Ескі дәуірдегі халық сиқырының шеберлері

Кіріспе

Халықтық сиқырды меңгергендер

Practitioners of folk magic

The cunning folk were professional or semi professional practitioners of magic in Europe from the medieval period through the early 20th century. In Britain they were known by a variety of names in different regions of the country, including wise men and wise women, pellars, wizards, dyn hysbys, and sometimes white witches. These people practised folk and low magic – although often combined with elements of "high" or ceremonial magic – which they learned through the study of grimoires. Primarily using spells and charms as a part of their profession, they were most commonly employed to use their magic to combat malevolent witchcraft, to locate criminals, missing persons or stolen property, for fortune telling, for healing, for treasure hunting and to influence people to fall in love. Belonging "to the world of popular belief and custom", the cunning folk's magic has been defined as being "concerned not with the mysteries of the universe and the empowerment of the magus [as ceremonial magic usually is], so much as with practical remedies for specific problems." However, other historians have noted that in some cases, there was apparently an "experimental or 'spiritual' dimension" to their magical practices, something which was possibly shamanic in nature. Although the British cunning folk were in almost all cases Christian themselves, certain Christian theologians and Church authorities believed that, being practitioners of magic, the cunning folk were in league with the Devil and as such were akin to the more overtly Satanic and malevolent witches. Partly because of this, laws were enacted across England, Scotland and Wales that often condemned cunning folk and their magical practices, but there was no widespread persecution of them akin to the witch hunt, largely because most common people firmly distinguished between the two: witches were seen as being harmful and cunning folk as useful. Comparable figures were found in other parts of Western Europe: in France, such terms as devins guérisseurs and leveurs de sorts were used for them, whilst in the Netherlands they were known as toverdokters or duivelbanners, in Germany as Hexenmeisters and in Denmark as kloge folk. In Spain they were curanderos whilst in Portugal they were known as saludadores. It is widely agreed by historians and folklorists, such as Willem de Blécourt, Robin Briggs and Owen Davies,

The terms "cunning man" and "cunning woman" were most widely used in southern England, the Midlands, and in Wales. Such people were also frequently known across England as "wizards", "wise men" or "wise women", In Cornwall they were sometimes referred to as "pellars", which some etymologists suggest originated from the term "expellers", referring to the practice of expelling evil spirits. Although there was a twentieth century stereotype that cunning folk usually lived and worked in rural areas of Britain, evidence shows that there were also many in towns and cities. Around two thirds of recorded cunning folk in Britain were male, although their female counterparts were "every bit as popular and commercially successful as the men, and indeed this was one of the few means by which ordinary women could achieve a respected and independent position" in British society of the time. This method of working alone was one factor that separated the cunning folk from the stereotype of witches then prevalent in Britain, which often held that these witches met together in groups, sometimes known as covens, and at times flew through the air to get to their meeting points. In most cases, it seems that individuals set themselves up as cunning folk with no former basis or training, although others came from a family background of professional magical practitioners. One of the most prominent examples of a family dynasty of cunning people was the Harries family from Cwrt y Cadno in Wales: Henry Harries (1739–1805) was a yeoman farmer who had interests in astrology and medicine but did not practice as a cunning man, whilst his son John (1785–1839) and two grandsons Henry and John instead became professionals in the field. As Owen Davies remarked, "There are a number of reasons why people may have wanted to become cunning folk. The desire for money, power or social prestige, and even to do good, all undoubtedly played their part." Some practitioners genuinely believed they had magical powers, while some later admitted in court that they had no such powers but were simply pretending that they did to fool people for their money. Indeed, there was a great deal of variability amongst the British cunning folk, with historian Ronald Hutton remarking that "they appear as a remarkably heterogeneous collection of individuals, divided by at least as many characteristics as those which they had in common." "Cunning folk operated in a competitive market where reputations and first impressions were very important", and as such often worked on their personal promotion. Some were known to travel relatively large distances to visit their clients as well as making calls during the night if requested. Some, though by no means all, were also known to wear "striking costume or home decorations" to enhance their reputations as magical individuals a nineteenth century cunning woman, for instance, might wear a conical hat and a robe with mystical signs on it, as well as hanging herbs and papers from the ceiling of her home.

Еуропада орта ғасырдан бастап 20 ғасырдың басына дейін сиқырды кәсіби немесе жартылай кәсіби түрде жасаған адамдар. Ұлыбританияда олар елдің әртүрлі аймақтарында түрлі атаулармен белгілі болды, оның ішінде дана адамдар мен дана әйелдер, пилларлар, сиқыршылар, дин hysbys және кейде ақ сиқыршылар. Бұл адамдар халықтық және қарапайым сиқырды қолданды – бірақ көбінесе «жоғары» немесе рәсімдік сиқыр элементтерімен үйлестірілді – оны гримуарларды зерттеу арқылы үйренді. Кәсібінің бір бөлігі ретінде негізінен дұғалар мен сиқырлы заттарды пайдалана отырып, олар көбінесе сиқырларын зұлым сиқырмен күресуге, қылмыскерлерді, жоғалған адамдарды немесе ұрланған мүлікті табуға, болжам жасауға, емдеуге, қазына іздеуге және адамдарды махаббатқа түсіруге жұмсайтын. «Халық сенімі мен дәстүр әлеміне» жататын халықтық сиқырдың «әмбебаптың құпияларымен және сиқыршының күшімен [әдеттегідей рәсімдік сиқырдағыдай] емес, нақты проблемаларды шешудің практикалық жолдарымен байланысты» екені анықталды. Дегенмен, басқа тарихшылар кейбір жағдайларда олардың сиқырлық тәжірибелерінде «эксперименталды немесе 'рухани' өлшем» болғанын байқады, бұл шамандық сипатқа ие болуы мүмкін. Британдық халықтық сиқыршылардың көпшілігі христиан болғанымен, кейбір христиан дінтанушылары мен шіркеу басшылары сиқырмен айналысатындықтан, халықтық сиқыршылардың Ібіліспен байланыста екенін және осылайша ашық түрде шайтандық және зұлым сиқыршыларға ұқсас екенін сенді. Осының ішінара салдарынан Англия, Шотландия және Уэльсте халықтық сиқыршыларды және олардың сиқырлық тәжірибелерін айыптаған, бірақ оларға қарапайым халықтың көпшілігі екеуін ажырата білгендіктен, сиқыршыларды аулауға ұқсас кеңінен қудалау болған жоқ: сиқыршылар зиянды, ал халықтық сиқыршылар пайдалы деп есептелді. Батыс Еуропаның басқа бөліктерінде де ұқсас тұлғалар кездесті: Францияда олар үшін devins guérisseurs және leveurs de sorts терминдері қолданылды, ал Нидерландыда олар toverdokters немесе duivelbanners, Германияда Hexenmeisters және Данияда kloge folk деп аталды. Испанияда олар curanderos, ал Португалияда олар saludadores деп аталды. Виллем де Блекорт, Робин Бриггс және Оуэн Дэвис сияқты тарихшылар мен фольклоршылар бұл туралы кеңінен келіседі. «Ақылды адам» және «ақылды әйел» терминдері Англияның оңтүстігінде, Мидлендс және Уэльсте кеңінен қолданылған. Мұндай адамдар Англияда «сиқыршылар», «нағыз даналар» немесе «нағыз дана әйелдер» деп те белгілі болды. Корнуоллда оларды кейде «пиларлар» деп атаған, бұл кейбір тіл білімі мамандары «қуушылар» терминінен шыққан деп болжайды, зұлым рухтарды қуу тәжірибесіне сілтеме жасайды. XX ғасырда халықтық сиқыршылардың көбінесе Ұлыбританияның ауылдық жерлерінде өмір сүргені туралы стереотип болғанымен, дәлелдер олардың қалалар мен мекенжайларда да көп болғанын көрсетеді. Ұлыбританиядағы халықтық сиқыршылардың үштен екісі ер адамдар болған, бірақ олардың әйелдері «ерлермен бірдей танымал және коммерциялық табысқа жеткен, және бұл сол кездегі британдық қоғамда әйелдердің құрметті және тәуелсіз мәртебеге қол жеткізе алатын сирек мүмкіндіктерінің бірі болды». Бұл тәуелсіз жұмыс істеу әдісі халықтық сиқыршыларды Ұлыбританияда кең таралған сиқыршылар стереотипінен бөліп тұрды, олар көбінесе топтарда кездесетін, кейде «топтар» деп аталатын және кейде жиналыс орындарына жету үшін ауада ұшатын болды. Көп жағдайда, адамдар бұрынғы негіздері немесе дайындығы жоқ халықтық сиқыршы ретінде өзін таныстырған сияқты, бірақ басқалары кәсіби сиқыршылардың отбасылық ортасынан шыққан. Хикметті адамдардың отбасылық династиясының ең көрнекті мысалдарының бірі Уэльстегі Cwrt y Cadno-дан шыққан Харрис отбасы болды: Генри Харрис (1739–1805) астрология мен медицинаға қызығушылық танытқан, бірақ халықтық сиқыршы ретінде жұмыс істемеген, ал оның ұлы Джон (1785–1839) және екі немересі Генри мен Джон осы салада кәсіби мамандар болды. Оуэн Дэвис айтқандай, «Адамдардың халықтық сиқыршы болғысы келгенінің бірнеше себебі бар. Ақша, билік, бедел, тіпті жақсылық жасау құмарлығы да осыған себеп болған». Кейбір сиқыршылар өздерінің сиқырлы күштері бар екеніне шын жүректен сенсе, кейбіреулері сотта мұндай күштері жоқ екенін мойындады, бірақ олар адамдарды ақша үшін алдауға тырысты. Шындығында, британдық халықтық сиқыршылардың арасында үлкен айырмашылықтар болды, тарихшы Рональд Хаттон «олар ортақ сипаттамаларынан кем емес көптеген сипаттамалармен бөлінген ерекше гетерогенді адамдар жинағы ретінде көрінеді» деп атап өтті. «Халықтық сиқыршылар бедел мен алғашқы әсердің маңыздылығы бар бәсекелестік нарықта жұмыс істеді» және осылайша өзінің имиджін жақсартуға тырысты. Кейбіреулері клиенттеріне бару үшін салыстырмалы түрде үлкен қашықтықтарды жүрді, сондай-ақ қажет болған жағдайда түнде келіп қызмет көрсетті. Кейбіреулері, бірақ олардың барлығы емес, сиқырлы тұлға ретінде беделін арттыру үшін «көзге түсетін киім немесе үй безендірулерін» кигені де белгілі. Мысалы, 19 ғасырдағы халықтық сиқыршы әйел конустық бас киім мен үйінің төбесінен ілулі тұрған шөптер мен қағаздармен безендірілген мистикалық белгілермен әшекейленген халат киген.

