Кіріспе

Ричард Дибенкорн (22 сәуір 1922 – 30 наурыз 1993) – американдық суретші және гравюрашы. Оның алғашқы туындылары абстрактілі экспрессионизммен және 1950-1960 жылдардағы Сан-Франциско шығанағы аймағының фигуративті қозғалысымен байланысты. 1960 жылдардың соңында ол геометриялық, лирикалық абстрактілі картиналардың кең ауқымды сериясын бастады. «Оушен-парк» картиналары деп аталатын бұл туындылар оның бүкіл әлемдік даңққа ие болуына ықпал етті.

Өмірбаян

Ричард Клиффорд Дибенкорн кіші 1922 жылдың 22 сәуірінде Орегон штатының Портленд қаласында дүниеге келді. Оның отбасы ол екі жаста болғанда Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына көшті. Төрт немесе бес жасынан бастап ол үздіксіз сурет салып отырды. 1940 жылы Дибенкорн Стэнфорд университетіне түсті, онда ол өзінің алғашқы екі көркемдік ұстаздарымен – профессор және монументалист Виктор Арнотовпен, ол Дибенкорнға майлы бояумен классикалық формальды тәртіпті үйретті, және Дэниел Мендельвицпен, Эдвард Хоппердің туындыларына ортақ құштарлықтарымен танысты. Хоппердің ықпалын Дибенкорнның сол кездегі реалистік жұмыстарында көруге болады. Стэнфордта оқып жүргенде Дибенкорн Гертруда Штайнның қарындасы Сара Штайнның үйіне барып, алғаш рет еуропалық модернистердің – Сезанн, Пикассо және Матисс туындыларын көрді. Сондай-ақ Стэнфордта Дибенкорн өзінің студенттік әріптесі және болашақ әйелі Филис Антуанетт Гилманмен танысты. Олар 1943 жылы үйленді және екі балалары болды: Гретчен (1945) және Кристофер (1947). АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы Дибенкорнның Стэнфордтағы білімін тоқтатып, сол кездегі білімін аяқтауға мүмкіндік бермеді. Дибенкорн 1943 жылы АҚШ Теңіз корпусына қабылданып, 1945 жылға дейін қызмет етті. Әскерде Дибенкорн өнерді оқуын жалғастырды және еуропалық модернизм туралы білімін кеңейтті, алдымен Калифорния университетінің Беркли қаласындағы филиалына қысқа мерзімге, кейін Вирджиния штатының Квантико қаласындағы Теңіз корпусының базасында орналасқанда. Берклиде оқыған кезінде оның үш ықпалды ұстазы болды: Уорт Райдер, Эрл Лоран және Юджин Нойхаус. Райдер де, Эрл Лоран да 1920 жылдары Еуропада өнерді оқыды және өз оқытуларына еуропалық модернизм туралы алғашқы білімдерін әкелді. 1904 жылы Германиядан көшіп келген Нойхаус Батыс жағалаудағы өнерді бағалау және білім беру орталығы ретінде Бей Аймағын құруда маңызды рөл атқарды. Шығыс жағалауда, Квантикодағы базаға ауысқанда, Дибенкорн өзінің орналасқан жерін пайдаланып, Вашингтон, Филадельфия және Нью-Йорк қалаларындағы өнер мұражайларына барды. Бұл оған Пьер Боннар, Жорж Брак, Анри Матисс, Жоан Миро және Пабло Пикассо сияқты заманауи шеберлердің суреттерін жеке зерттеуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ол Нью-Йорктегі суреализмге негізделген суреттерін бастаған жаңа суретшілермен алғаш рет танысты. Әсіресе Роберт Матервеллдің еңбегі үлкен әсер қалдырды. Дибенкорн абстрактілі сурет салумен тәжірибелерін бастады. Ол абстрактілі экспрессионизмнің өзіндік стилін дамытты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өнер әлемінің назары Париж мектебінен АҚШ-қа, әсіресе Нью-Йорк мектебіне ауысты. 