Бернард Барух: Американдық қаржыгер және мемлекет қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Америкалық бизнесмен (1870–1965)

Бернард Маннес Барух (19 тамыз 1870 – 20 маусым 1965) – американдық қаржыгер және мемлекет қайраткері. Нью-Йорк қор биржасында зор байлық жинағаннан кейін, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста ел экономикасын жұмылдыруды басқарғандығымен Президент Вудро Вильсонды әсерлі етуге қол жеткізді. Ол Париж бейбітшілік конференциясында Вильсонға кеңес берді. Соғыстан кейінгі өркендеген нарықта ол тағы да байлық жинады, бірақ Уолл-стрит құлдырауын болжай білді және одан бұрын-ақ барлық активтерін сатты. Екінші дүниежүзілік соғыста ол президент Рузвельтке соғысқа қажетті жабдықтарды өндірудегі өнеркәсіптің рөлі туралы жақын кеңесші болды және танктер мен ұшақтарды жасау уақытын едәуір қысқартқандығы үшін мақталады. Кейін ол жарақат алған әскерилерді қайта оңалту бағдарламасын әзірлеуге көмектесті. 1946 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Атом энергиясы жөніндегі комиссиясында АҚШ өкілі болды, алайда оның атом энергиясын халықаралық деңгейде бақылауға арналған Барух жоспары Совет Одағы тарапынан қабылданбады.

Ерте өмір және білім

Бернард Барух 1870 жылдың 19 тамызында Оңтүстік Каролина штатының Камден қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Белл (қызметтегі аты Вольф) және Симон Барух, дәрігер, Конфедерация армиясының сарбазы және Ку-Клукс-Клан мүшесі болған. Бернард төрт ұлының екіншісі еді, оның ішінде Герман Б. Барух, Сейлинг Вольф Барух және Хартвиг Натанiel Барух та бар. 1879 жылы отбасы Камденнен Нью-Йорк қаласына көшіп келді, онда Бернард пен оның бауырлары жергілікті мектептерде оқыды. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде оқып, бітірді.

Іскерлік мансап

Барух брокер болып, кейін А. Хаусман және компаниясында серіктес болды. Ол өзінің табысы мен комиссиясымен Нью-Йорк қор биржасында 19 000 долларға орын сатып алды (1899 жылғы 19 000.0 доллар қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең). Ол 30 жасқа толғанға дейін Гавайиде өркендеп келе жатқан қант нарығында спекуляция арқылы үлкен қор жинады. Барух Нью-Йорктегі Intercontinental Rubber Company компаниясын құрды, ол Мексикадағы активтерімен АҚШ-тағы гуайул резеңкесі нарығында басымдыққа ие болды. Оның серіктестері сенатор Нельсон Олдрич, Дэниел Гуггенхайм, Джон Д. Рокфеллер кіші, Джордж Фостер Пибоди және басқалар болды. 1903 жылы Барухтың жеке брокерлік фирмасы болды және ол ешқандай қаржы мекемесіне қосылмайтындығы үшін "Уолл-стриттің жалғыз қасқыры" деген атаққа ие болды. 1910 жылға қарай ол Уолл-стриттегі ең танымал қаржыгерлердің біріне айналды. 1924 жылдан кейін Барух өркендеген нарықта миллиондаған доллар тапты. Ол 1927 жылдың өзінде құлдырауды болжады және 1927 және 1928 жылдары акцияларды уақыт-уақытпен сатты. 1929 жылдың 25 қыркүйегінде, 1929 жылғы Еңбек күнінен кейінгі Dow индексінің ең жоғары нүктесінен кейін Барух құлдырап бара жатқан нарықты қолдау үшін қаржыгерлердің "бұқа тобына" қосылудан бас тартты. Ол юморист Уилл Роджерске құлдырау алдында нарықтан шығуға кеңес берді. "Мен сіздің айтқаныңызды істедім", - деді Роджерс Барухқа екеуі 1929 жылғы 29 қазандағы "Қара сейсенбі" құлдырауынан кейін кездескенде, "Сіз менің өмірімді сақтап қалдыңыз".