Қызметтер

Халық арасында шеберлікпен көзге түсетін адамдар көбінесе жергілікті қауымдастарға түрлі қызметтер көрсетіп, оларды өздерінің сиқырлы күштерінің нәтижесі деп айтатын.

Сиқырға қарсы тұру

Халықтың бірі, ең көп кездесетін қызметтерінің бірі – зұлым сиқырдың әсерлерін күрестіру және осы сиқыршылардың адамдарға салған қарғыстарын жою еді. Бұған қоса, олар кейде сиқыршыларды анықтаумен де айналысқан, осылайша "сиқыршыға қарсы шаралардың толық жиынтығын ұсынатын жалғыз емші" атанды. Британдық халық сиқырдың зұлым әсерінен құтқару үшін түрлі әдістерді қолданды, соның ішінде сиқыршыны физикалық күшпен немесе сот арқылы жою, сиқырды бұзу, сондай-ақ сыйлықтар мен эликсирлер арқылы ауру адамның денесінен сиқырды шығару. Тарихшы Оуэн Дэвис атап көрсеткендей, "Көптеген халық сиқырды емдеуде жазбаша сыйлықтар, сиқырлы рәсімдер, дұғалар және шөптік дәрілерді қолданып, науқастың физикалық, психологиялық және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған көп қырлы тәсілді пайдаланды". Халық сиқыршылыққа қарсы күресудің ең танымал жолдарының бірі – сиқыршы бөтелкелерін пайдалану болды; олардың ішіне несеп, тырнақ, шаш және тырнақ қиқымдары сияқты заттар салынып, олардың біріккен күші зұлым сиқыршыға зиян келтіретініне сенді. Тағы бір көп қолданылатын әдіс – жануардың жүрегін алып, оны тігіп, сиқыршыға зиян келтіру болды, ал басқалары сиқыршының қуыршағын матадан және басқа материалдардан жасап, сосын оны тігіп, сиқыршыға физикалық зиян келтіру және оның сиқырын бұзу мақсатымен жасады. Қарапайым халық, көбінесе көмекке осы халыққа жүгінген, оларды сиқыршылардан ерекшеленетін адамдар деп қарастырды; Дэвис атап көрсеткендей, орташа адам үшін "сиқыршылар зұлым, ал халық пайдалы" болды. Дегенмен, кейбір дінтанушылар мен шіркеу өкілдері халықтың сиқырмен айналысуының, сиқыршылар сияқты, христиан мифологиясындағы зұлым күш – Шайтанды ұстану екеніне сенді. Мұндай көзқарас осы кезеңде христиандықтың бір ғана түрімен шектелмеді, сонымен қатар Рим-католик шіркеуінде, Англияның англикан шіркеуінде және протестантизмнің түрлі ағымдарында кездесті. XVII ғасырда құрылған протестанттық дін өкілдері – квакерлердің кейбіреулері халыққа қарсы шықты, мүмкін, олардың сыншылары оларды жаңа мүшелерді тарту үшін сиқырды қолданды деп айыптағандықтан, осылайша олар осындай амалдардан алыстауға тырысты.

One of the most common services that the cunning folk provided was in combating the effects of malevolent witchcraft and the curses which these witches had allegedly placed upon people. Alongside this, they were also known at times for identifying witches, and in this manner they were "the only healers to offer a comprehensive package of anti witch measures." British cunning folk were known to use a variety of methods to cure someone of malevolent sorcery, including tackling the witch either physically or through the law courts, breaking the spell over the individual by magical means, and by using charms and potions to remove the witchcraft from the afflicted person's body. As historian Owen Davies noted, "Most cunning folk employed a multi pronged approach to curing witchcraft, using a combination of written charms, magic rituals, prayers and herbal medicines, thereby appealing to the physical, psychological and spiritual needs of the sick." One of the best known means by which the cunning folk opposed witchcraft was through the use of witch bottles; ceramic bottles containing such items as urine, nails, hair and nail clippings which it was believed, when put together, would cause harm to the malevolent witch. Another commonly used method was to take the heart of an animal, and to pierce it with pins, to do harm to the witch, whilst other cunning folk preferred to make dolls of the witch out of rags and other materials and then pierce them with pins, again with the intention of inflicting physical harm on the witch, and breaking their bewitchment. Amongst the common people who often went to the cunning folk for aid, these magical practitioners were seen as being very much distinct from witches; as Davies noted, to the average person "witches were evil but cunning folk were useful". Some theologians and figures of Church authority nonetheless believed that the cunning folk, in practising magic, were also, like the witches, following the Devil, a malevolent supernatural entity in Christian mythology. Such a viewpoint was not constrained to any one particular form of Christianity in this period, but was found amongst the Roman Catholic Church, the Anglican Church of England and also various forms of Protestantism. Some early Quakers, a Protestant denomination founded in the seventeenth century, were particularly vocal against the cunning folk, perhaps because they themselves were accused by their critics of using sorcery to attract new members, and so wanted to heavily distance themselves from such practices.

