Кіріспе

Cynon Valley, Wales Mountain Ash (Aberpennar) – Cynon Valley, Rhondda Cynon Taf, Wales округінің қаласы және бұрынғы қауымдастығы. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 11 230 адамды құрады, 2019 жылы 11 339 адамға жетеді деп есептелді. Оған Cefnpennar, Cwmpennar, Caegarw, Darranlas, Fernhill, Glenboi және Newtown аудандары мен ауылдары кіреді, олардың барлығы Гламорганның тарихи округтік шекараларында орналасқан. Абердер солтүстік-батысқа қарай 7,2 шақырым, Кардифф оңтүстік-шығысқа қарай 31 шақырым, ал Пенрхивсейбер оңтүстік-шығысқа қарай 1 шақырым қашықтықта жатыр. Қала екі қауымдастыққа (азаматтық қауымдастықтарға) бөлінеді: Батыс қауымдастығы қала орталығын және Miskin, Darranlas, Fernhill және Glenboi аудандарын, ал Шығыс қауымдастығы Cefnpennar, Cwmpennar, Caegarw және Newtown аудандарын қамтиды.

Этимология

19 ғасырдың басында ауыл құрылғанға дейін аймақ әртүрлі уэльс топонимдерімен сипатталды. Аберпеннар ("Пеннар өзенінің аузы") атауы 1570 жылы Абер Пеннарте, 1600 жылы Аберпеннарт және 1638 жылы Тир Абер Пеннарт түрінде тіркелген. 18 ғасырдың басында Дифрин (таулар арасындағы аңғар немесе жазық) деген тағы бір топоним маңызға ие болды. Брюс отбасының сарайы бастапқыда Аберпеннар деп аталған, бірақ 1691 жылы Аберпеннар, Дифрин деп, ал 1717 жылы Дифрин, Аберпеннар деп тізімделді. 18 ғасырдың ортасында ғимарат қайта салынғанда Дуфрин деген жалғыз атау қолданыла бастады. Заманауи ондық карталарда ертедегі ауылдың өзен сағасының жанында орналасқандығына қарамастан, Дифрин деп аталғаны көрсетілген. Қала өзінің ағылшынша атын 1809 жыл шамасында ескі Абердар жолында ашылған Тау күлі (Mountain Ash) қонақ үйінен алды. Томас Морганның айтуынша, жер иесі Джон Брюс Прайс бұл жерді Дэвид Джон Риске қонақ үй салу үшін жалға берген. Прайс Ристен жаңа ғимараттың атын сұрағанда, Рис жақын маңдағы жалғыз "сердиненді" (уэльс тілінде тау шайыр ағашы немесе долана, бұл аймақта көп кездесетін ағаш) байқаған. Рис Прайске: "Бұл жерді Тау күлі деп атаймыз", - деп жауап берген. Бұл қонақ үй жергілікті маңызды орынға айналып, ағылшын және уэльс тілінде сөйлейтін саяхатшыларға жақсы таныс болды. 1830 жылдарға қарай Тау күлі атауы өнеркәсіптік ауылдың аты ретінде қабылданып, Аберпеннар мен Дуфрин түрлі формаларда, әсіресе жолдарда, каналдарда, қонақ үйлерде, теміржолдарда және шахталарда қолданыла берді. 1864 жылы Ұлы Батыс теміржолы қаланың жаңа теміржол стансасын ашқанда бастапқыда "Орталық Дуфрин" атауын таңдады, бірақ кейін Mountain Ash-ке өзгертілді. 1887 жылы Морган Аберпеннарды қаланың "ежелгі аты", ал Тау күлін "қазіргі аты" деп атады. 19 ғасырдың соңындағы Дэвид Уоткин Джонс сияқты басқа авторлар да уэльс тілінде жазғанда Тау күлі атауын қолданды. Уильям "Гланфруд" Томас негізінен уэльс тілінде сөйлейтін қала тұрғындары уэльс тіліндегі атауды қолданбайтынын нақты айтты. Қаланың уэльс тіліндегі атын анықтау мәселесі 1905 жылы Дифрин үйінің аумағында өткен Ұлттық Эстеддфод фестивалінде шешілді. Фестивальге дейін өткен жылы "Абердар Лидер" газетінде ақын Уоткин Виннің "Penillion Telyn" (арфаға арналған өлең) жарияланды. Өлеңінде ақын уэльс халқын аймақтың ежелгі аттарын қарастыруға шақырды және әсіресе Тау күлін Аберпеннармен алмастыруды ұсынды. Фестивальдің және оған қатысушылардың қала халқы арасындағы зор ықпалының арқасында Аберпеннар атауы қаланың көптеген уэльс тілінде сөйлейтін тұрғындары тарапынан кеңінен қабылданып, ақырында ресми уэльс аты ретінде бекітілді. 1841 жылы 1614 адамды құраған қала халқы 1871 жылы жергілікті шахталар ашылғанда 11 463 адамға жетті. 1851 жылғы халық санағында Дафрин көшесі мен Навигация көшесінің салынып біткені көрсетілген. 1859 жылға қарай 12 қонақ үй болды, олардың ішінде Брюс Армс, Джункшн Инн және Нью Инн ең ертегілерінің бірі болды. 1920 жылы Келлидің анықтамалығында ауылдағы 200-ден астам кәсіпорын тіркелген.

