Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исландияның оңтүстігінде, Хвита өзенінің жанында орналасқан тарихи орын – Скалхолт (қазіргі исланд тілінде Skálholt).
Historical site in the south of Iceland, at the river Hvítá
Skálholt (Modern Icelandic: ; ) is a historical site in the south of Iceland, at the river Hvítá.
Тарих
Скалхольт сегіз ғасыр бойы Исландияның ең маңызды орындарының бірі болды. 1056 жылы Скалхольтте епископтық орналастырылды. 1785 жылға дейін ол Холармен бірге Исландияның екі епископтық тағасының бірі болды, осылайша мәдени және саяси орталыққа айналды. Исландияның алғашқы ресми мектебі, Skálholtsskóli (қазіргі Рейкьявик гимназиясы, MR), 1056 жылы дін қызметкерлерін білім беру үшін Скалхольтте құрылды. 1992 жылы Скалхольт семинариясы бұрынғы атауымен қайта іске қосылды және қазір Исландия шіркеуінің білім беру және ақпарат орталығы ретінде қызмет етеді. Орта ғасырлар бойы Скалхольтте белсенділік болды; епископ кеңсесімен, собормен және мектеппен қатар, кең шаруашылық, ұстахана және католицизм сақталған кезде монастырь болды. Жатақханалар мен мұғалімдер мен қызметшілерге арналған бөлмелермен бірге, қала көптеген ғимараттардан тұратын үлкен кешенді құрады. Шамамен 1075 жылы жазған Адам Бремендік Скалхольтты (Scaldholz) Исландияның "ең үлкен қаласы" деп сипаттады. Алғашқыда Скалхольт епархиясы Гамбург-Бремен архиепархиясының тәуелді епархиясы болды. 1104 жылы Лунд епархиясы архиепархия мәртебесіне көтерілгенде, Лунд Скалхольттың митрополиті болды, ал 1153 жылы Скалхольт Нидарос провинциясының құрамына кірді. Реформациядан кейін лютерандыққа дейін епископтық орын ретінде жалғасып, Исландиядағы католицизмнің соңы 1550 жылы соңғы католик епискобы, Холарлық Йон Арасон, екі ұлымен бірге Скалхольтте өлімге кесілген кезде белгіленді. Әйгілі Торлак (Скалхольттың алтыншы епискобы) қасиетті реликвиялары 1550 жылға дейін соборда сақталды, содан кейін оның дене қалдықтары собор аумағына шашыратылды. Епископтық орындықтар болмаса да, Скалхольт пен Холар Исландия шіркеуінің екі тәуелді епископының тағасы болып табылады, сондықтан ескі соборлар әлі де осы қызметті атқарады. Skálholt жыл сайын көптеген келушілерді қабылдайды. Skálholtsskóli жұмысының бір бөлігі – қонақтарды күту, келушілер жатақханаларда, жеке бөлмелерде және коттедждерде тұруға мүмкіндік алады. Skálholt-та концерттер сияқты көптеген мәдени шаралар өтеді. Олардың ішінде шілде айында өтетін жазғы концерттер бағдарламасы ең маңыздысы, онда белгілі классикалық музыканттар, хорлар және басқа да музыканттар өнер көрсетеді.
Skálholt was, through eight centuries, one of the most important places in Iceland. A bishopric was established in Skálholt in 1056. Until 1785, it was one of Iceland's two episcopal sees, along with Hólar, making it a cultural and political center. Iceland's first official school, Skálholtsskóli (now Reykjavík Gymnasium, MR), was founded at Skálholt in 1056 to educate clergy. In 1992 the seminary in Skálholt was re instituted under the old name and now serves as the education and information center of the Church of Iceland. Throughout the Middle Ages there was significant activity in Skálholt; alongside the bishop's office, the cathedral, and the school, there was extensive farming, a smithy, and, while Catholicism lasted, a monastery. Along with dormitories and quarters for teachers and servants, the town made up a sizable gathering of structures. Adam of Bremen, writing circa 1075, described Skálholt (Scaldholz) as the "largest city" in Iceland. First the diocese of Skálholt was a suffragan of the Archdiocese of Hamburg Bremen. When in 1104 the Diocese of Lund was elevated to an archdiocese, Lund became the metropolitan of Skálholt, and in 1153 Skálholt became a part of the province of Nidaros. Continuing as the episcopal see after the Reformation to Lutheranism, the end of Catholicism in Iceland was marked in 1550 when the last Catholic bishop, Jón Arason of Hólar, was executed in Skálholt along with his two sons. The sacred reliquary of St. Thorlac (sixth bishop of Skálholt) was maintained at the cathedral until it too was destroyed in 1550, when his mortal remains were strewn about the cathedral grounds. Although no longer episcopal sees, Skálholt and Hólar are still the cathedra of the Church of Iceland's two suffragan bishops, and therefore the old cathedrals still serve as such. Skálholt also receives many visitors each year. Hospitality is a branch of Skálholtsskóli's work and visitors can stay in its dormitories, single rooms, and cottages. Many cultural events such as concerts are held in Skálholt. Foremost of these is the Summer Concerts program in July, in which prominent classical musicians, choirs and other musicians are invited to perform.
