Қос жолақты автомобиль жолдарының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Жол түрі

Қос қатарлы жол (BrE) немесе бөлінген тас жол (AmE) – қарама-қарсы бағыттағы көлік қозғалысы үшін орталық бөлігіш (BrE) немесе медиана (AmE) арқылы бөлінген жолақтары бар жолдың бір түрі. Жоғары стандартта салынған және кіруі шектелген екі немесе одан көп жолақты жолдар, әдетте, қос қатарлы жолдар емес, автожолдар, жылдам бағыттар сияқты жіктеледі. Орталық бөлігіші жоқ жол, қанша жолақтан тұрса да, бір қатарлы жол деп аталады. Қос қатарлы жолдар жылдар бойы қауіпсіздік тұрғысынан бір қатарлы жолдардан жақсырақ, сондықтан оларда жылдамдық шегі де жоғары болады. Кейбір аймақтарда, жергілікті жылдам бағыттар жүйесінде жылдам жолақтар мен жергілікті немесе жинақтау жолақтары қолданылады, бұл көліктің жылдамдығын арттыруға және қашық сапарлардағы қозғалысты жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Тарих

Екі қатарлы жолдың ең алғашқы мысалы – Рим императоры Клавдийдің бірінші ғасырда Рим мен Тибр өзенінің сағасындағы Остия порты арасында салған Via Portuensis жолы. АҚШ-тағы алғашқы бөлінген автомобиль жолының бірі – Массачусетс штатының Карвер қаласындағы Савери даңғылы, ол алғаш рет 1860 жылы салынған, онда екі жолдың арасы ортасынан тар ағаштар қатарымен бөлінген. 1907 жылы Лонг-Айленд автокөлік жолы ашылды, оның шамамен 20 пайызы жартылай екі қатарлы жол дизайнымен ерекшеленді. 1907-1934 жылдар аралығында салынған Нью-Йорк қаласының белдеуі парквей жүйесі де осыған ұқсас жобаны дамытты. Дегенмен, оның көп бөлігінде шөптің орнына жолдың шетін бетон немесе кірпіш қоршаулармен жабдықталған. 1924 жылы Италияның алғашқы автострадасы ашылды, ол Миланнан Варезеге дейін созылды. Бұл жол кең болғандықтан, қалалар мен таулардың жанында ғана жол белгілері орнатылған. 1925 жылы Ұлы Батыс жолының Лондон бөлігі Джордж V патшаның ресми ашылуымен Ұлыбританиядағы алғашқы екі қатарлы жол атанды. 1927 жылы Римді айналатын жол ашылды. Ол Римді шығыс жағынан айналып өтеді. Жолдың барлық ұзындығы дерлік екі қатарлы жолдан тұрды. 1930 жылдардың басында ол оңтүстікке қарай Неапольге, ал солтүстікке қарай Флоренцияға дейін ұзартылды. Бастапқы маршруттың көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыста одақтас әскерлермен қиратылды. 1930 жылға қарай бірнеше АҚШ және Еуропа қалалары екі қатарлы жолдармен автомобиль жолдарын салған, негізінен көлік қадаларын бақылау және/немесе көлік үшін айналма жолдар құру мақсатында. 1932 жылы Германиядағы алғашқы автобан Кёльн мен Бонн арасында ашылды. Ол болашақ магистральдарға үлгі болды. Бірінші автострада сияқты екі қатарлы жол болмаса да, ол болашақтағы жоғары жылдамдықты жолдардың жаппай салынуына түрткіс берді. 1930 жылдары Германия, Италия және Кеңес Одағы екі қатарлы жылдам жолдар желісін салуды бастады. 1942 жылға қарай Германияда екі қатарлы жолдардың ұзындығы , Италияда шамамен , ал Кеңес Одағында Әлемдегі алғашқы ұзақ қашықтықтағы екі қатарлы жол/автокөлік жолы Канаданың Оңтүстік Онтариодағы Королева Елизавета жолы болды, ол бастапқыда 1939 жылы Торонто мен Гамильтон қалаларын байланыстырды, ал қазіргі Королева Елизавета жолының бұл бөлігіндегі құрылыс 1936 жылы "Орталық жол" ретінде басталды. 1950-1970 жылдары ол бірте-бірте автожолға айналды. 1940 жылы қозғалысқа ашылған, 160 миль (257 км) ұзындығындағы Пенсильвания автожолы АҚШ-та салынған алғашқы екі қатарлы ауылдық жол болды. 1955 жылға қарай бірнеше штаттар екі қатарлы автокөлік жолдары мен ақылы жолдар салды, ал 1957 жылы Мемлекетаралық автомобиль жолдары жүйесі басталды. 1994 жылы аяқталған бұл магистральдық жүйе АҚШ-тың барлық ірі қалаларын байланыстырады.

