Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының жаңа президентінің ант қабылдауы – АҚШ президентінің лауазымға кіріскен кезде беретін анты немесе растауы. Анттың мәтіні Америка Құрама Штаттары Конституциясының ІІ-бабы, бірінші бөлімі, 8-тармағында белгіленген, және жаңа президент кез келген ресми өкілеттіктерді немесе міндеттерді орындау алдында оны қабылдауы тиіс. Бұл тармақ Конституциядағы үш ант немесе растау тармағының бірі, бірақ сөздері нақты көрсетілген жалғыз тармақ осы. I-баптың 3-бөлімі сенаторлардың импичмент процесінде отырыс кезінде «ант беруі немесе растауы» қажеттігін айтады. VI-баптың 3-тармағы да сол жерде аталған адамдардың «осы Конституцияны қолдау үшін ант беруге немесе растауға міндетті болуын» талап етеді. Президенттік ант, жалпы адалдық пен берілгендік антынан гөрі әлдеқайда көп нәрсені талап етеді. Бұл тармақ жаңа президентті ант беруге немесе растауға міндеттейді: «Мен өзімнің бар күшіммен Америка Құрама Штаттарының Конституциясын сақтауға, қорғауға және оны қолдауға тырысамын».

Салтанатты рәсім

АҚШ-тың жаңадан сайланған немесе қайта сайланған президенті сайлаудан кейінгі қаңтар айының жиырмасыншы күні сағат 12-де төрт жылдық өкілеттігін бастайды және дәстүр бойынша сол күні инаугурация кезінде қызметке кірісер шартты ант береді; 1937 жылға дейін президенттің өкілеттігі 4 наурызда басталған. Егер 20 қаңтар жексенбі күніне тура келсе, президент сол күні жеке түрде ант береді, бірақ келесі күні, 21 қаңтарда, ресми салтанатты шарада қайтадан ант етеді. Президенттің қайтыс болуы немесе отставкаға кетуі салдарынан президенттікке тоғыз вице-президент мұрагерлік еткен. Осындай жағдайларда жаңа президентке мүмкіндігінше жылдам ант беру рәсімі өткізілді, себебі бұл президенттік қызметінің үзіліссіз жалғасуын қамтамасыз етті.

Әкімшілік

Конституция президенттік антты нақты бір адамға міндеттейді деп айтпайды, бірақ Джон Адамстан бастап, президент қайтыс болған жағдайларды қоспағанда, оны әдетте бас судьялар беріп келген. Джордж Вашингтон 1789 жылғы 30 сәуірде өзінің алғашқы инаугурациясында Нью-Йорк канцлері Роберт Ливингстонның алдында ант берді. АҚШ округтік сотының бас судьясы Уильям Кранч 1850 жылғы 10 шілдеде Закари Тейлор қайтыс болғаннан кейін президент болған Миллард Филлморға ант берді. Уоррен Хардингтің қайтысы туралы хабар алғаннан кейін, Вермонт штатының Плимут-Нотч қаласындағы отбасылық үйінде болған кезде Кальвин Кулиджге оның әкесі, нотариус Джон Кальвин Кулидж аға ант берді. Федералды судья Сара Т. Хьюз 1963 жылғы 22 қарашада Джон Кеннединің қазасынан кейін Air Force One ұшағында Линдон Б. Джонсонға ант берді; әйел адамның ант беруінің жалғыз жағдайы осы. Жалпы, президенттік ант 15 бас судья (олардың бірі – Уильям Говард Тафт – бұрынғы президент), бір судья, төрт федералды судья, екі Нью-Йорк штатының судьясы және бір нотариуспен берілді.

