Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддалық философиялық ұғым
Buddhist philosophical concept
Буддалық философияда Будда табиғаты – барлық сезімтал жандардың Будда болуға деген әлеуеті немесе барлық жандардың ішінде таза Буддалық мән бар екендігі. Ол арамдықтардан тазартылғанда, яғни сананың табиғаты қандай екені танылғанда жарқырайды. Бұл ілімдерді қытайлықтардың қабылдауына зор ықпал еткен Махаяна Махапаринирвана Сутрасы (б.з. 2 ғасырында жазылған) татагатагарбха ұғымын буддадхатумен байланыстырды. Буддадхату термині бастапқыда Будданың реликвияларына қатысты. Махапаринирванада ол татагатагарбха ұғымының орнына қолданыла бастады, соның нәтижесінде Будданың физикалық реликвияларына табыну, ішкі Буддаға, құтқару принципі ретінде табынуға айналды. Бастапқы немесе тазаланбаған сана, татагатагарбха, көбінесе бос кеңтікпен (эмтинесстікпен) теңестіріледі; алаявиджнянамен («қойма санасы», йогакара ұғымы); және барлық дхармалардың өзара байланысымен (Шығыс Азия дәстүрлерінде, мысалы Хуаянда). Будда табиғаты идеялары Шығыс Азия Буддизмінің орталық бөлігі болып табылады, ол Махапаринирвана сияқты Будда табиғатының негізгі көздеріне сүйенеді. Тибет Буддизмінде де Будда табиғаты идеялары маңызды, және олар көбінесе Будда табиғаты туралы маңызды үнді трактаты – Ратнаготравибхага арқылы зерттеледі.
In Buddhist philosophy, Buddha nature is the potential for all sentient beings to become a Buddha or the fact that all beings already have a pure buddha essence within. It will shine forth when it is cleansed of the defilements, that is, when the nature of mind is recognised for what it is. The Mahāyāna Mahāparinirvāṇa Sūtra (written 2nd century CE), which was very influential in the Chinese reception of these teachings, linked the concept of tathāgatagarbha with the buddhadhātu. The term buddhadhātu originally referred to buddha relics. In the Mahāparinirvāṇa, it came to be used in place of the concept of tathāgatagārbha, reshaping the worship of physical buddha relics of the Buddha into worship of the inner Buddha as a principle of salvation. The primordial or undefiled mind, the tathagatagarbha, is also often equated with emptiness; with the alayavijñana ("storehouse consciousness", a yogacara concept); and with the interpenetration of all dharmas (in East Asian traditions like Huayan). Buddha nature ideas are central to East Asian Buddhism, which relies on key buddha nature sources like the Mahāparinirvāṇa. In Tibetan Buddhism, buddha nature ideas are also important, and are often studied through the key Indian treatise on buddha nature, the Ratnagotravibhāga.
Татағатағарбха
Татагаттагарбха термині «ұрықты татагатта», «татагаттаның жатыры» немесе «татагаттаны қамтитын» деген мағынаны білдіруі мүмкін. «Татагаттагарбха» термині қолданылған кезде әртүрлі мағыналар еске түсуі мүмкін.
The term tathāgatagarbha may mean "embryonic tathāgata", "womb of the tathāgata", or "containing a tathagata". Various meanings may all be brought into mind when the term tathagatagarbha is being used.
Азия аудармалары
Қытайлықтар татагатагарбха терминін rúláizàng (如来藏) немесе "Татагатаның (рулай) қоймасы" (зàng) деп аударды. Браунның айтуынша, "қойма" сөзі "бір нәрсені қамтитын немесе сақтайтын нәрсе" немесе "өзі қамтылған, жасырылған немесе басқа біреуімен сақталған нәрсе" дегенді білдіруі мүмкін. Тибет тіліндегі аудармасы de bzhin gshegs pa'i snying po болып табылады, оны "жатыр" (mngal немесе lhums) деп аударуға болмайды, ал "эмбриондық мән", "тұқым" немесе "жүрек" деп аударуға болады. "Жүрек" терминін моңғол аудармашылары да қолданды. Тибет ғалымы Го Лотсава Үнді буддистік ғалымдарының көбі қолданған Татагатагарбха терминінің төрт мағынасын атап көрсетті: 1) жоққа шығарудың тікелей еместігі ретінде, 2) сананың жарқын табиғаты, 3) алая виджняна (сақтау санасы), 4) барлық бодисаттвалар мен сезімтал тіршілік иелері.
