Кіріспе

Пуэрто-Риколық дәрігер және ғалым (1842–1917)

Агустин Шталь (21 қаңтар 1842 – 12 шілде 1917) – Пуэрто-Риколық дәрігер және этнология, ботаника және зоология салаларындағы әртүрлі қызығушылықтары бар ғалым. Ол Пуэрто-Риконың Испаниядан тәуелсіздігін қолдады.

Алғашқы жылдар

Шталь Пуэрто-Риконың Агуадилла қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Иоганн Генрих Кристиан Шталь мен Мария Хелен Стамм оған Антон Адольф Август деген ат қойды. Протестант отбасында туған ол, шамамен үш жасында Агуадилла қаласында католик дініне қабылданды, сонымен қатар осы қалада бастауыш және орта білім алды. Ол Германиядағы Вюрцбург университетінде және Прагадағы Карл университетінде оқыды, 1864 жылы медицина докторы ғылымының кандидаты атағын алып бітірді. Бітірген соң, Шталь Пуэрто-Рикоға қайтып, Баямон қаласында жеке дәрігерлік практикасын ашты.

Этнолог, ботаник және зоолог

Жұмыстан тыс уақытта Стальдың табиғатқа деген сүйісқақтығы оны этнология, ботаника және зоология салаларында зерттеулер мен тәжірибелер жүргізуге жетеледі. Ол сонымен қатар тарихты және тарихи зерттеулерді де жақсы көретін. Сталь 1883 жылдан 1888 жылға дейін 6 бөлімде жарық көрген "Estudios sobre la flora de Puerto Rico" ("Пуэрто-Рико флорасы туралы зерттеулер") еңбегін жазды. Стальдің шамамен 1330 өсімдік қамтитын өсімдіктер жинағының көшірмелері әлемнің әртүрлі ботаникалық бақтарында сақталады. Оның жинақтары мамандардың көптеген зерттеулеріне негіз болды, олардың кейбіреулері ғылым үшін жаңа таксондарды ашты. Стальдің құрметіне Stahlia туысы және Argythamnia stahlii, Senna pendula var. stahlii, Eugenia stahlii, Lyonia stahlii және Ternstroemia stahlii бес жарамды түрі аталды. Stahlia туысы бір ғана түрімен – S. monosperma (Tul.) Urb. өкілдіріледі, ол тек Пуэрто-Рико мен Доминикан Республикасының шығысында ғана кездеседі. Пуэрто-Рикода Кобана Негра деп белгілі бұл түр 1990 жылдың 5 сәуіріндегі USFW Федералдық тізілімінде қорғауға алынған түр ретінде тіркелген. Оның сөздері:

Кейінгі жылдар

Пуэрто-Рикода Рождество ағаштарын безендіру салты 1866 жылы Баямон қаласында Сталь өзінің ауласындағы ағашты безендірген кезде басталды. Баямон тұрғындары оның ағашына "El árbol de Navidad del Doctor Stahl" (Др. Сталдың Рождестволық ағашы) деген ат қойды. Сталь Пуэрто-Риконың Испаниядан тәуелсіздік алуы керек деп сенген және "Partido Autonomista Puertorriqueño", яғни Пуэрто-Рико Автономиялық партиясының мүшесі болған. Бұл партия Пуэрто-Рико үшін жеке саяси және құқықтық үкімділік құруға ұмтылған, сонымен бірге саяси мәселелерде Испанияны үлгі еткен. Дегенмен, Стальдің саяси көзқарастарына байланысты, ол Испаниядағы Азаматтық Табиғаттану Институтындағы қызметінен босатылып, 1898 жылы Испаниядан қуылды. Сталь Баямон қаласында қайтыс болды және оның денесі Баямон қалалық зиратына жерленді. Баямон қаласы оның бұрынғы үйін мұражайға айналдырды, оны оның өмірі мен еңбектерін танығысы келетін әркімнің көруіне мүмкіндік берді. Пуэрто-Риколық мүсінші Томас Батиста Стальды құрметтеу үшін бюст жасады, ол Каей университетінде сақталуда.