Кіріспе

Брейер – баспа және гравюрада тарихи түрде қолданылған, сияны тарату және "жаю" (тарату) үшін қолмен пайдаланатын құрал. Брайер бір шетінде тұтқасы бар қысқа ағаш цилиндрден тұрады, ал екінші, жалпақ ұшы сияны сүртуге арналған.

Тарих

Бұл сөз "брей" етістігінен туындаған, яғни "ұнтақтау, соғу немесе майдалап ұғып алу" мағынасын білдіреді – мысалы, диірмендегідей. XIX ғасырдың соңында АҚШ-та бұл термин "сияны таратуға арналған, сия жағатын үстелге жағып, басу машиналарымен байланысты тарату пласталарына немесе роликтеріне қолдануға" пайдаланылатын кішкентай қолмен итеруге арналған роликтерге қолданылды. Мұндай кішкентай роликтер кем дегенде 1912 жылдан бері "брейерлер" деп сатылып келді, және ғасыр соңында АҚШ-та бұл термин барлық түрдегі және өлшемдегі қолмен итеруге арналған роликтерге қолданыла бастады. Еуропада бұл сөз бастапқы мағынасын сақтап қалған.

Материалдар

Брейерлер бастапқыда көбінесе ағаштан жасалған (бірақ Саутворд олардың «ағаштан немесе шыныдан» жасалғанын көрсетеді). Кейіннен роликтер композициялық материалдардан, вулканизацияланған резеңкеден, сүңгірден, акрилден, полиуретаннан немесе былғарыдан дайындалуы мүмкін. Олар білік немесе ядроның үстіне орнатылады және көбінесе ағаштан жасалған сапқа бекітіледі. Кейбір роликтерде толығымен металлдан жасалған тіреуіш болады, ал үлкендері екі қолмен пайдалану үшін екі сапқа ие болуы мүмкін (ауыр роликті басқару және кейбір жағдайларда қосымша қысым қолдану үшін).

Процесс

Баспагер сияны сыяқпен "жастықшаны", үймелеуді немесе сыяқтың жолағын тегіс сия табасына салады, ол бастапқыда жылтыратылған металл немесе тастан жасалған. Содан кейін сия брейермен оның бір бөлігі тегіс болып, сия шарымен немесе роликпен соққыға келтірілетіндей етіп ысқыланады. Қазіргі заманғы баспа өнерінде саудада қол жетімді сиялар көбінесе тегіс және жұмсақ болады, сондықтан оларды роликпен орау алдында ысқылаудың қажеті жоқ (осылайша, сынғыш шыны табақ сия табақ ретінде қолданылуы мүмкін). Ролик бетке жүйелі түрде жүргізіліп, тегіс сия қабаты жасалады. Содан кейін ролик формаға, блокқа, тасқа немесе тақтаға қолданылады, осылайша сия баспа бетіне немесе офсеттік материалға орташа қысыммен түсірудің келесі кезеңіне дейін көтерілген немесе қабылдайтын жерлерге тегіс беріледі.

Қолданылуы

Брейерлер қазіргі заманғы баспа және гравюрада сияны тарату және жұмсарту үшін сирек қолданылады, тек тарихи реконструкция жағдайларында немесе баспагер өзі жасаған сиясы роликсіз таратуға тым қою болғанда ғана қолданылады. Роликтер көбінесе рельефті баспаға, былғары роликтер дерлік литографияға, ал сүңгір роликтер тек бояуға, скрапбукингке және басқа да қолөнерге қолданылады.