A very early (perhaps the first) example of a dual carriageway was the Via Portuensis, built in the first century by the Roman emperor Claudius between Rome and its port Ostia at the mouth of the Tiber. One claim for the first divided highway in the United States was Savery Avenue in Carver, Massachusetts, first built in 1860, where the two roadways were separated by a narrow strip of trees down the middle. In 1907 the Long Island Motor Parkway opened, and roughly 20% of it featured a semi dual carriageway design. The New York City Belt Parkway system, which was built between 1907 and 1934, also pioneered the same design. However the majority of it featured concrete or brick railings as lane dividers instead of grass medians. In the year of 1924 the first Italian autostrada was opened running from Milan to Varese. It featured a broad road bed and did not feature lane dividers except near cities and through the mountains. The London end of the Great West Road became Britain's first dual carriageway when it was opened in 1925 by King George V.

In 1927 the Rome bypass was opened. It ran bypassing Rome to the east. Almost the entire length featured a dual carriageway design. In the early 1930s, it was extended southward all the way to Naples and northward to Florence. Most of the original routing was destroyed by the Allies in World War II. By 1930 several US and European cities had built dual carriageway highways, mostly to control traffic jams and/or to provide bypass routes for traffic. In 1932 the first German autobahn opened between Cologne and Bonn. It ran and became a precedent for future highways. Although it, like the first autostrada, did not feature a dual carriageway design, it inspired the mass construction of future high speed roadways. During the 1930s, Germany, Italy, and the Soviet Union began construction of a network of dual carriageway expressways. By 1942, Germany had over of dual carriageway roads, Italy had nearly , and the Soviet Union had
What may have been the world's first long distance intercity dual carriageway/freeway was the Queen Elizabeth Way in Southern Ontario in Canada, initially linking the large cities of Toronto and Hamilton together by 1939, with construction on this stretch of the present day Queen Elizabeth Way beginning in 1936 as "Middle Road". It was gradually upgraded to a freeway from the 1950s to 1970s. Opened to traffic in 1940, the 160 mile (257 km) Pennsylvania Turnpike was the first rural dual carriageway built in the United States. By 1955 several states had built dual carriageway freeways and turnpikes and in 1957 the Interstate Highway System began. Completed in 1994, the major highway system links all the major cities of the United States.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда "екі қатарлы жол" термині физикалық түрде бөлінген қатарлары бар кез келген жолға қолданылса да, көбінесе осы үлгіде салынған маңызды бағыттарды сипаттау үшін қолданылады. Мұндай маңызды екі қатарлы жолдар әдетте әр бағытта екі қатарлы қозғалысқа арналған, ал ортаға жақын қатар басып өту үшін резервтелген. Кейде екі қатарлы жолдар әр бағытта бір ғана қатарлы немесе әр бағытта екіден астам қатарлы болуы мүмкін (көбінесе төбеге көтерілу кезінде басып өтуді жеңілдету үшін). Екі қатарлы жолдардың бөлімдеріндегі жылдамдық шектері бір сыныптағы бір қатарлы жолдардың бөлімдеріндегі жылдамдық шектерінен өзгеше болады, қалалар мен құрылыс аймақтарындағы екі қатарлы жол қауіпсіздік шарасы ретінде көрінетін жағдайларды қоспағанда. Алғаш салынғанда, көптеген екі қатарлы автомобиль жолдары – тіпті алғашқы автожолдар да – орталық бөлігіште ешқандай соқтығысудан қорғайтын немесе басқа да кедергілер болған жоқ. Қозғалыс тоқтаған кезде немесе жүргізуші шығу орнын жіберіп алған жағдайда, кейбір жүргізушілер қарсы бағытта U-түрінде бұрылыс жасады; мұндай жағдайларда қарсы бағытта келе жатқан көліктердің жылдамдығын дұрыс бағаламағандықтан көптеген апаттар орын алды. Қазіргі уақытта екі қатарлы жолдардың көпшілігіне кедергілер орнатылған. Кейбіреулері басқа көліктердің жолына қайтаратын ауыр бетоннан жасалған кедергілер, ал енді біреулері көлікті тежеп, тоқтағанша кедергіге қарсы ұстап тұратын, орташа әлсіз тіреулерге орнатылған болат арқандардан жасалған. Көбінесе қалалық екі қатарлы жолдарда, егер жол бұрынғы төрт қатарлы бір қатарлы жолдан ауыстырылған болса, орталық бөліс маңызды болмайды: көбінесе орынды үнемдеу үшін кішкентай болат бөлгіш орнатылады. Оңға бұрылу (яғни қарсы бағыттағы қозғалыс ағынымен кесісу) әдетте белгілі бір орындарда ғана рұқсат етіледі. Көбінесе жүргізушіге негізгі жолды кесіп өтуге мүмкіндік беретін қосымша жолға айналу үшін солға бұрылу қажет болады. Екі қатарлы жолдардағы айналма жолдар, әсіресе қалаларда немесе егер сыныптық бөлінген қиылыстың құны тым жоғары болса, жиі кездеседі. Орын шектеулі болған жағдайда, қиылыстар жол қозғалысын реттегіш шамдармен бақыланады. Қалалық екі қатарлы жолдарға жақын орналасқан шағын тұрғын үй жолдары екі қатарлы жолдағы қиылыстар санын шектеу үшін бір жағынан жабылуы мүмкін; көбінесе басқа жолдар қиылыспай екі қатарлы жолдың үстінен немесе астынан өтеді. Егер екі қатарлы жол сыныптық бөлінген қиылыстарға және басқа да талаптарға сай келсе, оны автожол стандартына дейін жаңартуға болады, бұл жол нөмірінен кейін қосылған (M) әрпімен белгіленеді (мысалы, "A1(M)" немесе "A38(M)"). Ирландиядан айырмашылығы, 2015 жылдың сәуір айына дейін "жоғары сапалы екі қатарлы жолдар" үшін ресми терминология болған жоқ, сонда Англияда белгілі бір жоғары сапалы бағыттарды ресми түрде "Экспресс-жолдар" деп белгілеу үшін жаңа стандарт енгізілді. A1, A14, A19 және A42 сияқты көптеген жолдар жоғары сапалы, сыныптық бөлінген қиылыстармен, жол бойындағы және орталық бөлігіштегі толық кедергілермен және кейбір жағдайларда үш қатарлы қозғалыспен салынған. Олар әлі де автожол стандартына толыққанды сәйкес келмейді, мысалы, қауіпсіздік қабаттары, көпірлердің биіктігі немесе қиылыстардың сапасы тұрғысынан.