The Chinese translated the term tathāgatagarbha as rúláizàng (如来藏), or "Tathāgata's (rúlái) storehouse" (zàng). According to Brown, "storehouse" may indicate both "that which enfolds or contains something", or "that which is itself enfolded, hidden or contained by another." The Tibetan translation is de bzhin gshegs pa'i snying po, which cannot be translated as "womb" (mngal or lhums), but as "embryonic essence", "kernel" or "heart". The term "heart" was also used by Mongolian translators. The Tibetan scholar Go Lotsawa outlined four meanings of the term Tathāgatagarbha as used by Indian Buddhist scholars generally: (1) As an emptiness that is a nonimplicative negation, (2) the luminous nature of the mind, (3) alaya vijñana (store consciousness), (4) all bodhisattvas and sentient beings.
Буддахату
"Будда табиғаты" (, ) термині tathāgatagarbha терминімен мағына жағынан тығыз байланысты, бірақ бұл терминнің нақты аудармасы емес. Ол адамның ең маңызды жағын көрсетеді. Санскрит тіліндегі сәйкес термин – буддадхату. Бұл термин екі мағынаны білдіреді: Будданың табиғаты, ол дхармакайя терминімен сәйкес келеді, және Будданың себебі. Себеп пен нәтиже арасындағы байланыс – екеуіне де ортақ табиғат (дхату), атап айтқанда, дхармадхату. Мацумото Широ "будда табиғатының" buddhadhātu санскрит терминін аударатынын, яғни "нәрсені қоюға арналған орынды", "негізді", "орналасқан жерді" көрсетеді. Широның сөзіне қарағанда, бұл "түпкі табиғат" немесе "мән" дегенді білдірмейді, сондай-ақ "Будда болуға қол жеткізу мүмкіндігін", "Будданың бастапқы табиғатын" немесе "Будданың мәнін" де білдірмейді. Ваджраянада будда табиғаты термині сугатагарбха деп аталады.
The term "buddha nature" (, ) is closely related in meaning to the term tathāgatagarbha, but is not an exact translation of this term. It refers to what is essential in the human being. The corresponding Sanskrit term is buddhadhātu. It has two meanings, namely the nature of the Buddha, equivalent to the term dharmakāya, and the cause of the Buddha. The link between the cause and the result is the nature (dhātu) which is common to both, namely the dharmadhātu. Matsumoto Shirō also points out that "buddha nature" translates the Sanskrit term buddhadhātu, a "place to put something," a "foundation," a "locus." According to Shirō, it does not mean "original nature" or "essence," nor does it mean the "possibility of the attainment of Buddhahood," "the original nature of the Buddha," or "the essence of the Buddha." In the Vajrayana, the term for buddha nature is sugatagarbha.
Тарихи алғыштар
Алекс Уэйманның айтуынша, татагатагарбха идеясы Будданың "жарық сана (прабхасварачитта) деп аталатын, тек қана ластанулармен (агантука клеша) жабылатын" бір нәрсе бар деген сөздеріне негізделген. Жарық сана Ангуттара Никаяда (бұл кітапта әртүрлі параллельдер бар) айтылған, онда сана жарық, бірақ "сырттан келген ластанулармен ластанады" делінген. Махасангхика мектебі бұл идеяны "тамыр санасы" (мулавиджяна) идеясымен біріктірді, ол сананың негізгі қабаты ретінде қызмет етеді және таза (висудхи) және ластанбаған өзіндік табиғаты (циттасвабхава) бар деп есептеледі. Кейбір татагатагарбха сутраларында табиғи түрде таза сана (пракрити паришудха) Буддалықтың өсуіне себеп болатын тұқым деп қарастырылады. Осылайша Уэйман таза жарық сана доктринасы классикалық будда табиғаты доктринасының негізін құрағанын айтады. Карл Бруннхольцль "татагатагарбха" терминінің алғаш рет Экоттарика агамда кездесетінін жазады (бірақ бұл жерде ол кейінгі мәтіндердегіден өзгеше мағынада қолданылған). Бұл үзіндіде былай делінген:
According to Alex Wayman, the idea of the tathāgatagarbha is grounded on sayings by the Buddha that there is something called the luminous mind (prabhasvaracitta), "which is only adventitiously covered over by defilements (agantuka klesha)." The luminous mind is mentioned in a passage from the Anguttara Nikaya (which has various parallels) which states that the mind is luminous but "is defiled by incoming defilements." The Mahāsāṃghika school coupled this idea with the idea of the "root consciousness" (mulavijñana) which serves as the basic layer of the mind and which is held to have a self nature (cittasvabhāva) which is pure (visuddhi) and undefiled. In some of the tathagatagarbha sutras a consciousness which is naturally pure (prakṛti pariśuddha) is regarded to be the seed from which Buddhahood grows. Wayman thus argues that the pure luminous mind doctrine formed the basis for the classic buddha nature doctrine. Karl Brunnholzl writes that the first probable mention of the term tathāgatagarbha is in the Ekottarika Agama (though here it is used in a different way than in later texts). The passage states:
Бұл татагатагарбха идеясы адам санасының табиғаты және ояну жолдары туралы буддалық ойдың әртүрлі ағымдары арасындағы өзара әрекеттесудің нәтижесі болды. Григорий бұл ілімді ағартудың сананың табиғи күйі екендігін көрсетеді.