Басқару

2022 жылғы жергілікті сайлаудан бастап Маунтин Эш сайлау округі құрылды, ол Маунтин Эш Шығысы және Маунтин Эш Батысы бұрынғы округтерін біріктірді. Округке екі кеңесші Rhondda Cynon Taf округтік кеңесіне сайланады. Маунтин Эш бастапқыда Абердар және Лланвонно приходтарының аумағында орналасқан. 1863 жылы осы екі азаматтық приходтың бөліктерін қамтитын Маунтин Эш шіркеулік приходы құрылды, ал жаңа салынған Сент Маргарет шіркеуі жаңа приход шіркеуі болды. 1867 жылы өсіп келе жатқан қаланы басқару үшін жергілікті басқару округі құрылды, оны Маунтин Эш жергілікті кеңесі басқарды. 1894 жылы жергілікті басқару округі Абердар, Лланвонно және Лланфабон азаматтық приходтарының бөліктерін қамтуға кеңейтілді. 1894 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес жергілікті кеңес қалалық округтік кеңес ретінде қайта құрылды, сонымен бірге Лланвонно приходының шекаралары Маунтин Эш қалалық округімен сәйкес келетіндей етіп түзетілді. Кеңес 1904 жылы аяқталған Маунтин Эш қалалық үйін кеңсесі және отырыс өткізу орны ретінде пайдалануға берді. Маунтин Эш қалалық округі 1974 жылы 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес таратылды. Бұл аймақ Mid Glamorgan жаңа округіне кіретін Синон аңғары округінің құрамына кірді. Бұрынғы қалалық округтің аумағы қоғамдық бірлестікке айналдырылды, кейін 1982 жылы төрт қоғамдық бірлестікке бөлінді: Аберсинон, Пенрхивсейбер, Йнисибул және кішкентай Маунтин Эш қоғамдық бірлестігі. Маунтин Эш қоғамдық бірлестігі 2017 жылы Маунтин Эш Шығысы және Маунтин Эш Батысы деп аталатын екі қоғамдық бірлестікке бөлінді. Маунтин Эш қоғамдық бірлестіктерінде қоғамдық кеңес жоқ. Синон аңғары округтік кеңесі мен Mid Glamorgan округтік кеңесі 1996 жылы таратылды, содан бері Маунтин Эшке Ронда Синон Таф округтік кеңесі басшылық етеді.

Көлік

Қалаға Уэльс көлігінің Мертир желісінің Абердар тармағындағы Маунтин Эш теміржол станциясы қызмет көрсетеді. Фернхилл және Пенрхивсейбер ауылына да Абердар желісі қызмет көрсетеді. Оңтүстік Уэльстегі автобус қызметтерін Stagecoach компаниясы жүзеге асырады.