Бекіту мүмкіндігі

Конституциялық тіл "ант беру" орнына "растау" мүмкіндігін береді. Мұның себептері құжатталмаған болса да, бұл кейбір христиандарға, соның ішінде квакерлерге қатысты болуы мүмкін, олар осы жазбаны сөзбе-сөз түсіндіреді: "Бірақ ең бастысы, бауырластарым, ант бермеңіздер, аспанмен де, жермен де, немесе басқа да кез келген антпен де; бірақ сіздің «иә» дегеніңіз «иә» болсын, ал «жоқ» дегеніңіз «жоқ» болсын, кінәға ілікпеу үшін" (Жақып 5:12, KJV). Франклин Пирс "ант беру" емес, "растау" сөзін қолданған жалғыз президент. Герберт Гувер квакер болғандықтан, көбінесе "растау" сөзін қолданған деп есептеледі, бірақ рәсімнен түсірілген киножазба "салтанатты ант беру" деген сөздер қолданылғанын көрсетеді. Ричард Никсон, ол да квакер болған, "ант беру" арқылы "растаудан" бас тартқан.

Нысандар

Офиске ант берудің және қабылдаудың екі түрі болды. Бірінші формада, қазір қолданылмайды, әкім конституциялық антты сұрақ түрінде айтты, сөздерді бірінші жақтан екінші жаққа өзгертіп, мысалы, "Сіз, Джордж Вашингтон, салтанатты түрде ант етесіз бе?" деп сұрап, содан кейін растау талап етті. Осы сәтте "Иә" немесе "Ант етемін" деген жауап антты аяқтады. Бұл процедура кем дегенде 20 ғасырдың басына дейін қолданылған деп саналады. 1881 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Честер А. Артурдың ант беруі туралы хабарлағанда, ол антты қабылдау туралы сұраққа «Міне, Алла жар болсын» деген сөздермен жауап бергенін жазды. 1929 жылы «Time» журналында бас судья Уильям Тафттың ант беруді «Сіз, Герберт Гувер, салтанатты түрде ант етесіз бе?» деп бастағаны айтылды.

Екінші, қазіргі формада, әкім антты тура, бірінші жақта айтады, сондықтан президент оны сөздерін қайталап қабылдайды. 1933 жылы Франклин Рузвельт бас судья Чарльз Эванс Хьюзтің антты толық оқығанын үнсіз тыңдап, содан кейін оны басынан соңына дейін өзі қайталап шықты. 1949 жылы Гарри Трумэннің инаугурациясына қарай, әдетте бас судья антты бөлік-бөлікпен оқып, президент ант аяқталғанға дейін әр бөлігін қайталап отыратын.

Киелі кітапты қолдану

Әдетте, жаңа президент ант бергенде оң қолын көтеріп, сол қолын Киелі кітапқа қояды. 1789 жылы Джордж Вашингтон билікке кірісер алдындағы антты Нью-Йорктегі ежелгі Йорк масондарының No. 1 ложасынан алынған Киелі кітапқа берді, сосын оны сүйді. Гарри С. Трумэнға дейінгі президенттер де осылай істеді. 1953 жылы Дуайт Д. Эйзенхауэр Киелі кітапты сүйгеннің орнына, соңында дұға оқыды. Томас Джефферсон мен Кальвин Кулидж ант беру рәсімінде Киелі кітапты пайдаланбады. Теодор Рузвельт 1901 жылы ант бергенде Киелі кітапты пайдаланбады, ал Джон Куинси Адамс конституцияға ант бергендей ниетпен заң кітабына ант берді. Джон Кеннедиге жасалған қастандықтан кейін Линдон Б. Джонсон бірінші рет қызметке кіргенде Air Force One ішінде Рим католик шіркеуінің миссалына ант берді, оны Киелі кітап деп ойлады; екінші рет қызметке кіргенде Киелі кітапқа ант берді. Гарри Трумэн, Дуайт Эйзенхауэр, Ричард Никсон, Джордж Буш, Барак Обама және Дональд Трамптың әрқайсысы екі Киелі кітапқа ант берді.