This tathāgatagarbha idea was the result of an interplay between various strands of Buddhist thought, on the nature of human consciousness and the means of awakening. Gregory sees this doctrine as implying that enlightenment is the natural state of the mind.
Аватамасака және Лотос сутралары
Уэйманның айтуынша, Будданың білімі барлық жерде таралған және барлық сезімтал жандарда бар екенін айтқан Аватамсака Сутрасы (б.з. 1-3 ғасырлары), будда табиғаты туралы ойдың дамуындағы маңызды қадам болды. Аватамсака Сутрасында татагатагарбха термині қолданылмайды, бірақ "Будданың (буддхаджана) даналығы арқылы сезімтал жандардың әмбебап енуі" идеясы кейбір ғалымдар тарапынан татагатагарбха тұжырымдамасын толықтыратын нәрсе ретінде қарастырылады. Б.з.д. 100-200 жылдары жазылған Лотос Сутрасында да татагатагарбха термині қолданылмайды, бірақ жапон ғалымдары осыған ұқсас идея мәтінде айтылған немесе білдірілген деп санайды. Оныншы тарауда барлық тірі жандардың Будда бола алатыны баса айтылады. Лотос Сутрасының он екінші тарауы барлық адамдардың, тіпті тарихи Девадаттаның да будда болуға бейім екенін, ағартуға жету мүмкіндігінің барлығына ортақ екенін көрсетеді. Шығыс Азиялық түсіндірмелер бұл ілімдерді Лотос Сутрасының да будда табиғатының әмбебаптығы туралы түсінікке сүйенгенін көрсетеді. Сутра кейінірек жазылған татагатагарбха сутраларымен ортақ тақырыптар мен идеяларды бөліседі, сондықтан көптеген ғалымдар оның осы мәтіндерге әсер еткенін болжайды.
According to Wayman, the teachings of the Avataṃsaka Sūtra (1st–3rd century CE), which say that the Buddha's knowledge is all pervasive and is present in all sentient beings were also an important step in the development of buddha nature thought. The Avataṃsaka Sūtra does not mention the term tathāgatagarbha, but the idea of "a universal penetration of sentient beings by the wisdom of the Buddha (buddhajñāna)," is seen by some scholars as complementary to the tathāgatagarbha concept. The Lotus Sutra, written between 100 BCE and 200 CE, also does not use the term tathāgatagarbha, but Japanese scholars suggest that a similar idea is nevertheless expressed or implied in the text. The tenth chapter emphasizes that all living beings can become a Buddha. The twelfth chapter of the Lotus Sutra details that the potential to become enlightened is universal among all people, even the historical Devadatta has the potential to become a buddha. East Asian commentaries saw these teachings as indicating that the Lotus sutra was also drawing on the concept of the universality of buddha nature. The sutra shares other themes and ideas with the later tathāgatagarbha sūtras and thus several scholars theorize that it was an influence on these texts.
Үнді түсіндірмелері
Татагатагарбха ілімі үнді Махаяна ғалымдары тарапынан шастра деп аталатын трактаттар мен түсіндірмелерде кеңінен талқыланды, олардың ең ықпалдысы – Ратнаготравибхага (5-ғасыр).