Собор
Скалхолттағы қазіргі собор Исландияның көптеген шіркеулерімен салыстырғанда салыстырмалы түрде үлкен; оның есіктен апсидаға дейінгі аралығы шамамен 30 метрді құрайды. Оның кейбір бұрынғылары тіпті ұзындығы 50 метрге дейін жеткен. Жаңа собор 1956 жылдан 1963 жылға дейін епископтық тақ орнының мыңжылдық тойына орай салынды. Басқа скандинавиялық шіркеулер де исланд шіркеуімен бірге бұл мерекеге қатысты және жаңа собордың көптеген заттары олардың сыйлықтары; мысалы, Гердур Хельгадоттирдің кең түсті әйнек терезелері – даниялықтардың сыйы.
The current cathedral at Skálholt is relatively large in comparison to most Icelandic churches; its span from door to apse is approximately 30 meters. Some of its predecessors were even longer, reaching up to 50 m in length. The new cathedral was built from 1956 to 1963 as a part of the millennial celebrations of the episcopal see. The other Scandinavian churches celebrated this along with the Icelandic church and many of the new cathedral's items are gifts of theirs; for example, Gerður Helgadóttir's extensive stained glass windows are a gift from the Danes.
Карта
XVI ғасырдың аяғында Скалхольт қаласының жас мұғалімі, Скалхольт епискобының немересі Сигурд Стефансон қолжетімді құжаттық деректерді пайдаланып, Атлантика мұхитының батысындағы ежелгі викингтердің ашқан жерлерін, соның ішінде Винландты картаға белгіледі. Копенгаген университетінде оқығаннан кейін, Сигурд 1551 жылы протестантизм енгізілгеннен кейін де Исландияның діни және білім беру орталығы болып қалған Скалхольт бұрынғы монастырында мұғалім болды. Сигурдтың 1570 жылғы картасының түпнұсқасы қазір сақталмаған, бірақ 1690 жылы оны Скалхольт епискобы Торрдур Торлаксон (латынша Thorlacius) көшіріп алды. Қазір ол Дания Корольдік кітапханасының қорында сақталуда. Скандинавиялық ғалымдар көптеген көшірмелер жасады. Картадағы ендіктерді Британ аралдарымен салыстыра отырып, "Винландтың" солтүстік ұшы шамамен 51 градус солтүстік ендікте орналасқандығы көрсетілген, бұл Ирландияның оңтүстік және Англияның Бристоль қаласымен бірдей ендік. Бұл ақпарат заманауи карталарға көшірілгенде, Сигурдтың Винландтың шығанағын Ньюфаундлендтің солтүстік шығанағымен бірдей жерге белгілегенін көрсетті, бұл 1960 жылдары Анн Стайн мен Хелге Ингстадтың Л'Анс-о-Медоус қаласында сәтті археологиялық зерттеулер жүргізуіне ықпал еткен факторлардың бірі болды.
In the late 16th century Sigurd Stefánsson, a young teacher from Skálholt and grandson of a Skálholt bishop, used the available documentary evidence to mark the sites of the ancient Norse discoveries in the western Atlantic, including Vinland, on a map. After studying at the University of Copenhagen, Sigurd became a teacher at the former monastery of Skálholt, which remained the religious and educational centre in Iceland even after Protestantism was introduced in 1551. The 1570 original of Sigurd's Map no longer survives, but a copy was made in 1690 by Þórður Þorláksson (also known by his Latinized name, Thorlacius), the Bishop of Skálholt, and is now in the collection of the Danish Royal Library. Numerous other copies were made by Scandinavian scholars. By matching latitudes with the British Isles, the map shows the northern tip of "Vinland" as being at about 51 degrees north, the same latitude as the southern tip of Ireland and Bristol, England. When this information was transferred to more modern maps, it indicated, among other things, that Sigurd had marked the promontory of Vinland at the same position as the northern promontory of Newfoundland, which was one of the factors that encouraged successful archaeological investigations by Anne Stine and Helge Ingstad in the 1960s at L'Anse aux Meadows, which is located at .
Басқа дереккөздер
Бремендік Адам (Г. Уэйтц редакциялаған) (1876). Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum. Берлин. Онлайн қолжетімді.
Бремендік Адам (Франсис Джозеф Цхан және Тимоти Ройтер аударған) (2002). Гамбург-Бремен архиепископтарының тарихы. Колумбия университетінің баспасы.
Adam of Bremen (edited by G. Waitz) (1876). Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum. Berlin. Available online
Adam of Bremen (translated by Francis Joseph Tschan and Timothy Reuter) (2002). History of the Archbishops of Hamburg Bremen. Columbia University Press.