Эдмунд I: Англия королі және X ғасыр тарихы

Кіріспе

939-946 жылдар аралығында ағылшын патшасы, 10 ғасырдағы ағылшын патшасы Эдмунд I немесе Эдмунд I (920/921 – 26 мамыр 946) – 939 жылдың 27 қазанынан бастап өліміне дейін ағылшын патшасы болды. Ол Эдвард Ескінің және оның үшінші әйелі, королева Эадгифудың үлкен ұлы, және Ұлы Альфред патшаның немересі еді. 924 жылы Эдвард қайтыс болғаннан кейін, оның орнын үлкен ұлы, Эдмундтың туған інісі Этельстан басып алды. Эдмунд 939 жылы баласыз қайтыс болған Этельстаннан кейін таққа отырды. Оның бірінші әйелі Эльфгифтен Эдвиг және Эдгар есімді екі ұлы болды, ал екінші әйелі Этельфлидтен ұлы болмады. Оның ұлдары Глостерширдегі Паклечерчте заңсыз адаммен болған төбелес кезінде қаза тапқанда жас балалар еді, және оның орнына 955 жылы қайтыс болған інісі Эдред билік құрды. Этельстан Англияның Хамберден оңтүстік жағындағы патшасы болды және ол 927 жылы Йоркты басып алғанда бүкіл Англияның бірінші патшасы атанды, бірақ оның өлімінен кейін Анлаф Гутфритсон Йорк патшасы ретінде мойындалды және викингтердің билігін солтүстік-шығыс Мерсияның Бес Боросына дейін кеңейтті. Эдмунд бастапқыда бұл жағдайды қабылдауға мәжбүр болды, бұл Альфредтің билігінен бері Батыс Саксон әулетінің алғашқы маңызды кері соққысы болды, бірақ ол 941 жылы Анлафтың өлімінен кейін өзінің беделін қайта қалпына келтіре алды. 942 жылы Эдмунд Бес Бороны қайта бақылауға алды, ал 944 жылы Йорк викингтерінің патшаларын қуғанда бүкіл Англияны қайтадан бақылауға алды. Эдред патша болғаннан кейін одан әрі көтерілістерге тап болды, және Йорк тек 954 жылы толығымен басып алынды. Этельстан басқа британдық патшаларға қарағанда үстемдік құрды, ал Эдмунд оны сақтап қалды, Шотландиядан басқа. Солтүстік Уэльс патшасы Идвал Фоль 942 жылы ағылшындар өлтіргендіктен викингтермен одақтас болған болуы мүмкін. Британдық Стратклайд патшалығы да 945 жылы Эдмунд оны қиратқаннан кейін және оны Шотландияның Малкольм I-ге өткізгеннен кейін викингтермен бірге болған болуы мүмкін. Эдмунд ағасының континенттік билеушілермен достық қарым-қатынасын жалғастырды, олардың көптегені оның жарты қарындастарына үйленген. Эдмунд ағасының мүдделерін және жетекші кеңесшілерін мұра етті, мысалы, Оданы 941 жылы Кентербери архиепискобы етіп тағайындады, Этельстан Жарты Патшаны Шығыс Англияның елдорманы етіп, Эльфхе Бассізді Винчестер епискобы етіп тағайындады. Жергілікті деңгейдегі үкіметті негізінен елдормандар жүргізді, және Эдмунд өзінің билігі кезінде персоналды едәуір өзгертті, Этельстанның негізгі арқауы Батыс Саксондардан Мерциямен байланысы бар адамдарға ауысты. Бұрынғы патшалардың жақын туыстарынан айырмашылығы, оның анасы мен ағасы Эдмундтың көптеген жарғыларын растады, бұл отбасылық ынтымақтастықтың жоғары деңгейін көрсетеді. Эдмунд сонымен қатар белсенді заң шығарушы болды, және оның үш кодексі сақталған. Ережелерге феодалдық дауларды реттеуге тырысатын және патшалық тұлғаның қасиеттілігін атап өтетін ережелер кіреді. Оныншы ғасырдағы маңызды діни қозғалыс, ағылшын бенедиктиндік реформасы, Эдгардың тұсында ең биік деңгейіне жетті, бірақ Эдмундтың билігі оның бастапқы кезеңдерінде маңызды болды. Ол Дунстанды Гластонбери аббаты етіп тағайындады, оған Этельвольд қосылды. Олар реформаның екі жетекшісі болды және аббатхананы оны таратудың алғашқы маңызды орталығына айналдырды. Ұлы Эдгардың шеңберінен айырмашылығы, Эдмунд бенедиктиндік монахтық өмір ғана құнды діни өмір деп санамады, сонымен қатар ол реформаланбаған (бенедиктиндік емес) мекемелерді де қолдады.

King of the English from 939 to 946
the 10th century king of the English

Edmund I or Eadmund I (920/921 – 26 May 946) was King of the English from 27 October 939 until his death. He was the elder son of King Edward the Elder and his third wife, Queen Eadgifu, and a grandson of King Alfred the Great. After Edward died in 924, he was succeeded by his eldest son, Edmund's half brother Æthelstan. Edmund was crowned after Æthelstan died childless in 939. He had two sons, Eadwig and Edgar, by his first wife Ælfgifu, and none by his second wife Æthelflæd. His sons were young children when he was killed in a brawl with an outlaw at Pucklechurch in Gloucestershire, and he was succeeded by his younger brother Eadred, who died in 955 and was followed by Edmund's sons in succession. Æthelstan had succeeded as the king of England south of the Humber and he became the first king of all England when he conquered Viking ruled York in 927, but after his death Anlaf Guthfrithson was accepted as King of York and extended Viking rule to the Five Boroughs of north east Mercia. Edmund was initially forced to accept the reverse, the first major setback for the West Saxon dynasty since Alfred's reign, but he was able to recover his position following Anlaf's death in 941. In 942 Edmund took back control of the Five Boroughs and in 944 he regained control over the whole of England when he expelled the Viking kings of York. Eadred had to deal with further revolts when he became king, and York was not finally conquered until 954. Æthelstan had achieved a dominant position over other British kings and Edmund maintained this, perhaps apart from Scotland. The north Welsh king Idwal Foel may have allied with the Vikings as he was killed by the English in 942. The British kingdom of Strathclyde may also have sided with the Vikings as Edmund ravaged it in 945 and then ceded it to Malcolm I of Scotland. Edmund also continued his brother's friendly relations with Continental rulers, several of whom were married to his half sisters. Edmund inherited his brother's interests and leading advisers, such as Oda, whom he appointed Archbishop of Canterbury in 941, Æthelstan Half King, ealdorman of East Anglia, and Ælfheah the Bald, Bishop of Winchester. Government at the local level was mainly carried on by ealdormen, and Edmund made substantial changes in personnel during his reign, with a move from Æthelstan's main reliance on West Saxons to a greater prominence of men with Mercian connections. Unlike the close relatives of previous kings, his mother and brother attested many of Edmund's charters, suggesting a high degree of family cooperation. Edmund was also an active legislator, and three of his codes survive. Provisions include ones which attempt to regulate feuds and emphasise the sanctity of the royal person. The major religious movement of the tenth century, the English Benedictine Reform, reached its peak under Edgar, but Edmund's reign was important in its early stages. He appointed Dunstan abbot of Glastonbury, where he was joined by Æthelwold. They were to be two of the leaders of the reform and they made the abbey the first important centre for disseminating it. Unlike the circle of his son Edgar, Edmund did not take the view that Benedictine monasticism was the only worthwhile religious life, and he also patronised unreformed (non Benedictine) establishments.