"Құдай маған жар болсын"

Бірінші Конгресс 1789 жылғы Сот актісі бойынша барлық АҚШ судьялары мен президенттен басқа лауазымды адамдарға ант беруде "Құдай маған көмектессін" деген сөз тіркесін міндетті түрде белгіледі. Бұл тіркес тіпті әртүрлі алғашқы штаттардың конституцияларында, сондай-ақ 1776 жылы Екінші Континенттік Конгресспен де бұрын қолданылған. Бұл сөз тіркесі антта міндетті болғамен, аталған Актта лауазым иесіне оны қалдыруға рұхсат берілген, мұндай жағдайда ол ант емес, растау болып саналады: "Егер растау анттың орнына қабылданса, «Құдай маған көмектессін» деген сөздер алынып тасталады". Президенттің ант беруі Конституцияда нақты көрсетілген жалғыз ант. Онда "Құдай маған көмектессін" деген сөз тіркесі жоқ және ант емес, растаудың қосымша нұсқасына рұхсат берілген. Іс жүзінде, соңғы ғасырдың кем дегенде көп бөлігінде президенттердің көпшілігі ант беруді (растау емес), оны оқу үшін Киелі кітапты пайдалануды және оны дәстүрлі сөздермен аяқтауды таңдады. Қазіргі уақытта Джордж Вашингтонның, алғашқы президенттің, ант қабылдағанда осы тіркес қосып айтқан-айтпағаны туралы пікірталас жүріп жатыр. Вашингтонның антқа емес, қабылдауына "Құдай маған көмектессін" деген сөздерді қосып айтқанын көрсететін ең ерте дерек көзі – Вашингтон Ирвинг, ол инаугурация кезінде алты жаста болған және оқиғадан 65 жыл өткен соң жарияланған. Антты толық қайталайтын жалғыз замандас куәгерлік – француз консулы граф де Мустиердің баяндамасында тек конституциялық ант келтірілген, ал Вашингтонның қабылдауына "Құдай маған көмектессін" деген сөздерді қосып айтқаны туралы ештеңе айтылмаған. "Құдай маған көмектессін" деген сөзді кім алғаш қолданды деген тарихи пікірталасқа ант берудің екі түрін ескермеу зиян келтіреді. Біріншісі, қазір қолданылмайды, ол әкімшінің конституциялық антты сұрақ түрінде айтуымен байланысты, мысалы, "Сіз, Джордж Вашингтон, салтанатты түрде ант етесіз бе?" деп, растау сұралады. Осы сұраққа "Иә" немесе "Ант етемін" деген жауап антты толықтырады. Сөзбе-сөз транскрипциялардың болмауына байланысты, қолда бар аз деректер бұл процедураның кем дегенде 20 ғасырдың басына дейін кең таралғанын көрсетеді. 1865 жылы "Сакраменто Дейли Юнион" газеті Абрахам Линкольннің екінші инаугурациясын жариялады. Линкольн антты "Құдай маған көмектессін" деп аяқтады және Киелі кітапқа сүйді. "Daily Union" есебі бірнеше тұрғыда көркемделіп берілген, ал рәсімге жақын жерде жарияланған басқа газеттерде бұл тіркес туралы ештеңе айтылмаған (бірақ олар антты ешқандай түрінде келтірмейді). 1881 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті Честер А. Артурдың ант беруі туралы жариялаған мақаласында ол антты қабылдау туралы сұраққа "Құдай маған көмектессін, қабылдаймын" деп жауап бергені айтылған. 1865 жылғы инаугурацияға қатысты деректер Линкольннің 1861 жылы осы тіркесті қолданғанына қарағанда әлдеқайда сенімді. Бірнеше дереккөздер Линкольннің 1861 жылы инаугурация кезінде "Құдай маған көмектессін" дегенін айтады, бірақ бұл дереккөздер оқиғаның замандасы емес. Сөйлеу барысында Линкольн өзінің анты "Жаратушыға тіркелгенін" айтқан, бұл кейбір адамдар оның "Құдай маған көмектессін" деген сөздерді айтқандығын білдіреді. Алайда, А. М. Миллиган (АҚШ-тың ресми христиандық үкіметін жақтаған пресвитериан дінінің пасторы) Линкольнге оның инаугурацияларында Құдайға ант беруін сұраған хаттар жіберілгенін және Линкольн Құдай есімінің Конституцияда жоқ екенін және ол осы құжаттың әрпінен бас тарта алмайтынын жауап бергенін мәлімдеген. 1789 жылдан бері барлық федералды судьялар мен атқарушы лауазым иелері, егер олар растамаса, осы тіркесті антқа қосуға міндетті болды. Президент Франклин Д. Рузвельттен бастап сайланған барлық президенттер қосымша тіркесті оқығандықтан, сайланған президенттердің көпшілігі оны айтқан болуы мүмкін.

