік және басқа да саясатына қатысты кез келген сынды дауысқа бақылау қою қажет деп есептеді, ал қажет болған жағдайда тұтқындап, ұлттық бірлікке нұқсан келтіргені үшін айыптау керек болды. Соңғы мысал – 2009 жылдың 27 желтоқсанында тергеуге шақырылған 19 жасар блогер Тал Маллохи. Ол 4 жылдан астам уақыттан кейін ғана босатылды. 2015 жылдың қарашасында Amnesty International халықаралық ұйымы Сирия үкіметі мен оның одақтас әскери топтарын 2011 жылдан бері ондаған мың адамды ұрлағаны үшін айыптаған есеп жариялады. Халықаралық ұйым мұндай әрекеттерді адамзатқа қарсы қылмыс деп атады. Ұйым Сирия үкіметінен БҰҰ-ның халықаралық тергеу комиссиясының бақылаушыларын кіргізіп, тұтқындар туралы ақпарат алуға рұқсат беруді талап етті. Amnesty International 2011 жылдың наурызынан 2015 жылдың тамызына дейін 65 мыңнан астам адам, олардың көп бөлігі бейбіт тұрғындар, күштеп жоғалып кеткенін мәлімдеді. Сирия үкіметі болса, оны адамзатқа қарсы қылмыс жасады деген айыптауларды бірнеше рет жоққа шығарды.
According to Human Rights Watch, no fewer than 17,000 people disappeared during Hafez al Assad's 30 year rule. Bashar al Assad took his father's policy further and considered any voice questioning anything about Syria's political, economic, social, or otherwise policies should be monitored and when needed, detained and accused of weakening national empathy. A recent case is Tal Mallohi, a 19 year old blogger summoned for interrogation on 27 December 2009, who was released over 4 years later. In November 2015, Amnesty International released a report accusing the Syrian government and its allied militants of kidnapping tens of thousands of people since 2011. The international organization said that such acts represent a crime against humanity. The organization called Syrian government to allow the entry of the UN's international committee of inquiry observers in order to access information related to the detainees. Amnesty International has claimed that more than 65,000 people, mostly civilians, have been forcibly disappeared between March 2011 and August 2015. The Syrian government, on the other hand, has repeatedly denied reports accusing it of committing crimes against humanity.
Тайланд
2013 жылы Bangkok Post басылымы Тай көктемі қозғалысының негізін қалаушы полиция генералы Вазит Дейкюнжорнның семинарда күштеп жоғалту – сыбайлас мемлекеттік биліктің қауіп деп санайтын адамдарды жоюға қолданатын құрал екенін айтқандығын хабарлады. Amnesty Thailand мәліметінше, 1998 және 2018 жылдар аралығында кем дегенде 59 адам құқық қорғаушы күштеп жоғалған. Адвокат Сомчай Нилапайжит, кэрен белсендісі Пхолачи "Билли" Ракчонгаруен және белсенді Ден Хамла осылардың арасында. 2018 жылдың соңы мен 2019 жылдың басында жоғалғандардың барлығы тай билігі тарапынан монархияға қарсы қызметпен айыпталды. Тайландтың екі белсендісі Лаос елінің Вьентьян қаласында эмиграцияда тұрғанда жоғалып кетті: Иттхипол Сукпаен, ол 2016 жылдың маусым айында жоғалды; және Вутипонг "Ко Ти" Кочатамакун, ол 2017 жылдың шілдесінде өз үйінен жоғалып кетті. Көзі куәгерлер Вутипонгты қара киім киген, тай тілінде сөйлейтін адамдардың тобы ұрлап кеткенін айтты. 2018 жылдың желтоқсан айында тай саяси эмигранты Сурачай Данваттананусорн және оның екі көмекшісі Лаос елінің Вьентьян қаласындағы үйінен жоғалып кетті. Кейіннен екі көмекшісінің денесі табылған. Тайланд медиасының кейбіреулері күштеп жоғалту мен кісі өлтіруді монархияға қарсыларға ескерту ретінде қарастырады. Сурачай әлі де із-түзсіз жоғалып жатыр. 2015 жылдан бері Лаоста эмиграцияда жүрген "жоғалған" тай белсенділерінің саны бесеуге жетеді деген болжам бар. Сиам Тееравут, Чучеп Чивасут және Крицана Таптаи, үш тай монархияға қарсы белсендісі 2019 жылдың 8 мамырында жоғалып кетті, олар Индонезиялық төлқұжаттарының жалғандығын пайдаланып елге кіруге тырысқаннан кейін Вьетнамнан Тайландқа экстрадицияланып кеткен деп саналады. Үштік 2014 жылғы тай төңкерісінен кейін хунта шақыруға келмегені және монархияны қорлағаны үшін Тайландта іздеп отыр. Олардың жоғалып кеткеніне бір жыл толған күні, 2020 жылдың 8 мамырында үштік туралы ешқандай мәлімет болған жоқ. Тайландтық демократия жақтасы Ванчаларн Сацаксит 2020 жылдың 4 маусымында Камбоджаның Пномпень қаласынан ұрланды, бұл халық арасында алаңдаушылық тудырып, 2020 жылғы тайлық наразылықтардың себебіне айналды.
