Кіріспе
1125 жылы Байон қаласына Аквитания герцогы Вильгельм IX жарлық берді. 1130-31 жылдары Арагон және Наварра королі Альфонсо Баталор Аквитания герцогы Вильгельм X-пен билік құқықтарын бөлісу мәселесіне байланысты Байонға шабуыл жасады. 1169 мен 1199 жылдар аралығында Лабордты тікелей Ричард Арыстан жүрек басқарды, ол Байонға екінші жарлық сыйлады. Шамамен 1174 жылы ол бұл қаланың саудагерлеріне Пуату, Аквитания және Гасконияның жол ақысындарында төлеген алымдарын қайтарды. Бұл гаскондар мен басктардың (Байоннан тыс жердегі Лабординдер де бар) наразылығына әкеп соқты, бірақ Ричард көтеріліс жасаған барлық қалаларды жеңді. 1191 жылы Ричард Наварра принцессасы Беренгарияға үйленді, бұл Наварра мен Байон (және Англия) арасындағы сауданы жандандырды. Бұл неке Солтүстік Баск аймағының шекарасын анықтаған билік құқықтарын берумен бірге жүрді: Төменгі Наварра Наварраға толыққанды қосылды, ал Лаборд пен Суле Анжулік Аквитанияның құрамында қалды. Бұл келісім 1193 жылы Устарицтегі Лабордтың заңды виконттары өз құқықтарын сату арқылы іске асырылды. Сол кезден бастап Устариц 1790 жылы провинция таратылғанға дейін Байонның орнына Лабордтың астанасы болды. Англия королі Иоанн I Байонға муниципалитеттік заң сыйлады, ол мэр, 12 қазы, 12 кеңесші және 75 кеңесші лауазымдарын құрды. Лаборд 1451 жылы, Жүз жылдық соғыс аяқталар алдында Францияның құрамына өтті. Одан бері және Француз революциясына дейін Лаборд француз провинциясы ретінде дербес басқарылды. 1610 жылы Лаборд судья Пьер де Ланкрдың қолынан қысымға ұшырады, себебі элиталар (саудагер буржуазиясы мен аристократия) және әртүрлі әлеуметтік топтар (аристократия мен қара халық) арасындағы жанжал, ырым-жырымдар мен жалған моральдық нормаларға байланысты нашарлап, шамамен 70 күдікті колдовство жасаған адам отқа жақылды (Баск колдовство соттарына қараңыз). 1790 жылы Франция тарихи провинцияларды, соның ішінде Лабордты таратып, оларды Беарнмен бірге жаңа құрылған Бас-Пиреней департаментіне қосты. Доминик Жозеф Гарат және оның үлкен ағасы сол кезде Париждегі Лабордтың үшінші қабат өкілдерінің жиналысында (Biltzar) өкілдік етті. Басқа баск өкілдері сияқты, ол жаңа әкімшілік бөлініске (бірақ соңында оған дауыс берді) және басктарды Байон мен Беарнмен бірге бір департаментке қосуға қарсы болды. Пиреней соғысы кезінде Лабордтың Оңтүстік Баск аймағымен дәстүрлі саудасы тоқтап, Конвенттің (1793-1794) салдарынан туындаған жаппай қуғын-сүргінге ұшырады, нәтижесінде Гасконияның Ландес аймағына жаппай жер аударылды, жерлер тартылып алынды және Сара, Иксассу, Аскайн, Бириату және т.б. шекаралық қалалардан шамамен 1600 азамат қаза тапты. Бұл бұзушылықтар Лабордтың ауылдары мен қалаларына жаңа, бөтен атаулар беруді қамтыды, бірақ олар көп ұзамай әдеттегі атауларына қайтарылды. Соңғы онжылдықтарда Беарннан бөліну және Төменгі Наварра мен Суленің басқа екі тарихи Баск провинцияларымен бірге Баск департаментін құру туралы петициялар түсті.
Теңізшілердің қызметі
Лабурд, Баск елінің басқа жағалау аймақтары сияқты, Атлант мұхитын игерудің алғашқы кезеңдерінде маңызды рөл атқарды. Кит майы немесе қабыршақ майы туралы ең ерте құжат 670 жылға жатады. 1059 жылы Лабурдин кит аулаушылары виконтқа тұңғыш ауланған жануардың майын табыс етті. Басктар кит етінің дәмін ұнатпағандықтан, бірақ оның етін және майын француз, кастилиялық және фламандтарға сату арқылы табысты бизнес жасады. Баск кит аулаушылары бұл іс үшін «трейнера» деп аталатын ұзын қайықтарды пайдаланды, олар жағалауға жақын кит аулауға немесе үлкен кемеден жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Осы сала, балық аулаумен бірге, баск теңізшілерін Солтүстік теңізге, содан кейін Ньюфаундлендке жеткізген болуы мүмкін. Басктар Ньюфаундленд пен Лабрадорда 1530 жылдары кит аулауды бастады. XVII ғасырдың басында баск кит аулаушылары Исландияға жеткен. Еуропадағы рульдің дамуы баск және әсіресе Лабурдиннің туындысы болған сияқты. 12 ғасырға жататын Эстелла (Наварра) фрескасында үш мачталы кеме бейнеленген, ал Наварра және Париждің тарихи мұрағаттарындағы морттар да осыған ұқсас кемелерді көрсетеді. Руль алғаш рет «Наварра стилінде» немесе «Баёнез стилінде» басқарылатыны туралы айтылған. Наварра 1200 жылы Сан-Себастьян мен Ондаррибияны Кастилияға жоғалтқаннан кейін Байонмен шарт жасады, осылайша ол үш ғасырға жуық «Наварра порты» мәртебесіне ие болды. Бұл рөл Наварра Кастилияға қосылғаннан кейін де сақталды (бірақ екі провинция да дербес болды).