Өмірбаян

Тоғызыншы ғасырда Уэссекс, Мерсия, Нортумбрия және Шығыс Англияның төрт англосаксон патшалығы викингтердің күшейіп бара жатқан шабуылдарына ұшырады, бұл 865 жылы Ұлы Бөтен Армияның басып кіруімен аяқталды. 878 жылға қарай викингтер Шығыс Англияны, Нортумбрияны және Мерсияны басып алды, Вессексті жаулауға жақын болды, бірақ сол жылы Батыс сакстар Ұлы Альфредтің басшылығымен қарсы шайқасып, Эдингтон шайқасында шешуші жеңіске жетті. 880 және 890 жылдары англосакстар Уэссекс және батыс Мерсияны биледі, бірақ Англияның қалған бөлігі викинг патшаларының билігінде болды. Альфред бекіністер желісін салғандықтан, ол 890 жылдары қайта жаңғырған викинг шабуылдарын тоқтатуға көмектесті, оған күйеу баласы Мерсияның иесі Этельред және үлкен ұлы Эдуард қолғабыс етті. 909 жылы Эдуард Нортумбриялық даниялықтарға шабуыл жасау үшін Батыс сакстар мен мерсиялықтардың әскерін жіберді, ал келесі жылы даниялықтар Мерсияға шабуыл жасап, кек алды. Олар Нортумбрияға қайтып келе жатқанда, англосаксон әскері оларды ұстап алып, Теттенхолл шайқасында жеңіске жеткізіп, Нортумбрия викингтерінен бір буынға қауіпті жойды. 910 жылдары Эдуард пен Этельфлед, оның қарындасы және Этельредтің жесірі, Альфредтің бекіністер желісін кеңейтіп, викингтер билеген шығыс Мерсия мен Шығыс Англияны бағындырды. 924 жылы Эдуард қайтыс болғанда, ол Хамберден оңтүстікке қарай бүкіл Англияны басқарды. Эдуардтың орнын оның үлкен ұлы Этельстан иеленді, ол 927 жылы Нортумбрияны басып алып, соның арқасында бүкіл Англияның бірінші патшасы атанды. Ол өзін жарлықтарында ағылшын патшасы деп атады, көп ұзамай Уэльс патшалары, Шотландия және Стратклайд патшалары оның жоғары билігін мойындады. Осыдан кейін ол "Рекс Тотиус Британия" (Бүкіл Британияның патшасы) сияқты сәнді атақтарды қабылдады. 934 жылы ол Шотландияға басып кірді, ал 937 жылы Шотландия, Стратклайд және викингтер әскерлерінің одағы Англияға басып кірді. Брунанбур шайқасында Этельстан шешуші жеңіске жетіп, Британиядағы үстемдік орнын нығайтты. Бенедикттік монахтық Англияда жетінші және сегізінші ғасырларда гүлденді, бірақ сегізінші және тоғызыншы ғасырлардың соңында күрт төмендеді. Альфред 871 жылы таққа отырған кезде монастырлар мен латын тілінің білімі өте төмен болды, бірақ Альфредтің тұсынан бастап біртіндеп жаңару болды. Бұл Этельстанның тұсында үдеді, ал 10-ғасырдың соңында ағылшын бенедиктин реформасының екі жетекшісі Дунстан мен Этельвольд 930 жылдардағы Этельстанның әлемдік, зияткерлік сарайында жетілді.

In the ninth century the four Anglo Saxon kingdoms of Wessex, Mercia, Northumbria and East Anglia came under increasing attack from Vikings, culminating in invasion by the Great Heathen Army in 865. By 878, the Vikings had overrun East Anglia, Northumbria, and Mercia, and nearly conquered Wessex, but in that year the West Saxons fought back under Alfred the Great and achieved a decisive victory at the Battle of Edington. In the 880s and 890s the Anglo Saxons ruled Wessex and western Mercia, but the rest of England was under Viking kings. Alfred constructed a network of fortresses, and these helped him to frustrate renewed Viking attacks in the 890s with the assistance of his son in law, Æthelred, Lord of the Mercians, and his elder son Edward, who became king when Alfred died in 899. In 909 Edward sent a force of West Saxons and Mercians to attack the Northumbrian Danes, and the following year the Danes retaliated with a raid on Mercia. While they were marching back to Northumbria, they were caught by an Anglo Saxon army and decisively defeated at the Battle of Tettenhall, ending the threat from the Northumbrian Vikings for a generation. In the 910s Edward and Æthelflæd, his sister and Æthelred's widow, extended Alfred's network of fortresses and conquered Viking ruled eastern Mercia and East Anglia. When Edward died in 924, he controlled all England south of the Humber. Edward was succeeded by his eldest son Æthelstan, who seized control of Northumbria in 927, thus becoming the first king of all England. He then styled himself in charters as king of the English, and soon afterwards Welsh kings and the kings of Scotland and Strathclyde acknowledged his overlordship. After this, he adopted more grandiose titles such as Rex Totius Britanniae (king of the whole of Britain). In 934 he invaded Scotland and in 937 an alliance of armies of Scotland, Strathclyde and the Vikings invaded England. Æthelstan secured a decisive victory at the Battle of Brunanburh, cementing his dominant position in Britain. Benedictine monasticism had flourished in England in the seventh and eighth centuries, but it severely declined in the late eighth and ninth centuries. By the time Alfred came to the throne in 871, monasteries and knowledge of Latin were at a low ebb, but there was a gradual revival from Alfred's time onwards. This accelerated during Æthelstan's reign, and two leaders of the later tenth century English Benedictine Reform, Dunstan and Æthelwold, reached maturity in Æthelstan's cosmopolitan, intellectual court of the 930s.

Отбасы және ерте өмірі

Эдмундтың әкесі, Үлкен Эдуардтың үш әйелі, сегіз немесе тоғыз қызы болды, олардың көптегені Континенттік патшалықтармен туыстық қарым-қатынас жасады, және бес ұлы болды. Этельстан Эдвардтың бірінші әйелі Экгвинннің жалғыз ұлы еді. Оның екінші әйелі Эльфледтің екі ұлы болды: Эльфвард, ол 924 жылы әкесі қайтыс болғанда Уэссексте патша ретінде мойындалған, бірақ бір айдан кейін қайтыс болды, және 933 жылы суға батып кеткен Эдвин. Шамамен 919 жылы Эдуард Кент елдоры Сигельмнің қызы Эадгифуға үйленді. 920 немесе 921 жылы дүниеге келген Эдмунд Эадгифудың үлкен ұлы болды. Оның кіші ұлы Эадред одан кейін патша болды. Эдмундтың бір немесе екі толыққанды әпкесі болды. Эдбур Уинчестердегі монах болды, кейін қасиетті деп есептелді. XII ғасыр тарихшысы Вильгельм Малмсбери Эдмундқа тағы бір толыққанды әпкесі болғанын айтады, ол Аквитания князі Луиге үйленді; оның аты анасының атымен бірдей – Эадгифу еді. Уильямның бұл мәліметін тарихшылар Энн Уильямс және Шон Миллер де қабылдаса, Этельстанның өмірбаянын жазған Сара Фут оның мүлдем болмағанын, ал Вильгельм оны Эльфледтің қызы Эльфгифумен шатастырғанын айтады. Эдмунд 924 жылы ағасы Этельстан патша болғанда әлі кішкентай бала еді. Ол Этельстанның сарайында өсті, мүмкін екі маңызды континенттік эмигрантпен бірге: оның жүрегімен байланысты немере інісі Людовик, болашақ Батыс Франктар патшасы, және Ален, болашақ Британия герцогы. Вильгельм Малмсберидің айтуынша, Этельстан Эдмунд пен Эадредке зор қамқорлық көрсетті: «Олар әкесінің өлімінен кейін нәресте болғандықтан, оларды балалық шақта сүйіспеншілікпен тәрбиеледі, ал олар өскенде оларға патшалығында үлес берді». Эдмунд 934 жылы Шотландияға жасалған жорыққа қатысқан болуы мүмкін, өйткені «Святого Кутберта тарихы» (Historia de Sancto Cuthberto) бойынша Этельстан өліміне орай Эдмундтың денесін Честер-ле-Стриттегі Кутберт қасиетті жеріне жеткізуді тапсырған. Эдмунд 937 жылы Брунанбур шайқасында шайқасты, ал «Англо-саксон жылнамасы» (ASC) жеңіске арналған өлеңде Эдмунд этелингке (патшалық үйдің ханзадасы) маңызды рөл берілген және Этельстанмен бірге оның батырлығы үшін мақталады. Тарихшы Саймон Уокер бұл өлең Эдмунд билік еткен кезде жазылғанын болжайды. 939 жылы Этельстанның өліміне дейін Эдмунд пен Эадред патшалық кеңесте толыққанды әпкесі Эдбурға, «патшаның бауыры» (regis frater) ретінде құқық берген құжатқа қол қойды. Олардың куәлігі туыстық байланысқа байланысты болуы мүмкін, бірақ бұл патшаның өгей бауырларының таққа лайықтылығын көрсету үшін де жасалған болуы мүмкін, өйткені ол көп жасамайтыны белгілі болды. Бұл Эдмундтың куәландырған жалғыз құжаты, оның шынайылығы күмән тудырмады. Этельстан 939 жылдың 27 қазанында баласыз қайтыс болды, ал Эдмундтың таққа отыруына ешқандай қарсылық болған жоқ. Ол бүкіл Англия тағына отырған алғашқы патша болды және, мүмкін, 939 жылдың 1 желтоқсанында, Адвент жексенбісінде Темзадағы Кингстонда таж киген болуы мүмкін.