Қателіктер

1909 жылы президент Уильям Говард Тафт ант бергенде, Бас судья Мелвилл Фуллер ант сөзін қате оқыды, бірақ бұл қате сол кезде жарияланбады. Бұл қателік 20 жылдан кейін Тафттың өзі жасаған қателікке ұқсас болды, ол бас судья ретінде президент Гуверге ант берді. Тафт оқиғаны еске алып: «Мен президенттік ант бергенде, бас судья Фуллер осындай қателік жасады», – деп жазды және «бірақ сол кезде радио болмағандықтан, бұл тек мен ант берген Сенат палатасында ғана байқалды» деп қосты. 1929 жылы АҚШ-тың бұрынғы президенті, бас судья Тафт, президент Герберт Гуверге ант бергенде «Конституцияны сақтау, қорғау және бекіту» деген сөздерді «Конституцияны сақтау, қорғау және қорғау» деп қате айтты. Тафт ақырында өзінің қателігін мойындады, бірақ бұл маңызды деп ойламады, ал Гувер антты қайталамады. Тафттың пікірінше, мәтіннен ауытқу антты бұзбайды. 1945 жылы президент Гарри С. Трумэннің есімінің бас әрпі президент болып тұрып ант бергенде ерекше қателікке себеп болды. Кабинет отырысында Бас судья Харлан Стоун, Трумэннің ортаңғы әрпінің мағынасын дұрыс түсінбеген сияқты (ол аббревиатура емес, толық ортаңғы есім еді), антты «Мен, Гарри Шипп Трумэн» деп оқыды. Трумэн: «Мен, Гарри С. Трумэн» деп жауап берді. 1965 жылы Бас судья Эрл Уоррен Линдон Б. Джонсонды «Америка Құрама Штаттары Президентінің кеңсесі» деп айтуға итермеледі. 1973 жылы президент Ричард Никсон «сақтау» және «қорғау» сөздерінің арасына «және» сөзін қосты, нәтижесінде «Америка Құрама Штаттары Конституциясын сақтау, қорғау және бекіту» деген сөз туды. Никсон өзінің алғашқы сайлауында осы сөйлемді дұрыс оқыған еді. 2009 жылы Бас судья Джон Робертс Барак Обамаға ант бергенде анттың бір бөлігін дұрыс оқымады. Робертс: «Мен Америка Құрама Штаттары Президентінің кеңсесін адал орындаймын» деді. Обама «орындау» деген сөзді тоқтатып, Робертстің өзін түзететінін күтті. Робертс қате бастағаннан кейін, Обаманың «орындау» сөзінен кейін «адалдықпен» деп қосты, бұл да дұрыс емес еді. Содан кейін Обама Робертстің алғашқы, дұрыс емес сөзін қайталап, «Америка Құрама Штаттары» дегеннен кейін «адалдықпен» деп қосты. Ант келесі күні Робертс Ақ үйден қайта оқыды.

Салтанаттар тізімі

1789 жылы АҚШ Президентінің лауазымы құрылғаннан бері, жаңа төрт жылдық президенттік мерзімнің басталуын белгілеу үшін 59 ресми ант беру рәсімі өткізілді, сондай-ақ, президенттің өкілеттігі мерзімі ішінде қайтыс болуы немесе отставкаға кетуі салдарынан президенттік мерзімнің басталуын белгілейтін тағы тоғыз рәсім өтті. 2021 жылы Джо Байденнің ішкі ант беруімен, президенттік ант 45 адамнан 76 рет қабылданды. Бұл сандық айырмашылықтың басты себебі – президенттің әр мерзімнің басында ант беруі міндетті және кейде Инаугурация күні сенбіге келгенде, бес президент антты ресми іс-шарадан бұрын жеке түрде қабылдады. Сонымен қатар, үш президент конституциялық шақыруларға қарсы сақтандыру мақсатында антты қайталады.