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1916 жылы Барух Уолл-стритті тастап, Вудро Вильсонға ұлттық қорғаныс және бейбіт келісім шарттары бойынша кеңес берді. Ол Ұлттық қорғаныс кеңесінің консультативтік комиссиясында қызмет етті және 1918 жылдың қаңтарында жаңа Соғыс индустриясы кеңесінің төрағасы болды. Оның басшылығымен бұл орган Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың экономикалық жұмылдыруын сәтті жүзеге асырды. 1919 жылы Вильсон Барухты Париж бейбітшілік конференциясында штаб мүшесі ретінде жұмыс істеуге шақырды. Барух Франция мен Ұлыбританияның Германиядан талап еткен өтемақыға келіспеді және Вильсонның жаңа ынтымақтастық формаларының қажеттігі туралы пікірін, сондай-ақ Ұлттар Лигасын құруды қолдады. Соғысқа жасаған қызметі үшін Барух Армияның ерекше қызметі медалімен марапатталды. Оған төмендегідей баға берілді: Америка Құрама Штаттарының Президенті, Конгресс актісімен 1918 жылдың 9 шілдесінде, Бернард М. Барухқа Армияның ерекше қызметі медалін табыс етуге құлшынып отыр. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Соғыс индустриясы кеңесін ұйымдастыру және басқару, сондай-ақ одақтас елдердің АҚШ-тағы сатып алуларын үйлестірудегі үлкен жауапкершілікпен атқарған ең лайықты және ерекше қызметтері үшін, АҚШ азаматы Бернард М. Барухқа Армияның ерекше қызметі медалі табыс етіледі. Шикізатты, өндіріс қуаттарын және өнеркәсіп өнімдерін бақылау және реттеу жөніндегі кең және жан-жақты саясатты орнату арқылы ол соғысқа қажетті жабдықтарды өндіруді ынталандырды, әскери қызмет пен азаматтық халықтың қажеттіліктерін үйлестірді, сонымен қатар әскери күштерді жұмылдыру мен жабдықтаудың толықтығы мен жылдамдығына, олардың үздіріліссіз жабдықталуына үлкен үлес қосты. Соғыс министрлігі, № 15 жалпы бұйрық (1921).

Соғыс аралық кезең

1920-1930 жылдары Барух АҚШ-тың тағы бір дүниежүзілік соғысқа дайын болу қажеттігіне алаңдаушылық білдірді. Ол соғыс индустриясы кеңесінің күштірек нұсқасын қалаған, оны азаматтық бизнес және әскери қажеттіліктер арасындағы ең жоғары үйлесімділікті қамтамасыз етудің жалғыз жолы деп есептеді. Барух осы кезеңде үкіметтің белгілі кеңесшісі болды және сайлаудан кейін Франклин Д. Рузвельттің ішкі және сыртқы саясатқа қатысты бастамаларын қолдады. Барух сондай-ақ Элеонора Рузвельттің Артурдейлде (Батыс Вирджиния штаты) жұмыссыз шахтер отбасылары үшін қайта орналастыру қауымдастығын құру туралы көтеріңкі дау тудырған жобасына зор үлес қосты. Бұл қарым-қатынас Най комитетінің Барухтың соғыс кезінде пайда табуына қатысы бар-жоғын тергеуіне бөгет болмады. 1940 жылы Гарри Трумэннің АҚШ Сенатына қайта сайлануына көмектесу туралы өтінішке жауап ретінде Барух маңызды қаржылық көмек көрсетті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қадам басқанда Рузвельт Барухты Соғыс мобилизациясы басқармасының директорының арнайы кеңесшісі етіп тағайындады. Оның кеңсесі сол кезде 120-Бродвейде орналасқан болатын. Ол «жұмыс істе немесе соғысқа қатыс» заң жобасын қолдады. Барух өзінің бұрынғы Индустриялар кеңесіне ұқсас, тұрақты және жоғары деңгейдегі агенттік құруды жақтады. Оның теориясы азаматтық бизнесмендер мен өнеркәсіпшілердің рөлін күшейтіп, ненің қажет екенін және оны кім өндіретінін анықтауға мүмкіндік берді. Барухтың идеялары кеңінен қабылданып, оны жүзеге асыру үшін Джеймс Бэрнс тағайындалды. Бұл саясаттың нәтижесінде танк, бомбалаушы және басқа да техниканы өндіруге кеткен уақыт екі жылға қысқарды, бұл Гитлерді толығымен дағдарысқа түсірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Барух Рузвельттің сенімді кеңесшісі және жақын досы болды. 1944 жылы Рузвельт Барухтың Оңтүстік Каролинадағы Хобков барониясының иелігінде бір ай бойы қонақ болды. 1943 жылдың ақпан айында Рузвельт Барухты көп сынға ұшыраған Соғыс өндірісі басқармасының басшысы Дональд М. Нельсонның орнына тағайындауды ұсынды. Барух бұл қызметке ұзақ уақыттан бері ниеттеніп жүрген, сондықтан тек денсаулығына байланысты дәрігерімен кеңесетінін айтты. Алайда, күтіп тұру кезінде президенттің кеңесшісі Гарри Хопкинс Рузвельтті армияның талабымен Нельсонды қызметтен босату оның беделін түсіретініне көндірді. Рузвельт пен Барух Ақ үйде кездескенде, Рузвельт жұмыс ұсынысын талқылаудан бас тартты. 1944 жылы Барух дәрігерлер комитетін құрды, ол физикалық медицина және оңалту мамандығын ресми түрде құру жөніндегі ұсынымдарды әзірледі және осы мақсатқа жету үшін көптеген медициналық оқу орындарына миллион доллардан астам қаржы бөлді. Барухтың әкесі Саймон Барух хирург болған және Колумбия университетінде физикалық медицинаны алғашқы оқытқан. Сол жылы Барух пен Әуе күштерінің дәрігері Говард Раск Рузвельтке барлық қарулы күштердегі жарақат алған әскерлерге арналған оңалту бағдарламаларын кеңейтуді ұсынды. Соғыстан кейін бұл бағдарламалар Ардагерлер басқармасы тарапынан қабылданып, іске асырылды. 1946 жылы президент Гарри С. Трумэн Барухты Біріккен Ұлттар Ұйымының Атом энергиясы жөніндегі комиссиясына АҚШ өкілі етіп тағайындады. 1946 жылдың 14 маусымында Барух өзінің Барух жоспарын, Ачесон-Лилиентал жоспарының өңделген нұсқасын, UNAEC-ке ұсынды, ол жаңа атом энергиясын халықаралық бақылауға беруді көздеді. Кеңес Одағы АҚШ-тың ядролық қаруға ие екенін ескере отырып, Барухтың ұсынысын әділетсіз деп санады және АҚШ ядролық қаруын жоюдан кейін ғана бақылау және тексеру жүйесін енгізуге болады деп ұсынды. Содан кейін келіспеушілік туды. Барух 1947 жылы комиссиядан кетіп қалды. Оның беделі төмендеді, өйткені оның пікірлері Трумэн әкімшілігінің көзқарастарынан алшақтап кетті.

