Кіріспе

Испан суретшісі (1863–1923)

Хоакин Соролла и Бастида (27 ақпан 1863 – 10 тамыз 1923) – испан суретшісі. Соролла портреттер, пейзаждар және әлеуметтік және тарихи тақырыптардағы монументальді туындыларды салуда өте шебер болды. Оның ең типік жұмыстары Испанияның жарқын күн сәулесі мен күнге шағылысқан су астындағы адамдар мен ландшафтты шебер бейнелеуімен ерекшеленеді.

Өкінішті мұра!

Соролланың мансабындағы одан да маңызды бұрылыс – «Қасіретті мұра» (1899, оң жақта көрсетілген) картинасының жазылуы мен көрмеге қойылуы болды. Бұл өте үлкен холст, көпшілік назарына ұсыну үшін жоғары деңгейде аяқталған. Суретте Валенсия теңізінде монахтың қадағалауымен мүгедек балалардың шомылуы бейнеленген. Атаудан-ақ көрініп тұрғанындай, олар тұқым қуалайтын сифилис қорбандары болуы мүмкін. Кампос бұл картинада, мүмкін, сурет тарихында алғаш рет, бірнеше жыл бұрын Валенсия аймағын қампқан полиомиелит эпидемиясының екі зардап шеккен баланың бейнесі арқылы көрсетілгенін айтады. Бұл картина Сороллаға ең жоғары ресми мойныдау – 1900 жылы Париждегі Дүниежүзілік көрмеде Гран-при және құрмет медалін, ал 1901 жылы Мадридтегі Ұлттық көрмеде құрмет медалін әкелді. «Қасіретті мұра» картинасына дайындалған майлы эскиздер сериясы ең жоғары жарық пен шеберлікпен орындалды және жарқыраған жарық пен қолданылған техникаға деген қызығушылықтың артуын болжады. Соролла осы эскиздерді жоғары бағалап, олардың екеуін американдық суретшілерге сыйлық ретінде тартты: біреуін Джон Сингер Сарджентке, екіншісін Уильям Мерритт Чейске. Осы картинадан кейін Соролла мұндай айқын әлеуметтік сана тақырыбына қайта оралған жоқ.

Мерзімділігі

1900 жылы Париждегі дүниежүзілік көрмеде ол құрметті медаль және Құрметті легионның рыцары атағын алды. Германия мен Лондонда өткен келесі ірі көрмелерге көбірек сақтықпен қабылданса, 1908 жылы Англияда Соролла Арчер Милтон Хантингтонмен танысты, ол оны Нью-Йорктегі Американың испан қоғамының мүшесі етіп, 1909 жылы көрмеге шақырды. Көрмеде 356 картина қойылды, олардың 195-і сатылды. Соролла Америкада бес ай бойы болып, жиырмадан астам портрет салған. Соролланың туындылары көбінесе оның замандастары және достары Джон Сингер Саргент пен Андерс Зорнның туындыларымен бірге көрсетіледі.

