Кіріспе
Кампо-Гранде) – Бразилияның Мату-Гросу-ду-Сул штатының астанасы және ең ірі қаласы. Қаланың лақап аты – Cidade Morena («Қараңғы қала», португал тілінде), аймақтың топырағының қызғылт қоңыр түсіне байланысты. 2020 жылғы IBGE бағалауы бойынша, қаланың халқы 906 092 адамды құрайды. Қала орналасқан аймақ бұрын Сау-Паулу немесе Минас-Жерайс штаттарынан Мату-Гросу штатының солтүстігіне құрлықпен саяхаттайтын саяхатшылар үшін тоқтау орны болған. 1900 жылдардың басында Кампо-Грандені Боливия шекарасындағы Корумба қаласына және Сан-Паулу штатындағы Бауру қаласына жалғайтын темір жол құрылысы аяқталды. Сондай-ақ, 20 ғасырдың басында Кампо-Грандеде Батыс Бразилия армиясының бас штабы құрылды, осылайша қала маңызды әскери орталыққа айналды. 1970 жылы 140 000 адамды құраған халқы 2008 жылы 750 000 адамға жетті. Кампо-Гранде Орталық-Батыс аймағындағы үшінші ірі қалалық орталық және елдегі 23-ші ірі қала болып табылады. 1977 жылы Мату-Гросу штаты екіге бөлінді, ал Кампо-Гранде бұрынғы штаттың оңтүстік бөлігін қамтитын Мату-Гросу-ду-Сул штатының жаңа астанасы болды. Осы кезде Кампо-Гранде халқы Куиаба қаласының халқын көптен асып түсті, бұл Бразилияда сирек кездесетін жағдай, себебі көптеген штаттардың астаналары сонымен қатар штаттардың ең ірі қалалары болып табылады. Бүгінде қаланың өзіндік мәдениеті бар, ол бірнеше этникалық топтардың қосылысынан құралған, оның ішінде Окинава префектурасынан (Жапония) келген иммигранттар, Таяу Шығыс халықтары, армянтар, португалдар, немістер, итальяндар, испандар және парагвайлықтар, сондай-ақ Бразилияның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарынан келген азиялық және еуропалық бразилиялықтар, сонымен қатар жергілікті үндістер мен афро-бразилиялықтар бар.
Campo Grande (, ) is the capital and largest city of the Brazilian state of Mato Grosso do Sul in the Center West region of the country. The city is nicknamed Cidade Morena ("Swarthy City" in Portuguese) because of the reddish brown colour of the region's soil. It has a population of 906,092, according to a 2020 IBGE estimate. The region where the city is located was in the past a waypoint for travellers who wanted to go from São Paulo or Minas Gerais to northern Mato Grosso by land. In the early 1900s, a railway was completed, connecting Campo Grande to Corumbá on the Bolivian border and to Bauru, São Paulo. Also in the beginning of the 20th century, the Western Brazilian Army Headquarters was established in Campo Grande, making it an important military center. With a population growth from 140,000 people in 1970 to 750,000 people in 2008, Campo Grande is the third largest urban center of the Center West region, and the 23rd largest city in the country. In 1977, the State of Mato Grosso was split into two, and Campo Grande became the capital of the new state of Mato Grosso do Sul, comprising the southern portion of the former state. By that time, Campo Grande had long surpassed the latter's capital city of Cuiabá in population, which is unusual in Brazil, where most capitals are also the states' largest cities. Today, the city has its own culture, which is a mixture of several ethnic groups, most notably immigrants from the Japanese prefecture of Okinawa, Middle Easterners, Armenians, Portuguese people, Germans, Italians, Spaniards, and Paraguayans, finally mixed with Asian and European Brazilians from the Brazilian Southern and Southeast regions, its native Amerindian peoples and Afro Brazilians.