Күні Түрі Іс-шара Орны Ант беруші
1789 ж. (бейсенбі) Ресми Балкон, Федералды зал, Нью-Йорк, Нью-Йорк
1793 ж. (дүйсенбі) Ресми Сенат Палатасы, Конгресс Залы, Филадельфия, Пенсильвания
1797 ж. (сенбі) Ресми Өкілдер Палатасы, Конгресс Залы
1801 ж. (сәрсенбі) Ресми Сенат Палатасы, АҚШ Капитолийі, Вашингтон, округ Колумбия
1805 ж. (дүйсенбі) Ресми Сенат Палатасы, АҚШ Капитолийі
1809 ж. (сенбі) Ресми Өкілдер Палатасы, АҚШ Капитолийі
1813 ж. (бейсенбі) Ресми Өкілдер Палатасы, АҚШ Капитолийі
1817 ж. (сейсенбі) Ресми Ескі Кірпіш Капитолийінің алдыңғы сатылары
1821 ж. (дүйсенбі) Ресми Өкілдер Палатасы, АҚШ Капитолийі
1825 ж. (жұма) Ресми Өкілдер Палатасы, АҚШ Капитолийі
1829 ж. (сәрсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1833 ж. (дүйсенбі) Ресми Өкілдер Палатасы, АҚШ Капитолийі
1837 ж. (сенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1841 ж. (бейсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1841 ж. (сейсенбі) Жеке Браунның Индиан Куинс қонақ үйі, Вашингтон, округ Колумбия
1845 ж. (сейсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1849 ж. (дүйсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1850 ж. (сәрсенбі) Ресми Өкілдер Палатасы, АҚШ Капитолийі
1853 ж. (жұма) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1857 ж. (сәрсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1861 ж. (дүйсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1865 ж. (сенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1865 ж. (сенбі) Жеке Кирквуд Хаус қонақ үйі, Вашингтон, округ Колумбия
1869 ж. (бейсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1873 ж. (сейсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1877 ж. (сенбі) Жеке Ақ үйдің Қызыл бөлмесі
1877 ж. (дүйсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1881 ж. (жұма) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1881 ж. (сейсенбі) Жеке Честер А. Артур үйі, Нью-Йорк, Нью-Йорк
1881 ж. (бейсенбі) Ресми Вице-президенттің бөлмесі, АҚШ Капитолийі
1885 ж. (сәрсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1889 ж. (дүйсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1893 ж. (сенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1897 ж. (бейсенбі) Ресми Сенат қанатының алды, АҚШ Капитолийі
1901 ж. (дүйсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1901 ж. (сенбі) Жеке Ансли Уилкокс үйі, Буффало, Нью-Йорк
1905 ж. (сенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1909 ж. (бейсенбі) Ресми Сенат Палатасы, АҚШ Капитолийі
1913 ж. (сейсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1917 ж. (жексенбі) Жеке Президент бөлмесі, АҚШ Капитолийі
1917 ж. (дүйсенбі) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1921 ж. (жұма) Ресми Шығыс Портигі, АҚШ Капитолийі
1923 ж. (жұма) Жеке Кулидж үйі, Плимут Ноч, Вермонт, Вермонт әділет судьясы
1923 ж. (сәрсенбі) Жеке Карта бөлмесі, Ақ үй
2013 ж. (жексенбі) Жеке Көк бөлме, Ақ үй
2013 ж. (дүйсенбі) Ресми Батыс фронт, АҚШ Капитолийі
2017 ж. (жұма) Ресми Батыс фронт, АҚШ Капитолийі
2021 ж. (сәрсенбі) Ресми Батыс фронт, АҚШ Капитолийі