Кіріспе
Қазақстанның бірінші деңгейдегі әкімшілік бөліністері
Қазақстан 17 облысқа (;; области; область) бөлінген. Облыстар аудандарға (; районы; район) бөлінеді. Алматы, Шымкент және Астана қалалары өздерінің айналасындағы облыстар құрамына кірмейді. 2022 жылдың 16 наурызында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев үш жаңа облыс құрылатынын хабарлады. Абай облысы Шығыс Қазақстан облысының негізінде, орталығы Семей қаласында құрылды. Ұлытау облысы Қарағанды облысының негізінде, орталығы Жезқазған қаласында құрылды. Жетісу облысы Алматы облысының негізінде, орталығы Талдықорған қаласында құрылды; Алматы облысының орталығы Талдықорғаннан Қонаев қаласына көшірілді. ТОК
Демографиялық статистика
2022 жылы үш жаңа облыс құрылды: Абай (Шығыс Қазақстан облысының бір бөлігінен), Жетісу (Алматы облысының бір бөлігінен) және Ұлытау (Қарағанды облысының бір бөлігінен). Төмендегі кестеде 2009 жылғы халық саны жаңа немесе өзгертілген облыстарға сәйкес түзетілді.
Аймақ | Орталығы | Аумағы (км²) | Халық саны (2009) | Халық саны (2022) | Тығыздығы (2022) | ISO 3166 2
---|---|---|---|---|---|---
Абай облысы | Семей | 185,500 | 654,423 | 610,183 | 3.29 | KZ
Ақмола облысы | Көкшетау | 146,219 | 737,495 | 786,012 | 5.38 | KZ AKM
Ақтөбе облысы | Ақтөбе | 300,629 | 757,768 | 924,845 | 3.08 | KZ AKT
Алматы | Алматы | 682 | 1,449,696 | 2,147,113 | 3,148.26 | KZ ALA
Алматы облысы | Қонаев | 105,100 | 1,103,237 | 1,497,025 | 14.24 | KZ ALM
Астана | Астана | 797 | 613,006 | 1,340,782 | 1,682.29 | KZ AST
Атырау облысы | Атырау | 118,631 | 510,377 | 689,674 | 5.81 | KZ ATY
Байқоңыр | Байқоңыр | 57 | 36,175 | 34,544 | 606.04 | KZ BAY*
Шығыс Қазақстан облысы | Өскемен | 97,700 | 742,170 | 730,818 | 7.48 | KZ VOS
Жамбыл облысы | Тараз | 144,264 | 1,022,129 | 1,215,482 | 8.43 | KZ ZHA
Жетісу облысы | Талдықорған | 118,500 | 620,593 | 698,952 | 5.90 | KZ
Қарағанды облысы | Қарағанды | 239,100 | 1,118,036 | 1,134,146 | 4.74 | KZ KAR
Қостанай облысы | Қостанай | 196,001 | 885,570 | 832,445 | 4.25 | KZ KUS
Қызылорда облысы | Қызылорда | 226,019 | 678,794 | 830,901 | 3.68 | KZ KZY
Маңғыстау облысы | Ақтау | 165,642 | 485,392 | 761,401 | 4.60 | KZ MAN
Солтүстік Қазақстан облысы | Петропавл | 97,993 | 596,535 | 534,966 | 5.46 | KZ SEV
Павлодар облысы | Павлодар | 124,800 | 742,475 | 754,829 | 6.05 | KZ PAV
Шымкент | Шымкент | 1,163 | 730,873 | 1,184,113 | 1,018.15 |
Түркістан облысы | Түркістан | 116,100 | 1,738,484 | 2,110,502 | 18.18 | KZ TUR
Батыс Қазақстан облысы | Орал | 151,339 | 598,880 | 686,655 | 4.54 | KZ ZAP
Ұлытау облысы | Жезқазған | 188,900 | 223,664 | 221,014 | 1.17 | KZ
Бұрынғы әкімшілік шекаралар
Соңғы 60 жылда Қазақстанның аймақтарының таралуы мен атаулары едәуір өзгерді. Басты өзгерістер – Гурьев пен Маңғыстау, Қарағанды мен Жезқазған, Алматы мен Талдықорған, Шығыс Қазақстан мен Семей, Қостанай, Торғай және Целиноград аймақтарының бірігуі мен бөлінуі болды. Аймақ атауларының өзгеруі көбінесе қалалардың атауларын өзгертумен бірге жүрді, мысалы, Алма-Ата/Алматы жағдайындағыдай. 1997 жылғы әкімшілік реформадан кейін соңғы өзгеріс 1999 жылы болды, онда бастапқыда Көкшетау облысына қарасты Солтүстік Қазақстанның бір бөлігі Ақмола облысына қосылды. 1990 жылдардағы бірігулердің мақсаты – нәтижедегі аймақта орыс тілді халықтың үлесін азайту және орыстар көпшілікті құрайтын аймақтардың пайда болуын болдырмау еді.