1946 жылы Дибенкорн Сан-Францискодағы Калифорниялық Көркемсурет мектебіне (қазіргі Сан-Франциско өнер институты) студент ретінде түсті, ол өзінің абстрактілі экспрессионизмінің күшті стилін дамыта бастады. 1947 жылы Вудсток қаласында он ай болғаннан кейін, Альфред Бендердің саяхат гранты бойынша Дибенкорн CSFA-ға оралды, онда ол өзін-өзі білдіру құралы ретінде абстрактілі экспрессионизмді қабылдады. 1947 жылы CSFA факультетінде орын ұсынылып, 1950 жылға дейін сабақ берді. Ол ең алдымен Клайффорд Стиллдің ықпалына ие болды, ол 1946 жылдан 1950 жылға дейін CSFA-да сабақ берді, Аршиль Горки, Хассель Смит және Виллем де Кунинг. Дибенкорн Батыс жағалаудағы абстрактілі экспрессионистердің жетекшісі болды. 1950 жылдан 1952 жылға дейін Дибенкорн ГИ-ге тіркелді. Билл Нью-Мексико университетінің көркемсурет факультетінде оқыды, ол өзінің абстрактілі экспрессионисттік стилін бейімдеуді жалғастырды. 1952-1953 оқу жылында Ричард Дибенкорн Иллинойс университетінің Урбана қаласындағы факультетіне орналасты, онда сурет салу мен сурет салудан сабақ берді. 1952 жылдың қараша және желтоқсан айларында ол өзінің алғашқы жеке көрмесін коммерциялық өнер галереясында, Лос-Анджелестегі Пол Кантор галереясында өткізді. 1953 жылдың қыркүйегінде Дибенкорн Нью-Йорк қаласынан Сан-Франциско шығанағына көшіп барды, ол жазда сол жерде болды. 1955 жылы Калифорния өнер және қолөнер колледжінде 1958 жылға дейін сабақ берді. Ол Берклиде үйін құрып, 1966 жылға дейін сонда тұрды. Осы кезеңнің алғашқы жылдары Дибенкорн абстрактілі экспрессионизмге қатаң берілуден бас тартып, көбірек бейнелеу стилімен жұмыс істей бастады. 1950 жылдардың ортасына қарай Дибенкорн Анри Матисс пен абстрактілі экспрессионизмді біріктіретін стильдегі маңызды бейнелі суретшіге айналды. Дибенкорн, Элмер Бишофф, Генри Виллиерме, Дэвид Парк, Джеймс Уикс және басқалар Бей Аймағының бейнелеу қозғалысы деп аталған бейнелеу сурет салудың жаңаруына қатысты. Оның осы кезеңдегі тақырыптары интерьерлер, пейзаждар, натюрморттар және адам бейнесін қамтыды. Дибенкорн осы кезеңде өзінің өнер туындыларымен белгілі бір жетістікке жетті. Ол бірнеше топтық көрмелерге қатысты және бірнеше жеке көрмелер өткізді. 1960 жылы Пасадена өнер мұражайы (қазіргі Нортон Саймон мұражайы) орталық мансаптық ретроспективасын ұсынды. Сол күзде, көрменің өзгертілген нұсқасы Сан-Францискодағы Калифорния сарайының Легион құрметіне көшті. 