Edmund's father, Edward the Elder, had three wives, eight or nine daughters, several of whom married Continental royalty, and five sons. Æthelstan was the only known son of Edward's first wife, Ecgwynn. His second wife, Ælfflæd, had two sons: Ælfweard, who may have been acknowledged in Wessex as king when his father died in 924 but who died less than a month later, and Edwin, who drowned in 933. In about 919 Edward married Eadgifu, the daughter of Sigehelm, ealdorman of Kent. Edmund, who was born in 920 or 921, was Eadgifu's elder son. Her younger son Eadred succeeded him as king. Edmund had one or two full sisters. Eadburh was a nun at Winchester who was later venerated as a saint. The twelfth century historian William of Malmesbury gives Edmund a second full sister who married Louis, prince of Aquitaine; she was called Eadgifu, the same name as her mother. William's account is accepted by the historians Ann Williams and Sean Miller, but Æthelstan's biographer Sarah Foot argues that she did not exist, and that William confused her with Ælfgifu, a daughter of Ælfflæd. Edmund was a young child when his half brother Æthelstan became king in 924. He grew up at Æthelstan's court, probably with two important Continental exiles, his nephew Louis, future King of the West Franks, and Alain, future Duke of Brittany. According to William of Malmesbury, Æthelstan showed great affection towards Edmund and Eadred: "mere infants at his father's death, he brought them up lovingly in childhood, and when they grew up gave them a share in his kingdom". Edmund may have been a member of the expedition to Scotland in 934 as, according to the Historia de Sancto Cuthberto (History of Saint Cuthbert), Æthelstan instructed that in the event of his death Edmund was to take his body to Cuthbert's shrine at Chester le Street. Edmund fought at the Battle of Brunanburh in 937, and in a poem commemorating the victory in the Anglo Saxon Chronicle (ASC), Edmund ætheling (prince of the royal house) is given such a prominent role – and praised for his heroism alongside Æthelstan – that the historian Simon Walker has suggested that the poem was written during Edmund's reign. At a royal assembly shortly before Æthelstan's death in 939, Edmund and Eadred attested a grant to their full sister, Eadburh, both as regis frater (king's brother). Their attestations may have been because of the family connection, but they also may have been intended to display the throneworthiness of the king's half brothers when it was known that he did not have long to live. This is the only charter of Æthelstan attested by Edmund, the authenticity of which has not been questioned. Æthelstan died childless on 27 October 939 and Edmund's succession to the throne was undisputed. He was the first king to succeed to the throne of all England, and was probably crowned at Kingston upon Thames, perhaps on Advent Sunday, 1 December 939.

Солтүстік аймақтың жойылуы мен қалпына келуі

Брунанбур Англияны біртұтас мемлекет ретінде қырып жоюдан сақтап қалды және Эдмундтың таққа сәтті отыруына көмектесті, бірақ ол патша болғаннан кейін оның билігіне қарсылықтар туындауына кедергі жасамады. Викингтердің күш сынасының хронологиясы даулы, бірақ ең көп қабылданатын нұсқа бойынша, Этельстанның өлімі Йорк викингтерін Дублин корольі Анлаф Гутфритсонды король ретінде қабылдауға итермеледі, ол Брунанбур шайқасында жеңілген викингтерге басшылық еткен еді. ASC D мәліметінше: «Осы жерде Нортумбриялықтар анттарын бұзып, Анлафты Ирландиядан өздерінің корольі етіп таңдады». Анлаф 939 жылдың соңында Йоркке келді, ал келесі жылы ол Солтүстік-Шығыс Мерсияға шабуыл жасады, Эдвард пен Этельфлед басып алған Йорк корольдігінің оңтүстік аймақтарын қайтаруды мақсат етті. Ол Нортгемптонға қарай жорық жасады, онда одан қайтарылды, содан кейін екі тараптан да көптеген адам қаза болған Тамворттың ежелгі Мерсиялық корольдық орталығына шабуыл жасады. Солтүстікке қайтып келе жатқанда, Эдмундтың әскері оны Лестерде ұстады, бірақ Йорк архиепископы Вулфстанның викингтер атынан және, мүмкін, ағылшындар үшін Кентербери архиепископының араласуымен шайқас болдырмалды. Олар Лестерде келісімге келді, оған сәйкес Линкольн, Лестер, Ноттингем, Стемфорд және Дерби бес қаласы Гутфритсонға берілді. Бұл Эдвард Ескінің 10 ғасырдың басында викингтер басып алған жерлерді қайтаруды бастағанынан бергі Англияның алғашқы маңызды жеңілісі болды және тарихшы Фрэнк Стентон бұл оқиғаны «ұятты капитуляция» деп сипаттады. Гутфритсон Йорк қаласында ағылшын стандартынан төмен салмақты викинг монеталарын соқты. Гутфритсон 941 жылы қайтыс болды, бұл Эдмундқа өзінің шығындарын өтеуге мүмкіндік берді. 942 жылы ол Бес қаланы қайтарып алды, ал оның жеңісі соншалықты маңызды болды, оны Англосаксондық жылнамасында өлеңмен атап өтті:

Англосаксондық жылнамадағы басқа оныншы ғасырлық өлеңдер сияқты, бұл да ағылшын ұлтшылдығы және Батыс саксондық патшалық әулетіне қатысты алаңдаушылықты көрсетеді, және осы жағдайда христиан ағылшындары мен даниялықтар Эдмундтың басшылығымен скандинавиялық (норвегиялық) мүшріктерге қарсы жеңіске қадам басқанда біріккенін көрсетеді. Стентон өлеңнің маңыздылығын атап өтті: шығыс Мерсияның даниялықтары, Этельстанның 15 жылдық үкім етуінен кейін, өздерін ағылшын корольінің заңды поддандылары деп санаған. Ең бастысы, ол қазіргі жазушылар көбінесе назардан тыс қалдыратын, бірақ осы кезеңде Англия тарихының барлық негізін құрайтын даниялықтар мен норвегтер арасындағы антагонизмді көрсетеді. Бұл ағылшын тіліндегі алғашқы саяси өлең, және оның авторы саяси шындықты түсінген. Алайда Уильямс өлеңнің заманауи емес екеніне күмән келтіреді, сондай-ақ замандастары осы жағдайды осылай қарастырғанына да күмәнмен қарайды. Осы жылы Эдмунд солтүстік Мерсиядағы үлкен иеліктерді көрнекті ақсүйек, Вульфсигеге берді, әкесінің Данелауда жер беру саясатын жалғастырып, оларға викингтерге қарсы тұруға мүдделі болу үшін қолдау көрсетті. Гутфритсонның орнын оның туысы Анлаф Ситриксон иеленді, ол 943 жылы Эдмундтың шайқас жолдасы ретінде крещение алды, бұл оның Батыс саксондық жоғары билігін қабылдағанын көрсетеді. Ситриксон өзінің жеке монеталарын шығарды, бірақ Йоркта оның бәсекелестері болғандығы анық, өйткені монеталар тағы екі есіммен шығарылды: Рангалл, Анлаф Гутфритсонның Эдмундтың демеушілігімен крещение алған ағасы және басқа белгілі емес Ситрик. Үштің де монеталары бірдей суретпен шығарылды, бұл олардың бірлескен билігін көрсетеді. 944 жылы Эдмунд Йорктың викинг билеушілерін қудырып, бұрын викингтерді қолдаған архиепископ Вулфстан мен Мерсиядағы елдёрмен, мүмкін Этельмундтың көмегімен қаланы басып алды, ол 940 жылы Эдмунд тағайындаған еді. Эдмунд қайтыс болғаннан кейін, оның мұрагері Эдред Нортумбрияда одан әрі көтерілістерге тап болды, олар 954 жылға дейін толық жеңілмеді. Миллердің пікірінше, Эдмундтың билігі «Этельстан Нортумбрияны жаулап алғанына қарамастан, ол әлі де біртұтас Англияның бөлігі емес екенін және Эдредтің билігінің соңына дейін бола бермейтінін анық көрсетеді». Нортумбриялықтардың қайта-қайта көтерілістері олардың сепаратистік амбицияларын сақтап қалғанын көрсетеді, олар тек оңтүстік патшаларының қысымымен ғана тастап кетті. Эдмунд пен Эдред Этельстаннан айырмашылығы, бүкіл Британияға билік етуді сирек талап еткен, бірақ әрқайсысы кейде, тіпті Нортумбрияны басқармаған кездері де, өзін «ағылшын корольі» деп атаған. Эдмунд шарттарында кейде 940 және 942 жылдары өзін «англосаксон корольі» деп атады, ал 945 жылы Нортумбрияны толық бақылауға алғаннан кейін ғана бүкіл Британияның корольі болғанын мәлімдеді. Ол өзінің монеталарында өзін ешқашан Rex Totius Britanniae деп атаған емес.