In 2013, the Bangkok Post reported that Police General Vasit Dejkunjorn, founder of the Thai Spring movement, told a seminar that forced disappearance is a tool which corrupt state power uses to eliminate individuals deemed a threat. According to Amnesty Thailand, at least 59 human rights defenders have been victims of forced disappearance between 1998 and 2018. Attorney Somchai Neelapaijit, Karen activist Pholachi "Billy" Rakchongcharoen, and activist Den Khamlae are among those who disappeared. All of those who disappeared in late 2018 and early 2019 were accused by Thai authorities of anti monarchical activity. Two Thai activists went missing while living in exile in Vientiane, Laos: Itthipol Sukpaen, who vanished in June 2016; and Wuthipong "Ko Tee" Kochathamakun, who disappeared from his residence in July 2017. Eyewitnesses said Wuthipong was abducted by a group of Thai speaking men dressed in black. In December 2018, Surachai Danwattananusorn, a Thai political exile, and two aides went missing from their home in Vientiane, Laos. The two aides were later found murdered. Some in the Thai media see the forced disappearances and murders as a warning to anti monarchists. , Surachai remains missing. The number of "disappeared" Thai activists exiled in Laos may be as high as five since 2015. Siam Theerawut, Chucheep Chivasut, and Kritsana Thapthai, three Thai anti monarchy activists, went missing on 8 May 2019, when they are thought to have been extradited to Thailand from Vietnam after they attempted to enter the country with counterfeit Indonesian passports. The trio are wanted in Thailand for insulting the monarchy and failing to report when summoned by the junta after the 2014 Thai coup d'état. Their disappearance passed the one year mark on 8 May 2020 with still no sign of the trio. Thai pro democracy activist Wanchalearn Satsaksit was abducted from Phnom Penh, Cambodia on 4 June 2020, which prompted public concern and became a factor behind the 2020 Thai protests.
Түркия
Түрік адам құқықтары жөніндегі топтар Түркияның қауіпсіздік күштерін 1980 және 1990 жылдары ҚПК-ны жоюға бағытталған әрекеттер кезінде 1500-ден астам күрд азаматының жоғалып кеткеніне кінәлайды. 1995 жылдан бері әр сенбі күні "Сенбілік аналар" үнсіз тұрып, жоғалған жақындарын табуды және кінәлілердің жазалануын талап етіп, наразылық акцияларын өткізеді. Жыл сайын "Якай Дер", Түркияның Адам Құқықтары Қауымдастығы (İHD) және Халықаралық Жоғалып Кетулерге Қарсы Комитет (ICAD) Түркияда "Жоғалып Кеткен Адамдар Апталығын" белгілеу үшін бірқатар шаралар ұйымдастырады. 2009 жылдың сәуір айында Түркияның мемлекеттік прокурорлары 1980 және 1990 жылдары мемлекеттік өлім отрядтарының құрбандары болған күрдтердің денелерінің болуы мүмкін деп саналатын бірнеше жерді қазуға бұйрық берді. Бұл Түркияның қауіпсіздік мекемелерінен өткендегі бұзушылықтар туралы шындықты айтуды талап етуге жауап ретінде жасалды. 2017 жылдың маусым айында Швециядағы Стокгольмдегі Бостандық Орталығы жариялаған зерттеуде 2016 жылдан бері Түркиядағы 12 күштеп жоғалып кеткен жағдай төтенше жағдай режимі кезінде құжатталды. "Түркиядағы Күштеп Жоғалып Кетулер" атты зерттеуде барлық жағдайлар түрік қауіпсіздік күштерінің құпия элементтерімен байланысты екені айтылды. Түрік билігі отбасы мүшелерінің өтініштеріне қарамастан, осы жағдайларды тергеуге құлшынбады.
Turkish human rights groups accuse the Turkish security forces of being responsible for the disappearance of more than 1,500 Kurdish minority civilians the 1980s and 1990s, in attempts to root out the PKK. Every week on Saturdays since 1995, Saturday Mothers hold silent vigils and sit in protests to demand that their lost ones to be found and those responsible be brought to justice. Each year Yakay Der, the Turkish Human Rights Association (İHD) and the International Committee Against Disappearances (ICAD), organise a series of events in Turkey to mark the "Week of Disappeared People". In April 2009, state prosecutors in Turkey ordered the excavation of several sites around Turkey believed to hold Kurdish victims of state death squads from the 1980s and 1990s, in response to calls for Turkey's security establishment to come clean about past abuses. In a study published in June 2017 by Sweden based Stockholm Center for Freedom, 12 individual cases of enforced disappearances in Turkey since 2016 were documented under the emergency rule. The research titled as "Enforced Disappearances in Turkey" claimed that all cases were connected to clandestine elements within Turkish security forces. Turkish authorities were reluctant to investigate the cases despite pleas from family members.