Мүлікті және қылмыскерлерді анықтау

Дана адамдар жоғалған немесе ұрланған мүлікті табу және қылмыскерді анықтау үшін де жиі жұмысқа алынды: бұл ерте заманауи кезеңде ерекше маңызды болды, себебі адамдардың иелігі кейінгі ғасырларға қарағанда әлдеқайда құнды болды, оларды ауыстыру, әсіресе кедейлер үшін қымбатқа түсетін. Кейде олар ұрланған заттарды қайтарып беруге уәде беретін, және кейде сәтті болатын, ұрылар өздері алған затты дереу қайтаратын, мүмкін, олардың айлакерлердің қарғысынан қорқуынан. Мұндай айлакер адамдар жоғалған адамдарды табумен де белгілі болды: мысалы, 1617 жылы Саттондық Джон Редман әйелі оны тастап кеткенін білгенде, "сыйқыршыдан сыйқыршыға, немесе оларды 'ақылдылар' деп атайтындарға, оны қайта әкелу үшін" барғанын естіген. Бұл қызметті орындау әдістері айлакерлер арасында әртүрлі болды, бірақ астрология ең көп қолданылатын әдістердің бірі еді. Кейбір жағдайларда, айлакер ер немесе әйел клиенттерінен олардың мүлкін ұрлады деп күдіктенген адамдардың тізімін сұрап, кінәлі тарапты анықтау үшін түрлі жорамал тәсілдерін қолданды немесе клиенттеріне айна, кристалл шар, шыны бөлік немесе су ыдысы сияқты шағылыстыратын бетпен қарап, содан кейін оларға кінәлінің бейнесін көруге мүмкіндік берді. Тарихшы Оуэн Дэвистің айтуынша, бұл "жорамал мен астрологияға қарағанда, басқаша, аз тәуекелді" стратегия болды, өйткені ол клиенттерге "өз күдіктерін ешкімнің атын атамай-ақ растауға" мүмкіндік берді. Басқа тәсілдерді бүгінгі стандарттар бойынша психологиялық немесе тіпті алдамшы деп сипаттауға болады. Айлакерлер осы әдістерді "күнәлілерді қорқытуға" немесе "клиенттерін қылмыстық күдіктілерді анықтауға итермелеуге" пайдаланды; мысалы, айлакер әйел Элис Уэст кіреберіс есігінің жанындағы шкафта жасырынып, клиентті қарсы алудан бұрын әңгімелерді тыңдайтын, содан кейін клиентпен кездескенде ол оның мәселесін білетінін түсіндіретін, себебі оған перилер айтқан. Англиядағы билік иелері қылмыскерлерді сиқырлы құралдармен анықтау туралы айлакерлердің тұжырымдамасынан алаңдады, және XIV ғасырдағы Лондоннан алынған деректерде айлакерлердің өздері қоғамның басқа мүшелеріне қарсы айыптаулары үшін сотқа тартылғаны көрсетілген: мысалы, 1382 жылы Роберт Беревольд есімді айлакер әйелді Иоанна Вольсиді Сент-Милдред Поультридегі үйден су ішетін ыдысты ұрлады деп айыптап, сотқа берді. Сотта Беревольд өзінің қорытындысына "нанды бұру" деп аталатын жорамал тәсілін қолданғаны анықталды, онда ағаш қазық нанның үстіне, ал төрт пышақ жанына қадалады. Содан кейін есімдердің тізімі айтылады, және теория бойынша, ұрының есімі айтылғанда нан айналады. Беревольд негізсіз және зиянды мәлімдеме жасағаны үшін кінәлі деп танылып, жазалау бағанасына отырғызылды.

The cunning folk were also commonly employed to locate missing or stolen property and uncover the perpetrator: this was of particular importance throughout the Early Modern period, when peoples' possessions were far more valued than in later centuries as they were expensive to replace, particularly for the poor. There are recorded cases where the cunning folk would also promise to ensure that the stolen property was returned, and in some of these they did prove successful, with the thief promptly returning what they had taken, something which may have been out of their own fear of being cursed by the cunning folk. At times, such cunning individuals were also known to locate missing persons: an example of this was reported in 1617, as John Redman of Sutton discovered that his wife had left him, and "went from wizard to wizard, or, as they term them 'wise men', to have them bring her again". The methods used to perform this service differed amongst the cunning folk, although astrology was one of the most commonly used ways. In some cases, the cunning man or woman would instead get their client to give them a list of names of people whom they suspected of having stolen their property, and from which they would use various forms of divination to come to a conclusion regarding who was the guilty party, or alternately they would get their client to scry with a reflective surface such as a mirror, crystal ball, piece of glass or bowl of water, and then allow them to see an image of the culprit themselves. According to historian Owen Davies, this was an "alternative, less risky strategy" than divination or astrology because it allowed the client to confirm "their own suspicions without cunning folk having to name someone explicitly." Other techniques could be described by today's standards as psychological or even downright deceptive. Cunning folk might use these methods to "intimidate the guilty" or "prompt their clients into identifying criminal suspects"; for example cunning woman Alice West would hide in a closet near the front door and eavesdrop on small talk before greeting a client, then upon meeting the client she would explain that already knew their business because the fairies told her. The concept of cunning folk locating criminals using magical means concerned some people in power in England, and there are records from London in the fourteenth century showing that certain cunning folk themselves were brought to trial because of their accusations against other members of the community: for instance, in 1382 a cunning man named Robert Berewold was brought to court after accusing a woman named Johanna Wolsy of stealing a drinking bowl from a house in St Mildred Poultry. In the trial, it emerged that Berewold had come to his conclusion through a form of divination known as "turning the loaf" where a wooden peg was stuck into the top of a loaf of bread with four knives then stuck into the sides. A list of names would then be spoken, and according to the theory, the loaf would supposedly turn when the name of the thief was spoken. Berewold was found guilty of making unsubstantiated and damaging claims, and punished in the pillory.

Емдеу

Айлакер адамдар адамдар мен малдың түрлі ауруларын емдеу үшін кеңінен ізделіп, көмек сұрағандарға қызмет етті, әсіресе дәріханалар мен дәрігерлердің төлемақысын көтере алмайтын қоғамның кедей топтары. Мұрағаттарда көрсетілгендей, айлакерлер клиенттерін емдеу үшін алуан түрлі әдістерді қолданған, "қолды қою сияқты қарапайым нәрседен бастап күрделі рәсімдерге дейін". Кейде олар түрлі шөптер мен өсімдіктерді қолданып, емдік және халықтық дәрілер жасаған, олардың тиімділігіне сенген. Ал кейде, ашық түрде сиқырлы амалдарға жүгінген, мысалы, дұғалар мен сыйлықтарды пайдаланған, олар көбінесе христиан дініне негізделген, әдетте ауруларды емдеу үшін христиандық Үштіктің күшіне сүйенген. Осы христиандық негізге орай, емдеу кезінде қасиетті су, шамның басы немесе қасиетті нан сияқты діни заттар да қолданылған. Кейде емдеудің бір бөлігі ретінде тірі жануарлар да пайдаланылған. Мысалы, 1604 жылы Нортумберлендтегі айлакер әйелдер Кэтрин Томпсон мен Энн Невелсон әйелдің аузына үйрек мұрыншасын тигізіп, сиқырлы сөздер оқығандары үшін сотталған. Айлакерлер кейде түсік жасауға да көмектескен, көбінесе ұрықты өлтіретін уытты дәрі арқылы, бірақ кейбір жағдайларда дәрі жүкті әйелдің денсаулығына да зиян келтірген.