Like other tenth century poems in the Anglo Saxon Chronicle, this one shows a concern with English nationalism and the West Saxon royal dynasty, and in this case displays the Christian English and Danes as united under Edmund in their victorious opposition to Norse (Norwegian) pagans. Stenton commented that the poem brings out the highly significant fact that the Danes of eastern Mercia, after fifteen years of Æthelstan's government, had come to regard themselves as the rightful subjects of the English king. Above all, it emphasises the antagonism between Danes and Norsemen, which is often ignored by modern writers, but underlies the whole history of England in this period. It is the first political poem in the English language, and its author understood political realities. However, Williams is sceptical, arguing that the poem is not contemporary, and that it is doubtful whether contemporaries saw their situation in those terms. In the same year Edmund granted large estates in northern Mercia to a leading nobleman, Wulfsige the Black, continuing the policy of his father of granting land in the Danelaw to supporters in order to give them an interest in resisting the Vikings. Guthfrithson was succeeded as king of York by his cousin, Anlaf Sihtricson, who was baptised in 943 with Edmund as his godfather, suggesting that he accepted West Saxon overlordship. Sihtricson issued his own coinage, but he clearly had rivals in York as coins were also issued there in two other names: Ragnall, a brother of Anlaf Guthfrithson who also accepted baptism under Edmund's sponsorship, and an otherwise unknown Sihtric. The coins of all three men were issued with the same design, which may suggest joint authority. In 944 Edmund expelled the Viking rulers of York and seized control of the city with the assistance of Archbishop Wulfstan, who had previously supported the Vikings, and an ealdorman in Mercia, probably Æthelmund, who had been appointed by Edmund in 940. When Edmund died, his successor Eadred faced further revolts in Northumbria, which were not finally defeated until 954. In Miller's view, Edmund's reign "shows clearly that although Æthelstan had conquered Northumbria, it was still not really part of a united England, nor would it be until the end of Eadred's reign". The Northumbrians' repeated revolts show that they retained separatist ambitions, which they only abandoned under pressure from successive southern kings. Unlike Æthelstan, Edmund and Eadred rarely claimed jurisdiction over the whole of Britain, although each did sometimes describe himself as 'king of the English' even at times when he did not control Northumbria. In charters Edmund sometimes even called himself by the lesser title of 'king of the Anglo Saxons' in 940 and 942, and only claimed to be king of all Britain once he had gained full control over Northumbria in 945. He never described himself as Rex Totius Britanniae on his coinage.

Британдық басқа патшалықтармен қарым-қатынастар

Эдмунд Этельстаннан Уэльс патшаларына билік етіп алған, бірақ Уэльстің солтүстігіндегі Гвинед патшасы Идвал Фоел Эдмундтың басындағы әлсіздігін пайдаланып, адалдығын сақтап қалды және Анлаф Гутфритсонды қолдаған болуы мүмкін, себебі «Анналь Камбрий» бойынша ол 942 жылы ағылшындар тарапынан өлтірілді. 942 мен 950 жылдар аралығында оның патшалығын Уэльстің оңтүстігіндегі Дехьюбарт патшасы Хьюэл Дда басып алды, ал Уэльс тарихшысы Томас Чарльз Эдвардс оны «өз замандағы барлық патшалардың арасында ағылшын «Британия императорларының» ең адал одақтасы» деп сипаттады. Уэльс патшаларының ағылшын жарғыларына куәлік беруі Этельстанның билігімен салыстырғанда сирек болғандай көрінеді, бірақ тарихшы Дэвид Дамвиллдің пікірінше, Эдмунд Уэльс патшаларына билігін сақтап қалғанына күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. 944 жылғы Девон жерін бөлу туралы жарғыда Эдмунд «Англия королі және осы британдық провинцияның билеушісі» деп аталды, бұл бұрынғы британдық Думния патшалығының әлі де Англияға толыққанды қосылмағанын көрсетеді, дегенмен тарихшы Саймон Кейнс Эдмундтың лақабына «жергілікті» араласу күдігі бар екенін айтады. 945 жылға қарай Шотландия мен Стратклайдта Брунанбурдан бері таққа отырған жаңа патшалар болды, және Шотландия Англиямен одақтасқан, ал Стратклайд викингтермен одақтас болған болуы мүмкін. Сол жылы Эдмунд Стратклайдты шапты. 13 ғасырдың жылнамашысы Роджер Вендовердің мәлімдемесіне сәйкес, бұл жорыққа Хьюэл Дда қолдау көрсеткен, ал Эдмунд Стратклайд патшасының екі ұлын соқыр қылған, мүмкін, олардың әкесін мұрагерлерден айыру үшін. Содан кейін Эдмунд корольдікті Шотландияның Малкольм I-іне, құрлықта және теңізде қорғауға уәде беру шартымен берді, бұл шешімді тарихшылар әртүрлі интерпретациялады. Дамвилл мен Чарльз Эдвардс бұл шешімді Эдмундтың билігін мойындау үшін Стратклайдты шотланд патшасына беру деп санайды, ал Уильямс бұл оның Дублин викингтеріне қарсы одақ үшін Малкольмның аймаққа билігіне келіскенін білдіреді деп ойлайды, ал Стентон мен Миллер бұл Эдмундтың Нортумбрияның Англосаксон Англиясының солтүстік шегарасы екенін мойындауы деп санайды. Гельдік монах Катрое туралы аңызға сәйкес, ол Шотландиядан континентке саяхат еткенде Англия арқылы өтіп, Эдмунд оны сарайына шақырды, ал Кентербери архиепископы Ода оны Лимпндегі кемесіне салтанатты түрде жеткізді. Бұл кезеңде діни қызметкерлер қолжазбалар мен идеялардың таралуында маңызды рөл атқарды, сондықтан Катро Эдмундтың сарайындағы жалғыз кельт дін қызметкері болмауы мүмкін.

Edmund inherited overlordship over the kings of Wales from Æthelstan, but Idwal Foel, king of Gwynedd in north Wales, apparently took advantage of Edmund's early weakness to withhold fealty and may have supported Anlaf Guthfrithson, as according to the Annales Cambriæ he was killed by the English in 942. Between 942 and 950 his kingdom was conquered by Hywel Dda, the king of Deheubarth in south Wales, who is described by the historian of Wales Thomas Charles Edwards as "the firmest ally of the English 'emperors of Britain' among all the kings of his day". Attestations of Welsh kings to English charters appear to have been rare compared with those in Æthelstan's reign, but in the historian David Dumville's view there is no reason to doubt that Edmund retained his overlordship over the Welsh kings. In a charter of 944 disposing of land in Devon, Edmund is styled "King of the English and ruler of this British province", suggesting that the former British kingdom of Dumnonia was still not regarded as fully integrated into England, although the historian Simon Keynes "suspects some 'local' interference" in the wording of Edmund's title. By 945 both Scotland and Strathclyde had kings who had assumed the throne since Brunanburh, and it is likely that whereas Scotland allied with England, Strathclyde held to its alliance with the Vikings. In that year Edmund ravaged Strathclyde. According to the thirteenth century chronicler Roger of Wendover, the invasion was supported by Hywel Dda, and Edmund had two sons of the king of Strathclyde blinded, perhaps to deprive their father of throneworthy heirs. Edmund then gave the kingdom to Malcolm I of Scotland in return for a pledge to defend it on land and on sea, a decision variously interpreted by historians. Dumville and Charles Edwards regard it as granting Strathclyde to the Scottish king in return for an acknowledgement of Edmund's overlordship, whereas Williams thinks it probably means that he agreed to Malcolm's overlordship of the area in return for an alliance against the Dublin Vikings, and Stenton and Miller see it as recognition by Edmund that Northumbria was the northern limit of Anglo Saxon England. According to the hagiography of a Gaelic monk called Cathróe he travelled through England on his journey from Scotland to the Continent; Edmund summoned him to court and Oda, Archbishop of Canterbury, then ceremonially conducted him to his ship at Lympne. Travelling clerics played an important part in the circulation of manuscripts and ideas in this period, and Cathróe is unlikely to have been the only Celtic cleric at Edmund's court.