Украина
Ресей-Украина соғысы барысында даулы Донецк Халық Республикасының (ДНР) аумағында көптеген күштеп жоғалу оқиғалары тіркелді. ДНР басшысы Александр Захарченко өз күштерінің күн сайын бес "украиндық диверсантты" ұстайтынын мәлімдеді. 2014 жылдың 11 желтоқсанында сепаратистік күштердің 632 адамды заңсыз түрде ұстап отырғаны есептелді. 2017 жылдың 2 маусымында тәуелсіз журналист Станислав Асеевтің құрылынан айырылды. Де-факто ДНР үкіметі бастапқыда оның қайда екенін білмейтінін жоққа шығарды, бірақ 16 шілдеде ДНР Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің өкілі Асеевтің олардың қамағында екенін және оның тыңшылық қылғаны күдікті екенін растады. Тәуелсіз бұқаралық ақпарат құралдарына ДНР бақылауындағы аумақтан хабарлауға рұқсат берілмейді.
During the ongoing Russo Ukrainian War, there have been many cases of forced disappearances in the territory of the disputed Donetsk People's Republic (DPR). DPR leader Alexander Zakharchenko said that his forces detained up to five "Ukrainian subversives" each day. It was estimated that about 632 people were under illegal detention by separatist forces on 11 December 2014. On 2 June 2017 freelance journalist Stanislav Aseyev was abducted. The de facto DPR government first denied knowing his whereabouts, but on 16 July, an agent of the DPR's Ministry of State Security confirmed that Aseyev was in their custody and that he is suspected of espionage. Independent media is not allowed to report from DPR controlled territory.
Америка Құрама Штаттары
Amnesty International (AI) ұйымының мәліметінше, АҚШ терроризмге қарсы соғысы барысында шетелде тұтқынға алынған және ешқашан АҚШ-қа әкелінген емес әскери тұтқындарды күштеп жоғалтып алды. AI "кем дегенде 39 тұтқынның бар екенін, олардың барлығы әлі де із-түзсіз жоғалып кеткенін, олардың АҚШ үкіметі басқаратын шетелдегі құпия орындарда ұсталған деп есептеледі" деп тізімдейді. АҚШ Қорғаныс министрлігі Кубадағы АҚШ Гуантанамо шығанағы әскери-теңіз базасында ("Гитмо") ұсталған адамдардың кім екенін 2002 жылғы 11 қаңтардан 2006 жылғы 20 сәуірге дейін құпия сақтады. Акерман былай деді: "Чикаголықтардың онда қамалуының ешқандай жазбасы, олардың қайда екенін көрсететін, іздеуге болатын дерекқорда тіркелмеген, полиция бөлімшесінде тіркелгендегідей, қоғамдыққа белгілі емес. Әкімшіліктер мен туыстары олардың қайда екенін анықтаудың жолы жоқ екенін айтады. Хоман-скверге кіруге тырысқан адвокаттар көбінесе кері қайтарылады, тіпті олардың клиенттері қамауда қалады".
According to Amnesty International (AI), the United States has engaged in forced disappearance of prisoners of war, all captured overseas and never taken to the US, in the course of its War on Terror. AI lists at "least 39 detainees, all of whom are still missing, who are believed to have been held in secret sites run by the United States government overseas." The United States Department of Defense kept the identity of the individuals it held in the US Guantanamo Bay Naval Base ("Gitmo") in Cuba secret, from its opening on 11 January 2002 to 20 April 2006. Ackerman asserted that "Chicagoans who end up inside do not appear to have a public, searchable record entered into a database indicating where they are, as happens when someone is booked at a precinct. Lawyers and relatives insist there is no way of finding their whereabouts. Those lawyers who have attempted to gain access to Homan Square are most often turned away, even as their clients remain in custody inside."
Бұрынғы Югославия
Югославия соғыстары кезінде мыңдаған адам зорлықпен жоғалып кетті.
Thousands of people were subject to forced disappearance during the Yugoslav Wars.
Көші-қон кезінде күштеп жоғалтулар
Көші-қоншылар мен босқындардың күннен-күнге қауіптірек болатын сапарлары және Еуропалық Одақ сияқты мемлекеттер мен трансұлттық ұйымдардың көші-қон саясатын одан да қатаңдатуы мигранттардың күштеп жоғалу құрбанына айналу қаупін арттырады. Бұл мәселені БҰҰ-ның Күштеп немесе еріксіз жоғалулар жөніндегі жұмыс тобы мойындады. Сонымен қатар, БҰҰ-ның Күштеп жоғалулар жөніндегі комитеті жоғалып кеткен адамдарды іздеу бойынша басшылық қағидаларында көші-қонның нәтижесінде күштеп жоғалу қаупінің артуын атап өтті.
The increasingly perilous journeys of migrants and refugees and the ever more rigid migration policies of states and transnational organizations like the European Union cause a particular risk for migrants to become victims of enforced disappearances. This has been recognized by the UN's Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances. Also the UN Committee on Enforced Disappearances recognized the increased risk of enforced disappearances as a result of migration in the Guiding Principles for the Search of Disappeared Persons.