Басқа қызметтер

Британдықтардың «білгіш» адамдары көбінесе махаббат сиқырымен айналысып, жыныстық қатынас және қарым-қатынастарға қатысты қызметтер ұсынатын. Мұның бір түрі – клиенттің болашақ жарының есімін немесе сырт келбетін болжайтын болжаушылық еді, көбінесе олар үшін алақанды қарау, көріп тұру немесе астрология қолданылатын. «Білгіш» адамдардың тағы бір кең таралған практикасы – жұбайлардың адалдығын қамтамасыз ету үшін сиқыр немесе дұға жасау, олардың неке адалдығын бұзуына жол бермеу еді. Мысалы, 1673–74 жылдары Ньюкасл-апон-Тайн қаласынан келген Питер Бэнкс күйеуді бір жыл бойы әйеліне адал болуға міндеттейтін сиқырлы келісімшарт жасауға ұсыныс жасады деген айып тағылды. Кейбір «білгіш» адамдар қазына табуға қабілетті екендерін айтып, кейде осы мақсатта жұмысқа алынды. Кейбір жағдайларда, жасырын қазынаны демон, рух немесе пери сияқты табиғаттан тыс күштер қорғап отырады деп сендірілді, және оларды жеңу үшін сиқырмен қаруланған «білгіш» адамның көмегі қажет болды. Сондай-ақ, кейбір «білгіш» адамдар ақы алғаны үшін сиқырлау немесе қарғыс айтумен айналысатыны туралы да мәлімдемелер болды, бұл кейбір анықтамалар бойынша оларды сиқыршылармен қатар «білгіш» адамдар деседі. Фольклоршы Эрик Мейпл 19 ғасырдағы бірнеше «білгіш» адамдарды зерттегеннен кейін, олардың бірі Джордж Пикинглдің клиенттері үшін қарғыс айтқанын, ал екіншісі Джеймс Мюрреллдің мұны әдепсіз деп санап, одан бас тартқанын атап өтті. Шындығында, басқа Эссекс «білгіш» адамдары да сиқыршылықпен байланысты болды, әсіресе Сибл Хедингэм ауылында, бұрын тілі кесілген, сондықтан саңырау және соқыр болған егде жастағы француз «білгіш» адам өмір сүрді. Осының салдарынан ол жергілікті қоғамда «Дүмпи» деп танылды, оны көбінесе шетелдік және мүгедек болғандықтан ұнатпайтын, және ол оларды қарғыс айтатын сиқыршы деген қауесет тарады. 1863 жылы мас адамдардың тобы оған шабуыл жасап, суға лақтырып жіберді, оның батып кете ме, әлде жүзе ме деп көру үшін (сиқыршыны анықтаудың дәстүрлі тәсілі, оның жүзетініне сенді, ал кінәсіз адам батып кетеді), бірақ содан туындаған шок сексен жастағы қартты өлтірді. «Білгіш» адамның қарғыс айтуы мен зұлым сиқыршылықты орындауының тағы бір айқын мысалы 19 ғасырдағы Норвичтен келді, онда «Ерлік» деген атпен танысқан дана әйел көршілерінен сыйлықтар талап етіп, бас тартса қарғыс айтумен қорқытатын.

British cunning folk would also often be involved in love magic, offering services pertaining to sex and relationships. One form of this was a form of fortune telling where they would divine the name or appearance of a client's future lover, often using palmistry, scrying or astrology. Another popular practice of the cunning folk was the casting of spells or charms to ensure a spouse's fidelity, preventing them from committing adultery; for instance, a cunning man from Newcastle upon Tyne, Peter Banks, was charged in 1673–74 with offering to draw up a magical contract which would bind a husband to staying loyal to his wife for a year. Some cunning folk claimed to have the ability to locate treasure, and at times were employed by people in this capacity. In some of these cases it was believed that a supernatural entity, such as a demon, spirit or fairy, was guarding the hidden treasure, and that a cunning practitioner was needed to overcome them using magical means. There were also claims that certain cunning folk occasionally performed bewitching or cursing for a fee, which under some definitions would make them witches as well as cunning people. The folklorist Eric Maple, after examining several 19th century cunning folk in Essex, noted that one of them, George Pickingill, also performed cursing for clients, but that the other whom he examined, James Murrell, considered it immoral and so did not. Indeed, other Essex cunning folk were associated with witchcraft, notably in the village of Sible Hedingham, where there lived an elderly French cunning man who had previously had his tongue cut out, and was consequently dumb, as well as being deaf. As a result he was known as "Dummy" in the local community, who generally disliked him, largely because of his 'otherness' in being both foreign and disabled, and rumours spread that he was a witch who would curse them. In 1863 a drunken mob attacked him, throwing him in a river to see if he would sink or float (a traditional method of identifying a witch, who it was believed would float, whereas an innocent would sink), but the resulting shock killed the elderly man, who was in his eighties. Another notable case of a cunning person performing cursing and malevolent witchcraft comes from nineteenth century Norwich, where a wise woman who went by the pseudonym of "Virtue" used to demand gifts from her neighbours, threatening them with cursing if they refused.

Сиқырлы сенімдер мен тәжірибелер

Тарихшы Виллем де Блекорт атап өткендей, "[ақыл-ойға толы адамдар] ұсынған түрлі қызметтер жалпы "сыйыр" жүйесінің бір бөлігі болған жоқ". Шындығында, ақыл-ойға толы адамдардың сиқырлық амалдары көбінесе халық сиқырымен байланысты болғанымен, рәсімдік сиқырмен немесе "жоғары сиқырмен" айналысқандар да болды, олар негізінен сиқыр кітаптарынан немесе гримуарлардан алған білімдеріне сүйенді.

Сиқырлау және сыйласу

Зерделі адамдар көбінесе клиенттері үшін түрлі жолдармен қолданылатын, мысалы, сиқыршылықтан қорғануға немесе махаббатқа қол жеткізуге арналған жазбалы сиқырлар жасаған. Бұлар әдетте, сиқырлы күші бар деп сенетін сөздерден тұратын, гримуарлардан немесе Киелі кітаптан алынған. Мұндай сиқырлар арзан қағазға немесе кейбір жағдайларда, қыздың немесе туылмаған бұзаудың терісінен жасалуы керек деп есептелетін пергаментке жазылған. "Көптеген жазбалы сиқырлар күшті діни мазмұнға ие болған", әдетте, Құдайдың әртүрлі есімдерін (мысалы, Элохим, Адонай, Тетраграмматон және т.б.) немесе оның періштелерін шақырып, сиқырдың тиімді болуына көмектесетін. Кейде олар Киелі кітаптан толық үзінділер келтірген, тіпті оларды латын, грек немесе иврит тілдерінде, емес, қарапайым тілде емес, жазған. Немесе "магиялық" сөздерді, мысалы "Абракадабра" немесе палиндром "sator arepo tenet opera rotas" қолданған. Мұндай сиқырлар кейде қапқа тігіліп немесе бөтелкеге салынып, клиенттермен бірге алып жүрген немесе үйдің бір жеріне қойылған. 19 ғасырда, "жабық сүйек ырымы" деп аталатын рәсім, әсіресе Шығыс Англияда, сондай-ақ елдің басқа да аймақтарында, зерделі адамдар мен Шотландиялық атшы сөзінің қоғамы және Шығыс Англия атшыларының қоғамы сияқты сиқырлы ұйымдардың мүшелері арасында кең таралды. Бұл рәсім бастапқыда Плиний сипаттаған ежелгі Оңтүстік Еуропаның сиқырлы тәжірибесіне негізделген, кейіннен Корнелий Агриппа мен Реджинальд Скоттың еңбектерінде айтылған, оларды бірнеше сауатты зерделі адамдар оқыған. Әдетте, бұл рәсім бақа немесе қосқаны өлтіріп, оның етін құмырсқалар сүйектерден жұлып алып, сүйекті түнде өзенге лақтырудан тұрған. Осының арқасында "Бақа адамы" деп аталған адамға белгілі бір сиқырлы міндеттерді орындау қабілеті беріледі деп сенген.