The tathāgatagarbha doctrine was also widely discussed by Indian Mahayana scholars in treatises or commentaries, called śāstra, the most influential of which was the Ratnagotravibhāga (5th century CE).
Йогачара мектебі
Бруннхольцлдің айтуынша, "барлық ертедегі Үндістанның йогачара шеберлері (Асанга, Васубандху, Стирамати және Асвабхава сияқты), егер олар татхагатагарбха терминін қолданса, оны екі еселік сәйкессіздік мағынасындағы тек осындайлық деп түсіндіреді". Кейінгі йогачара ғалымдары татхагатагарбха туралы оң пікір білдірді, мысалы, Джнанасримитра өзінің Сакарасиддхи еңбегінде оны айқындықтың (пракаша рупа) көрінісімен теңестірді. Сол сияқты, Викрамашила ғалымы Ратнакарасанти будда табиғатын табиғи жарқын сана ретінде сипаттайды, ол – екілік емес өзіндік сана. Бруннхольцл сондай-ақ Ратнакарасанти үшін осы жарқындықтың йогачараның кемелді табиғаты тұжырымдамасына тең екенін, ал оны ол имплицитті жоққа шығару ретінде қарастыратынын атап өтеді. Ратнакарасанти бұл түпкілікті өзіндік табиғатты сәуле (пракаша, "жарқырап шығу") деп сипаттайды, ол – пайда болу мүмкіндігі (пратибхаса). Алая-виджняна (сақтау санасы) йогачара тұжырымдамасы кейбір ғалымдар тарапынан татхагатагарбхамен байланыстырылды. Бұл Ланкаватара, Шрималадеви сутраларында және Парамартаның аудармаларында көрінеді. Алая-виджняна ұғымы бастапқыда ластанған сананы білдірді: бес сезім және сананың әрекеттерімен ластанған. Ол сондай-ақ mūла-виджняна, негізгі сана немесе "сана ағыны" (Mindstream) ретінде қарастырылды, одан сана мен қабылдау пайда болады. Шамамен 300 жылға қарай йогачара мектебі Будданың табиғаты туралы кең тараған идеяларды Трикая (үштік дене) доктринасында жүйеледі, онда Будданың үш денесі бар: Нирманакая (жер бетінде адамдар көретін өзгерту денесі), Самбхогакая (бодхисаттваларға көрінетін нәзік дене) және Дхармакая (соңғы шындық). Бұл доктрина кейінірек әртүрлі көздер арқылы будда табиғаты ілімдерімен біріктірілді (бұдда табиғаты, әдетте, кейбір сутралардағыдай, Дхармакаяға сілтеме жасайды). Йогачара мектебінде "готра" (туыс, отбасы) доктринасы да болды, ол әрқайсысының ішкі табиғаты бар бес түрлі тірі жандар бар екенін айтады. Бұл ілімді барлық тіршілік иелеріндегі будда табиғаты түсінігімен үйлесімді ету үшін, Қытайдағы алғашқы патриарх Цзюэнь (慈恩, 632–682) сияқты йогачара ғалымдары табиғаттың екі түрін жақтады: барлық тіршілік иелерінде кездесетін жасырын табиғат (理佛性) және іс-қимыл арқылы дамитын будда табиғаты (行佛性). Соңғы табиғат алаядағы тұқымдармен анықталды.
