Кіріспе

Австриялық дәрігер Йозеф Леопольд Ауенбрукгер немесе Авенбрукгер (19 қараша 1722 – 17 мамыр 1809)

Өмірбаян

Ауенбрукгер Австрияның Штирия провинциясындағы Грац қаласының тумасы. Оның әкесі, «Зум Шварцен Морен» қонақ үйінің иесі, ұлына туған қаласында тамаша алдын ала білім алуға барлық мүмкіндіктерді берді, содан кейін оны Венаға университетте оқуын аяқтау үшін жіберді. Ауенбрукгер 22 жасында дәрігер дипломын алып, Венадағы испан әскери госпиталіне орналасты, онда 10 жыл бойы жұмыс істеді. Ол науқастың құлағын кеудеге жақын қойып, жеңіл-желпі соққылар жасау арқылы, астыңғы тіндер мен мүшелердің тығыздығын бағалауға болатынын анықтады. Бұл перкуссиялық диагностика әдісі оның әкесінің қонақ үйінің шарап сақтау жертөлесіндегі шарап бөшкелерінің толу деңгейін тексеру тәжірибесінен туындаған. Осы әдіспен ол жүректің контурларын анықтай алды. Дәрігердің аурудың маңызды белгісін салыстырмалы түрде дәл және объективті түрде анықтауы бұл алғашқы рет болды. Ол өз жарияланымдарын кішкентай кітапша түрінде шығарды, бірақ оған көп көңіл бөлмеді. Он жылдық зерттеулер барысында Ауенбрукгер перкуссияның диагностикалық құндылығын өлімнен кейінгі зерттеулермен салыстырып растады, сондай-ақ қарулы денелерде бірқатар тәжірибелік зерттеулер жүргізді. Ол плевра қуысына сұйықтық енгізіп, перкуссия арқылы оның нақты шектерін анықтауға болатынын көрсетті, осылайша оны қашан және қалай алу керектігін шешуге мүмкіндік берді. Оның есімі Ауенбрукгер белгісімен де байланысты, ол перикардтың (жүректі қаптаған қабықша) үлкен ісінуі кезінде эпигастрий аймағының ісінуі. Оның кейінгі зерттеулері туберкулезге арналған. Ол өкпедегі қуыстарды қалай анықтауға болатынын және олардың орналасуы мен мөлшерін перкуссия арқылы қалай анықтауға болатынын көрсетті. Сонымен қатар, ол өкпе қуыстарының ішкі мазмұны мен өкпе тіндерінің жағдайы туралы ақпаратты кеудеге қол қойып, дауыс және тыныс алудың әсерінен туындайтын дірілді (фремитус) байқау арқылы алуға болатынын мойындады. Бұл байқаулар «Inventum Novum ex Percussione Thoracis Humani Interni Pectoris Morbos Detegendi» атты кішкентай кітапта жарияланды, кітаптың толық ағылшын атауы – «Адамның кеудесіне соққы жасау арқылы кеуде ішінде жасырылған ауруларды анықтауға мүмкіндік беретін жаңа ашылым». Бұл кітап медицина тарихындағы маңызды кезеңді белгілейтін туынды саналады. Ауенбрукгер 86 жасқа дейін өмір сүрді. Ол кәсібінің жас өкілдерімен әдемі қарым-қатынас жасағанымен және кедейлерге, сондай-ақ туберкулезбен ауыратын адамдарға көрсеткен мейірімділігімен ерекше көзге түсті. Кейде ол 1798 жылғы тиф эпидемиясында қайтыс болды делінеді, бірақ шындығында ол он жылдан астам уақыттан кейін дүниеден озды. Ауенбрукгердің қыздары, Марианна мен Катерина композиторлар болды, ал Марианна Антонио Сальеридің шәкірті болды.