Кіріспе
Оңтүстік-шығыс Азия бамбук саз сыбызғысы. Сулинг (сунда тілінде) – Индонезиядағы сунда халқының музыкалық аспабы. Ол Дегунг ансамблінде қолданылады. Бамбук саз сыбызғыларын Оңтүстік-шығыс Азияда, әсіресе Бруней, Индонезия және Малайзияда кездестіруге болады.
The suling (Sundanese: ) is a musical instrument of the Sundanese people in Indonesia. It is used in the Degung ensemble. Bamboo ring flute can also be found in Southeast Asian, especially in Brunei, Indonesia, Malaysia,
Құрылыс
Сулингтер негізінен "тамианг" бамбугынан (Schizostachyum blumei, Nees) жасалады, ол ұзын, жұқа қабырғалы бамбук түтігі. Сулингтің аузының үстінде кішкентай тесікке жақын ратаннан жасалған жұқа жолақ оралған.
Арнайы әсерлер
Слэр – ауа ағынын тоқтатпай, бір дыбыстан екінші дыбысқа динамикалық түрде өту. Мысалы, 5-тен 4-ке, 4-тен 5-ке, 2-ден 1-ге және т.б. Пурулук (сунда тіліндегі термин) – бір немесе бірнеше саусақпен сулингтің тесігін қайта-қайта жылдам ашу және жабу арқылы туындайтын әсер. Бұл дыбыс көгершіннің дауысына ұқсайды. Ең оңай пурулукты төмендегі суретте көрсетілгендей, ортаңғы саусақты ашу және жабу арқылы жасауға болады. Сунда техникасында вивиу, келетер, лелол, гебос, пити, женгкат және бетрик сияқты тағы да басқа белгілі әсерлер бар.
In Sundanese technique, there are other known effects such as wiwiw, keleter, lelol, gebos, petit, jengkat, and betrik.
Тюнинг
Сюлингтерде 4 немесе 6 тесік болуы мүмкін. 6 тесікті сунда сулингі кем дегенде үш түрлі әуенді ойнай алады. Кейбір қолдан жасалған сулингтерде 7 немесе 8 тесік болады, олар Mandalungan сияқты кеңейтілген әуендерді ойнау үшін қосымша тесіктер ретінде Degung-тың транспозицияланған түріне арналған. Pelog Degung: da mi na ti la da [1 2 3 4 5 1], батыс диатоникалық шкаласындағы do si sol fa mi do [1' 7 5 4 3 1] әуеніне жуық. Madenda немесе Sorog: da mi na ti la da [1 2 3 4 5 1], батыс диатоникалық шкаласындағы fa mi do si la fa [4’ 3’ 1’ 7 6 4] әуеніне шамалы ұқсас. Madenda тұжырымдамасы бойынша, диатоникалық шкаладағы Degung-тың [1' 7 5 4 3 1] үшінші нотасын [1' 7 6 4 3 1] деп өзгертіп, сунда сулингінің 1/da нотасын батыс 4/fa позициясына жылдыру арқылы орындалады. Saléndro: da mi na ti la da [1 2 3 4 5 1], батыс диатоникалық шкаласындағы re do la sol fa re [2’ 1’ 6 5 4 2] әуеніне шамалы ұқсас. Saléndro әуені – Saléndro Padantara (тең аралық) деп аталатын, шамалы бес тең бөлінген тоннан тұрады. Saléndro ноталарының тең емес бөлінісі Saléndro Bédantara (тең емес аралық) деп аталады. Mandalungan: сирек қолданылатын әуен, Degung әуеніне ұқсас, бірақ ол батыс диатоникалық шкаласындағы Madenda-ның [4' 3' 1' 7 6 4] төртінші тонын [4' 3' 1' ♭7 6 4] деп өзгерту арқылы транспозицияланған Degung-тың өзіндік түрі. Негізінен Degung сияқты дыбыстайды, бірақ басқаша транспозициямен. Бұл әуенді ойнау үшін қосымша тесік қажет (әдетте сулингтің артқы жағында). Төменде алты тесікті сунда сулингінің саусақ қою схемасы көрсетілген. Ал төменде Pelog Degung әуені үшін саусақтардың орналасуының "шындығырақ" мысалы келтірілген.
Индонезиядан тыс жерлерде сульдер
Брунейде сулинг бүгінде мәдени фестивальдер мен басқа да шараларда Брунейдің басқа дәстүрлі аспаптарымен, әсіресе Гулитанганмен бірге орындалады. Шығыс Малайзияда, әсіресе Сабахта, кең түрлі аэрофондардың арасында бұл аспапты Кадазан Дусун, Мурут, Рунгус және Лун Баванг/Лundayeh штаттарының ішкі этникалық топтарының барлығы тарата ойнатады. Саравак штатында сулингті көбінесе дайактардың ұзын үйлерінде ер адамдар орындайды. Таусуг, Якан, Б'лаан және Тирурай тайпалары да оны сулинг деп атайды. Сулингтің басқа да атаулары: лантей (Ата), кинси (Букиднон), дагоён (Хиганон) және бабарак (Палаван). Магуинданаон сулингі – Магуинданаон халқының ең кішкентай бамбук флейтасы және сақина тәрізді флейта ретінде жіктеледі (Магуинданаонның басқа екі бамбук флейтасы – тумпонг пен палендаг – иіске құятын флейталар болып табылады). Флейтаның төменгі жағындағы үрлеу тесігі арқылы ауа жіберіледі, ал дыбық биіктігі жоғары жағындағы бес саусақ тесігі және төменгі жағындағы бір саусақ тесігі арқылы реттеледі. Дәстүрлі түрде көбінесе палендаг орындалса, оның ойнау қиындығына байланысты тумпонг пен сулинг палендагтың орнын Магуинданаон халқының ең көп таралған аэрофондары ретінде иеленді.
The Maguindanaon suling is the smallest bamboo flute of the Maguindanaon and the only one classified as a ring flute (the other two bamboo flutes of the Maguindanaon, the tumpong and the palendag are both lip valley flutes). Air is passed through the suling via a blowing hole found at the bottom of the instrument and pitch is controlled via five finger holes on the top and one finger hole located on the bottom. Traditionally only the palendag was commonly played but because of the difficult nature of playing the palendag, both the tumpong and the suling have come to replace the palendag as the Maguindanaon’s most common aerophones.