1994 жылғы Лондон қаласындағы Израиль елшілігіне жасалған шабуыл

Кіріспе

1994 жылғы 26 шілдеде Израиль елшілігінің ғимаратына жасалған көлік бомбасы шабуылы – 1994 жылғы 26 шілдеде Англияның Лондон қаласында Израиль елшілігінің ғимаратына жасалған көлік бомбасы шабуылы. Жиырма азамат жарақаттанды. Екінші бомба Финчлидегі Балфур үйінің сыртында, UJIA британдық қайырымдылық қорының кеңсесі орналасқан жерде жарылды.

Шабуыл

Елшілік алдында толы жарылғыш заттармен тіркілген көлік, жүргізушісі кеткеннен кейін бірнеше минут өткен соң жарылды. Жарылыс кең аумаққа зақым келтірді және бір шақырымнан астам қашықтықта естілді. Елшілік ғимаратына келген зияннан басқа, дүкендердің терезелері сынып қалды. Осы шабуыл Иорданияның королі Хусейн мен Израильдің премьер-министрі Ицхак Рабин Вашингтонда Иордания-Израиль бейбіт шарты туралы әңгімелескеннен кейін бір күн өткен соң орын алды. Одан кейін он үш сағаттан соң тағы бір көлік бомбасы Балфур үйінің сыртында жарылып, алты адам жарақат алды. Бұл үй сол кезде ең ірі еврей қайырымдылық ұйымдарының бірі – Біріккен еврей Израиль апелляциясының (UJIA) лондондық кеңсесі болып табылды.

Салдары

Бастапқыда Израиль елшісі мен британдық барлау мамандары "Иранға жақын экстремистерді, мүмкін Ливан негізді "Хезболла" тобымен байланыстыларды" кінәлады. Ботме 2008 жылы түрмеден босатылды. Бұрынғы MI5 агенты Дэвид Шейлер британдық қауіпсіздік қызметтері елшілікке шабуыл жоспары туралы бұрыннан хабардар болғанын, бірақ ешқандай шара қолданбағанын мәлімдеді. Кейіннен Корольдік қудалау қызметі ескерту түскенін растады, алайда ол бомбалауға кінәлі деп табылғандармен байланысы жоқ топтың жоспарына қатысты еді. Сол кездегі Ішкі істер министрі Джек Стро Шейлердің оқиғаны түсіндіруі түсінікті екенін айтты, бірақ MI5 бәлігіректе бомбалауды болдырмауға мүмкін болмады деген қорытындыға келді.