НКБ Тау-көк темір жолы

Британдық темір жол желісі Оңтүстік Уэльс аңғарларындағы өнеркәсіптік дамудан туындады, және Тау күлінің айналасындағы өңірде Тау күлі темір жолы (MAR) деп белгілі болды. Бастапқыда трамвай жолы болған ол, 1970 жылдары Ұлыбританиядағы соңғы бумен жүретін темір жолға айналды. Пауэлл Дафрин әртүрлі өнеркәсіптік активтерді біріктірген кезде дамыған бұл темір жол, Афон Синон өзеніндегі Пенрикибер кенінен басталып, Понтсинон маңындағы көмір жинау алаңынан солтүстікке қарай жүрді. Содан кейін Лансдейл ауласы деп аталатын алмасу станциясынан өтіп, бұрынғы Никсонның Навигация кеніне жетті – бұл темір жолдың орталық шеберханалары, локомотивтер депосы және салмақ өлшеу станциясы орналасқан жері болды. Сосын, темір жол солтүстікке қарай Дафрин кеніне дейін жетіп, Аберкүмбой Фурнасайт зауытында аяқталды. Темір жолдың Ұлыбритания темір жол желісіне негізгі қатынасы – Нейт аңғары темір жолының Тау күлі (Кардифф жолы) станциясы болды, бірақ ол бәсекелес, ірі Тафф Вейл темір жолына да қол жеткізе алды. Алғашқы локомотивтер Ұлыбританияның ірі өнеркәсіптік локомотив өндірушілерінен алынды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген өнеркәсіптік темір жолдар сияқты, парктің негізгі бөлігі Хунслеттен шыққан үнемді 0 6 0ST локомотивтерінен құралды. 1959 жылы Ұлттық Көмір Борды (NCB) бұрынғы GWR Pannier Tank No. 7754 локомотивін сатып алды. MAR-дың салыстырмалы түрде жеңіл рельстерінде жұмыс істеуге тым ауыр болғанымен, нашар күтім салдарынан рельстердің үнемі деформациялануына себеп болды. Бірақ, 1960 жылдардың соңында жөндеуден өткеннен кейін MAR экипажының сүйікті локомотивіне айналды. Соңында, 1975 жылға дейін, цилиндр клапанының жарылуына дейін, Ұлыбританиядағы соңғы магистральдық бу локомотиві болып қалды. NCB локомотивті Уэльстің Ұлттық Мұражайына сыйлауға көндірілді, және ол содан бері Лланголен темір жолына мерзімі шексіз жалға берілді. MAR 1980 жылдардың ортасында кеншілер ереуілінен кейін жабылды.

Білім

Mountain Ash Comprehensive School 11–18 жас аралығындағы оқушыларға арналған. Бұл мектеп бұрынғы лорд Абердардың сарайының орнында орналасқан. 1990-шы жылдарға дейін мектеп Dyffryn үйін пайдаланған, содан кейін ол бұзылып жатыр. Мектептің қарсы бетінде 2012 жылы Маунтин Эш ауруханасын алмастырған Ysbyty Cwm Cynon ауруханасы орналасқан. Жергілікті бастауыш мектептерге: "Біздің ханымның" католик бастауыш мектебі, Caegarw бастауыш мектебі (Ysgol Gynradd Caegarw), Glenboi бастауыш мектебі (Ysgol Gynradd Glen boi), Darranlas бастауыш мектебі (Ysgol Gynradd Darren las), Miskin бастауыш мектебі (Ysgol Gynradd Meisgyn), Pengeulan бастауыш мектебі (Ysgol Gynradd Pengeulan) және Penrhiwceiber бастауыш мектебі (Ysgol Gynradd Penrhiwceibr) жатады.

Спорт және мәдениет

Маунтин-Эш регби одағының командасы, Маунтин-Эш RFC-ге ие. Регби лигасы клубы Оңтүстік Уэльс Скорпиондары 2014-15 маусымында өз алаңындағы ойындарын Маунтин-Эште өткізді. Нос Галан жол жарысы (Rasys Enwog Nos Galan) – жыл сайын Жаңа жыл қарсаңында (Нос Галан) Гуто Ныт Бранның алғашқы жарысын еске алу үшін өткізілетін жарыс. 1958 жылы басталып, қазір 800-ден астам жүгірушіні және 10 000-ға жуық көрерменді қызықтырады. Қалада 2019 жылы таратылған "Тинте Роверс" футбол клубы да болды. 1974 жылы Mountain Ash RFC Singers – бұрынғы ойыншылар тобынан құрылған ерлер хоры құрылды. Маунтин-Эш 1905 және 1946 жылдары Ұлттық Эстеддфодты қабылдады. Маунтин-Эш Кен Фоллеттің "Ғасыр трилогиясы" мен "Айуандардың құлауы" романдары үшін шабыт көзі болған Абероуэн қалашығының прототипі болды. Қала Дэнни Уоллестің 2005 жылғы "Иә, адам" мемуарларында да кездеседі.