Портреттер

Расми портрет Соролланың таңдаулы жанры болмаса да, оның шығармашылық құмарлығын шектеуге тырысқандықтан және кейде суретшінің тақырыптарына деген қызығушылығының жетіспеуін көрсете алатындықтан, портрет тапсырыстарын қабылдау пайдалы болды, ал отбасын бейнелеуге ол қарсы тұра алмады. Кейде Веласкестің ықпалы басым болды, мысалы, "Менің отбасым" (1901) картинасы, ол "Лас-Менинас" туындысына сілтеме жасайды, онда әйелі мен балалары алдыңғы планға топтастырылған, ал суретші алыс айнада жұмыс істеп отырған күйінде көрінеді. Басқа уақыттарда оның досы Джон Сингер Сарджентпен бәсекелесуге деген ниеті айқын болды, мысалы, "Миссис Айра Нельсон Моррис және оның балаларының портреті" (1911). 1909 жылы Америка Құрама Штаттарында, Испаниялық Америка қоғамы арқылы тапсырыс алынған портреттер сериясы, АҚШ Президенті Мистер Тафттың портретімен аяқталды. Бұл портрет Ақ үйde салынды және қазір Огайо штатының Цинциннати қаласындағы Тафт өнер мұражайында тұрақты түрде көрсетілуде. Күн сәулесінің пайда болуы оның қызығушылығын оятуға жеткілікті болды, және ол идеалды портреттік ортаны ашық ауада тапты. Осылайша, оның қызы Мария "Ла Гранжадағы Мария" (1907) картинасында күнге шағылысқан пейзаж фондық ретінде бейнеленді, сондай-ақ испан патшалығы да оның туындыларында орын алды, мысалы, "Гусардың формасындағы король Альфонсо XIII-нің портреті" (1907). "Мистер Луи Комфорт Тиффанидің портреті" (1911) үшін американдық суретші Лонг-Айленд саябағында, өзінің палитрасымен және шағылысқан гүлдермен қоршалған күйінде сурет салды. Бұл өзіне сенімділік "Бақтағы әйелім мен қыздарым" (1910, төмендегі галереяны қараңыз) картинасында ең биік деңгейге жетті, онда дәстүрлі портрет идеясы қалың бояулармен құрылған картинаның еркін әсемдігіне уступает, Соролланың отбасы мен күнге деген сүйіспеншілігі бірікті.

Мұра

Соролланың Альберто Пла-и-Рубио және Хулио Ромеро де Торрес сияқты кейбір испан суретшілеріне тигізген әсері соншалықты күшті болғандықтан, олар "сороллиста" деп аталады. Ол қайтыс болғаннан кейін Соролланың әйелі Клотильда Гарсия дель Кастильо оның көптеген картиналарын испан халқына сыйға берді. Бұл картиналар ақырында суретшінің Мадридтегі үйі болған, қазіргі Museo Sorolla мұражайының негізін құрады. Мұражай 1932 жылы есігін ашты. Соролланың туындылары Испания, Еуропа, Америка музейлерінде және Еуропа мен Америкадағы көптеген жеке коллекцияларда сақталған. 1960 жылы Канн кинофестивалінде Мануэль Домингес жазған және түсірген "Соролла, el pintor de la luz" атты қысқаметражды деректі фильмі көрсетілді. Испанияның Ұлттық Би тобы суретшінің "Испания провинциялары" картиналары негізінде "Соролла" балетін қойды. Валенсиядағы жоғары жылдамдықты теміржол станциясы Соролланың құрметіне аталды.

Уақытша көрмелер

2007 жылы оның көптеген туындылары Париждегі Петит-Паласта Джон Сингер Саргенттің, осыған ұқсас импрессионизм әсерімен сурет салған замандасының туындыларымен бірге көрмеге қойылды. 2009 жылы Мадридтегі Прадода оның туындыларының арнайы көрмесі өтті, ал 2010 жылы көрме Бразилияның Куритиба қаласындағы Оскар Нимейер мұражайына келді. 2011 жылдың 5 желтоқсанынан 2012 жылдың 10 наурызына дейін Соролланың бірнеше туындылары Нью-Йорктегі Королева София испан институтында көрмеге қойылды. Бұл көрмеге Соролланың «Испанияның көрінісі» үшін сегіз жылдық зерттеу кезінде пайдаланған туындылары кірді. «Соролла және Америка» атты көрмеде Соролланың ХХ ғасырдың басындағы Америка Құрама Штаттарымен ерекше байланысы зерттелді. Көрме Далластағы SMU-дағы Медоус мұражайында ашылды (13 желтоқсан 2013 – 19 сәуір 2014). Одан кейін ол Сан-Диего өнер мұражайына (30 мамыр – 26 тамыз 2014) және содан кейін Мадридтегі Fundación MAPFRE-ге (23 қыркүйек 2014 – 11 қаңтар 2015) сапарлады. 2016 жылы Мюнхендегі Кунстхалледе Соролланың ірі көрмесі өтті. 2019 жылы Лондонның Ұлттық галереясында «Соролла: испан жарығының шебері» атты ірі уақытша көрме өтті. 2022 жылы Миландағы Палаццо Реаледе «Жоакин Соролла: Pittore di luce (жарық суретшісі)» атты ірі уақытша Соролла көрмесі өтті.