In the UK, although the term "dual carriageway" applies to any road with physically separated lanes, it is frequently used as a descriptive term for major routes built in this style. Such major dual carriageways usually have two lanes of traffic in each direction, with the lane nearest the centre being reserved for overtaking. Occasionally dual carriageways have only one lane in each direction, or more than two lanes each way (sometimes to permit easier overtaking of slower uphill traffic). Different speed limits apply on dual carriageway sections from those that apply on single carriageway sections of the same class of road, except in cities and built up areas where the dual carriageway is more of a safety measure. When first constructed, many dual carriageways—including the first motorways—had no crash or other barriers in the central reservation. In the event of congestion, or if a driver missed their exit, some drivers made U turns onto the opposite carriageway; many accidents were caused as a result of their misjudging the speed of approaching traffic on the other carriageway when doing so. The majority of dual carriageway roads now have barriers. Some are heavy concrete obstructions which can bounce a vehicle back into the path of other traffic; others are made from steel ropes mounted on moderately weak posts, where the rope cuts into the vehicle body to slow the vehicle while keeping it against the barrier until it has stopped. Often on urban dual carriageways where the road has been converted from a four lane single carriageway the central reservation will not be substantial: often just a small steel divider to save space. Turning right (that is, across the line of traffic heading in the opposite direction) is usually permitted only at specific locations. Often the driver will be required to turn left (away from the dual carriageway) in order to loop around to an access road that permits crossing the major road. Roundabouts on dual carriageways are relatively common, especially in cities or where the cost of a grade separated junction would be prohibitive. Where space is even more limited, intersections may be controlled by traffic lights. Smaller residential roads adjoining urban dual carriageways may be blocked off at one end to limit the number of junctions on the dual carriageway; often other roads will pass over or under the dual carriageway without an intersection. A dual carriageway with grade separated junctions and which meets other requirements may be upgraded to motorway standard, denoted by an (M) added after the road number (e. g. "A1(M)" or "A38(M)"). Unlike in Ireland, there was no official terminology for 'high quality dual carriageways' until April 2015, when in England a new standard was set to designate certain high quality routes formally as "Expressways". Many roads such as the A1, the A14, the A19 and the A42 are built to a high quality, with grade separated junctions, full barriers at roadside and central reservations and, in some cases, three lanes of traffic. They may still fall short of motorway standard in terms of hard shoulders, the height of overpasses or the quality of intersecting junctions.