When the United States entered World War II, Roosevelt appointed Baruch a special adviser to the director of the Office of War Mobilization. His offices at this time were at 120 Broadway. He supported what was known as a "work or fight" bill. Baruch advocated the creation of a permanent super agency similar to his old Industries Board. His theory enhanced the role of civilian businessmen and industrialists in determining what was needed and who would produce it. Baruch's ideas were largely adopted, with James Byrnes appointed to carry them out. It is estimated that these policies cut two years off the time taken to produce tanks, bombers, etc. and caught Hitler totally by surprise. During World War II, Baruch remained a trusted adviser and confidant of Roosevelt, who in 1944 spent a month as a guest at Baruch's South Carolina estate, Hobcaw Barony. In February 1943, Roosevelt invited Baruch to replace the widely criticized War Production Board head Donald M. Nelson. Baruch had long coveted the job, and responded that he only needed to ask his doctor if he was healthy enough for the post. During the delay, however, presidential advisor Harry Hopkins persuaded Roosevelt that firing Nelson at the army's demands would make him look weak, and when Roosevelt and Baruch met at the White House, Roosevelt declined to discuss the job offer further. In 1944, Baruch commissioned a committee of physicians which developed recommendations for the formal establishment of the medical specialty of Physical Medicine and Rehabilitation and provided over a million dollars of funding to many medical schools to further this cause. Baruch's father, Simon Baruch, had been a surgeon and was the first teacher of physical medicine at Columbia. In the same year, Baruch and Dr. Howard Rusk, an Air Force physician, advised Roosevelt to expand rehabilitation programs for injured soldiers within all the armed forces. After the war, these programs were adopted by the Veterans' Administration. In 1946, President Harry S. Truman appointed Baruch as the United States representative to the United Nations Atomic Energy Commission. On Friday, June 14, 1946, Baruch presented his Baruch Plan, a modified version of the Acheson–Lilienthal plan, to the UNAEC, which proposed international control of then new atomic energy. The Soviet Union rejected Baruch's proposal as unfair given the fact that the U. S. already had nuclear weapons; it proposed that the U. S. eliminate its nuclear weapons before a system of controls and inspections was implemented. A stalemate ensued. Baruch resigned from the commission in 1947. His influence began to diminish, as his opinions grew further out of step with those of the Truman administration.