Тарих
Кампо-Гранде 1877 жылы Парагвай соғысы аяқталғаннан кейін Минас-Жерайстан келген фермерлер Хосе Антонио Перейра мен Маноэль Виейра де Соуза (сонымен қатар Маноэль Оливерио деп танылған) құрған шағын ауыл ретінде басталады. Олар сол кезде Санто-Антонио-де-Кампо-Гранде деп аталған ауылды Сера-де-Маракажу тік жарларының жанында, Проза және Сегредо (портүгал тілінде сәйкесінше "әңгіме" және "сыр") аталған екі арнаның қосылған жерінде салады. Бұл арналар қазір қаланың ең маңызды даңғылдарымен беттеседі. 1877 жылдың соңында ауылдың негізін қалаушы алғашқы шіркеуді салды. Дәл бойымен орналасқан үйлер алғашқы көшені құрады, ол Rua Velha (Ескі көше) деп аталды, қазір Rua 26 de Agosto (26 тамыз көшесі) деп белгіленген. Бұл көше қалаға келген иммигранттардың құрметіне арналған алаң орналасқан жерде аяқталады. Қаланың артықшылықты климаты мен орналасуының арқасында салыстырмалы түрде жылдам дамыды. Бұл факторлар елдің басқа аймақтарынан, әсіресе Оңтүстік, Оңтүстік-Шығыс және Солтүстік-Шығыс аймақтарынан адамдарды қызықтырды. Елді мекен 1899 жылдың 26 тамызында мемлекеттік үкімет тарапынан муниципалитет ретінде ресми түрде мойындалды және Кампо-Гранде деп қайта аталды.
Өсімдіктер
Кампо-Гранде және Орталық Бразилиядағы өсімдік жамылғысы – "Серрадо" деп аталатын тропикалық саванна, ол таза шөп даласынан басталып, шөптің үстіндегі орташа биіктіктегі ағаштардың тығыз жапырағымен жабылған тоғайға дейін өзгереді. Орман – ондағы күтілетін соңғы сатыдағы өсімдік жамылғысы болғандықтан, даланың түрлерін түсіндіру үшін бірнеше теориялар ұсынылған. Олардың ең перспективалысы топырақтың қасиеттеріндегі айырмашылықтармен байланысты, бірақ бағалау үшін тек бірнеше жер ғана пайдаланылды. 1960 жылдар Серрадо аймағында ірі масштабты ауыл шаруашылығының кеңеюінің басталуын белгіледі. Бұл штат әлемдегі сояның ең ірі өндірушілерінің бірі. Муниципалитетте 2000 жылы серрадо орманды қорғау мақсатында құрылған Матас до Сегредо мемлекеттік паркі және 2002 жылы құрылған Проза мемлекеттік паркі орналасқан.
Климат
Кампо-Грандеде тропикалық саванна климаты (Кёппен: Aw) басым, тропикалық муссондық климаттан сәл құрғақ, тропиктердің оңтүстік жиегінде салқын ауа массаларының әсері байқалады. Жазы жартылай ылғалды, ыстық және айқын маусымдық сипатта алады. Маусымнан қыркүйекке дейін құрғақ қыс мезгілі болады, бірақ жауын-шашында елеулі өзгерістер жоқ. Айналасындағы батпақтардан бірнеше жүз метр биікте жатқандығы және Оңтүстік Американың ішкі аймағында орналасқандығы Бразилияның көптеген қалаларына қарағанда экстремалдырақ климатқа ие болуына себепті, бірақ климат әлі де қоңыржай. Сонымен қатар, қалада су тасқыны жиі кездесетін мәселелердің бірі, ол қысқа мерзім ішінде күшті жаңбырдың нәтижесінде туындайды. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері қаңтар айында ең жоғары болады, орташа ең жоғары температура 29°C (84.2°F), ең төменгі температура 20°C (68.0°F). Шілде айында күн ашық, бірақ температура төмендейді, орташа ең жоғары температура 25°C (77.0°F), ең төменгі температура 14°C (57.2°F). Қыстың ең суық түндерінде температура кейде нөлге жуық болуы мүмкін.
Экономика
Қаланың белсенді экономикалық еңбек күшінің көп бөлігі үшінші секторға (сауда және қызмет көрсету) жұмылдырылған. Соған қарамастан, бірінші және екінші секторлар, әсіресе агробизнес, жергілікті экономикада маңызды рөл атқарады. Ірі қара мал шаруашылығы жергілікті қасапханаларды қамтамасыз етеді, бұл Кампо-Грандеге Бразилияның басқа штаттарына және шетелге ет экспорттауға мүмкіндік береді. Тамақ өңдеу және агробизнеспен қатар, құрылыс және металл емес минералдарды өңдеу де маңызды. Аймақтың ең маңызды егістік дақылдары – соя, күріш және маниок. Жақында, қант қамысы да маңыздырақ бола бастады. IBGE деректері бойынша, Кампо-Грандеде 11 657 коммерциялық және 1300 өнеркәсіптік кәсіпорын бар. Қаланың ЖІӨ-сі 2013 жылы 20,7 миллиард реалды (шамамен 9,59 миллиард АҚШ доллары) құрады, бұл штаттың ең бай қаласы, елдің Орталық-Батыс аймағында үшінші және Бразилиядағы ең бай 33-ші қала (2013 жылғы деректер). 2013 жылы жан басына шаққандағы табыс 24 839 реалды құрады (шамамен 11 511 АҚШ доллары).