Германия

Германияда Autobahnähnliche Straße (автобаны сияқты жол) термині, жолдың бөлінуі және таңбалау белгілері тұрғысынан неміс автобанына ұқсас жолдарды білдіреді. Олардың көпшілігі Kraftfahrstraßen (экспресс-жолдар) деп аталады, яғни бұл жолдар басқа жолдарға қарағанда жоғары жылдамдықта қозғалуға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде, көп жағдайда олардың екі бағытты қамтуын талап етеді. Бірақ кейбір ауылдық аймақтарда 2+1 жүйесі қолданылады, бұл жолдар да экспресс-жолдар деп аталады. Autobahnähnliche Straßen көбінесе Gelbe Autobahn (сары автомагистраль) деп аталады, себебі олар автобаннің техникалық стандарттарымен бірдей, бірақ автобанда қолданылатын көк түстің үстіндегі ақ таңбалардың орнына, сары түстің үстіндегі қара таңбаларды пайдаланады. Бұл әдетте ірі қалалардағы жоғары жылдамдықты магистральдар немесе ірі қалаларға тікелей қосылмаған, бірақ федералды штаттың маңызды жолдары болып табылады, сондықтан олар автобандар желісіне бөлінетін федералдық бюджетке жатпайды. Bundesstraße 27 федералдық жолы – оның шамамен жартысы жоғары жылдамдықты магистраль стандартына дейін жаңартылған мысал. Құрылымы тұрғысынан, бұл жолдар неміс автобанымен салыстырылатын заңдық негізге ие, яғни жылдамдыққа стандартты шектеулер жоқ (жобалық жылдамдық 130 км/сағ), бірақ стандартты ұсынылатын жылдамдық (Richtgeschwindigkeit) сақталады. Дегенмен, экспресс-жолдарда жиі жылдамдық белгілері орнатылады. Шығу белгілері. Қазіргі уақытта кейбір (көк) автомагистральдар автобандар желісі бағдарламасынан шығарылған, бірақ көк таңбаларын сақтап қалған (мысалы, B 59, бұрынғы A 540 Гревенбройх маңында); ал, керісінше, бұрынғы автобас емес (сары) автомагистральдар автобандар бюджетіне қосылды, бірақ таңбалар өзгертілген жоқ (мысалы, B 6 жолының бір бөлігі, қазір A 36, Саксония-Анхальттың Гарц таулы аймағының солтүстігінде). Автобандар желісіне де, Bundesstraße желісіне де кірмейтін автомагистральдар ақ түстің үстіндегі қара таңбалармен белгіленеді, бұл жоғары жылдамдықты екі бағытты жолдарға арналған таңбалау кодексімен сәйкес келеді – мұны көбінесе қалалық магистральдарда кездестіруге болады.

In Germany the term Autobahnähnliche Straße (motorway like road) refers to roads that are similar to German autobahn in grade separation and signage. Most of them are designated as Kraftfahrstraßen (expressways), which means that the roads allow higher speed traffic than is common on other roads. This in turn requires them to have dual carriageways in most cases. An exception is the 2+1 road system in some rural areas; these roads are also referred to as expressways. Autobahnähnliche Straßen mostly are colloquially referred to as gelbe Autobahn (yellow motorway) because they have the same technical standard as the Autobahn but have black on yellow signs instead of the white on blue signs used on the Autobahn motorway network. These are generally high speed arterial roads in larger cities or important roads within a federal state that do not connect to major cities, so that they do not fall under the federal budget for the Autobahn network. The federal road Bundesstraße 27 is an example where about half of its length is upgraded to a high speed motorway standard. On the basis of their structure these roads have, comparable to the German autobahn, the legal foundation that no default speed limit exists (design speed 130 km/h), although the standard advisory speed limit (Richtgeschwindigkeit) still exists. Nevertheless, expressways are often given speed limit signs. Exit signs. At the moment some (blue) motorways have been taken out of the Autobahn network programme but still have the blue signs (e. g. the B 59, formerly A 540 near Grevenbroich); and on the other hand some former non Autobahn (yellow) motorways have been added to Autobahn budgeting but the signs have not been changed either (e. g. parts of the B 6, now A 36 in the north of the Harz highland area in Saxony Anhalt). Motorways that are neither in the autobahn network nor in the Bundesstraße network are given black on white signs, following the same sign code as high speed dual carriageways—this is mostly seen on urban trunk roads.

Испания

Испан тілінде екі қатарлы жол autovía (сөзбе-сөз автожол) деп аталады. Олардың барлығы мемлекеттік меншікте және төлем алынбайды. 1980-ші және 1990-шы жылдардың басында салынған бірінші буын autovía-лар, суретте көрсетілгендей, бұрынғы жолдардың параллельді көшірмесі болды. Қазіргі autovía-лар – бұл екі қатарлы жол, олар жаңадан салынып, ескі жолды жаяу жүргіншілер, велосипедтер және басқа да моторлық көліктері жоқ көліктер үшін балама маршрут ретінде қалдырады. Жеке меншіктер autovía-ға тікелей қол жеткізе алады, сондай-ақ қатты жағалауда автобус аялдамалары мен жанармай құю станциялары да орналасқан. Испанияда бақыланатын кіруге болатын тас жол (мотор жолы) autopista (сөзбе-сөз автотрасса) деп аталады. Олар жеке компаниялармен басқарылуы мүмкін және олар үшін төлем қабылдануы мүмкін. Испанияға Франциядан екі маңызды бағыт – Каталонияға AP-7 және Баск елдеріне AP-8 – autopista болып табылады. Қарама-қарсылығы, Испания мен Португалия арасындағы басты жол – суретте көрсетілген A-5 autovía-сы. Екі типтегі жолдарда да, autopista және autovía-да, жалпы жылдамдық шегі , ең төменгі жылдамдық , кері жүруге қатаң тыйым салынған, және оларда бір деңгейдегі қиылыстар болмайды.