Гримьориялар

Оккультизм туралы кітаптар, әсіресе ағылшын тілінде, жарық көре бастағанда, кейбір айлакерлер гриморилер, яғни сиқыр кітаптарын сатып алып, пайдаланды. Көп жағдайда олар мұндай кітаптарға ие екендерін жақсы көрсетіп, Британияда оқу-жазу білетін адамдар аз болған кезеңде клиенттерінің көз алдында әсерлі көрінуге тырысты. Шындығында, кейбір айлакерлер осы гриморилерді тек сыртқы әсер үшін, клиенттерін таң қалдыру мақсатымен иеленген сияқты, ал кітаптардағы сиқырлы рәсімдерді қолданбаған. Сонымен қатар, ағылшын астрологы Роберт Тернердің "Оккульттік философияның төртінші кітабы" (1655) аудармасы да кең танылды, бірақ оның авторы – Агриппа деп қате айтылған. Алайда, "жоғары сиқырды кеңірек аудиторияға таратудың ең ықпалды құралы – Реджинальд Скотттың "Солқынуды ашуы" кітабы болды", ол алғаш рет он жетінші ғасырдың басында жарық көрді. Бұл кітапта Скотт айлакерлерді жалғаншы және алаяқ деп айыптаса да, олардың және рәсімдік сиқыршылардың қолданған және орындаған әртүрлі талисман, нышандар мен рәсімдердің мысалдарын келтірді. Кейіннен бұл кітап бірнеше рет қайта басылып, көптеген айлакерлер оның ішіндегі ақпаратты өздерінің сиқырлық тәжірибесін жетілдіру үшін пайдаланды.

Таныс рухтар және аңыздар елі

Кейбір айлакерлер сиқыршылықпен айналысуда өздеріне көмек көрсету үшін туыс рухтар деп аталатын табиғаттан тыс күштерді қолданғандығы айтылады. Бұл рухтар, сондай-ақ, сиқыршылар үшін де жұмыс істейді деп сенді, және ерте заманауи кезеңдегі сиқыршылыққа қатысты сот істерінде жиі кездеседі. Бұл есептерді зерттеген тарихшы Эмма Уилби, айлакерлер де, сиқыршылықпен айыпталғандар да туыс рухтарды сипаттағанда, "табиғилық сезімі" басым екенін, ал көптеген рухтардың "қарапайым адамдарға немесе жануарларға ұқсас, көзге түсетін айырмашылықтар болмаса да" екенін атап өтті. Мысалы, фольклоршы Эрик Мейпл (Eric Maple) ХІХ ғасырдың соңында Шығыс Англияда ақ тышқан түрінде көрінетін, жиі "имп" деп аталатын туыс рухтардың бар екеніне кеңінен сенеді. Дегенмен, осы табиғи рухтарға қатысты ерекше жағдайлар да болды, мысалы, Кембриджширдегі әйелдің құрлы-құрлы мен тышқанның араласып кеткен туыс рухы болғандығы айтылады. Уилби айлакерлерге және сиқыршыларға қызмет ететін рухтардың арасындағы көптеген ұқсастықтарды анықтады. Жалпы, айлакерлердің рухтарының адамдарға мейірімділікпен көмектесетініне сенеді, ал сиқыршылардың рухтары көбінесе қастандықпен зиян келтіретіндей көрінеді. Біріншілері "иелер" деп, екіншілері "шайтандар" деп аталатын. Уилби британдық айлакерлер мен сиқыршылардың өз туыс рухтарымен қалай танысқандары туралы ұқсас оқиғаларды айтқанын атап өтті: ең көп кездесетіні – рухтың күнделікті істермен айналысқанда өзінен-өзі пайда болғаны туралы мәлімдеме, ал басқалары сиқыршы немесе айлакердің оны басқа сиқыршыдан, әдетте туысынан мұра еткені немесе оны күшті рухтан алғаны туралы айтқан. Содан кейін сиқыршы мен рух бірлесіп жұмыс істейтін қарым-қатынас орнатады, кейде оны келісімшартпен бекітеді. Кейде рух айлакерді "Эльфхаме" (сөзбе-сөз "эльфтер үйі") деп аталатын жерге көрерлік саяхатқа алып кетеді. Мұндай сапарларда айлакердің жаны өз рухымен бірге төбеге саяхаттайды, онда олар жер астындағы үлкен иелер залын табады. Залда патша мен патшайымның басшылығымен иелер тобын кездестіріп, той-томалаққа қатысып, ішімдік ішіп, билейді. Уилби айлакерлердің Әдеби елге сапарын сиқыршылардың демалыс күні жиналысына саяхатымен байланыстырды, ол да көрерлік саяхат деп санайды. Ол Карло Гинцбург және Эва Покс сияқты бұрынғы тарихшылардың идеяларына негізделген теорияны қабылдады, бұл Сиқыршылар демалысы туралы түсінік христиандыққа дейінгі Әдеби елге бару туралы түсініктерді христиандықпен қаралану арқылы дамыған. Тарихшы Рональд Хаттон: "Бұл дәстүрдің артында христиандыққа дейінгі мифология жатуы мүмкін" деп мәлімдеді.

Some cunning folk were said to employ supernatural entities known as familiar spirits to aid them in their practice of magic. These spirits, which were also believed to work for witches as well, are referenced in many of the witch trial records from the Early Modern period. After examining these accounts, historian Emma Wilby noted how in the descriptions given of familiar spirits by both cunning folk and those accused of witchcraft, there was "a pervading sense of naturalism", with most familiars resembling "relatively ordinary humans or animals with only slight, if any, visual anomalies." For instance, folklorist Eric Maple noted that in the English region of East Anglia during the latter nineteenth century, it was commonly thought that familiar spirits, which were often referred to as "imps" in that region, took the form of white mice. There were however some exceptions to these naturalistic familiars, for instance a woman in Cambridgeshire was believed to have a familiar spirit that was a cross between a frog and a rat. Wilby identified many similarities between the familiars recorded as serving cunning folk and those serving witches, with a general, though by no means universal, attribution of cunning folk's familiars with being benevolent and helping people, whilst those belonging to witches were more often thought of as being malevolent and causing harm. Again, in general the former were often referred to as "fairies" and the latter as "demons". Wilby noted how both British cunning folk and witches often described similar scenarios for how they had first encountered their familiar: most prominent of these was the claim that the familiar had simply appeared spontaneously whilst they went about their everyday activities, whilst other claims held that the witch or cunning person had inherited it from another magical practitioner, who was usually a family member, or that they had been given it by a more powerful spirit. The magical practitioner and the familiar then set about establishing a working relationship, sometimes solidified in a pact. At times, the familiar spirit was believed to take the cunning person on a visionary journey to a place called Elfhame (literally meaning "elf home"), which is now often referred to as Fairyland. In these trips, the cunning folk's soul was typically believed to go with their familiar on a journey into a hill, within which they would find a great subterranean fairy hall. In the hall, they would find a company of fairies, led by a king and queen, and would take part in feasting, drinking and dancing. Wilby connected the cunning folk's trip to Fairyland with the witches' believed trip to the sabbat meeting, which she also believed was a visionary journey. She accepted the theory, based upon the ideas of earlier historians such as Carlo Ginzburg and Éva Pócs, that the concept of the Witches' Sabbath was developed through the Christian demonizing of earlier pre Christian concepts of the visit to Fairyland. Historian Ronald Hutton remarked that "It is quite possible that pre Christian mythology lies behind this tradition" of a belief in familiar spirits.

