Кіріспе

2,5 Диметокси-4 метилфеттамин (DOM; STP деп аталады, "Сергектік, тыныштық және бейбітшілік" дегенді білдіреді) – психоделикалық зат және амфетамин туындысы. Оны алғаш рет Александр Шульгин синтездеді, кейіннен ол өзінің "Пихкал: химиялық махаббат тарихы" атты кітабында сипаттады. DOM АҚШ-та I тізімдегі зат ретінде жіктеледі және әлемнің басқа бөліктерінде де ұқсас бақылауда ұсталады. Халықаралық деңгейде психотроптық заттар жөніндегі конвенция бойынша I тізімдегі есірткі болып саналады. Ол көбінесе ауыз жолымен қабылданады.

Тарих

STP алғаш рет 1963 жылы Александр Шульгин синтездеп, сынақтан өткізді, ол психоделикалық амфетаминдерге 4-позициялық қосылымдардың әсерін зерттеді. 1967 жылдың ортасында 20 мг (кейін 10 мг) STP мөлшеріндегі таблеткалар Сан-Францисконың Хайт-Эшбери ауданында STP деген атпен кеңінен таратылды, оларды жер асты химиктері Оусли Стэнли мен Тим Скалли жасады. STP-нің қара нарықтағы қысқа ғана пайда болуы бірнеше себепке байланысты апатқа ұшырады. Біріншіден, таблеткаларда химиялық заттың тым көп мөлшері болды. Бұл, DOM-ның әсер етудің баяулығымен (соның салдарынан, LSD сияқты жылдам әсер ететін препараттарға үйренген пайдаланушылар қайтадан дозалауға тырысты) және оның едәуір ұзаққа созылуымен бірге, көптеген пайдаланушыларды үрейлендіріп, кейбіреулерін шұғыл жәрдемге жеткізді. Екіншіден, мұндай дозадан зиян шегуді емдеу қиын болды, себебі сол кезде ешкім STP деп аталған таблеткалардың ішінде DOM бар екенін білмеді.

Әсерлер

Бұл препараттың әсерлеріне елеулі қабылдау өзгерістері жатады, мысалы көрудің нашарлауы, бірнеше бейне көру, заттардың дірілдеуі, көру қабылдауының өзгеруі, пішіндердің бұрмалануы, егжей-тегжейліліктердің күшеюі, уақыттың баяу өтуі сезімі, жыныстық құштарлықтың және ләззаттың артуы, сондай-ақ контрасттардың жоғарылауы. Ол мистикалық тәжірибелерге және сананың өзгеруіне алып келуі мүмкін. Бұған қоса, оқушының кеңеюіне және систолалық қан қысымының көтерілуіне себеп болуы мүмкін.

Фармакология

DOM – 5 HT2A, 5 HT2B және 5 HT2C рецепторларының ішінара агонисті. Оның психоделикалық әсері 5 HT2A рецепторындағы агонистік қасиеттері арқылы қамтамасыз етіледі. Селективтілігіне байланысты DOM 5 HT2 рецепторлар отбасысын зерттеуде ғылыми зерттеулерде жиі қолданылады. DOM – хиральды молекула, ал R (−) DOM – серотониннің 5 HT рецепторлар отбасының қуатты агонисті болып табылатын, көбірек белсенді энантиомері; негізінен 5 HT2 субтипіне әсер етеді.

Аналогтар мен туындылар

DOM-нің 2,6 диметокси позициялық изомері, Ψ DOM деп белгілі, сондай-ақ оның альфа этил гомологы Ariadne да PiHKAL-да активті екені айтылған. 5-HT2A рецепторында DOM-ның байланысу механизмін анықтау үшін, ароматтық сақинаның 2,5 позицияларындағы метокси топтары өзгертілген аналогтар синтезделді және тестіленді. 2 және 5 O-десметил туындылары – 2 DM DOM және 5 DM DOM, сондай-ақ 2 және 5 этил аналогтары – 2 Et DOM және 5 Et DOM та тестіленді, бірақ барлық жағдайларда олар тиісті метокси қосылысқа қарағанда әлдеқайда әлсіз болды, бұл 5-HT2A байланысындағы оттегінің жалғыз электрон жұптарының маңыздылығын көрсетеді.

Уыттылық

DOM-ның уыттылығы туралы өте аз мәлімет белгілі. Александр Шульгиннің сөзіне сәйкес, DOM әсері әдетте 14-20 сағатқа созылады, алайда басқа клиникалық сынақтар 7-8 сағатқа созылатынын көрсетеді. 9-тараптағы заттар – «Медициналық немесе ғылыми зерттеулер үшін немесе талдау, оқыту немесе даярлау мақсатында қажет болған жағдайларды қоспағанда, заңмен тыйым салынған, теріс пайдаланылуы немесе қате қолданылуы мүмкін заттар, оларды қолдануға орталық және/немесе мемлекеттік немесе аймақтық денсаулық сақтау органдарының келісімі қажет».

Ұлыбритания

DOM – 1971 жылғы Есірткілерді Тұтынуды Қарсыласу Заңына сәйкес Ұлыбританияда А класындағы зат.