Қазақстан

Хорватиядағы қос жолды немесе жылдам бағытты жолдар – әр бағытта 2 немесе одан көп қатарлы, бірақ шұғыл тоқтау қатары жоқ жолдар. Хорватиядағы басты автожолдар да қос жолды болып табылады, бірақ оларда шұғыл тоқтау қатарлары және жол төлемі бар. Хорватиядағы кішкентай қалалардың көптеген айналма және шеңберлік жолдары жақында қос жолды жолдар ретінде салынды немесе жоспарланған. Хорватиядағы барлық қос жолды жолдардың ортасында бөлу жолағы болады, әдетте қоршаулармен жабдықталған. Хорватиядағы ең көп қолданылатын жылдам бағытты жол – астана Загребті Врбовец және Крижевци қалаларымен байланыстыратын D10 жолы.

Америка Құрама Штаттары

Құрама Штаттарда осындай жолға бөлінген тас жол, бульвар, саябақ жолы, жылдам бағытты жол, автокөлік жолы немесе штараралық жол деп атауға болады, және олардың бағыттарын бөлетін шөпті ортаңғы жолақ немесе Джерси кедергісі болады. Көптеген ерекше жағдайларды ескермегенде, федералды қаржыландырылатын Штараралық тас жолдар жүйесіндегі барлық жолдар толық бақылаудағы кіруі бар бөлінген тас жолдар болып табылады, олар автокөлік жолдары деп белгіленеді. "Жылдам бағытты жолдар" деген кеңірек анықтамаға автокөлік жолдары және ішінара шектеулі кіруі бар бөлінген тас жолдар кіреді, ал "жылдам бағытты жол" сөзі көбінесе соңғысына қатысты қолданылады. АҚШ нөмірленген тас жолдары, штат тас жолдары және басқа да жергілікті қызмет көрсететін тас жолдары да бөлінген болуы мүмкін. Ауылдық бөлінген тас жолдарындағы жылдамдық шектеулері аралығында, ал кейбір учаскелерде одан да жоғары. Техастағы жекеменшік төлемді жолдың бірі, SH 130, АҚШ-тағы ең жоғары жылдамдық шектеуіне ие. Қалалық бөлінген тас жолдары, деңгейде орналасқан және әдетте жылдамдық шектеулері төмен, кейде бульварлар деп аталады. АҚШ Көлік министрлігінің Бірыңғай жол қозғалысын бақылау құрылғылары (MUTCD) нұсқаулығына сәйкес, 1970 жылдардың басынан бері барлық бөлінген тас жолдар қозғалыс бағытын көрсету үшін түсті жолақтармен белгіленеді. Екі бағытты бөлінбеген жолдарда сары орта сызық болады, үзілген сызықтар озу аймақтарын, ал тұтас сызықтар озуға тыйым салынған аймақтарды және тұтас ақ сызықтармен белгіленген жол жиегін көрсетеді. Әр бағытта бірнеше қатарлы бөлінбеген жолдарда ортасы әдетте екі тұтас сызықпен белгіленеді. Екі тұтас сызық орта сызықтың ар жағынан озуға тыйым салынғанын білдіреді. Бір бағытты көп қатарлы жолдар қатарлар арасында үзілген ақ сызықтарды пайдаланады; ортаңғы жиек тұтас сары, ал оң жиек тұтас ақ. Көбінесе АҚШ-та екі қатарлы жолдар бір-бірінен біршама қашықтықта (ішінде кішкентай ормандар немесе тіпті төбелер бар кең ортаңғы жолақтар) орналасқан, бірақ жүргізушілер жолақтың түсіне қарап, жолдың екі бағытты немесе бір бағытты екенін әрқашан анықтай алады, және егер бір бағытты болса, қозғалыс қай бағытта жүретінін біледі. Мысалы, Индиана штатының Лафайетт қаласына жақын орналасқан 52-ші АҚШ тас жолын көрсететін қосымшаны қараңыз. Кейбір бөлінген тас жолдары қолданыстағы жолдың қатарларын кеңейту арқылы бөлінбеген тас жолдарына айналдырылды (мысалы, АҚШ-тың 33-ші тас жолы Солтүстік Индианадағы Елкхарт пен Гошен қалалары арасында).

In the United States, this type of road may be called a divided highway, boulevard, parkway, expressway, freeway, or interstate, and has a grassy median or Jersey barrier separating the traffic directions. With few exceptions, all roads in the federally funded Interstate Highway System are fully controlled access divided highways known as freeways. A broader definition, expressways, includes both freeways and partial limited access divided highways, and "expressway" is often used specifically to refer to the latter. United States Numbered Highways, state highways and other locally maintained highways may also be divided. Speed limits on rural divided highways range from , with some portions as high as One privately run toll road in Texas, SH 130, has the highest speed limit in the United States at Urban divided highways which are at grade and typically have much lower speed limits are sometimes called boulevards. In keeping with the U. S. Department of Transportation's Manual on Uniform Traffic Control Devices (MUTCD), since the early 1970s all divided highways are striped by color to show the direction of traffic flow. Two way undivided roads have an amber center line, with a broken line indicating passing zones and a solid line indicating no passing zones and solid white baseline shoulder stripes. On undivided roads with more than one lane in each direction, the center is normally marked with a double solid line. The double solid stripe denotes that it is illegal to pass on the other side of the center line. Multilane one way carriageways use broken white lines between lanes; the median side baseline is solid amber, and the right sideline is solid white. Frequently in the U. S. the two carriageways are separated by some distance (wide medians with small forests or even hills in them), but drivers can always tell whether the roadway is two way or one way—and, if one way, the direction in which the traffic flows—by looking at the striping coloration. For an example, see inset showing U. S. Route 52 near Lafayette, Indiana. Some divided highways have been turned into undivided highways by widening the lanes of an existing road (for example US Highway 33 between Elkhart and Goshen in northern Indiana).