Еуропалық континентпен қарым-қатынастар

Эдмунд Этельстанның әлемдік сотынан континенттік байланыстарды мұра етті, ал олардың қарындастарының шетелдік патшалар мен ханзадаларға үйленуі бұл байланыстарды одан да арттырды. Эдмунд ағасының континенттік саясатын жалғастырып, одақтарын сақтап келді, әсіресе Батыс Францияның королі Людовик IV және Шығыс Францияның королі, болашақ Киелі Рим императоры Отто I-мен. Людовик – Оттоның немере інісі және күйеу баласы, ал Отто мен Эдмунд – күйеу інілері. Эдмунд пен континенттік билеушілер арасында кең дипломатиялық байланыстар болғандығы сөзсіз, бірақ олардың көп бөлігі тарихқа түспеген. Бірақ Оттоның Эдмундтың сарайына делегация жібергені белгілі. 940 жылдардың басында кейбір норманды ақсүйектер Дания князі Харальдтан Людовикке қарсы көмек сұрады, ал 945 жылы Харальд Людовикті тұтқынға алып, Франк герцогы Ұлы Гугоға тапсырды, ол оны тұтқын күйінде ұстады. Эдмунд пен Отто екеуі де наразылық білдіріп, оның дереу босатылуын талап етті, бірақ бұл Лаон қаласын Гугоға беру арқылы ғана мүмкін болды. Эдмундтың есімі Швейцариядағы Пфеферс аббаттығының кітабында бар, бұл Римге бара жатқанда немесе Римнен палиум алып келгенде, онда болған архиепископ Оданың тілегі бойынша жазылған болуы мүмкін. Дипломатиялық делегациялар сияқты, бұл да Этельстан тұсында басталған ағылшын және континенттік шіркеу қызметкерлері арасындағы кең байланыстардың сирек сақталған дәлелі.

Әкімшілік

Эдмунд ағасының мүдделері мен жетекші кеңесшілерін мұра етті, мысалы, Шығыс Англияның эалдорман Æthelstan Жарты патша, Винчестер епискобы Ælfheah және Рамсбери епискобы Oda, кім 941 жылы Эдмунд Кантерберий архиепискобы етіп тағайындалды. Æthelstan Жарты патша алғаш рет 932 жылы эалдорман ретінде бір жарғыға куә болды, ал Эдмунд таққа отырғаннан кейін үш жыл ішінде оған екі ағасы эалдорман ретінде қосылды; олардың аумақтары Англияның жартысынан астамын құрады, ал оның әйелі болашақ король Эдгарды тәрбиеледі. Тарихшы Cyril Hart ағайындылардың Эдмунд билігі кезіндегі билігін бір ғасырдан кейінгі Godwinder билігімен салыстырады. Эдмундтың анасы Eadgifu, күйеу баласы билік құрған кезде көлеңкеде қалған, сондай-ақ өте ықпалды болды. 940 жылдың бірінші жартысында Æthelstan билігінің соңымен салыстырғанда эалдормендердің куәліктерінде өзгеріс болған жоқ, бірақ жылдың соңына қарай эалдормендердің саны төрттен сегізге дейін екі есеге артты, ал жаңа эалдормендердің үшеуі Мерсия аудандарын қамтыды. 942 жылы үсыныстармен байыған Æthelstan Жарты патшаның отбасына сенім артты. Бұл тағайындамалар Эдмундтың Anlafтың шабуылына қарсы шараларының бір бөлігі болуы мүмкін. Eadgifu және Eadred Эдмундтың көптеген жарғыларын куәландырып, отбасылық ынтымақтастықтың жоғары деңгейін көрсетті; бастапқыда Eadgifu бірінші болып куәлік берді, бірақ 943 жылдың соңында немесе 944 жылдың басында Eadred басымдық алды, бұл оның өсіп келе жатқан билігін көрсетеді. Eadgifu шамамен үштен бір бөлігін, әрқашан *regis mater* (патшаның анасы) ретінде, соның ішінде діни мекемелер мен жеке тұлғаларға берілген барлық үсыныстарды куәландырды. Eadred ағасының жарғыларының жартысынан астамын куәландырды. Eadgifu мен Eadredтің жарғылық куәліктердегі беделі Батыс Саксон патшасының анасы мен туысымен теңестірілмейді.

Жарғылар

925-975 жылдар аралығы – англосаксондық патшалық жарғыларының алтын ғасыры, олар патшалық үкімет құралы ретінде ең жоғары деңгейде болған кез. Эдмундтың жарғыларының көпшілігін жасаған жазушылар оның ағасынан мұрагерлік еткен патшалық хатшылықты құрады. 928 жылдан 935 жылға дейін ғалымдар Этельстан А деп атаған өте білімді жазушы өте күрделі стильде жарғылар жазды. Кейнс былай деп түсіндіреді: «Этельстан А жазған және дайындаған дипломдардың құндылығы мен күрделілігін толыққанды сезінгенде ғана, кейінгі дипломдардың әсем қарапайымдылығын бағалай аласың». Этельстанның тұсында Эдмунд С деген жазушы Ізгі хабар кітабына (BL Cotton Tiberius A. ii folio 15v) жазу түсірді және 944-949 жылдар аралығында Эдмунд пен Эдред үшін жарғылар жазды. Эдмундтың жарғыларының көпшілігі, Эдмунд С-тің жарғыларымен бірге, дипломатиялық «негізгі бағытқа» жатады, бірақ төртеуі Эдредтің билігіне қатысты «әлітерациялық жарғылар» деп аталатын топқа кіреді. Бұл жарғыларды Вустер епископы Ценвальдтың шеңберінен шыққан, немесе мүмкін, епископтың өзі сияқты өте білімді ғалым жазған. Бұл жарғылар бір әріппен басталатын сөздердің көптігімен және сирек қолданылатын сөздердің болуымен ерекшеленеді. Бен Снук бұл жарғыларды «ұлы әдеби туындылар» деп сипаттайды, және осы кезеңдегі көптеген жазбалар сияқты, олардың стилінде сегізінші ғасырдың басындағы Шерборн епископы және көрнекті ғалым Альдхелмнің ықпалы байқалады.

Ақша шығару

Х ғасырда кеңінен қолданылған жалғыз монета – пенни болды. Эдмундтың тұсындағы негізгі монета дизайндары H (көлденең) типті болды, олардың бет жағында айқыш немесе басқа да әшекей, патшаның аты және ақша соғушының аты дөңгелек жазумен қоршалған. Сонымен қатар, Шығыс Англияда және Даниялық округтерде BC (тажи киген портрет) типтерінің көп саны кездесті, олардың бет жағында патшаның портреті, көбінесе өте дөрекі салынған. Этельстанның билік кезеңінде көптеген монеталарда монета соғылатын қала көрсетілген, бірақ Эдмунд билікке келген кезде бұл сирек болды, тек Норвичте 940 жылдарға дейін BC типтерінде сақталды. Эдвард Кәрінің тұсынан кейін Этельстанның билігінде монеталардың салмағы аздап төмендеді, ал 940 жылдан кейін нашарлау күшейді, Эдгардың шамамен 973 жылы жасаған монета реформасына дейін жалғасты. Дегенмен, өте аз үлгіге сүйенсек, Эдмундтың тұсында күміс мазмұнының төмендеуіне ешқандай дәлел жоқ. Оның билігінде монеталардың аймақтық әртүрлілігі артып, бұл жиырма жылға созылды, содан кейін Эдгардың билігінің басында дизайндегі салыстырмалы біртүтастыққа оралу байқалды.