Христиандық элементтер

Британия ортағасыр мен жаңа заманның соңғы кезеңдерінде негізінен христиандық қоғам болды (тек еврей халқының шағын тобы ғана ерекшелік құрасты), бірақ осы кезеңде Англия реформациясынан кейін Рим католиктігінен ағылшындық және протестанттық діндерге бірте-бірте көшу болды. Сондықтан осы дәуірде жұмыс істеген айлакерлер әдетте христиандық құрылым мен көзқарастың шеңберінде жұмыс істеді. Бұл христиандық ықпал олардың көптеген сиқырлық амалдарында айқын байқалды. Мысалы, тарихшы Оуэн Дэвис айлакерлердің жазған дұғалары «олардың сиқырының христиандық мазмұнын» және Киелі кітаптан алынған сиқырлық сөздердің ықпалын көрсетеді деп санайды. Бұл туралы тарихшы Джеймс Обелькевич Линкольнширдің бор таулы аймағының оңтүстігіндегі XIX ғасырғы халықтық дінді зерттегенде айтты. Ол аймақтың үш негізгі айлакерінің әрқайсысы христиандық көзқарасты ұстанатынын, бірақ әрқайсысының әртүрлі діни байланысы болғанын атап өтті. Олардың бірі, «Скрипкашы» Файнс, үнемі шіркеу қызметтеріне қатысып, сол кезеңдегі әдеттегі христиан болды, ал екіншісі, Линкольннің Джон Уорсдейл, сондай-ақ діншіл болды, бірақ кәсіби дін қызметкерлерінің қажеттілігін қабылдамағандықтан дәстүрлі емес еді. Үшіншісі, Лоуттан шыққан Стайнтон, христиандық теология мен космологияға сенді, бірақ христиан құдайына табынудың қажеті жоқ деп санады, өйткені ол сиқырмен айналысқанда «шайтанның билігінде» екенін сезінеді. Егер кейбір неопаган авторлар, мысалы Рей Бет, британдық айлакерлер христиандықтан бұрынғы «жалған» діннің ізбасарлары болды деп мәлімдесе де, тарихшылар бұл пікірмен келіспейді. Рональд Хаттонның айтуынша, кейбір халықтық сиқырлық амалдар мен таныс рухтарға сенімде ескі діндердің ықпалы болғанымен, «жалған құдайға сиқыршы немесе арамза адам сиынғандығы туралы ешқандай мәлімет жоқ». Англо-саксондықтардың пұтқа табынушылық дәуірінде қолданылған кейбір сиқырлар мен амулеттер христиандықтан кейін де қолданыла берді. Алайда тарихшы Оуэн Дэвис былай деп атап өтті: «Христиандыққа дейінгі кездерде де осындай сиқыршылық іс-әрекеттер жалғасып келгенімен, оны жалған діндер деп атау оны қолданған адамдар мен оны қолданған жағдайды бұрмалау болып табылады». Ал христиандыққа дейінгі жалған діндердің элементтері айлакер халыққа қаншалықты әсер еткендігі дау тудырады. Оуэн Дэвис «архаикалық немесе шамандық текті іздеу арқылы аз ғана тарихи түсініктер алуға болады» деп сенді. Бұл заң 1547 жылдан кешіктірмей Генридің ұлы Эдуард VI билік құрған кезде жойылды. Бұл тарихшы Оуэн Дэвис биліктегілердің заңға қатысты пікірін өзгерткеніне байланысты деп санайды: олар өлім жазасы мұндай қылмыстар үшін тым қатал деп ойлады немесе айлакерлікпен айналысу шіркеу үшін жақсы болатын моральдық мәселе болды. Кейінгі онжылдықтарда кейбір діни билік өкілдерінің қарсылығына қарамастан, айлакерлердің сиқырлық іс-әрекеттері заңды болып қалды. Бұл елдегі үлкен діни толқудың уақыты болды, өйткені Эдуардтың мұрагері, оның қарындасы Мэри I, Елизавета I кезінде англикандық қайтадан қайтадан енгізілгенге дейін, Рим католиктік дінін қайта енгізді. 1563 жылы Англияның Англикан шіркеуі билікті қайтарып алғаннан кейін, парламент «Конжурациялар, сиқырлар және сиқыршылықты» заңсыз ету үшін заң жобасын қабылдады, бұл тағы да жала жабушыларға және айлакер адамдарға бағытталған. Алайда бұл заң бұрынғы заңдай қатал емес еді, өйткені зұлым рухты шақырған немесе біреуді сиқырлы жолмен өлтірген деп есептелетіндерге өлім жазасы тағайындалды, ал сиқырлылықпен айналысу бірінші рет жасалса, бір жыл бас бостандығынан айырылды және төрт рет өлім жазасына кесілді. Алайда бұл заңның айлакерлерге әсері болмады, өйткені «соттардың назары айлакерлердің іс-әрекетінен алыстап, сиқыршы деп саналатын сиқыршылардың зұлымдықтарына ауды» – Шотландияда және континенттік Еуропаның көптеген жерлерінде болған сиқыршылар аңшылығы ақыры Англияға жетті. Англияда көптеген адамдарды жергілікті қауымның мүшелері сиқыршылыққа кінәлап, сотқа тартқанмен, айлакер адамдар осындай тағдырға өте сирек тап болды. Ақымақ еркек немесе әйелді шынымен де сиқыршылықта айыптаған әдеттегі нәрсе емес еді; мысалы, Эссекс графтығында шамамен төрт жүз адам сиқыршылық үшін сотталған, олардың төртеуі ғана айқын түрде арамза адамдар болды. Алайда олардың көзқарастарын жалпы халық қолдамады, олар сиқыршылық пен айлакерлік арасындағы айырмашылықты анық көріп, сиқыршылар аңшысы Джон Стирн, Мэтью Хопкинстің әріптесі, олар айлакерлерді соттағысы келгенімен, олай істей алмады, өйткені «адамдар оларды қолдайды және «неге ешкім жақсылық жасағаны үшін сұраққа алынуы керек?» дейді». Сонымен қатар, айлакерлер туралы ойлар осы кезеңдегі әдебиетте пайда бола бастады. 1638 жылы драматург Томас Хейвуд «Хогсдонның дана әйелі» комедиясын жариялады, ал 1684 жылы тағы бір драматург, Эдвард Рейвенскрофт, айлакер әйел туралы өзінің пьесасын жариялады. Жетиміс және сексенінші жылдардың соңында сиқыршылар соттарының азаюымен, білімді элита арасындағы Ағарту дәуірінің басталуымен, жаңа заң енгізілді, 1735 жылғы Сиқыршылық заңы. Бұрынғы заңдардан айырмашылығы, бұл заң сиқырдың бар екенін мойындамады және сиқырлық күштерді талап ету арқылы адасқандық үшін қылмыскерлерді соттау үшін жасалған; сондықтан ол айлакер мамандығына зиян келтіруі мүмкін. 1735 жылғы Сиқыршылық заңының енгізген жаңа ережелері сиқырлық күштерді талап ету арқылы адамдарды алдағаны үшін бір жылға бас бостандығынан айыру жазасын белгіледі, бірақ шындығында, сексенінші ғасырдың қалған бөлігінде сотталулар өте сирек болды, өйткені көптеген билік органдары осы заңды күшіне енгізуге тырыспады.

