Кіріспе

4-ғасырдағы Махаяна буддистік ғалымы Асанга (санскрит: असंग, ; Ромаджи: Mujaku) (шамамен 4-ғасыр) – Махаяна буддизмінің ең маңызды рухани тұлғаларының бірі және Йогачара мектебінің негізін қалаушы. Дәстүр бойынша, ол және оның жартылай бауыры Васубандху Махаяна Абхидхармасы, Виджнянавада (тек қана сана; сондай-ақ Виджняптивада, идеялар немесе түйсіктер ілімі, және Виджняптиматрата вада, "тек бейнелеу" ілімі) тұжырымдамалары мен бодхисаттва жолындағы Махаяна үйретімдерінің негізгі классикалық үнді санскрит өкілдері саналады. Ол сондай-ақ, қазіргі Бихарда орналасқан монастырда сабақ берген он жеті Наланда ұстаздарының бірі деп есептеледі.

Өмірбаян

Кейінгі агиографияларға сәйкес, Асанга Пурушпурада (қазіргі Пешавар, Пәкістан) брахман отбасында дүниеге келген, ол сол кезде ежелгі Гандара патшалығының бір бөлігі болған. Қазіргі зерттеулер оны біздің заманымыздың төртінші ғасырына жатқызады. Ол, мүмкін, бастапқыда Махисасака мектебінің немесе Муласарвастивада мектебінің мүшесі болған, бірақ кейіннен Махаянаға көшкен. Үндістан патшалықтары арқылы жасаған саяхаттары туралы жазбасында Сюаньцзанг Асанганың бастапқыда Махисасака монахы болғанын, бірақ тез арада Махаяна ілімдеріне бет бұрғанын жазды. Асанганың жартылай бауыры Васубандху, ол Сарвастивада мектебінің монахы болған. Васубандху Асангамен және оның бірінші шәкіртімен кездескеннен кейін Махаяна буддизмін қабылдаған делінеді. Асанга көп жылдар бойы түрлі ұстаздардан терең медитациямен және оқумен айналысты, бірақ 6-ғасырлық монах Парамартаның айтуынша, ол өзінің түсінігіне толық қанағаттанбаған. Парамарта содан кейін ол өзінің медитациялық күштерін (сиддхилерді) Тусита көгіне сапар шегіп, Майтрея Бодхисаттвадан бослық туралы үйрену үшін, сондай-ақ Майтреядан Махаяна сутралары туралы білім алу үшін қалай қолданғанын баяндайды. Сюаньцзян (шамамен 602 – 664 жылдары өмір сүрген), Йогакара дәстүрін зерттеу үшін Үндістанға сапар шеккен қытай монахы, осы оқиғалар туралы ұқсас деректер келтіреді. Басқа ғалымдар бұл бейне Асанганың (Ишта девата) қамқоршы құдайы болған, сондай-ақ көптеген басқа Йогакара шеберлерінің де қамқоршысы болды деп санайды, бұл туралы 6-ғасырлық үнді монахы Стирамати ескерткен. Қалай болғанда да, Асанганың тәжірибесі оны Үндістанды аралап, Махаяна ілімдерін таратуға жетеледі. Таранатханың «Үндістандағы буддизм тарихы» еңбегінде ол Үндістанда 25 Махаяна монастырына негіз салғаны айтылады. Оның ең танымал монастырларының бірі – қазіргі Бихардың Магадха аймағындағы Велувана. Дәл осы жерде ол сегіз таңдаулы шәкірттерді іріктеді, олардың барлығы өздерінің атақ-даңқына ие болып, Махаянаны таратуға үлкен үлес қосты.

Шығармалары

Асанга Йогакара мектебінің бірнеше маңызды трактаттарын (шастраларын) жазды. Уақыт өте келе, көптеген еңбектер оған (немесе Майтрейяға, Асанга хабаршы ретінде) жатқызылды, бірақ қытай және тибет дәстүрлерінде оған қай еңбектер тиесілі екендігі туралы келіспеушіліктер бар. Қазіргі ғалымдар да дереккөздерді сынды зерттеуден кейін бұл жатқызуларды күмәндеуге алып, проблемалық деп таныды. Осы тұлғаға жатқызылған көптеген еңбектерді үш топқа бөлуге болады. Біріншісі – ежелгі және қазіргі ғалымдардың пікірінше Асанганың еңбегі болып табылатын үш шығарма: оның шедеврi саналады, бір тибет және төрт қытай аудармаларында сақталған. Абхидхарма самуччая – Махаяна емес түсіндірмелерге ұқсас дәстүрлі буддалық Абхидхарма стиліндегі негізгі Махаяна Абхидхарма ілімдерінің қысқаша жинағы. Санскрит тілінде сақталған. Вальпола Рахуланың айтуынша, бұл еңбектің ой-пікірлері Пали Никаяларына, Тхеравадин Абхидхаммасына қарағанда жақын. Xianyang shengjiao lun, санскрит тіліне әртүрлі аударылған Āryadeśanāvikhyāpana, Āryapravacanabhāṣya, Prakaraṇāryaśāsanaśāstra, Śāsanodbhāvana және Śāsanasphūrti. Бұл еңбек "Йогачарабумиге" тығыз байланысты. Тек Сюаньцзянның қытай аудармасында ғана қол жетімді, бірақ "Йогачарабуми" кітабында санскрит тіліндегі параллель үзінділерді табуға болады.