Канада

Басқа елдер сияқты, Қазақстанда да бөлінген автомобиль жолдарының бірнеше түрі бар: толық бақыланатын кіруі бар бөлінген бағыттар (АҚШ, Австралия және Канаданың аймақтық бөліктерінде "автомагистральдар" деп белгілі), көбінесе алмасулар мен светофорлардың үйлесімін қамтитын жылдам бағыттар, және дерлік толығымен тоқтау арқылы бақыланатын бөлінген магистральдық жолдар. Кейбір басқа елдерден өзгеше, Канададағы екі қатарлы бөлінген жолдарда көбінесе айналма жолдар, түйіскездер немесе ротариялар кездеспейді. Канадада осы типтегі жолдарды "бөлінген тас жол" деп атайды, ал жолдар арасындағы бөлік "медиана" деп аталады. Жақсы бақыланатын кіруі бар жолдың медиана жолағында бұрылуға және кесіп өтуге мүмкіндік беретін аралықтар болуы мүмкін. Көбінесе, бөлінген тас жолды "қосылған" деп те атайды. Бұл, екі қатарлы жолды "қосып", оны бөлінген тас жолға айналдыру әдісінен туындайды. Оңтүстік Онтарио, Квебек және Атлантикалық Канаданың кейбір аймақтарындағы мұндай жолдар әдетте толық бақыланатын кіруге ие, мұндағы федералдық және провинциялық қаржыландыру мұндай автомагистральдерді мүмкін етті. Дегенмен, қаржыландырудың жетіспеушілігіне байланысты, басқа аймақтарда жартылай бақыланатын "экспресс-жолдар" және шектеулі қозғалыспен бөлінген магистральдық жолдар жиі кездеседі, әсіресе арнайы нөмірленген автомагистральдер жүйесі жоқ батыс провинцияларында. Онтарионың 400 сериялы тас жол желісінің кейбір бөліктерінде медиана, әсіресе қалалық аймақтарда, асфальтталмаған жолақ емес, болаттан жасалған қоршау немесе Онтарионың биік қабырғалы кедергісі болуы мүмкін. Кейбір шектеулі кіруі бар бөлінген тас жолдар, мысалы, Ханлон Парквейі және Блэк Крик Драйвы, тоқтау қиылыстарында және жеке кіреберістерде тоқтауды бақылайды, бірақ трафик қажет болған жағдайда оларды толық автомагистральдарға айналдыруға жеткілікті кеңдікке ие. Сондай-ақ, RIRO экспресс-жолдары бар, мысалы, 11-ші және 35-ші тас жолдардың бөліктері, олар толық автомагистральдар емес, өйткені олар қолданыстағы мүліктерге кіруге мүмкіндік береді, бірақ сол жақ бұрылыстарды болдырмайтын медиана кедергісіне байланысты трафик жылдамдығы қалыпты жолдарға қарағанда жоғары (автомобиль жүргізушілер қарсы бағыттағы шығуларға қол жеткізу үшін "U-түсірілім" эстакадасын пайдалануы керек). Канададағы жылдамдық шектері әдетте сигналды бөлінген тас жолдарда 80-90 км/сағ, ал автомагистральдерде 100-120 км/сағ құрайды.

Like other countries, there are several types of divided highways; fully controlled access divided routes with interchanges (commonly known as "freeways" in the United States, Australia, and regionally within Canada), expressways that often include a mix of interchanges and traffic signals, and divided arterial roads that are almost entirely stop controlled. Unlike some other countries, divided dual carriageways in Canada are seldom equipped with traffic circles, roundabouts, or rotaries as alternatives to stoplights. In Canada, the term "divided highway" is used for this type of road, and the segment between the roadways is referred to as a "median". There may be gaps in the median strip of a partially controlled access road to allow turning and crossing. More informally, a divided highway may be referred to as "twinned". This stems from the practice of "twinning" an existing two lane highway and converting it into a divided highway. Such highways in southern Ontario, southern Quebec, and parts of Atlantic Canada usually feature full controlled access with interchanges where robust federal and provincial funding has made such freeways possible. However, due to a lack of funding elsewhere, partial controlled access "expressways" and limited mobility divided arterial roads are more common in the western provinces where there are no specially numbered systems of freeways. On some portions of Ontario's 400 series highway network, the median may be either steel guardrail or an Ontario tall wall barrier rather than an unpaved strip, particularly in urban areas. Some partial limited access divided highways such as the Hanlon Parkway and Black Creek Drive have stop controlled at grade intersections and private entrances, but have sufficient right of way to convert them to full freeways with interchanges if traffic warrants. There are also RIRO expressways, such as Highway 11 and a portion of Highway 35, which are not full freeways since they allow access to existing properties, but traffic speeds are faster than regular roads due to a median barrier preventing left turns (motorists have to use a "turnabout" overpass to access exits on the opposing direction). Speed limits in Canada are usually 80 to 90 km/h on signalized divided highways and 100 to 120 km/h on freeways.

