Кіріспе
Мерсияның екінші ханымы (10 ғасырдағы Мерсия билеушісі)
10th century ruler of Mercia
Эльфвинн (/æ//l//f//w//ɪ//n/) – 918 жылы анасы 12 маусымда қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай бойы Мерсияның «Мерсияның екінші ханымы» ретінде билеушісі болды. Ол Мерсия билеушілері Этельред пен Этельфледтің қызы. Оның билікке көтерілуі – Британ аралдарындағы ерте ортағасырлық кезеңде әйелден әйелге биліктің ауысуының жалғыз мысалы. Англо-саксондық жылнамасының (ASC C) C қолжазбасында былай делінген: «Мерсияның иесі Этельредтің қызы Мерсиядағы барлық биліктен айырылып, Рождествоға үш апта бұрын Уэссекске жеткізілді; оны Эльфвин деп атады». ASC C Этельфледтің өлімін 918 жылдың 12 маусымында, ал Эльфвинннің қуылғанын 919 жылдың желтоқсанында деп көрсетеді, бірақ көптеген тарихшылар қуылғандығын 918 жылға жатқызады. Джордж Молино Эльфвинннің билік ету мерзімін «алты немесе он сегіз ай» деп бағалайды. ASC C – жылнаманың Эльфвинн туралы айтатын жалғыз нұсқасы. Басқа нұсқалар Батыс саксондық көзқарасты көрсетеді, ал ASC A Эдуардтың Этельфледтің өлімінен кейін бірден Мерсия билігін қолға алғанын мәлімдейді, бірақ ASC C жоғалған «Мерсиялық жылнама» деп аталатын нұсқадан алынған жазбаларды қамтиды.
Ælfwynn ('/æ//l//f//w//ɪ//n/) was the ruler of Mercia as the 'Second Lady of the Mercians' for a few months in 918, following her mother's death on 12 June 918. She was the daughter of Æthelred and Æthelflæd, the rulers of Mercia. Her accession was the only example of rule passing from one woman to another in the early medieval period in the British Isles. Manuscript C of the Anglo Saxon Chronicle (ASC C) states: "Here also the daughter of Æthelred, Lord of the Mercians, was deprived of all control in Mercia, and was led into Wessex three weeks before Christmas; she was called Ælfwynn." ASC C dates Æthelflæd's death as 12 June 918 and Ælfwynn's deposition to December 919, but most historians revise the deposition to 918. George Molyneux gives the period of Ælfwynn's power as "six or eighteen months". ASC C is the only version of the Chronicle to mention Ælfwynn. Other versions reflect a West Saxon view point and ASC A states that Edward took power in Mercia immediately after Æthelflæd's death, but ASC C includes entries from a lost version called the 'Mercian Chronicle'.
Өмір
Эльфвинннің ата-анасы 882 жылы, ең кеш 887 жылға дейін үйленген болуы мүмкін. Вильгельм Малмсберидің сөзіне қарағанда, Эльфвинн – Этельфлед пен Этельредтің жалғыз баласы болған. Оның туған күні жазылмаған, бірақ ол ата-анасының үйленгенінен кейін, шамамен 888 жылы туған деп есептеледі. Вильгельмнің баяндамасында оның дүниеге келуі қиын болғаны және соның салдарынан анасы одан әрі жыныстық қатынасқа түспегені айтылады. Эльфвинннің әкесі оның туғаннан кейінгі он жылдықтың көп бөлігін әкесінің күйеуі, Альфред патша және күйеу інісі Эдвард Этелингпен (кейіннен Эдвард Ақсақал патша) бірге жорықтарда өткізді. 902 жылы оның денсаулығы нашарлап, Этельфлед осы кезден бастап Мерсияның нақты билеушісіне айналды. Вильгельм Малмсбери Альфредтің үлкен немересі, Эдвардтың ұлы Этельстанды Этельфледтің сарайында білім алуға жібергенін хабарлайды. Вильгельмнің Этельстанға арналған мақтауында ол Мерсияда жоғары сапалы білім алғаны айтылады, және Эльфвинн де осы деңгейде білімді болған болуы мүмкін деп саналады. Эльфвинн туралы ең алғашқы жазбаша мәлімет 904 жылға даралайды, ол Этельред пен Этельфледтің үш өмірлік мерзіміне (Этельредтің, Этельфледтің және Эльфвинннің) Ворчестерде және оның төңірегіндегі жерді жалға беру туралы жарғы (S 1280) болып табылады, бұл епископ Вэрферт пен Ворчестер соборындағы монахтар мен дін қызметкерлеріне қатысты. Эльфвинн осы жарғыға куә болмаған, бірақ шамамен 915 жылғы S 225 жарғысына, Фарнбороу маңындағы жерлерге қатысты, куә болған болуы мүмкін, сондай-ақ ол Бэкингемширдегі жерлерге қатысты шамамен 903 жылғы S 367 жарғысына куә болған Эльфвинн болуы да ғажап емес.
Билік
Эльфвинннің анасы 918 жылғы 12 маусымда қайтыс болды. Анасынан өзгеше, Эльфвинннің кең қолдауы болмаған болуы мүмкін. 918 жылғы желтоқсанда Едуардтың оны биліктен алып, Уэссекске жіберуіне қарсылық білдіргені туралы ағылшын-саксон жылнамасында немесе басқа да жерлерде жазылмаған. Эльфвинн Мерсияның соңғы билеушісі болды деп есептеуге болады, бірақ бұл мемлекет ағылшын-саксон мемлекетіне, кейін Англия мемлекетіне толығымен қосылуына көп уақыт кетті. Оның туысы Этельстан ағылшын-саксон корольі болғанға дейін ғана Мерсияны биледі, сондай-ақ король Эдгар да үлкен ағасы король Эдвигтің билігінде Мерсияны биледі.
Кейінгі өмірі
Ол биліктен алынғаннан кейін Эльфвинн туралы нақты мәлімет жоқ. Мэгги Бейли пікірінше, ол дін жолына түскен болуы мүмкін. Эдред патшаның тұсында 948 жылы жасалған S 535 жарғысының иесі болған Эльфвинн есімді діни әйел болуы да мүмкін. Шаши Джаякумар оның Этельстан Жарты Корольдің әйелі және болашақ король Эдгардың тәрбиешісі болған Эльфвинн болуы мүмкін екенін ұсынады. Карадоктың Уэльс тарихында Эльфвинн Дания короліне жасырын үйленуді жоспарлаған деген сылтаумен тақтан түсірілген деген әңгіме сақталған, бірақ Майкл Ливингстон мұны "тарихи жағынан сенімсіз" деп сипаттайды.