Кіріспе

1993 жылы Грег Беардың "Марсты жылжыту" романы – Грег Беардың ғылыми фантастикалық романы. 1993 жылы жарық көрген бұл роман 1994 жылы ең үздік роман үшін "Небюла" сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ 1994 жылы "Хьюго", "Локус" және Джон В. Кэмпбелл мемориалдық сыйлықтарына бірдей номинацияда ұсынылды. "Марсты жылжыту" романының негізгі тақырыбы – баяндаушы Кассия Маджумдардың өсіп-жетілуі мен қалыптасуы, Жер мен Марс арасындағы революциялық ғылыми жаңалықтарға байланысты саяси шиеленіс күшейе келе, Марс бірігуге тырысады.

Марстың саясаты

"Үштік" – Жер, Ай және Марстың біріккен экономикасы. Марста алғашқы қоныс салушылар отбасылар құрды, олар "Байлаушы еселіктер" (BM) деп аталатын ірі отбасылық бірлестіктерге дамыды. БМ-лер Ай жүйесі үлгісінде жасалған, ал оларды Статистер – Марсты орталықтандырылған үкімет астында біріктіруді қалайтын адамдар – биліктен құлатумен қауіптөндіреді. Жер Үштік ішінде сауданы жақсарту үшін Марстың бірігуін қалайды, бірақ көптеген марсиандар тәуелсіздіктерін қалайды және Жердің ұсынысын бақылауға талпынудың жасырын әрекеті деп санайды.

Ойшылдар

Ойлаушылар – адамдармен әңгімелесуге мүмкіндік беретін адам сипаттарымен жабдықталған жасанды интеллекттер. Ең жетілгендері – Кванттық Логикалық Ойлаушылар, немесе QL Ойлаушылар, олар өте зейінды, бірақ олардың ойлау процестері (кванттық механикаға негізделген) көптеген адамдарға түсініксіз. Ойлаушылар көптеген салаларда қолданылады, алайда барлық Ойлаушылар дерлік Жерде өндіріледі, бұл Жерге Марсқа қатысты үстемдік береді.