Britain throughout the Late Medieval and Early Modern periods was an almost entirely Christian society (with the only exception being a small Jewish population), although during this period there was a gradual shift from adherence to Roman Catholicism to forms of Anglicanism and Protestantism following the English Reformation in the sixteenth century. It was because of this that the cunning folk operating in this era typically worked within a Christian framework and world view. This Christian influence was evident in much of their magical praxes. For instance, the historian Owen Davies believed that the written charms supplied by cunning folk displayed the "intrinsic Christian content of [their] magic" and the influence of mystical and magical words taken from the Bible. In keeping with the general population of the time, there were those cunning folk who were little more than nominal in their Christian belief as well as those that were devout. This was illustrated by historian James Obelkevitch in his examination of nineteenth century popular religion in the southern part of the Lincolnshire chalk hills, when he note that the three main cunning people of the area, whilst each holding to a Christian worldview, each had different particular religious attachment. One of these, "Fiddler" Fynes, regularly attended church services and was an essentially conventional Christian for that period, whilst the second, John Worsdale of Lincoln, was similarly devout but was unconventional in that he rejected the need for a professional clergy. The third, Stainton of Louth, believed in a Christian theology and cosmology, but saw little point in worshipping the Christian God because he felt that in working with magic, "the Devil has hold" of him. Although some twentieth and twenty first century Neopagan authors, such as Rae Beth, have claimed that the British cunning folk were followers of a surviving, pre Christian "pagan" religion, this is something rejected by historians. As Ronald Hutton noted, whilst there was pagan influences in some folk magical charms and a possible connection through the belief in familiar spirits, there is "no known case of a cunning person or a charmer calling upon a pagan deity." Some of the spells and charms that had been used in the Anglo Saxon pagan era continued to be used following Christianization. However, as historian Owen Davies noted, "although some such pre Christian magic continued, to label it pagan is to misrepresent the people who used it and the context in which it was used." The extent to which elements from pre Christian pagan religions influenced the cunning folk is debatable. Owen Davies believed that "few historical insights are to be gained from seeking an archaic or shamanic lineage for cunning folk." This law was repealed no later than 1547, under the reign of Henry's son Edward VI, something that the historian Owen Davies believed was due to those in power changing their opinion on the law: they believed that either the death penalty was too harsh for such crimes or that the practice of the cunning craft was a moral issue that was better for the Church to deal with in ecclesiastic courts rather than a problem that had to be sorted out by the state. For the following few decades, the magical practices of the cunning folk remained legal, despite opposition from certain religious authorities. It was a time of great religious upheaval in the country as Edward's successor, his sister Mary I, reintroduced Roman Catholicism, before Anglicanism was once again reimposed under Elizabeth I. In 1563, after the return of power to the Anglican Church of England, a bill was passed by parliament designed to illegalise "Conjurations, Enchantments and Witchcrafts", again being aimed at both the alleged witches and the cunning folk. However, this law was not as harsh as its earlier predecessor, with the death penalty being reserved for those who were believed to have conjured an evil spirit or murdered someone through magical means, whilst those for whom the use of magic was a first offence faced a year's imprisonment and four stints in the pillory. Nonetheless, this law would have little effect on the cunning folk, as "the attention and focus of the courts shifted away from the activities of cunning folk and towards the maleficium of supposed witches" – the Witch Hunt that had been raging in Scotland and in many parts of continental Europe had finally arrived in England. Whilst across England, many people were accused of witchcraft by members of their local communities and put on trial, the cunning folk very rarely suffered a similar fate. It was unusual for a cunning man or woman to actually be accused of witchcraft; in the county of Essex for instance, whereas around four hundred people had been put on trial for witchcraft, only four of those were identifiably cunning folk. Their views however were not supported by the general population, who continued to see a distinct difference between witchcraft and cunning craft, with the witch hunter John Stearne, an associate of Matthew Hopkins, remarking that whilst he and Hopkins wanted to prosecute the cunning folk, they could not because "men rather uphold them, and say, why should any man be questioned for doing good." Meanwhile, the idea of the cunning folk began to appear in the literature of the period. In 1638, the playwright Thomas Heywood published his comedy, The Wise Woman of Hogsdon, whilst in 1684 another playwright, Edward Ravenscroft, published his own play about a cunning woman. With the decline in the witch trials in the latter part of the seventeenth and early eighteenth centuries, partly due to the rise of the Enlightenment amongst the educated elite, a new law was introduced, the Witchcraft Act 1735. Unlike earlier laws, this did not accept the existence of magic, and was designed to be used to prosecute those who claimed magical powers as being fraudulent; it could therefore be very damaging to the cunning profession. The new regulations imposed by the Witchcraft Act 1735 laid down a maximum penalty of a year's imprisonment for the crime of deceiving people by claiming magical powers, but in effect, during the rest of the eighteenth century, there were very few prosecutions, with most authorities not bothering to enforce this particular law.

Шотландия

Ерте заманауи дәуірде Шотландия Англия мен Уэльстен өзгеше саяси бірлік болып қала берді, оның өз тәуелсіз үкіметі мен монархиясы болды. Дегенмен, Ұлыбританияның қалған бөлігі сияқты, оның шекараларында да айлакерлер кездесті. 1932 жылы Льюис Спенс «The Weekly Scotsman» журналында Маргарет Мюррейдің «Солқындар» гипотезасын насихаттауға жауап ретінде жариялаған мақаласында, «саксон тіліндегі „викка“ сөзі, сондай-ақ „карлайн“ термині Шотландияның төмендіктерінде ежелден бері қолданылып келген, ал ағылшын тіліндегі сөздер аз таралған таулы аймақтарда „нағыз білгіш әйелдер“ немесе „Nicnevins“ („көктемнің қыздары“) қолданылған» деді. Спенс Шотландияда және Ұлыбританияның басқа жерлеріндегі жергілікті дәстүрдің «дами-дамғандығын», көптеген ерекшеліктерін сақтап, он бесінші ғасырдың ортасынан бастап француздық тәжірибелердің ықпалына түскенін айтты. Осының нәтижесінде «сиқыршы» сөзі енгізілді. Бірақ, он тоғызыншы ғасырда 1736 жылғы Сиқыршылық туралы заң бойынша сотталған айлакерлердің саны да артты. Мүмкін, «әлеуметтік элитаның өкілдері сиқырға сенімнің [олар үміттенгендей, жойылмағанын, керісінше] халық арасында жүз жыл бұрынғыдан кем емес екенін сезген болуы мүмкін, тіпті қарапайым халық арасындағы саяси жағдайдың шиеленісуі олардың билеушілерін білім мен өркениеттің тұрақтандырушы күштер екеніне қызықтырды». 1870 жылғы жаңалықтарда XIX ғасырда билік органдарына қарастырылған бірнеше іс жайлы айтылды, онда адамдар өкілеттіктерге ие екенін мәлімдеген, бірақ бұл сенімді күлкіге қалдырып, «жалған айыппен бір шиллинг алғандығы» туралы нақты айыптаумен аяқталды. ХХ ғасырдың басында Ұлыбританиядағы айлакерлердің саны бір ғасыр бұрынғыдан едәуір төмендеді, ал 1940 жылдары олар елден толығымен жоғалып кетті. Дегенмен, астрологтар мен жосықшылар сияқты кәсіби сиқыршылар танымал бола берді. Тарихшы Оуэн Дэвис айлакерлік шеберліктің төмендеуінің басты себебі елде зұлым сиқыршылыққа сенімнің азаюы (жаңару, білім беру мен сауаттылық деңгейінің артуы нәтижесінде туындаған құбылыс) және осылайша айлакерлер ұсынған сиқырға қарсы шараларға қажеттіліктің жойылуы деп санайды. Олардың көптеген сиқырлық тәжірибелері халықтық және рәсімдік сиқыршылармен орындала берді немесе сиқырды қолданатын жаңа діни қозғалыстарға (мысалы, Викка) сіңірілді, Дэвис нақты кәсіптің өліп қалғанына келісім берді. Алайда, тарихшы Рональд Хаттон айлакерлік шеберлігінің жойылуының орнына, оның «сипаты өзгергенін», басқа сиқырлық ағымдарға сіңірілгенін айтудың дұрыс екенін ескертті. Бірақ Ұлыбританиядағы айлакерлік кәсібінің құлдырауы басқа еуропалық елдерге тән емес: мысалы, Италияда айлакерлер жиырма бірінші ғасырдың басына дейін жұмыс істеді.