Австралия

Австралияда қос жүріс жолдары кейбір аймақтарда екіге бөлінген жолдар деп аталады, бірақ ресми терминология жоқ. Әрбір штаттың жол агенттігінің «мотор жолы/тез жол» стандартындағы екіге бөлінген жолдың қандай екенін анықтау бойынша өз түсінігі бар. Көптеген штаттар екіге бөлінген жолды кіру толық бақылауда болған жағдайда ғана «мотор жолы» немесе «тез жол» деп жариялайды. Жылдамдық шектері әдетте 100 км/сағ немесе 110 км/сағ құрайды. Виктория штатындағы тас жолдарға жауапты VicRoads агенттігі ауылдық аймақтардағы кіруі шектеулі қос жүріс жолдарын көбінесе тез жолдар деп жариялайды. Сонымен қатар, VicRoads альфа-цифрлық маршрут нөмірлерінде осы жолдарға M әрпін қосады, ал көптеген басқа штаттар кіру толық бақылауда болған жағдайда ғана солай жасайды. Ірі астаналар мен олардың маңында қос жүріс жолдары бар, бірақ қазіргі уақытта салынып жатқан бірнеше жоба аяқталды, нәтижесінде Викториядағы Джилонгтан Оңтүстік-Шығыс Квинслендтегі Кураға дейін шамамен 2000 километрлік үздіксіз қос жүріс жолы құрылды, Коффс-Харбор арқылы өтетін Тынық мұхиты тас жолының 14 километрлік бөлігінен басқа. 2013 жылдан бері Австралияның екі ірі қаласы (Сидней мен Мельбурн) арасында үздіксіз қос жүріс жолымен жүруге болады. Аяқталғаннан кейін, Хьюм тас жолының екі еселенуі алғашқы ірі мемлекетаралық екі еселенген мотор жолы болды.

Бразилия

Елде бөлінген тас жолдардың шамамен 500 километрі бар, оның барлығы дерлік Сан-Паулу штатында орналасқан. Қазіргі таңда елдің оңтүстігіндегі Рио-Грандеден Бразилиаға немесе Рио-де-Жанейро штатындағы Казимиро-де-Абреуге дейін тек бөлінген тас жолдар арқылы ғана саяхаттау мүмкін. Бразилияда бөлінген тас жолға айналған алғашқы тас жол – Родовия Президенте Дутра, ол BR 116 тас жолының бір бөлігі. Елдің ең ірі екі қаласы – Сан-Паулу мен Рио-де-Жанейро арасындағы тас жол 1967 жылы екі жолақты етіп қайта жаңартылды.

Аргентина

Аргентинада шамамен 2800 км бөлінген автомобиль жолдары бар. Оның 50 км-і Буэнос-Айрес пен Ла-Платаны байланыстыратын Ruta 1 жолында, 157 км-і Буэнос-Айрес/Сан-Мигель-дель-Монте мен Пуэрто-Мадрин/Трелев арасындағы Ruta 3 жолында, 485 км-і Буэнос-Айрес пен Чилидің Сантьяго қаласын байланыстыратын Ruta 7 жолында, 700 км-і Буэнос-Айрес, Росарио және Кордованы байланыстыратын Ruta 9 жолында, ал 589 км-і Буэнос-Айрес пен Бразилия шекарасындағы Пасо-де-лос-Либресті байланыстыратын Ruta 14 жолында орналасқан.

Чили

Чилидің басты тас жолы – 5-ші жол (Панамерикан тас жолы). Пуэрто-Монттан Кальдераға дейін бұл тас жол екі бөлікке бөлінген. Чили Кальдера қаласынан кейін ғана тас жолды кеңейте бермейді, себебі елдің осы аймағында Атакама шөлі басталады, онда көлік қозғалысы тым төмен. Сантьяго мен Вальпараисоны байланыстыратын 68-ші тас жол да екі бөлікке бөлінген. 2020 жылы Чилиде 3 347 км екі бөлікке бөлінген тас жол болды, бұл Бразилиядан кейін Оңтүстік Америкадағы екінші ірі желі.

Қытай

Қытай материгіндегі екі қатарлы жолдардың ең жақсы мысалдары Қытай Ұлттық автомобиль жолдарында кездеседі. Кейбір бағыттарда, мысалы, Қытайдың 106 ұлттық тас жолында орталық бөлігіш жолақ бар.