Білім
Португал тілі – ресми мемлекеттік тіл, демек мектептерде басты тіл ретінде оқытылады. Алайда, ағылшын және испан тілдері жоғары сыныптардың ресми оқу жоспарына кіреді.
Халықаралық әуежай
Кампо-Гранде халықаралық әуежайы Кампо-Гранде әуе күштері базасымен ортақ пайдаланылады. Әуежайда екі ұшу-қону жолағы бар. Әуежай Boeing 737 және Airbus A320 сияқты орташа өлшемді ұшақтарды қабылдай алады, бірақ кейде ірі ұшақтар да пайдаланылады. Рейстер көбінесе ішкі, алайда Боливия және Парагвайға да бірнеше рейс бар. Кампо-Грандеде Бразилия әуе күштерінің маңызды базаларының бірі – ALA5 әуе күштері базасы орналасқан.
Темір жол
Кампо-Гранде қаласын Новоэсте компаниясы басқаратын теміржол көлігі жүйесі қамтиды. Бұл жүйе штаттың басқа қалаларымен байланыстырып, Бауру және Сан-Паулу штатынан Кампо-Гранде арқылы Корумбаға, содан әрі Боливияға дейін созылатын желі бойынша жұмыс істейді. Бұл көлік түрі көлік инфрақұрылымына маңызды әсер етіп, өнімдерді өндіріс және тұтыну орталықтарына экспорттауға жағдай жасады. Қазіргі таңда жолаушылар тасымалы жүргізілмейді, тек жүк пойыздары ғана пайдаланады.
Автомобиль жолдары
Үш негізгі федералды тас жолы Кампо-Грандеде қиылысады. BR 262 Кампо-Грандеді батысқа қарай Корумба мен Боливияға, ал шығысқа қарай Бразилияның Сан-Паулу штатына қосып тұрғызады. BR 163 Кампо-Грандеді солтүстікке қарай Куиаба мен Амазония аймағына, оңтүстікке қарай Дорадосқа (Парагвай шекарасынан) жалғастырады. BR 060 Кампо-Грандеді Гояс штатына және солтүстік-шығысқа қарай ұлттық астана Бразилияға байланыстырады. Бұдан басқа, онда бірнеше облыстық тас жолдары да шоғырланған.
Мәдениет
Юнина мерекелері Португалиядан Бразилияның солтүстік-шығысына әкелінді, және бұл дәстүр елдің басқа да аймақтарына, Кампо-Грандеге дейін тарады. Мерекелерде дәстүрлі тағамдар, әшекейлер, шаруалар киімдері, музыка, би, от жағу және фейерверктер ұсынылады. Кампо-Гранде кинофестивалі 2004 жылдан бері жыл сайын қаңтар және ақпан айларында өткізіліп келеді. Ол тәуелсіз киноға баса назар аударады, бразилиялық және шетелдік фильмдерді, сондай-ақ аймақтық және қысқаметражды фильмдерді көрсетеді.
Автомобиль жарыстары
Қалада автокөлік және карт жарыстарына арналған трассалар бар. Орландо Мура халықаралық автодромының ұзындығы 3433 метр (11 263 фут), ал Айртон Сенна картодромының ұзындығы 930 метр (3051 фут).
Футбол
Бразилиядағыдай, Кампо-Грандедегі ең танымал спорт – футбол. Қаланың ірі футбол стадионы бар, Estádio Universitário Pedro Pedrossian, халық арасында "Мореняу" деп белгілі ("үлкен қоңыр" деген мағынаны береді, португал тілінде, қаланың лақап атынан және бразилиялық дәстүр бойынша футбол стадиондарына көбінесе үлкейту жөнімен аталған есімдер беруден туындаған). Стадион 1971 жылы салынды және 45 000 адамға дейін сыяды. Қалада жарыстарды кейде қабылдайтын тағы бес кішкентай стадион бар. Қаланың басты командалары – Esporte Clube Comercial және Operário Futebol Clube. Бұдан өзге, қалада клубтарда, мәдени орталықтарда және қоғамдық алаңдарда орналасқан 45 көпсайыстық алаң бар.
Ұлттар орамы
"Volta das nações" – 21 км-лік шағын марафон, ол әр қазан айында Үндістердің Ұлттары паркінде өтеді, және оған шамамен 26,4 мың адам қатысады, соның ішінде Кениядан және әлемнің басқа аймақтарынан келген кәсіби спортшылар да бар.
Консулдық өкілдік
Парагвайдың Кампо-Грандеде консульдығы бар.