Кіріспе

Американдық суретші

Барнетт Ньюман (29 қаңтар 1905 – 4 шілде 1970) – американдық суретші. Ол сыншылар тарапынан абстрактілі экспрессионизмнің маңызды тұлғаларының бірі және түсті өрістер жанрындағы ең ірі суретшілердің бірі деп есептеледі. Оның суреттері көрерменнің өнермен байланыс кезінде сезінетін кеңістік сезімін зерттейді және осы сезімді күшейту үшін қарапайым пішіндерді қолданады.

Ерте өмір

Барнетт Ньюман Нью-Йорк қаласында Польшадан келген еврей иммигранттарының ұлы болып дүниеге келді. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде философияны оқыды және әкесінің киім тігу фабрикасында жұмыс істеді. Кейіннен ол мұғалім, жазушы және сыншы болып көшкен. 1930 жылдардан бастап ол экспрессионизм стилінде суреттер салған, бірақ соңында барлық осы жұмыстарын жойды. Ньюман 1934 жылы Аннали Гринхауспен Гровер Кливленд орта мектебінде ауыстырып жұмыс істеген кезде танысты; олар 1936 жылдың 30 маусымында үйленді.

Мансап

Суретші және ақын болуға адамның құштарлығының түсіндірмесі қандай, егер бұл адамның құлдырауына қарсы тұру және оның Едем бағына оралуын бекіту болмаса? Ол Uptown Group мүшесі болды және 1948 жылы Бетти Парсонс галереясында өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді. Бірінші көрмесінен кейін Ньюман 35-студиядағы суретшілер сессиясының бірінде: «Біз белгілі бір дәрежеде әлемді өзімізге ұқсас етіп жасау үстіндеміз» деді. Жазу шеберлігін пайдаланып, Ньюман өзінің суретші ретіндегі жаңа бейнесін нығайту және өнерін насихаттау үшін күресті. Мысалы, 1955 жылғы 9 сәуірдегі Сидни Жанисқа жазған хатында: «Ротконың күрескен сөзі рас. Бірақ ол филистерлер әлеміне бағыну үшін күреседі. Мен буржуазиялық қоғамға қарсы күресімді оның толыққанды жоққа шығарылуымен бастадым». 1940 жылдары ол сюрреалистік үлгіде жұмыс істеді, содан кейін өзінің ерекше стилін дамытты. Бұл стильдің ерекшелігі – түсті аймақтардың жұқа тік сызықтармен немесе Ньюман айтқандай, «зиптермен» бөлінуі. Алғашқы «зиптермен» жасалған жұмыстарда түсті өрістер әртүрлі, бірақ кейін түстер таза және тегіс болды. Ньюман 1948 жылдан бастап Onement сериясымен толыққанды ерекше, авторлық стиліне жеткенін ойлады. «Зиптер» картинаның кеңістіктік құрылымын анықтайды және бір мезгілде композицияны бөліп, біріктіреді. Өнер тарихшысы Эйприл Кингслидің айтуынша, Ньюманның картиналарындағы «зиптер» – «ядролық жарылыстың жарқыраған жарығы және Ескі өсиеттегі оттың бағанасы», романтикалық биіктіктің парадоксын қирату мен трансценденттілік бейнесімен үйлестіреді. 1944 жылы Барнетт Ньюман Американың жаңа өнер қозғалысын түсіндіруге тырысып, «жаңа қозғалыстағы адамдардың» тізімін қосты. Матта сияқты бұрынғы сюрреалистер, сондай-ақ Вольфганг Паален Готлиб, Ротко, Поллок, Хофман, Базиотс, Горький және басқалар есімдері екі рет айтылды. Мазервелл туралы сұрақ белгісімен көрсетілді. «Зип» Ньюманның өмірі бойындағы шығармашылығының тұрақты белгісі болды. 1950 жылдардың кейбір картиналарында, мысалы, «Жабайы» (биіктігі сегіз фут, ені бір жарым дюйм – 2,43 метр, ені 4,1 сантиметр) картинасында «зип» ғана бейнеленген. Ньюман үш өлшемді «зиптерден» тұратын бірнеше мүсіндер де жасады. Ньюманның картиналары таза абстрактілі көрінгенмен, олардың көпшілігі бастапқыда атаусыз болды, бірақ кейін берген аттары нақты тақырыптарға сілтеме жасады, көбінесе еврей тақырыбымен байланысты. Мысалы, 1950 жылдардың басындағы екі картина «Адам мен Хауа» деп аталды. Сондай-ақ, «Уриел» (1954) және «Ыбырайым» (1949) бар, бұл өте қараңғы картина, ол Ыбырайым пайғамбардың атымен қатар, 1947 жылы қайтыс болған Ньюманның әкесінің есімін де білдіреді. 