Кіріспе

Пуэрто-Рико суретшісі (1833–1917)

Франсиско Оллер (17 маусым 1833 – 17 мамыр 1917) – Пуэрто-Рико суретшісі. Оллер – импрессионизмнің дамуында рөл атқарған жалғыз Латын Америкасы суретшісі. Заманындағы ең көрнекті трансатлантикалық суретшілердің бірі болған Оллер Кариб аймағындағы сурет өнерін өзгертуге үлес қосты.

Алғашқы жылдар

Оллер (туған аты: Франсиско Мануэль Оллер и Сестеро) Пуэрто-Риконың Баямон қаласында, ақсүйек және бай испан ата-анасы – Каетано Хуан Оллер и Фроместа мен Мария дель Кармен Сестеро Давиланың төрт баласының үшіншісі болып дүниеге келді. Он бір жасында ол Сан-Хуан қаласында сурет академиясы бар суретші Хуан Клето Ноаның жетекшілігімен өнерді оқуға кірісті. Ол жерде Оллер өзінің өнерге қабілеттілігін көрсетті және 1848 жылы, Оллер он бес жаста болғанда, Пуэрто-Риконың губернаторы, генерал Хуан Прим, Оллерге Римде оқуын жалғастыру мүмкіндігін ұсынды. Бірақ, Оллердің анасы оның шетелге жалғыз саяхаттауға тым жас екенін ойлағандықтан, ұсынысты қабылдамады. Оллер он сегіз жасқа келгенде Мадридке (Испания) көшіп, Сан-Фернандо Корольдік академиясында Прадо мұражайының директоры Дон Федерико де Мадрасо и Кунцтің басшылығымен сурет салуды оқыды. 1858 жылы ол Парижге (Франция) көшіп, Томас Кутюрдің басшылығымен оқыды. Кейін ол Луврде Густав Курбеден өнерді оқыды. Бос уақытында баритон дауысы бар Оллер жергілікті итальян операларында жұмыс істеді және қатысты. Ол жиі кафелерге барып, әріптес суретшілермен кездесетін. Сондай-ақ, ол Францияда саяси нанымдары үшін эмиграцияда тұрған Рамон Эметерио Бетансес и Алакан және Сальвадор Карбонелл дель Торомен дос болды. 1859 жылы Оллер өзінің кейбір туындыларын Базиль, Ренуар, Моне және Сислидің туындыларымен бірге көрмеге қойды. 1866 жылы Франциядан Пуэрто-Рикоға оралғаннан кейін ол құлдықпен бетпе-бет кездесті және «El negro flageado» (Жазаланған негр), «El castigo del negro enamorado» (Ғашық негрдің жазасы) және Пуэрто-Рикодағы құлдықты бейнелейтін тағы да басқа туындыларды жасады.

Мұра және естелік

Оллер Пуэрто-Рикодағы Сан-Хуан қаласына реализм мен импрессионизмді әкелуге жауапты болды. Оларды Сан-Хуанның көркемдік дәстүрлерімен үйлестіріп, ол Пуэрто-Рико және бүкіл Кариб аймағындағы сурет салу мектебінде революция жасады. Оллер сонымен қатар, сыртқы оқиғаларды суреттеп, оларды көпшілік назарына жеткізу арқылы хабарлауға көмектесті. Рамон Фраде (1875-1954) және Мигель Пу (1880-1968) сияқты көптеген пуэрторикалық суретшілер Оллердің жолын жалғастырды. Пуэрто-Рикодағы Катаньо қаласы оның құрметіне орта мектеп ашты, ал Нью-Йорк қаласы Бронкстағы P.S.61 мектебін P.S. Франсиско Оллер деп атады. Сан-Хуандағы Пластикалық өнер мектебінде (Escuela de Artes Plásticas) Франсиско Оллер кітапханасы бар. Баямон қаласында орналасқан Франсиско Оллер мұражайында Томас Батиста сияқты көптеген суретшілер өз туындыларын көрсетеді. Нью-Йорктің Буффало қаласында Франсиско Оллер және Диего Ривера атындағы өнер мұражайы бар, онда Мануэль Ривера Ортис және басқа суретшілер де өздерінің жұмыстарын ұсынды.