Сотталды

Самар Алами, ливандық палестиналық әйел және банкирдің қызы, Лондон университетінің колледжінде химиялық инженерия бойынша бакалавр, ал Лондон Империал колледжінде магистр дәрежесін алды. Жавад Ботмех, Лондон қаласында тұратын палестиналық студент, Лестер университеті мен Лондон Король колледжінде электрондық инженерия мамандығы бойынша бітірді. Алами мен Ботмех Ұлыбританияда жарылыс жасауға қатысқан деген айып тағылды. Сот барысында Алами мен Ботмех бомбалауды жоспарлаған топтың құрамында болды деп айыпталды, бірақ олардың өзі бомба орнатқандары немесе қылмыс орнында болғандары туралы айып жоқ еді. Күдіктілерді бомбалаумен тікелей байланыстыратын ешқандай дәлел табылған жоқ. Бомбалауға қатысқан тағы бір әйел әлі табылмады. Сот барысында екі күдікті де олар палестиналықтарға ақпарат жеткізу үшін қолдан жасалған жарылғыш заттармен тәжірибе жасағанын мойындады. Ботмех пен Алами 1996 жылдың желтоқсан айында айыпталды және 20 жылға сотталды. Алами мен Ботмех өздерінің кінәсіз екенін мәлімдеп келеді. Amnesty International Ботмехтің "әділ сотқа қатысу құқығынан айырылғанын" хабарлады. Палестина үкіметі, Amnesty International, Unison (Британияның ең ірі кәсіподақ ұйымы), адам құқықтары жөніндегі белсенді Гарет Пирс, тергеуші журналист Пол Фут және MOJUK (Miscarriages of JusticeUK) сияқты көптеген топтар мен жеке тұлғалар Алами мен Ботмехке қолдау көрсетті. Парламентте оларға партиялық емес қолдау көрсетілді – Джон Остин депутаты көтерген бес мәселе бойынша 71 депутат, оның ішінде Еңбек партиясынан Джереми Корбин мен Джон МакДоннелл, Консервативтік партиясынан Питер Боттмли мен Роберт Джексон, либералды демократтардан Том Брейк пен Колин Брид қолдау көрсетті. Мәселелерді көтеруден басқа, парламентарийлердің сот шешімін қайта қарауын қолдағандардың қатарында Ян Гилмор, Крейгмиллар бароны Гилмор және Гарри Коэн де болды. 2007 жылы Еуропалық адам құқықтары соты олардың шағымын қабылдамағаннан кейін, екі адамның сотталғанына қатысты шағымдар тоқтатылды. Дәлелдерді қарастырғаннан кейін, сот олардың әділ сотқа қатысу құқығы бұзылмағанын тұжырымдады. 2008 жылы Ботмех түрмеден босатылып, Лондон Метрополитен университетінде зерттеуші болып жұмысқа орналасты. 2013 жылдың 7 ақпанында ол жұмысынан шеттетілді, себебі ол өзінің кәсіподақ ұйымы Unison-ның белсенді мүшесі болды. Олар оның жұмысынан шеттетілуінің себебі оның штаб өкілі болып сайлануымен байланысты екенін және ол тағайындалғанға дейін Израиль елшілігіне жасалған екі автокөлік бомбасына қатысқаны туралы айыпталып, бұл туралы мәлімдегенін хабарлады. 2015 жылдың наурыз айында оның жұмысы қайта қалпына келтірілді.

Samar Alami, a Lebanese Palestinian woman and daughter of a banker, graduated with a BSc in chemical engineering from University College London and an MSc from Imperial College London. Jawad Botmeh, a Palestinian student based in London, graduated with degrees in electronic engineering from the University of Leicester and King's College London. Alami and Botmeh were convicted of conspiracy to cause explosions in the United Kingdom. During the trial Alami and Botmeh were accused of being part of a team that had planned the bombing but were not accused of planting the bomb themselves or being present at the scene of the crime. There was no direct evidence linking the suspects to the bombing. Another woman involved in carrying out the bombing has never been found. In the course of the trial, both suspects did admit that they had conducted experiments using home made explosives in order to pass information back to Palestinians in the occupied Palestinian territories. Botmeh and Alami were convicted of the charges in December 1996, receiving 20 year sentences. Alami and Botmeh have maintained their innocence; Amnesty International stated that Botmeh had been "denied [his] right to a fair trial". Numerous groups and individuals campaigned on behalf of the pair, including the government of Palestine, Amnesty International, Unison (Britain's largest trade union), human rights activist Gareth Peirce, investigative journalist Paul Foot, and Miscarriages of JusticeUK (MOJUK), Support for Alami and Botmeh's appeal attracted cross party support in Parliament – five early day motions raised by John Austin MP were supported by a total of 71 Members of Parliament, including Labour Party MPs Jeremy Corbyn and John McDonnell, Conservative Party MPs Peter Bottomley and Robert Jackson, and Liberal Democrats Tom Brake and Colin Breed. Beyond the early day motions, further support for a review of the conviction by parliamentarians included Ian Gilmour, Baron Gilmour of Craigmillar and Harry Cohen. The pair's appeal against their convictions came to an end when their case was dismissed by the European Court of Human Rights in 2007. Upon review of the evidence, the court concluded that their right to a fair trial had not been infringed. Following Botmeh's release from prison in 2008 he found work as a researcher at the London Metropolitan University. He was suspended from work on 7 February 2013, having become an activist for his trade union, Unison; they have pointed out that his suspension was related to his election as a staff representative, and that he had declared his conviction for involvement in two car bombs at the Israeli Embassy prior to appointment. His suspension was lifted in March 2015.