Заңнама

Эдмундтың үш заң кодексі сақталды, олар Этельстанның құқықтық реформа дәстүрін жалғастырды. Олар I Эдмунд, II Эдмунд және III Эдмунд деп аталады. Олардың шығарылған реті анық, бірақ шығарылған күндері белгісіз. I Эдмунд шіркеу мәселелерімен айналысады, ал қалған кодекстер қоғамдық тәртіппен айналысады. I Эдмунд Лондондағы кеңесте жарияланды, оны Эдмунд шақырды және архиепископтар Ода мен Вулфстан қатысты. Кодекс бұрын Ода жариялаған «Конституцияларға» өте ұқсас. Діни емес дін қызметкерлері мүлікті жоғалтумен және қасиетті жерге жерленуден айырылумен қорқытылды, сондай-ақ шіркеу алымдары мен шіркеу мүлкін қайтару туралы ережелер де болды. Кісі өлтірушінің қылмысы үшін тәубе еткеннен кейін ғана патшаның жанына жақындауына тыйым салатын ереже патшалық биліктің қасиеттілігіне күшейтілген назарды білдірді. Эдмунд англосаксон патшаларының арасында сиқыршылық пен бейшаралыққа қатысты заңдар шығарған аздардың бірі болды, ал кодекс жалған куәлік пен сиқырлы дәрілерді қолдануды айыптайды. Жалған куәлік пен сиқырда дәрілерді қолдану арасындағы байланыс дәстүрлі болды, мүмкін, олар екеуі де діни антты бұзумен байланысты болғандықтан. II Эдмундта патша мен оның кеңесшілері «біздің арамыздағы көптеген заңсыз зорлық-зомбылық әрекеттеріне қатты қайғырып», «бейбітшілік пен келісімді» нығайтуға тырысты. Басты назар қандық дауларды реттеуге және бақылауға аударылды. Билік (witan) кісі өлтіргеннен кейін өш алуды тоқтатуға міндетті: өлтіруші құрбанның туыстарына өтемақы (wergeld) төлеуі керек. Егер өтемақы төленбесе, өлтіруші дауға қатысуға міндетті, бірақ шіркеулерде және патшалық үйлерде оған шабуыл жасауға тыйым салынған. Егер өлтірушінің туыстары оны тастап, өтемақы төлеуден және оны қорғаудан бас тартса, онда патшаның еркі бойынша олар даудан босатылады: құрбанның туыстарынан біреу оларға кек алса, патша мен оның достарының ашуына ұшырайды және барлық мүлкін жоғалтады. Тарихшы Дороти Уайтлоктың пікірінше, дауды бақылау үшін заңның қажеттілігі, өтемақыны қабылдау арқылы дауды шешуден гөрі, өш алуды жалғастыру ерлік деп санайтын даниялық қоныс аударушылардың келуінен туындады. Бұл кодексте скандинав тілінен алынған бірнеше сөз алғаш рет тіркелді, мысалы, hamsocn, үйге шабуыл жасау қылмысы; жазасы – қылмыскердің барлық мүлкін жоғалту, ал патша оның өмірін жоғалту-жоқтырмауын шешеді. Эдмундтың басқа кодекстерінде скандинав тілінен алынған сөздер жоқ, сондықтан бұл кодекс оның даниялық азаматтарына арналған болуы мүмкін. Эдмунд зорлық-зомбылық деңгейіне алаңдаушылық білдіргенмен, ол халқын ұрлықты басудағы табыстарымен құттықтады. Кодекс Эдмундтың патшалық қадір-қасиеті мен билігін атап, заңды сақтаудағы жергілікті бастамашылықты күшейтуге шақырады. Англосаксон патшалары мен олардың басшылары арасындағы қарым-қатынас жеке болды; патшалар адалдық пен мойынсұну уәдесіне қайтарым ретінде иелер мен қорғаушылар болды, және бұл Каролингтер заңнамасына негізделген терминдермен Девондағы Колтон қаласында шығарылған III Эдмундта алғаш рет жазылған. Бұл «барлығының Иенің атымен ант беруін талап етеді, оның алдында киелі нәрсе киелі, олар король Эдмундқа адал болады, өйткені ол өзінің қожайынына адал болуға лайық, ешқандай дау-дамайсыз немесе келіспеушіліксіз, ашық немесе жасырын, ол жақтаған нәрсеге қолдау көрсетіп, ол жақтамаған нәрсеге қарсылық білдіреді». Заң бұзғандарды және адалдық танытпағандарды жазалау үшін шектеулі күш-қуатты қоғамда құдайлық жазалау қаупі маңызды болды. Әскери тарихшы Ричард Абельс «барлығы» (omnes) ант беру керек деген сөздің сөзбе-сөз бәрі дегенді білдірмейді, бірақ корольдік соттарда корольдік ривтермен ант беруге жарамды адамдар, яғни орта және үлкен жер иелері, және Эдмундтың анты әртүрлі халықтарды біріктіріп, олардың бәрін өзіне жеке байланыстырады деп түсіну керек деп айтады. Әміршіліктің маңыздылығы әміршілердің өздерінің қол астындағыларына жауапкершілік алуы және оларға кепілдік беруі туралы ережелерде көрінеді. III Эдмунд сонымен қатар ұрлық, әсіресе мал ұрлауды болдырмауға көңіл бөлді. Жергілікті қоғамдықтан ұрыларды тірі немесе өлі ұстауға, ұрланған малдың ізін табуға көмектесу талап етіледі, ал сауда-саттыққа жоғары рив, діни қызметкер, қазынашы немесе порт рив куәгер болуы керек. Заң тарихшысы Патрик Вормалд айтқандай, бұл шараның қорқыныштылығы: «Біз құлдарға қатысты: егер олардың көбі ұрлық жасаса, олардың басшыларын ұстап өлтіреді немесе асып қояды, ал қалғандарын үш рет қамшылайды, қылмыскер екендерін дәлелдеу үшін бас терін алып, кішкентай саусағын кесіп тастайды». Кодексте жүздік әкімшілік бірлік ретінде алғаш рет тіркелді, ұрыны ұстауға көмектеспегендер патшаға 120 шиллинг, жүздікке 30 шиллинг төлеуі керек деген ережеде. Вильямс: «Екінші кодексте де, Колтон заңнамасында да, орта ғасырлық қоғамдың төрт тірегі – патшалық, әміршілік, отбасы және махаббаттың функциялары айқын көрінеді». Вормалд кодекстерді «англосаксон құқықтық мәтіндерінің әртүрлілігінің үлгісі» деп сипаттайды, бірақ олардың ортақ ерекшеліктері, әсіресе патшалық тұлғаға жасалған құрметке дейін күшейтілген риторикалық тон маңыздырақ деп санайды. Тарихшы Аларик Труздейл Эдмунд заңнамасының «жергілікті әкімшілік институттарын нақты қаржыландыруы және заңды қолдануда жергілікті шенеуніктердің ықпалын күшейтуі» оригиналды үлес екенін айтады. Эдмунд немересі Этельредтің заңдарында оны өткеннің дана заң шығарушыларының бірі ретінде тізімделген.

Three law codes of Edmund survive, carrying on Æthelstan's tradition of legal reform. They are called I Edmund, II Edmund and III Edmund. The order in which they were issued is clear, but not the dates of issue. I Edmund is concerned with ecclesiastical matters, while the other codes deal with public order. I Edmund was promulgated at a council in London convened by Edmund and attended by archbishops Oda and Wulfstan. The code is very similar to "Constitutions" previously promulgated by Oda. Uncelibate clerics were threatened with the loss of property and forbidden burial in consecrated ground, and there were also provisions regarding church dues and the restoration of church property. A clause forbidding a murderer from coming into the neighbourhood of the king, unless he had done penance for his crime, reflected an increasing emphasis on the sanctity of kingship. Edmund was one of the few Anglo Saxon kings to promulgate laws concerned with sorcery and idolatry, and the code condemns false witness and the use of magical drugs. The association between perjury and the use of drugs in magic was traditional, probably because they both involved the breaking of a religious oath. In II Edmund, the king and his counsellors are stated to be "greatly distressed by the manifold illegal deeds of violence which are in our midst", and aimed to promote "peace and concord". The main focus is on regulating and controlling blood feuds. The authorities (witan) are required to put a stop to vendettas following murders: the killer should instead pay wergeld (compensation) to the relatives of the victim. If no wergeld is paid, the killer has to bear the feud, but attacks on him are forbidden in churches and royal manor houses. If the killer's kin abandon him and refuse to contribute to a wergeld and to protect him, then it is the king's will that they are to be exempt from the feud: any of the victim's kin taking vengeance on them shall incur the hostility of the king and his friends and shall lose all their possessions. In the view of the historian Dorothy Whitelock the need for legislation to control the feud was partly due to the influx of Danish settlers who believed that it was more manly to pursue a vendetta than to settle a dispute by accepting compensation. Several Scandinavian loan words are first recorded in this code, such as hamsocn, the crime of attacking a homestead; the penalty is loss of all the offender's property, while the king decides whether he also loses his life. Scandinavian loan words are not found in Edmund's other codes, and this one may have been particularly aimed at his Danish subjects. In contrast to Edmund's concern about the level of violence, he congratulated his people on their success in suppressing thefts. The code encourages greater local initiative in upholding the law, while emphasising Edmund's royal dignity and authority. The relationship between Anglo Saxon kings and their leading men was personal; kings were lords and protectors in return for pledges of loyalty and obedience, and this is spelled out in terms based on Carolingian legislation for the first time in III Edmund, issued at Colyton in Devon. This requires that "all shall swear in the name of the Lord, before whom that holy thing is holy, that they will be faithful to King Edmund, even as it behoves a man to be faithful to his lord, without any dispute or dissension, openly or in secret, favouring what he favours and discountenancing what he discountenances." The threat of divine retribution was important in a society which had limited coercive power to punish law breaking and disloyalty. The military historian Richard Abels argues that "all" (omnes) shall swear does not mean literally all, but should be understood to mean those men qualified to take oaths administered by royal reeves at shire courts, that is the middling and great landholders, and that Edmund's oath united his diverse peoples by binding them all to him personally. The emphasis on lordship is further seen in provisions setting out the duties of lords to take responsibility for their followers and stand surety for them. III Edmund was also concerned to prevent theft, especially cattle rustling. The local community is required to cooperate in catching thieves, dead or alive, and to assist in tracking down stolen cattle, while trading had to be witnessed by a high reeve, priest, treasurer or port reeve. According to a provision described by the legal historian Patrick Wormald as gruesome: "we have declared with regard to slaves that, if a number of them commit theft, their leader shall be captured and slain, or hanged, and each of the others shall be scourged three times and have his scalp removed and his little finger mutilated as a token of his guilt". The code has the first reference to the hundred as an administrative unit of local government in a provision requiring anyone who refuses to assist in the apprehension of a thief to pay 120 shillings to the king and 30 shillings to the hundred. Williams comments "In both the second code and the Colyton legislation, the functions of the four pillars of medieval society, kingship, lordship, family, and neighbourhood, are clearly evident." Wormald describes the codes as "an object lesson in the variety of Anglo Saxon legal texts", but he sees what they have in common as more important, especially a heightened rhetorical tone which extends to treating murder as an affront to the royal person. The historian Alaric Trousdale sees "explicit funding of local administrative institutions and the greater empowerment of local officials in the application of the law" as original contributions of Edmund's legislation. Edmund is listed in laws of his grandson Æthelred the Unready as one of the wise law givers of the past.