1961 жылдың жазында, UCLA-да қонақ оқытушы болып жұмыс істегенде, Дибенкорн өзінің аспиранты оған кескіш техникасын таныстырғанда, алғаш рет полиграфиямен танысты. 1961 жылдың күзінде Берклиге оралғаннан кейін Дибенкорн кескіш және полиграфияны Кэтан Браунмен, оның жаңадан құрылған көркем полиграфиялық баспаханасы Crown Point Press-тегі жаңадан құрылған көркем полиграфиялық баспаханасында кеңінен зерттеуді бастады. 1965 жылы Crown Point Press Дибенкорнның алғашқы кескіштер жинағының 41 Etchings Drypoints жинағының 13 данасын басып шығарды және жариялады. Бұл жоба Crown Point каталогының алғашқы жариялануы болды. Дибенкорн 1977 жылға дейін кескішпен айналыспады, ол Браунмен қайтадан көркемдік қарым-қатынасын жаңартқанда. Содан бері 1992 жылға дейін Дибенкорн Crown Point Press-ке жыл сайын жұмыс жасау үшін оралып тұрды. Сонымен қатар, 1961 жылдың күзінде Дибенкорн Сан-Франциско өнер институтының факультетіне қабылданды, онда ол 1966 жылға дейін мерзімік түрде сабақ берді. Ол сондай-ақ осы жылдар ішінде бірнеше басқа колледждерде де мерзімік түрде сабақ берді, оның ішінде Калифорния өнер және қолөнер колледжі мен Оклендтегі Миллс колледжі, Оңтүстік Калифорния университеті (USC), Колорадо университеті, Боулдер және Калифорния университеті, Лос-Анджелес (UCLA). 1963 жылдың қыркүйегінде Дибенкорн Калифорния штатының Пало-Альто қаласындағы Стэнфорд университетіндегі алғашқы суретші ретінде тағайындалды, бұл тағайындама 1964 жылдың маусымына дейін жалғасты. Оның осы лауазымдағы жалғыз міндеті – университет ұсынған студияда өнер туындыларын жасау болды. Студенттерге белгіленген уақытта студияға келуге рұқсат етілді. Стэнфордта болған уақытында ол бірнеше картина жасағанмен, көптеген суреттер салды. Стэнфорд оның тұруының соңында осы суреттердің кең көрмесін ұсынды. 1964 жылдың күзінен 1965 жылдың көктеміне дейін Дибенкорн Еуропа арқылы саяхаттады және кеңестік мұражайларды барып, Матисс суреттерінің жинағын көруге мәдени виза алды. Ол 1965 жылдың ортасында Бей Аймағында сурет салуға оралғанда, оның туындылары оннан астам жыл бойы жетекші бейнелі суретші ретінде алған барлық білімін қамтыды. Анри Матисс суреттері French Window at Collioure және View of Notre Dame, екеуі де 1914 жылы салынған, Ричард Дибенкорнның Ocean Park суреттеріне зор әсер етті. Өнер тарихшысы Джейн Ливингстонның сөзінше, Дибенкорн 1966 жылы Лос-Анджелесте өткен көрмеде осы екі Матисс суретін көрген, бұл оған және оның жұмысына үлкен әсер еткен. Ливингстон Лос-Анджелесте Дибенкорн көрген 1966 жылғы қаңтардағы Матисс көрмесі туралы былай деді:
> Оның жұмысының бағытына осы тәжірибеден зор әсер етпеуі мүмкін емес. Ол онда көрген екі сурет оның барлық Ocean Park суреттерінде қайталанып тұрады. 1914 жылы салынған View of Notre Dame және French Window at Collioure алғаш рет ...