Тайланд

Таиландтағы көптеген автожолдар қатты жағалауы бар бір бағытты жолдардан тұрады. Екі бағытты автожолдарда жиі U-бұрылысқа арналған қатарлар мен қиылыстар болады, бұл қозғалысты баяулатады. Көлік құралдарының санының өсуі және шектеулі қолжетімді автожолға деген қажеттілікке байланысты, 1997 жылы Тайланд үкіметі автожол құрылысының бас жоспарын егжей-тегжейлі баяндаған Министрлер кабинетінің қаулысын қабылдады. Автожолдың кейбір жаңартылған бөлімдері "автожолға" айналдырылуда, ал кейбір автожолдар автожол бөлімдерінен салынып жатқан жоқ.

Түркия

Түркияда 2023 жылдың қаңтарына қарай 28 986 км қос жол бар. Жылдамдық шегі өзгеріп отырады, бірақ әдетте мемлекеттік жолдарда (мысалы, D 100) 110 км/сағ жылдамдық рұқсат етіледі. Түркияда 3 633 км автожол бар. Түркия автожолдарындағы ең төменгі жылдамдық шегі 40 км/сағ, ал ең жоғарысы 140 км/сағ. Желінің көбі 6 жолақты (әр бағытта 3 жолақтан) және жарықтандырылған. Бақылаусыз қос жолдардан ауыстырылған кейбір бөліктері 4 жолақты (әр бағытта 2 жолақтан) болып келеді. Түркиядағы автожол таңбасы жасыл түсті және Highway Gothic шрифтін пайдаланады.

Үндістан

Үндістанда көптеген екі қатарлы автомобиль жолдары бар. Олардың көп бөлігі Үндістанның Ұлттық автомобиль жолдары басқармасының бақылауында, ал қалғандары мемлекеттік және жергілікті билік органдарының қарауында. Үндістанның Ұлттық тас жолдары мен штаттардың тас жолдары осы типті жолдарға жатады, мысалы, Алтын Төртбұрыш және маңызды магистральдық жолдар.

Пәкістан

Хайдарабад-Мирпурхас қос қатарлы автомобиль жолы 2012 жылы салынды, ал жұмысы 2009 жылы басталды. Бұл Президент Асиф Әли Зардари мен Синд провинциясының бас министрі Сайед Каим Әли Шахтың тікелей тапсырмасымен мемлекеттік-жеке серіктестік бағдарламасы бойынша салынған алғашқы қос қатарлы автомобиль жолы. Оның ұзындығы 60 шақырымды құрайды. N 55 және N 5 – қос қатарлы автомобиль жолдары.

Филиппин

Филиппиннің негізгі тас жолдары, Метро Маниланың жолдары мен даңғылдары, сондай-ақ Метро Себудағы даңғылдар – Филиппиндегі екі бағытты қозғалысқа арналған жолдардың мысалдары. STAR, NLEX, SCTEX және SLEX тас жолдарының кейбір бөліктерінде орталық бөлігіш жолақтар бар. Метро Манила ішіндегі кейбір тас жолдарда жер асты жолдары, туннельдер және эстакадалар кездеседі.

Сингапур

Сингапурдағы жолдардың көп бөлігі екі қатарлы қозғалысқа арналған, орталық бөлігіш жолақтары бар; мысалдарға Clementi Road, Commonwealth Avenue және Holland Road кіреді. Көбінесе жаяу жүргіншілердің жолды қауіпсізсіз кесіп өтуін болдырмау үшін орталық бөлігіш жолақта қоршаулар орнатылады. Мұндай жолдарда көбінесе светофорлар болады, бірақ светофорларды пайдалануды азайту үшін эстакадалар мен жол тоннельдері (немесе "жер асты жолдары") салынуы мүмкін; мысалы, Holland Road, Farrer Road және Queensway торабында үш деңгейлі жолдар бар. 1980 жылдарға дейін айналма жолдар танымал болды, бірақ содан бері көптегендері светоформен басқарылатын қиылыстарға ауыстырылды. Бұл екі қатарлы жолдар, Сингапурда Pan Island Expressway (PIE) және Ayer Rajah Expressway (AYE) сияқты жылдам бағыттар деп аталатын, автожолдардан ерекшеленеді, онда светофорлар қолданылмайды.

Малайзия

Малайзиядағы екі қатарлы автомобиль жолдары: Солтүстік-Оңтүстік тас жолы (Малайзия жарым аралындағы негізгі тас жол жүйесі), Шығыс жағалау тас жолы (жарым аралдың шығыс жағалауына қызмет етеді), Федералды тас жол (Куала-Лумпурға қызмет етеді), АМЖ тас жолы (Малакканы және Джохор қалалары Муар мен Бату Пахатты байланыстырады) және Сабах және Саравак штаттарында салынып жатқан Pan Borneo тас жолы. Кланг аңғарындағы кейбір тас жолдарда жер асты жолдар, туннельдер және эстакадалар бар, мысалы, SMART туннелі (көбінесе туннель бөлімі) және Ампанг-Куала-Лумпур эстакадалық тас жолы (көбінесе эстакадалық бөлімі). Басты тас жолдар мен жылдам тас жолдардан басқа, ағаштармен көмкерілген екі қатарлы жолдар да көптеген қалалық аймақтардан өтеді.