According to Brunnholzl, "all early Indian Yogācāra masters (such as Asanga, Vasubandhu, Sthiramati, and Asvabhava), if they refer to the term tathāgatagarbha at all, always explain it as nothing but suchness in the sense of twofold identitylessness". Some later Yogacara scholars spoke of the tathāgatagarbha in more positive terms, such as Jñanasrimitra who in his Sakarasiddhi equates it with the appearances of lucidity (prakāśa rupa). Likewise, the Vikramashila scholar Ratnākaraśānti describes buddha nature as the natural luminous mind, which is a non dual self awareness. Brunnholzl also notes that for Ratnākaraśānti, this luminosity is equivalent to the Yogacara concept of the perfected nature, which he sees as an implicative negation. Ratnākaraśānti also describes this ultimate self nature as radiance (prakāśa, ‘shining forth’), which is the capacity to appear (pratibhāsa). The Yogācāra concept of the alaya vijñana (store consciousness) also came to be associated by some scholars with the tathāgatagarbha. This can be seen in sutras like the Lankavatara, the Srimaladevi and in the translations of Paramartha. The concept of the ālaya vijñāna originally meant defiled consciousness: defiled by the workings of the five senses and the mind. It was also seen as the mūla vijñāna, the base consciousness or "stream of consciousness" (Mindstream) from which awareness and perception spring. Around 300 CE, the Yogācāra school systematized the prevalent ideas on the nature of the Buddha in the Trikaya (triple body) doctrine, in which the Buddha is held to have three bodies: Nirmanakaya (transformation body which people see on earth), Sambhogakāya (a subtle body which appears to bodhisattvas) and the Dharmakāya (ultimate reality). This doctrine was also later to be synthesized with buddha nature teachings by various sources (with buddha nature generally referring to the Dharmakaya as it does in some sutras). The Yogācāra school also had a doctrine of "gotra" (lineage, family) which held that there were five categories of living beings each with their own inner nature. To make this teaching compatible with the notion of buddha nature in all beings, Yogācāra scholars in China such as Tz'u en (慈恩, 632–682) the first patriarch in China, advocated two types of nature: the latent nature found in all beings (理佛性) and the buddha nature in practice (行佛性). The latter nature was determined by the innate seeds in the alaya.
Шығыс Азия буддизмі
Будда табиғаты (қытайша: fóxìng) және татагатагарбха (rúláizàng) ілімдері Шығыс Азия буддизмінің дамуына зор ықпал етті. Будда табиғаты идеясы Қытайға бесінші ғасырдың басында "Нирвана Сутрасының" аудармасымен әкелінді және бұл мәтін қытай буддизмінде будда табиғаты ілімінің басты көзіне айналды. Буддизм Қытайға енгізілген кезде, бастапқыда ол нео-даоизм сияқты жергілікті қытай философияларымен салыстыру арқылы түсінілді. Махаяна Махапаринирвана Сутрасын түсінуге сүйене отырып, кейбір қытай буддистері будда табиғаты туралы ілім, сол сутрада айтылғандай, будданың соңғы үйретігі екенін, және босдық пен екі шындықтан артық маңызды шындық бар деп санады. Бұл идея көбінесе қытай философиясындағы Дао, болмау (wu) және Принцип (Ли) тұжырымдарымен ұқсас деп түсіндірілді және "зат-қызмет" (體用, пиньинь: tǐ yòng) деп аталатын ойға дамыды, ол шындықта екі негізгі онтологиялық деңгей бар екенін айтады, ең іргелісі – будда табиғаты, барлық құбылыстардың "заты" (олар өз кезегінде будда табиғатының "қызметтері" болып табылады).
The doctrines associated with buddha nature (Chinese: fóxìng) and tathāgatagarbha (rúláizàng) were extremely influential in the development of East Asian Buddhism. The buddha nature idea was introduced into China with the translation of the Nirvana Sutra in the early fifth century and this text became the central source of buddha nature doctrine in Chinese Buddhism. When Buddhism was introduced to China, it was initially understood through comparing it with native Chinese philosophies such as neo daoism. Based on their understanding of the Mahayana Mahaparinirvana Sutra some Chinese Buddhists supposed that the teaching of the buddha nature was, as stated by that sutra, the final Buddhist teaching, and that there is an essential truth above emptiness and the two truths. This idea was often interpreted as being similar to the ideas of the Dao, non being (wu), and Principle (Li) in Chinese philosophy and developed into what was called "essence function" thought (體用, pinyin: tǐ yòng) which held there were two main ontological levels to reality, the most foundational being the buddha nature, the "essence" of all phenomena (which in turn were the "functions" of buddha nature).