1958–1966 жылдардағы «Сыбай жолы» атты қара-ақ картиналар сериясы, Ньюман жүрек ауруынан жазылғаннан кейін басталды, оның жетістіктерінің шыңы деп есептеледі. Бұл серияның тақырыбы «Lema sabachthani» – «Неге мені тастап кеттің?» – Жаңа өсиет бойынша Исаның айқышқа шегеленгенде айтқан соңғы сөздері. Ньюман бұл сөздерді өз заманында жалпыға ортақ мағынасы бар деп санады. Бұл серия Холокост құрбандарын еске алу ретінде қарастырылды. Ньюманның соңғы жұмыстары, мысалы, «Қызыл, сары және көк түстерден қорқатындар» сериясы, көбінесе өте үлкен кенептерде жарқын, таза түстерді қолданады. «Аннаның жарығы» (1968), 1965 жылы қайтыс болған анасының құрметіне аталған, оның ең үлкен жұмысы, ені 28 фут, биіктігі 9 фут (8,5 x 2,7 метр). Ньюман өмірінің соңында формалы кенептермен де жұмыс істеді, мысалы, «Шартр» (1969) үшбұрышты, және болаттан жасалған бірнеше сәнді мүсіндер жасап, мүсінге қайта оралды. Бұл кейінірек жасалған картиналар бұрынғы картиналардағы майлы бояудың орнына акрил бояуымен салынған. Оның мүсіндерінің ішіндегі ең монументалдысы және ең танымал – бұзылған обелиск, оның ұшы пирамиданың төбесінде теңеседі. Ньюман сондай-ақ литографиялар сериясын жасады, «18 Кант» (1963–64), Ньюманның айтуынша, музыканы еске түсіреді. Сондай-ақ, аздаған гравюраларды да жасады. 1948 жылы Ньюман, Уильям Базиотс, Марк Ротко, Роберт Мазервелл және Дэвид Хейр 35 Шығыс 8-ші көшеде Суретшілер мектебін құрды. Бұл лекцияларға көптеген адамдар қатысты, спикерлердің ішінде Жан Арп, Джон Кейдж және Ад Рейнхардт болды, бірақ өнер мектебі қаржылық қиындықтарға тап болып, 1949 жылдың көктемінде жабылды. Ньюман әдетте абстрактілі экспрессионист ретінде жіктеледі, өйткені ол 1950 жылдары Нью-Йоркте жұмыс істеді, топтың басқа суретшілерімен байланысып, еуропалық өнерге ешқандай қатысы жоқ абстрактілі стильді дамытты. Алайда, Клиффорд Стил және Марк Ротко сияқты басқа абстрактілі экспрессионистер қолданған экспрессивті щеткалық жұмыстың орнына, және тегіс түстің қатаң шекараларын қолдануы, пост-суретшілік абстракцияға және Фрэнк Стелла сияқты суретшілердің минималистік жұмыстарына көшкеннің алғы күші болып табылады. Ньюман өмірінің көп бөлігінде суретші ретінде бағаланбады, Джексон Поллок сияқты жарқын тұлғалардың артында қалып қойды. Әсерлі сыншы Клемент Гринберг оның жөнінде ынтамен жазды, бірақ оның өмірінің соңында ғана оны қадірлеуге басталды. Дегенмен, ол Дональд Джадд, Фрэнк Стелла және Боб Лоу сияқты көптеген жас суретшілерге үлкен әсер етті. Қор 2004 жылы Ньюманның толық каталог-резонын жасауда маңызды рөл атқарды. Барнетт Ньюман қорының АҚШ авторлық құқық өкілі – Artists Rights Society. 2018 жылы Қор Нью-Йорктегі еврей мұражайына 70-тен астам өнер туындыларын сыйға берді.

Таңдалған жинақтар

Барнетт Ньюманның туындылары бірнеше мемлекеттік жинақтарда сақталуда. Олардың ішінде:

Өнер нарығы

1948 жылы Ньюман өнерде үлкен жетістікке жеткеннен кейін, ол әйелімен бірге бар күшін өнеріне жұмсау керек деп шешті. Ньюманның суреттері тұрақты түрде сатыла бастаған 1950 жылдардың соңына дейін олар Аннали Ньюманның оқытушы қызметінен түскен жалақысына тәуелді өмір сүрді. Microsoft компаниясын негіздеуші Пол Аллен тапсырысымен және бұрын Фредерик Р. Вейсманның коллекциясында болған Ньюманның 8,5x10 фут көлемді VI Onement (1953) суреті 2013 жылы Нью-Йорктегі Sotheby’s аукционында 43,8 миллион долларға сатылды; оның сатылуы белгісіз үшінші тараптың кепілдігімен қамтамасыз етілді. Бұл көрсеткіш 2014 жылдың 13 мамырында Black Fire 1 суреті 84,2 миллион долларға сатылғанда жаңа рекордты көрсетті.