Көрмелер

Дибенкорн өзінің алғашқы көрмесін 1948 жылы Сан-Францискодағы Калифорния Ардагерлер легионы сарайында өткізді. Оның туындыларының алғашқы маңызды ретроспективасы 1976–1977 жылдары Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Олбрайт–Кнокс өнер галереясында өтті, содан кейін Вашингтон, округ Колумбия, Цинциннати, Лос-Анджелес және Окленд қалаларына сапарлады. 1989 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының кураторы Джон Элдерфилд Дибенкорнның қағаздан жасалған туындыларының көрмесін ұйымдастырды, бұл оның өндірісінің маңызды бөлігін құрады. 2012 жылы Сара С. Банкрофттың кураторлығымен «Ричард Дибенкорн: Океан паркі сериясы» атты көрме Форт-Уэрттегі Заманауи өнер мұражайына, Оранж округінің өнер мұражайына және Вашингтондағы Коркоран өнер галереясына барды. Сан-Франциско шығанағында өткен соңғы маңызды көрмелер: «Diebenkorn: The Berkeley Years», 2013 жылдың шілдесі – қыркүйегі, Сан-Францискодағы De Young мұражайында; 2015 жылдың 6 маусымы – 23 тамызы, Сономадағы Сонома аймақтық өнер мұражайында шағын туындылар көрмесі; және «Матисс / Дибенкорн», Матистің Ричард Дибенкорнға тигізген әсерін көрсеткен ірі көрме, 2017 жылдың 11 наурызы – 29 мамыры, Сан-Францискодағы қазіргі заманғы өнер мұражайында.

Жинақтар

Дибенкорнның туындыларын көптеген мемлекеттік коллекцияларда кездестіруге болады, оның ішінде: Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласындағы Өнер мұражайы, Нью-Мексико; Гонолулу қаласындағы Өнер мұражайы, Гавайи; Альбертина, Вена, Австрия; Олбрайт-Кнокс өнер галереясы, Буффало, Нью-Йорк; Чикаго қаласындағы Өнер институты; Балтимор қаласындағы Өнер мұражайы; Карнеги институты, Питтсбург; Коркоран өнер галереясы, Вашингтон, Колумбия округі; де Янг мұражайы, Сан-Франциско; Мичиган штаты, Хиршхорн мұражайы және мүсін бағы, Вашингтон, Колумбия округі; Лос-Анджелес округінің Өнер мұражайы; Миннеаполис қаласындағы Өнер институты; Техас штатының Хьюстон қаласындағы Көркем өнер мұражайы; Филиппс коллекциясы, Вашингтон, Колумбия округі; Сан-Франциско қаласындағы Заманауи өнер мұражайы; Соломон Р. Гуггенхайм мұражайы, Нью-Йорк; және Уитни американ өнер мұражайы, Нью-Йорк. Стэнфорд университетіндегі Ирис және Б. Джеральд Кантор бейнелеу өнері орталығы Дибенкорнның 29 эскиз кітапшасына, сондай-ақ суреттер мен қағаздағы басқа да туындылар жинағына ие.

Тану

1978 жылы Дибенкорн американдық мәдениетке елеулі үлес қосқаны үшін Макдауэлл колониясының Эдвард Макдауэлл медалімен марапатталды. 1991 жылы Дибенкорн Ұлттық өнер медалімен марапатталды. 1979 жылы ол Ұлттық дизайн академиясына қосымша мүше болып сайланды, ал 1982 жылы толық құрамына академик болып қабылданды.

Өнер нарығы

2018 жылы Дибенкорнның 1984 жылы салған Ocean Park #126 картинасы Christie's New York аукционында 23,9 миллион долларға сатылып, суретшінің ең қымбат картинасы атанды. Бұрынғы рекорд 2012 жылы, де сондай-ақ Christie's аукционында 1971 жылы салынған Ocean Park #48 картинасы 13,5 миллион долларға сатылған болатын. 2014 жылы Рейчел Ламберт Меллонның жеке коллекциясы сатылғанда итальяндық сәнгер Валентино Гаравани 1975 жылғы Ocean Park #89 картинасын – күн батуының абстрактілі бейнесін 9,68 миллион долларға сатып алды. Автор Уильям Бентон суретшінің туындыларын өте жақсы көретін досы үшін Дибенкорнның "Океан паркі" стилінде картина салды. Бентон картинаның арт жағына Дибенкорнның атынан қол қойылған хабарлама жазды. Досы 1995 жылы қайтыс болғаннан кейін оның мүлігі бағаланды, ал картинаның тарихын білмейтін сарапшы осы туындыны 50-60 мың долларға бағалады.