Махаянаға сенімнің оянуы
Махаянадағы сенімнің оянуы (Dàshéng Qǐxìn Lùn) қытай буддизмінің дамуына зор әсер етті. Мәтін дәстүрлі түрде Үндістандық Ашвагошаға жатқызылғанмен, мәтіннің санскрит тіліндегі нұсқасы қазірге дейін табылған жоқ. Ең ерте белгілі нұсқалары қытай тілінде жазылған, ал қазіргі ғалымдар бұл мәтіннің қытайлық туынды екеніне сенімді. "Сенімнің оянуы" "заттық-қызметтік" философиялық көзқарас тұрғысынан будда табиғаты мен Йогакара ойларының онтологиялық синтезін ұсынады. Ол "бір сананы" сипаттайды, ол құбылыстық және трансценденттік әлемнің барлық жай-күйлерін өз ішіне қамтиды. "Сенімнің оянуы" татхагатагарбха мен қойма санасының (алаявиджана) идеяларын өзін, әлемді, сананы және соңғы шындықты біртұтас "бір санаға" біріктіретін, барлық нәрсенің (самсара мен нирвананы қоса алғанда) түпкілікті негізі болып табылатын бір теорияға келтіруге тырысады. "Сенімнің оянуында" "бір сананың" екі жағы бар: "ағарту жағы" (татхата, осындайлық, нәрселердің нағыз табиғаты) және "ағартусыздық жағы" (самсара, туу мен өлім, лас және білімсіздік циклі).
The Awakening of Faith in the Mahayana (Dàshéng Qǐxìn Lùn) was very influential in the development of Chinese Buddhism While the text is traditionally attributed to the Indian Aśvaghoṣa, no Sanskrit version of the text is extant. The earliest known versions are written in Chinese, and contemporary scholars believe that the text is a Chinese composition. The Awakening of Faith offers an ontological synthesis of buddha nature and Yogacara thought from the perspective of "essence function" philosophy. It describes the "One Mind" which "includes in itself all states of being of the phenomenal and transcendental world. The Awakening of Faith tries to harmonize the ideas of the tathāgatagarbha and the storehouse consciousness (ālāyavijñāna) into a single theory which sees self, world, mind and ultimate realty as an integrated the "one mind", which is the ultimate substratum of all things (including samsara and nirvana). In the Awakening of Faith the "one mind" has two aspects, namely "the aspect of enlightenment," (which is tathata, suchness, the true nature of things), and "the aspect of nonenlightenment" (samsara, the cycle of birth and death, defilement and ignorance).
Қытайдағы Йогакара мен Мадхьямака
6-шы ғасырдың ортасына қарай будда табиғаты қытай буддизмінде толыққанды қалыптасып, оны түсіндіру үшін көптеген теориялар дамыды. Қытай Йогакара мектебінің көзқарасына қарама-қарсы, қытай Мадхьямака ғалымы Джизан (549–623 ж.с.) терминнің метафизикалық шындық ретіндегі барлық онтологиялық мағыналарын жоюға тырысты және будда табиғатын "татхата", "дхармадхату", "экаяна", "даналық", "соңғы шындық", "орта жол" және тәуелді тууды зерделейтін даналық сияқты ұғымдармен теңестірді. Джизан сондай-ақ өсімдіктер мен сезімтал емес заттардың да будда табиғаты бар екенін алғаш айтқан қытай философтарының бірі болды, ол оны нағыз шындық және әмбебап принцип (дао) деп атады. Свансонның пікірінше, Жии үшін будда табиғаты – бұл шындықтың қандай екенін, шындықты өз мәнінде көруге қабілетті даналықты және осы даналыққа жетуге қажетті амалдарды қамтитын белсенді үштік үдеріс. Будда табиғаты үштен тұрады: шындықтың үш аспектісі, даналық және амалдар өзара байланысты – біреуі болмаса, екіншісінің мәні жоқ.
By the 6th century CE buddha nature had been well established in Chinese Buddhism and a wide variety of theories developed to explain it. In contrast with the Chinese Yogacara view, the Chinese Madhyamaka scholar Jizang (549–623 CE) sought to remove all ontological connotations of the term as a metaphysical reality and saw buddha nature as being synonymous with terms like "tathata," "dharmadhatu," "ekayana," "wisdom, '' "ultimate reality," "middle way" and also the wisdom that contemplates dependent origination. Jizang was also one of the first Chinese philosophers to famously argue that plants and insentient objects have buddha nature, which he also termed true reality and universal principle (dao). Swanson argues that for Zhiyi, buddha nature is:
blockquote|an active threefold process which involves the way reality is, the wisdom to see reality as it is, and the practice required to attain this wisdom. Buddha Nature is threefold: the three aspects of reality, wisdom, and practice are interdependent—one aspect does not make any sense without the others.