Throughout the Early Modern period, Scotland remained a distinct political entity from England and Wales, having its own independent government and monarchy. However, like the rest of Britain, it also saw cunning folk operating within its borders. A 1932 article by Lewis Spence in The Weekly Scotsman, responding to the popularization of Margaret Murray's Witch cult hypothesis, stated that 'the Saxon word "wicca", a witch, as well as the term "carline" were of immemorial usage' in lowland Scotland while in the highlands, where English words were less known, 'wise women' or "Nicnevins" ("daughters of heaven") were used. Spence argued that a native tradition had 'flourished' in Scotland, and elsewhere in Britain, and, while it maintained many differences, had been greatly influenced by French practices from the mid fifteenth century and this saw the introduction of the word 'witch'. Nonetheless, the nineteenth century also saw an increase in the numbers of those cunning folk being prosecuted under the Witchcraft Act of 1736, possibly because "members of the social elite came to perceive that a faith in magic [far from having been eradicated as they had hoped,] seemed to be as prevalent among the populace as it had been a hundred years before, even while a growing political turbulence among commoners gave their rulers a new interest in the idea of education and civility as stabilizing forces." A news report from 1870 detailed a number of cases brought before authorities in the nineteenth century where claims of powers were made, but it ridiculed the belief, and closed with an example where 'the charge was settled down to the more definite one of obtaining a shilling under false pretenses'. By the beginning of the twentieth century, the number of cunning folk across Britain had dropped markedly from that of a century before, and by the 1940s they had essentially vanished from the country. Despite this, other professional practitioners of popular magic, such as astrologers and fortune tellers, continued to remain popular. The historian Owen Davies believed that the primary reason for the decline in the cunning craft was the declining belief in the existence of malevolent witchcraft in the country (something brought about by modernization and increasing education and literacy rates), and therefore the collapse of any need for the anti witchcraft measures that the cunning folk offered as their primary service. Whilst many of their magical practices continued to be used, being performed by folk and ceremonial magicians or being absorbed into new religious movements that used magic such as Wicca, Davies concluded that the actual profession itself died out. Historian Ronald Hutton however believed that it was more accurate to state that the cunning craft, rather than dying out, "changed character" by being absorbed into other magical currents. The decline of the cunning craft in Britain was not however indicative of other European nations: in Italy for example, cunning practitioners continued operating right into the early twenty first century.

Қазіргі заманғы оккультистер

Кейбір сиқырлы амалдар мен айлакерлердің нышандары олардың кәсібінің төмендеуінен кейін де беріліп, қолданыла берді. Бірақ, енді олар көбінесе зұлым сиқырмен күресу үшін кәсіби тұрғыда қолданылмағандықтан, тарихшы Оуэн Дэвис оларды істеушілерді айлакерлер деп санаудың дұрыс емес екенін айтты. Ол атап өткендей: 1990 және 2000 жылдары өздерін айлакерлер, дана әйелдер, ақ сиқыршылар және т.б. деп атаған көптеген адамдардың сенімінде неопагандық басым болды, бұл олардың сиқырлық жұмысына әсер етті. Сондай-ақ, олардың көптегені өздерін "шекара сиқыршылары" деп атады – бұл терминді жазушы Рей Бет алғаш рет 1990 жылы жарық көрген "Шекара сиқыршысы: жеке сиқыршылықке нұсқаулық" кітабында қолданған. Бет өзінің сиқырлық амалдары айлакерлердің бастапқы амалдары екенін айтса да, оларды ежелгі пұтқа табынушылық пен сиқыршылық культтерімен дұрыс емес байланыстырды. Бұл Дэвистің сынына түсті, ол былай деді: quote| "Шекара сиқыршылары мен айлакерлер арасында әлі де үлкен айырма бар, ол тек сиқырлық емес, сонымен қатар діни көзқарас тұрғысынан да бар. Айлакерлер негізінен христиандыққа жататын. Олар шіркеуге жиі барып-бармаса да, Киелі кітапты және христиандық рәсімдерді қолданды. Ал шекара сиқыршылары көбінесе [нео]пагандыққа жатады. Олар табиғатқа табынып, физикалық ортаны жанды деп есептейді. Бұл олар қолданатын сиқырлы амалдардың мазмұнында көрінеді. Мысалы, Англиядағы алғашқы неопагандық сиқыршылардың бірі Роберт Кокран, өзін "пеллар" деп сипаттап, 1960 жылдардың басында Тубал Каин кланы деп аталатын топқа жетекшілік етті. Оның дәстүрінде, Кокранның шеберлігі деп белгілі болған айлакерлік шеберліктен алынған элементтер болды. Шейни Оутс, оның кейінгі ізбасарларының бірі, оның дәстүрі "19 ғасырдың айлакерлік және халықтық сиқырының көптеген элементтерін сақтайды" деп мәлімдеді. Алайда Хаттон да көптеген неопагандық сиқыршылар өздерін айлакерлердің мұрагерлері деп санайтынын, бірақ олардың "19 ғасырдың халық мәдениетіндегі сиқыршылардың стереотиптік бейнелерімен көбірек ортақ екенін, тіпті айлакерлер мен сиқыршылардың табиғи жауы саналғандармен де" айтты.

Some of the magical practices and charms of the cunning folk were passed down and continued to be used after the decline of the profession, although because they were no longer typically used to fight malevolent witchcraft in a professional sense, historian Owen Davies did not believe that those who practiced them could be accurately seen as cunning folk. As he noted:

He noted that many of those currently referring to themselves as cunning folk, wise women, white witches and the like during the 1990s and 2000s were explicitly Neopagan in their faith, which influenced their magical workings. He also noted that many of them referred to themselves as "hedge witches", a term that was first developed by the writer Rae Beth in her book Hedge Witch: A Guide to Solitary Witchcraft (1990). Beth explicitly stated that the magical practices that she was purporting were the original practices of the cunning folk, but she had incorrectly connected them to ancient paganism and the Witch Cult. This was something Davies criticised, stating that:

quote|[T]here is still a considerable gulf between hedge witches and cunning folk, not only in relation to the unbewitching trade, but also from a religious point of view. Cunning folk were essentially Christian. Whether conscientious churchgoers or not, they employed the Bible and Christian rites and rituals. Hedge witches, on the other hand, are mostly [Neo]pagans in some form or other. They worship nature and have an animistic conception of the physical environment. This, in turn, is mirrored in the content of the spells and charms they use. For instance, one of the pioneering English Neopagan Witches, Robert Cochrane, who would describe himself under such titles as "pellar" and who led a coven known as the Clan of Tubal Cain in the early 1960s, allegedly incorporated elements borrowed from the cunning craft in his tradition, known as Cochrane's Craft. Indeed, Shani Oates, one of his later followers, claimed that his tradition "preserves many elements of 19th century cunning and folk magics". Hutton however also noted that although many Neopagan witches consider themselves to be the heirs of the cunning people, they "have much more in common with the stereotypical images of witches in nineteenth century popular culture; the very beings who were regarded as the natural enemies of the charmers and cunning people."

Тарихнама

Тарихшы Кит Томас өзінің 1971 жылғы "Дін және сиқырлылықтың құлдырауы" еңбегінде ағылшын халықтық сиқыры туралы қысқаша айтқанмен, 1994 жылы "Ақылды халық" тақырыбындағы мақаласында тарихшы Виллем де Блекурт бұл мәселені зерттеу "шын мәнінде әлі басталмаған" деді.