Дін

Оныншы ғасырдағы маңызды діни қозғалыс, ағылшын бенедиктин реформасы, Эдгар тұсындағы биік деңгейіне жетті, бірақ Эдмундтың билігі оның бастапқы кезеңдері үшін маңызды болды, оған Ода мен Эльфхеа жетекшілік етті, екеуі де монахтар еді. Ода континенттік реформа орталықтарымен, әсіресе Флери аббаттығымен тығыз байланыста болды. Ол Этельстанның сенімді кеңесшісі болған және 936 жылы Людовик Францияға Франктардың патшасы ретінде оралуына келіссөздер жүргізуге көмектескен. Дунстан реформаның кілтті тұлғасы және Кентербери архиепискобы болды. Оның алғашқы өмірбаянында айтылғандай, ол Эдмундтың сарайындағы маңызды тұлға болды, бірақ оның жаулары Эдмундты оны қууға көндірді. Кейін король өлімнен шамалы қашып құтылғаннан кейін пікірін өзгертті және Гластонберидегі аббаттығымен бірге оған корольдік мүлікті сыйлады. Уильямс бұл оқиғаны жоққа шығарады, себебі оның осы кезеңде ықпалды болғанына ешқандай дәлел жоқ; оның бауыры харталарды куәландырған, бірақ ол олай істемеген. Эдмунд Дунстанды соттағы бұзылушылықтың тым көп болуына байланысты қашықта ұстау үшін аббаттықты берген болуы мүмкін. Оған тағы бір болашақ реформашы, Этельвольд қосылды, және олар келесі он жылдың көп бөлігін Гластонбериде бенедиктин мәтіндерін зерттеумен өткізді, ол монастырлық реформаны таратудың алғашқы орталығына айналды. Эдмунд 945 жылы Шотландияға жол тартқанда Честер-ле-стрит шіркеуіндегі Сент-Кутберт қасиетті орнына барды. Ол қасиетті орында дұға етіп, өзін және әскерін әулиеге сеніп тапсырды. Оның әскері қасиетті орынға 60 фунт салды, ал Эдмунд әулиенің денесіне екі алтын білезік кигізіп, оның үстіне екі қымбат паллия граека (грек матасының тілкесі) орады. Паллия граеканың бірі, мүмкін, Кутберт қабірінен табылған және «Табиғат Құдайының жібегі» деп белгілі византиялық тамаша жібек болған. Ол сондай-ақ «Сент-Кутберт аймағының барлық жеріне бұрынғыдан жақсы бейбітшілік пен заңдылық берді». Эдмундтың қасиетті орынға көрсеткен құрметі мен қолдауы солтүстіктегі Сент-Кутберт қауымының саяси күшін және оңтүстіктегі оған деген құрметті көрсетті. Вильгельм Малмсберидің айтуынша, Эдмунд Айдана сияқты маңызды Нортумбриялық әулиелердің қабірлерін Гластонбери аббаттығына оңтүстікке әкелді. Діни жаңғырудың тағы бір белгісі – діни өмірге бейімделген аристократ әйелдердің санының артуы. Бірнеше әйел Эдмундтан үлес алды, соның ішінде Вилтон аббаттығының меценаты Эльфгит және Эдмундтың бірінші әйелінің анасы Винфлед. Этельстан діни әйелдерге екі иелік берген, Эдмунд жеті, ал Эдред төрт иелік берген. Осыдан кейін, бір сыйлықтан басқа, бұл практика тоқтатылды. Сыйлықтардың маңызы белгісіз, бірақ ең мүмкін түсіндірмесі – оныншы ғасырдың ортасында кейбір діни аристократ әйелдерге өздерінің шақыруларын қалай іске асыруға болатынын – монастырь құру арқылы немесе өз үйлерінде діни өмір сүру арқылы – таңдау мүмкіндігі берілді. Эдмундтың ұлы Эдгар тұсында Этельвольд және оның жақтастары бенедиктин монахтығының діннің жалғыз лайықты формасы екенін мәлімдеді, бірақ бұл Эдмунд сияқты бұрынғы патшалардың пікірі емес еді. Ол дінді қолдауға мүдделі болды, бірақ діни дамудың нақты идеологиясына берілмеді. Ол өзінің сыйлықтарында Этельстанның саясатын жалғастырды. 944 жылы Броннның Жерары Бенедиктин ережесін қабылдау арқылы Сент-Бертин аббаттығын реформалағанда, өзгерістерге наразы болған монахтар Англияға қашып келді, ал Эдмунд оларға Бат қаласындағы тәжге тиесілі шіркеуді берді. Оның бұл көмегінің жеке себептері болуы мүмкін, өйткені монахтар 933 жылы теңізде батып кеткен оның жартылай бауыры Эдвиннің жерлеу рәсімін өткізген, бірақ бұл оқиға Эдмундтың тек бір монахтық ережені ғана дұрыс деп қарағанын көрсетеді. Ол сондай-ақ реформаланбаған (бенедиктин емес) Бьюри Сент-Эдмундс аббаттығына артықшылықтар берген болуы мүмкін, бірақ хартаның шынайылығы күмәнді.

The major religious movement of the tenth century, the English Benedictine Reform, reached its peak under Edgar, but Edmund's reign was important in the early stages, which were led by Oda and Ælfheah, both of whom were monks. Oda had strong connections with Continental centres of reform, especially Fleury Abbey. He had been a leading counsellor of Æthelstan and had helped to negotiate the return of Louis to France as king of the Franks in 936. Dunstan was to be a key figure in the reform and Archbishop of Canterbury, and according to his first biographer he was a leading figure at Edmund's court until his enemies persuaded Edmund to expel him, only for the king to have a change of heart after a narrow escape from death and give him a royal estate at Glastonbury, including its abbey. Williams rejects the story because there is no evidence that he was influential in this period; his brother attested charters, but he did not. Edmund may have given Dunstan the abbey to keep him at a distance because he was too much of a disruptive influence at court. He was joined by Æthelwold, another future reform leader, and they spent much of the next decade studying Benedictine texts at Glastonbury, which became the first centre for disseminating monastic reform. Edmund visited the shrine of St Cuthbert in Chester le Street church, probably on his way to Scotland in 945. He prayed at the shrine and commended himself and his army to the saint. His men gave 60 pounds to the shrine, and Edmund placed two gold bracelets on the saint's body and wrapped two costly pallia graeca (lengths of Greek cloth) around it. One of the pallia graeca was probably an excellent Byzantine silk found in Cuthbert's tomb known as the 'Nature Goddess silk'. He also "granted peace and law better than any it ever had to the whole territory of St Cuthbert". Edmund's show of respect and support for the shrine reflected both the political power of the community of St Cuthbert in the north and southern reverence for him. According to William of Malmesbury, Edmund brought the relics of important Northumbrian saints such as Aidan south to Glastonbury Abbey. Another sign of the religious revival was the number of aristocratic women who adopted a religious life. Several received grants from Edmund, including a nun called Ælfgyth, who was a patron of Wilton Abbey, and Wynflæd, the mother of Edmund's first wife. Æthelstan had granted two estates to religious women, Edmund made seven such grants and Eadred four. After this the practice ceased abruptly, apart from one further donation. The significance of the donations is uncertain, but the most likely explanation is that in the mid tenth century some religious aristocratic women were granted the estates so that they could choose how to pursue their vocation, whether by establishing a nunnery or living a religious life in their own homes. In the reign of Edmund's son Edgar, Æthelwold and his circle insisted that Benedictine monasticism was the only worthwhile form of religious life, but this was not the view of earlier kings such as Edmund. He was concerned to support religion, but was not committed to a particular ideology of religious development. In his grants he continued Æthelstan's policies. When Gérard of Brogne reformed the Abbey of Saint Bertin by imposing the Benedictine rule in 944, monks who rejected the changes fled to England and Edmund gave them a church owned by the crown at Bath. He may have had personal motives for his assistance, as the monks had given burial to his half brother, Edwin, who had drowned at sea in 933, but the incident shows that Edmund did not see only one monastic rule as valid. He may also have granted privileges to the unreformed (non Benedictine) Bury St Edmunds Abbey, but the charter's authenticity is disputed.

