Эгаш Мониш: Португалиялық невролог және психохирургияның негізін қалаушы
António Egas Moniz
Эгаш Мониш (1874-1955) – португалиялық невролог, церебральды ангиографияны жасаған және лоботомияның негізін қалаушы. 1949 ж. Нобель сыйлығының иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық невролог (1874–1955)
Portuguese neurologist (1874–1955)
Антонио Каэтано де Абреу Фрейре Эгас Монис (29 қараша 1874 – 13 желтоқсан 1955), Эгас Монис (ˈɛɣɐʒ muˈniʃ) деп белгілі, португалиялық невролог және церебральды ангиографияны жасаған адам. Ол қазіргі психохирургияның негізін салушылардың бірі саналады, ол бүгінде лоботомия деп белгілі лейкотомия хирургиялық әдісін әзірледі. Осы еңбегі үшін 1949 жылы Нобель сыйлығын алған алғашқы португалиялық болды (Вальтер Рудольф Гесспен бөлісіп). Ол академиялық қызметтер атқарды, көптеген медициналық мақалалар жазды, сондай-ақ Португалия үкіметінде бірнеше заңнамалық және дипломатиялық лауазымдарда қызмет етті. 1911 жылы Лиссабонда неврология профессоры болып жұмыс істеді және 1944 жылы зейнетке шықты.
António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz (29 November 1874 – 13 December 1955), known as Egas Moniz (ˈɛɣɐʒ muˈniʃ), was a Portuguese neurologist and the developer of cerebral angiography. He is regarded as one of the founders of modern psychosurgery, having developed the surgical procedure leucotomybetter known today as lobotomyfor which he became the first Portuguese national to receive a Nobel Prize in 1949 (shared with Walter Rudolf Hess). He held academic positions, wrote many medical articles and also served in several legislative and diplomatic posts in the Portuguese government. In 1911, he became professor of neurology in Lisbon until his retirement in 1944.
Ерте өмір және тәрбие
Монис Португалияның Аванка, Эстарежа қаласында Антонио Каэтано де Абреу Фрейре де Ресенде болып дүниеге келді. Ол Padre José Ramos мектебінде және иезуиттер басқаратын Saint Fidelis колледжінде оқыды, содан кейін Коимбра университетінде медицинаны оқып, 1899 жылы бітірді. Келесі 12 жыл бойы ол Коимбрада медицинаның негізгі курстарын оқытты. 1911 жылы Лиссабон университетінде неврология профессоры болды және 1944 жылы зейнетке шыққанға дейін сол жерде жұмыс істеді. Оның ағасы және крест әкесі Каэтано де Пина Ресенде Абреу э Са Фрейре, Ресенде әулетінің ортағасырлық ақсүйек Эгас Монис о Айодан тарағанына сенгендіктен, отбасын тегін Эгас Мониске өзгертуге көндірді.
Moniz was born in Avanca, Estarreja, Portugal, as António Caetano de Abreu Freire de Resende. He attended Escola do Padre José Ramos and the Jesuit run College of Saint Fidelis and studied medicine at the University of Coimbra, graduating in 1899. For the next 12 years, he served as a lecturer for basic medical courses at Coimbra. In 1911, he became a neurology professor at the University of Lisbon, where he worked until his retirement in 1944. His uncle and godfather, Father Caetano de Pina Resende Abreu e Sá Freire, convinced his family to change his surname to Egas Moniz since he was convinced that the Resende family was descended from medieval nobleman Egas Moniz o Aio.
Саясат
Монис саясатқа ерте бойұрды. Ол отбасының монархияны қолдауынан өзгеше, республикалық үкіметті жақтады. Студенттік қозғалыс белсендісі ретінде екі рет наразылық акцияларына қатысқандығы үшін түрмеге қамалды. Лиссабон университетінің медицина факультетінің деканы қызметін атқарып жүргенде, үшінші рет студенттер ұйымдастырған наразылықты таратуға полицияның араласуына кедергі келтіргені үшін тұтқындалды. Монистің ресми саяси мансабы 1900 жылы парламентке сайлануымен басталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Испаниядағы елші болып тағайындалды, содан кейін 1917 жылы Сыртқы істер министрі болды, ал 1918 жылы Париж бейбіт келісімдері конференциясына португалдық делегацияны жетектеді.
Politics was an early passion for Moniz. He supported a republican government, diverging from his family's support for the monarchy. As a student activist, he was jailed on two separate occasions for participating in demonstrations. While serving as Dean of the Medical School at the University of Lisbon, he was arrested a third time for preventing police from settling a student run protest. Moniz's formal political career began when he was elected to parliament in 1900. During World War I, he was appointed the Ambassador to Spain, and afterward, he became Minister for Foreign Affairs in 1917, and in 1918 led the Portuguese delegation to the Paris Peace Conference.