Сюжет

Синайдағы Марс университетімен келісімшарт бұзылғанына ашуланған студенттердің аз тобы наразылық білдіріп, университетті шабуылдауды жоспарлайды. Төңкеріс әрекеті аяқсыз аяқталса да, наразылық білдіруші Кассиа Мажумдар өз позициясын нығайтады. Кейін оқиға бірнеше жылдан кейін, Кассия ересек болған кезде қайтадан басталады. Ол революциядағы әрекетіне өкінбейді, бірақ оның салдары, әсіресе, студенттік әріптесі Чарльз Франклинмен болған махаббат оқиғасы оны үнемі ойландырады. Кейін Кассия өзінің BM-де жас саясаткер ретінде пайда болады және BM-нің өкілімен және BM-нің ойшылымен Жер мен Марс арасындағы жағдайды талқылау үшін Жерге саяхат жасайды, ол барған сайын нашарлап келеді. Осы арада оның сүйіктісі Чарльз, Олимпиадашылар деп аталатын супер-пәктіктер тобымен бірге, қақтығыстың бетін өзгерте алатын жаңа технологияны ашып алады. Ол ғаламды негізінен үлкен компьютер деп есептейді және әсер ету үшін ғаламның заңдарын "түзету" тәсілін табады. Жер планетасы жаңа технологияның не істей алатынын білмейді, бірақ олар оны аңғартып, қорқады. Кассия Марсқа оралады және олардың бейтараптығына байланысты саяси амбициялары бар отбасымен некеге тұрады. Оның қайын енесі Марстың уақытша орталық үкіметінің президенті болады және Кассияны өзінің вице-президенті ретінде таңдайды. BM-лер мен Жер арасындағы шиеленістер дағдарыс деңгейіне дейін өседі, өйткені Олимпиадалықтардың ашылуы туралы хабар Жер үкіметін марсиандарды ынтымақтастыққа қысым жасауға қорқытады. Марстықтардың қорқатын бір әдісі - "evolvons" немесе барлық Ойлаушыларға өндіріс кезінде енгізілген шағын анықталмайтын компьютерлік вирустар. Марстықтар Жер планетасы осыларды барлық марстық ойшылдарды басқаруға пайдаланады деп қорқады, сондықтан маңызды операцияларды қиындатады. Жер мен Марс арасындағы шиеленістік күшейген кезде, Чарльз Франклин бастаған Олимпиадашылар Кассиаға кез-келген нәрсені бірден шексіз қашықтыққа жылжыту немесе QL Thinker көмегімен объектінің қасиеттерін "түзету" арқылы объектінің қасиеттерін қайта анықтау мүмкіндігі бар екенін көрсетеді. Бұл жағдайдың салдары Кассиаға және уақытша үкімет басшыларына бірден түсінікті болады, бірақ олар оның күшінен соншалықты қорқады, олар оны соңғы шара ретінде ғана қолдануға қарсы. Чарльз бұл әдісті "түзету" деп атайды, бұл шешім болып табылады деп сендіреді және процессті жылдамдату үшін QL Thinker-ге тапсырыс береді. Ақырында ол өз әдісін сынап, заттың бір бөлігін оның қасиеттері бар "антиматерияға" айналдырады. Тест Жердегі барлық адамдарға осы жаңалықтың әлеуетін көрсетеді, ал Жер марсиандарға беретін күштен қорқады. Олар технологияны қайталау үшін күш-жігерін екі есе арттырып, эволюцияларды іске қосты. Марста хаос туғызып, сонымен бірге оны Жерге қарсы біріктірді. Жер Марс үкіметінен өздерін кіші қарым-қатынас мәртебесіне қоюға рұқсат беруді талап етеді. Марстықтар жауап ретінде Жер орбитасына Фобосты жылжытып, олардың жауап беру қабілетін көрсетеді, бірақ бұл тек қақтығысты күшейтеді. Жер планетасы өз талаптарын қайтарып алды, бірақ олар қазір мүмкін екенін білетін технологияны қайталауға асығып отыр. Чарльз өзінің ақыл-ойы QL Thinker-ге қосып, қозғалушы нысан техникасын сынап көреді және Фобосты база ретінде пайдаланады, Марсты жылжыту үшін жаңа әлеуетті үй ретінде зерттеу үшін планеталық жүйеге барады. Касея өзінің командасымен бірге үкімет өкілі ретінде саяхаттайды. Тест жақсы өтеді, бірақ Чарльздың ақыл-ойы QL Ойлаушымен байланысты болғандықтан, ол басқа "ақиқаттарды" сынауға тырысқанда, QL Ойлаушы алаңдап қалған кезде апатқа ұшырайды. Ойшылмен байланысқан кезде Ойшылдың шикі ақыл-ойы Чарльзге өзінің ақыл-ойының еркін таңдайды және оны осы техниканың, осы "ақиқаттардың" барлық қолданылуын сынауға азғырады, тіпті де олар бүлдіретін болады. Планеталық жүйеге келгеннен кейін көп ұзамай Жер Марсқа нанотехнологиялық роботтармен шабуыл жасайды, олар марстық президентті өлтіреді, Кассиа жауапты болып қалады. Шабуылға ұшырап, қарсы күресуге үміті жоқ, ол Чарльз Франклиннің Марсты Күн жүйесінен алып тастау және оны 10 000 жарық жылы қашықтықтағы жұлдыздың орбитасына орналастыру жөніндегі үмітсіз жоспарына қосылуға шешім қабылдайды. Ол үшін Чарльз Франклин өзінің ақыл-ойы QL ойлаушысына қайтадан қосуы керек. Бірінші сынақтағыдай, Шарльдың ерік-жігеріне аз ғана уақыт қалды, бірақ ол жеңіледі, бірақ бұл оған ақыл-ойынан айырады. Роман қарт Кассияның жаңа Марс аспанына қарауымен аяқталады және оның қабылдаған шешімі дұрыс болды деген үмітпен.