Оқу

Латын тілін оқу Этельстан тұсында қайта жанданды, континенттік үлгілер мен VII ғасырдың көрнекті ғалымы және Шерборн епископы Альдхельмнің герменевтикалық стилінің ықпалымен. Эдмунд тұсында да осы қайта жандану жалғасты, ал Уэльс кітап өндірісі күшейе түсті. Уэльс қолжазбалары зерттелді және көшірілді, соның нәтижесінде Англияда каролингтік кіші әріптердің алғашқы қолданылуына әсер етті, бірақ континенттік дереккөздер де маңызды болды. Эдмунд тұсында корольдік дипломдарда қолданылған жаңа квадрат кіші әріптер стилі пайда болды. Оданың Кентерберидегі мектебі Жеңіс кезеңінен кейінгі жылнамашылардың мақтауына ие болды, әсіресе онда болған Фритгеодтың арқасында – ол континенттік ғалым және Х ғасырдың ортасындағы Англияның ең дарынды ақыны еді. Эдмунд тұсында, шамамен 944 жылы, Англияда Historia Brittonum-ның "Ватикан" нұсқасы жасалды.

Некелер мен балалар

Эдмунд, шамасы, таққа отырған шамасында бірінші әйелі Эльфгифуға үйленген, себебі олардың екінші ұлы 943 жылы дүниеге келген. Олардың ұлдары Эдвиг пен Эдгар Англия патшалары болды. Эльфгифудың әкесі белгісіз, бірақ оның анасы Эдгардың грамотасы арқылы анықталады, онда оның әжесі Уинфлед Шафтсбери аббаттығына жер сыйлағанын растайды. Эльфгифу да Шафтсбери аббаттығының жомарттығымен айналысқан; 944 жылы қайтыс болғаннан кейін ол онда жерленді және қасиетті әйел ретінде құрметтелді. Эдмундтың екінші әйелі Этельфледтен 991 жылдан кейін қайтыс болған балалары болған жоқ. Оның әкесі Эльфгар 946 жылы Эссекс елдоры болды. Эдмунд оған алтын мен күміспен әшекейленген қылыш сыйлады, кейін Эльфгар оны король Эдредке сыйлады. Этельфледтің екінші күйеуі – Оңтүстік-Шығыс Мерсия елдоры Этельстан Рота, және оның өсиеті сақталған.

Өлім және мұрагерлік

946 жылы 26 мамырда Глостерширдегі Паклечерчте болған төбелес кезінде Эдмунд қаза тапты. Жеңіске дейінгі кезеңдегі хроникашы Джон Вурчестердің мәлімдемесі бойынша: Тарихшылар Клэр Даунхэм мен Кевин Холлоран Джон Вурчестердің баяндамасын жоққа шығарып, патшаның саяси қастандық құрбаны болғанын айтады, бірақ бұл көзқарас басқа тарихшылар тарапынан қабылданбады. Оның ұлы Эдгар отыз жылдан кейін сияқты, Эдмунд та Гластонбери аббаттығында жерленді. Бұл орынның таңдалуы оның рухани мәртебесімен және монах реформасы қозғалысына патшалық қолдаумен байланысты болуы мүмкін, бірақ оның өлімі күтпеген болғандықтан, Дунстанның денеге ие болуы мүмкін. Оның ұлдары әлі кішкентай болғандықтан, оның орнына ағасы Эдред патша болды, ал 955 жылы Эдмундтың үлкен ұлы Эдвиг таққа отырды.

Бағалау

Тарихшылардың Эдмундтың мінезі мен қызметіне қатысты пікірлері кең ауқымды. Тарихшы Барбара Йорктің пікірінше, маңызды билік тапсырылған кезде, қарапайым халықтың тым күшті болу қаупі туындады: Этельстаннан кейін таққа отырған патшалар жас болды және аз ғана билік етті, ал Этельстанның «жарты патша» және Мерсияның эалдорманы Эльфхердің отбасылары қол жеткізуге болмайтын беделге ие болды. Сирил Харттың айтуынша: «Жас патша Эдмунд өзінің қысқа билігінің бар сағатында анасы Эадгифу мен «жарты патшаның» күшті ықпалында болды, және олар екеуі елдік саясаттың көп бөлігін шешкен болуы керек». Ал, Уильямс Эдмундты «энергиялы және күшті билеуші» деп сипаттаса, Стентон «ол өзін соғысқа дайын және саяси тұрғыдан да тиімді екенін көрсетті» деп мәлімдеді, ал Дэмвиллдің пікірінше, ерте қайтыс болмағанда «ол англосаксон патшаларының ең көрнектілерінің бірі ретінде есте қалуы мүмкін еді». Тарихшы Райан Лавелл: «Аларик Трусдейлдің Эдмундтың билігі туралы докторлық диссертациясында айтқандай, Эдмундтың Х ғасырдағы ағылшын мемлекетінің жетістіктеріне орталық рөл атқарғанын дәлелдеуге болады» дейді. Трусдейл Этельстан мен Эдгардың билігі арасындағы кезең тарихшылар тарапынан салыстырмалы түрде аз зерттелгенін атап көрсетеді: Эдмунд, Эдред және Эдвигтің билігі «көбінесе Этельстан мен Эдгардың әлдеқайда қызықты билігі арасындағы өтпелі кезең ретінде қарастырылады». Ол «Эдмунд патшаның заңдары жергілікті билікке барлық деңгейдегі үкіметтер арасындағы ынтымақтастықты арттыру арқылы қатаң бақылауды енгізуге бағытталған амбицияны көрсетеді, сондай-ақ король мен архиепископ ағылшын әкімшілік құрылымын жаңартпақ болды» деп санайды. Трусдейл бұл кезеңді «дәстүрлі Батыс Саксондық әкімшілік құрылымдарынан және король Этельстан тұсында ықпалды болған күшті топтардан Мерсия мен Шығыс Англияның мүдделері мен отбасыларымен ынтымақтастықты арттыруға жасалған шағын, бірақ маңызды өзгеріс ретінде қарастырады». Ол сондай-ақ Эдмундтың Этельстанның билікті орталықтандыру саясатынан жергілікті діни және әскери билікпен ынтымақтастыққа көшкенін айтады. Трусдейлдің бұл көзқарасы, Этельстанның жетістіктерін бағалаған Сара Фут және Эдгардың билігі кезіндегі англосаксон мемлекетінің қалыптасуын зерттеген Джордж Молино сияқты басқа тарихшылардың пікірлерінен өзгеше.

Historians' views of Edmund's character and record differ widely. The historian Barbara Yorke comments that when substantial powers were delegated there was a danger that subjects would become over powerful: the kings following Æthelstan came to the throne young and had short reigns, and the families of Æthelstan 'Half King' and Ælfhere, Ealdorman of Mercia, developed unassailable positions. In the view of Cyril Hart: "For the whole of his brief reign, the young king Edmund remained strongly under the influence of his mother Eadgifu and the 'Half King', who between them must have decided much of the national policy." In contrast, Williams describes Edmund as "an energetic and forceful ruler" and Stenton commented that "he proved himself to be both warlike and politically effective", while in Dumville's view, but for his early death "he might yet have been remembered as one of the more remarkable of Anglo Saxon kings". The historian Ryan Lavelle comments that "a case can be made, as Alaric Trousdale has recently done [in his PhD thesis on Edmund's reign], for assigning Edmund a central role to the achievements of the tenth century English state". Trousdale comments that the period between the reigns of Æthelstan and Edgar has been comparatively neglected by historians: the reigns of Edmund, Eadred and Eadwig "are often lumped together as a sort of interim period between the much more interesting reigns of Æthelstan and Edgar". He argues that "King Edmund's legislation shows an ambition towards tighter control of the localities through increased cooperation between all levels of government, and that king and archbishop were working closely together in restructuring the English administrative framework". Trousdale sees a transition which "was marked in part by a small yet significant shift away from a reliance on traditional West Saxon administrative structures and the power blocs that had enjoyed influence under King Æthelstan, towards increased cooperation with interests and families from Mercia and East Anglia". He also sees Edmund as moving away from Æthelstan's centralisation of power to a more collegial relationship with local secular and ecclesiastical authorities. Trousdale's picture contrasts with that of other historians such as Sarah Foot, who emphasises the achievements of Æthelstan, and George Molyneaux in his study of the formation of the late Anglo Saxon state in the reign of Edgar.