Ми ангиографиясы
1926 жылы 51 жасында Монис саясаттан қанағаттанып, медицинаға толыққанды қайта оралды. Ол мидағы қан тамырларын рентген сәулесі арқылы визуализациялау ми ісіктерін дәл анықтауға мүмкіндік береді деп болжады. Эксперименттері барысында Монис ми артерияларына радиоконтрастты заттар енгізіп, аномалияларды көрсететін рентген суреттерін түсірді. Алғашқы сынақтарында Монис үш науқасқа – ісік, эпилепсия және Паркинсон ауруы бар деген күдікпен стронций мен литий бромидін қолданды, бірақ тәжірибе сәтсіз аяқталып, бір науқас қайтыс болды. 1927 жылы Монис өз зерттеулерін Париждегі Неврологтар қоғамында және Франция Медицина академиясында таныстырды. Ол радиоконтрастты заттарды қолданып миды визуализациялаудың алғашқы авторы болды, себебі бұрынғы ғалымдар тек сыртқы құрылымдарды ғана көрсете алған. Сонымен қатар, ол осы процедурада қолдану үшін Торотрастты әзірлеуге де үлес қосты және осы тақырыпта көптеген лекциялар мен мақалалар оқыды. Оның жұмысы ішкі каротид артериясының тарылуын анықтау үшін ангиографияны қолдануға және осы салада Нобель сыйлығына екі рет ұсынуға әкелді. Монис алдыңғы лобтың ақ заттарын хирургиялық жолмен алып тастау науқастың психикалық денсаулығын жақсартады деп болжады. Ол өте ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген әріптесі және нейрохирург Педро Алмейда Лимадан 20 науқас тобында – көбінесе шизофрения, күйзеліс және депрессиямен ауыратын науқастарда бұл процедураны сынап көруді сұрады. Операциялар жалпы наркоз астында жүргізілді. Алғашқы психохирургиялық операция 1935 жылы депрессия, алаңдаушылық, паранойя, галлюцинациялар және ұйқысыздықтан зардап шеккен 63 жастағы әйелге жасалды. Науқас тез жазылып кетті, екі айдан кейін психиатр оның тынышталғанын, паранойясының басылғанын және саналы екенін байқады. Операциялардың алғашқы сериясында Монис жеті науқастың толығымен жазылғанын, жеті науқастың жағдайының жақсарғанын және алты науқастың жағдайы өзгермегенін хабарлады. Сондай-ақ, ол қандай да бір мінез-құлық және тұлғалық өзгерістер болса да, аурудың қиналыс тудыратын әсерлерін азайту арқасында олардың орнын басатынын мәлімдеді. Ол бұрыннан психикалық аурудан зардап шеккен науқастарға бұл процедура көп пайда бермейтінін мойындады. Бұл процедура қысқа мерзімге танымал болды, ал 1949 жылы ол "кейбір психоздарда лейкотомияның емдік құндылығын ашқаны үшін" Нобель сыйлығын алды. Сынаушылар Монисті асқынуларды азайтуда, жеткілікті құжаттама ұсынбауда және науқастарды бақылауда ұстамауда айыптады. Оның алғашқы процедураларынан кейін Уолтер Джексон Фримен II және Джеймс Уоттс сияқты басқа дәрігерлер Америка Құрама Штаттарында өзгертілген әдісті қабылдап, оны "лоботомия" деп атады. Монистің мұрасы 20 ғасырдың соңында зардап шекті. Психолог Эллиот Валенштейн және невролог Оливер Сакс сияқты белгілі сарапшылар Монистің әдістерін және оның Нобель сыйлығын қатты сынға алды, әсіресе лейкотомиядан өткен отбасы мүшелерінің туыстары тарапынан. Дегенмен, басқалар Монистің ғылыми еңбегін қорғап, оның мұрасын контекстте қарастыру қажеттігін атап өтті.
In 1926, at age 51, Moniz retired from politics and returned to medicine full time. He hypothesized that visualizing blood vessels in the brain with radiographic means would allow for more precise localization of brain tumors. During his experiments, Moniz injected radiopaque dyes into brain arteries and took X rays to visualize abnormalities. In his initial tests, Moniz used strontium and lithium bromide in three patients with a suspected tumor, epilepsy, and Parkinsonism, but the experiment failed and one patient died. Moniz presented his findings at the Neurological Society in Paris and the French Academy of Medicine in 1927. He was the first person to successfully visualize the brain using radiopaque substances, as previous scientists had only visualized peripheral structures. He also contributed to the development of Thorotrast for use in the procedure and delivered many lectures and papers on the subject. His work led to the use of angiography to detect internal carotid occlusion, as well as two Nobel Prize nominations in this area. Moniz hypothesized that surgically removing white matter fibers from the frontal lobe would improve a patient's mental illness. He enlisted his long time staff member and neurosurgeon Pedro Almeida Lima to test the procedure on a group of 20 patients, mainly with schizophrenia, anxiety, and depression. The surgeries took place under general anesthesia. The first psychosurgery was performed in 1935 on a 63 year old woman with depression, anxiety, paranoia, hallucinations, and insomnia. The patient experienced a rapid physical recovery, and two months later, a psychiatrist noted that she was calmer, less paranoid, and well oriented. In the first set of surgeries, Moniz reported a total of seven cures, seven improvements, and six unchanged cases. He also claimed that any behavioral and personality deterioration that may occur was outweighed by reduction in the debilitating effects of the illness. He conceded that patients who had already deteriorated from the mental illness did not benefit much. The procedure enjoyed a brief vogue, and in 1949 he received the Nobel Prize "for his discovery of the therapeutic value of leucotomy in certain psychoses." Critics accused Moniz of understating complications, providing inadequate documentation, and not following up with patients. After his initial procedures, other physicians, such as Walter Jackson Freeman II and James W. Watts, adopted a modified technique in the United States and renamed it "lobotomy." Moniz's legacy suffered towards the end of the 20th century, Well known experts including Elliot Valenstein, a psychologist, and Oliver Sacks, a neurologist, were particularly critical of Moniz's methods and of his Nobel Prize. especially from relatives of family members that underwent leucotomies. However, others have defended Moniz for his scientific contributions, stressing the need to examine his legacy in context.