Кейінгі өмір және өлім

Барух жақсы танымал болған және Вашингтон қаласындағы Лафайетт саябағында жиі серуендеп немесе отырып уақыт өткізген. Барухтың Ақ үйге машинамен апарылуын ұнатпайтындығы, ол орындықта отырып, президент оны қабылдауға дайын екенін көрсететін сигнал күтетіні туралы кең таралған әңгіме бар. Осыдан оған «саябақтағы орындықтан кеңесші» деген лақап ат қойылған. 1960 жылы, 90 жылдық мерейтойында, Барухқа арнап Лафайетт саябағында, Ақ үйдің қарсы бетіндегі балаларға арналған алаңшаға ескерткіш орындық орнатылды. Барух колледжінің тік кампусының вестибюлінде саябақтағы орындықта отырған Барухтың толық мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні орналасқан. Ол халықаралық мәселелер бойынша кеңес беруді 1965 жылдың 20 маусымында, 94 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болғанға дейін жалғастырды. Оның Шарай Тефила синагогындағы жерлеу рәсіміне 700 адам қатысты. Оның қабірі Флашинг зиратында, Флашинг, Куинс, Нью-Йорк қаласында орналасқан.

Жеке өмір

Барух таза тұқымды жарыс жылқыларының иесі болды және "Кершоу Стейбл" деген атпен жарысқа қатысты. 1927 жылы оның жылқысы "Happy Argo" Картердің хандарыпында жеңіске жетті. Уинстон Черчилль мен Барух жеке дос болды, және Черчилль АҚШ-қа келгенде кейде Барухтың Нью-Йорк үйінде қонақтап тұратын.

Отбасы

Барух Нью-Йорктық Энни Гриффинге үйленді, ол епископал дінінің жақтасы болған. Эннидің әкесі олардың үйленуіне келісім бермеді және тойға қатыспады, бірақ кейін Бернардпен қайта табысты. Олардың балалары болмады. Оның қызы Рене Генри Роберт Сатмагқа тұрмысқа шықты. Олардың да балалары болмады.

Хобквоу бароны

1905 және 1907 жылдар аралығында Барух 18 ғасырдағы бұрынғы Хобкау барониясының шамамен 16 000 акр (63 шаршы шақырым) жерін сатып алып, Уинях шығанағы мен Атлант мұхиты арасындағы Оңтүстік Каролина штатының Джорджтаун округінде орналасқан Уаккамау мойынындағы 14 плантацияны біріктірді. Ол меншіктің бөліктерін қысқы аңшылық курорты ретінде дамытты, кейіннен ол меншікті үлкен баласы Беллге сатты. 1964 жылы Белл қайтыс болғаннан кейін, мүлік The Belle W. Baruch Foundation-ға Хобкау Барониясы білім беру және зерттеу қоры ретінде берілді. Мүлікте сондай-ақ 18 және 19 ғасырлардағы күріш өсіру өнеркәсібін көрсететін 37 тарихи ғимарат пен 20 ғасырдың басы мен ортасының қысқы курорттары бар. Бүкіл мүлік 1994 жылғы 2 қарашада Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. The Belle W. Baruch Foundation-ның қамқоршылары Оңтүстік Каролина университеті мен Клемсон университетін Хобкау Барониясын, оның ішінде ылғалды ормандар мен жағалау экожүйесін сақтау және зерттеу міндетімен білім беру мекемелері ретінде таңдады. Оңтүстік Каролина университеті Теңіз және жағалау ғылымдары институтын, ал Клемсон университеті де Теңіз және жағалау ғылымдары институтын құрды. Екі университет те Оңтүстік Каролинадағы басқа оқу орындарымен серіктестік құрды, олар жағалау экожүйелері туралы білімді дамытуға үлес қосатын зерттеу және білім беру бағдарламаларын жүзеге асырады. The Belle W. Baruch Foundation және Солтүстік Инлет-Виньях шығанағының Ұлттық эстуарлық зерттеу қоры бірлесіп Hobcaw Barony Discovery Center-ді басқарады және экскурсиялар мен арнайы бағдарламалар ұсынады.

Мұра мен құрмет

Тарихшы Томас А. Крюгердің айтуынша: Жарты ғасыр бойы Бернард Барух елдің ең бай және ең ықпалды адамдарының бірі болды. Ол – көрнекті спекулянт, мемлекеттік қызметкер, президент кеңесшісі, саяси меценат және талмайтын қайырымдылық шараларын жүзеге асырушы. Оның қоғамдық өмірі Америка саяси жүйесінің ішкі механизмдерін түсінуге мүмкіндік береді. 1925 жылы Барух анасының құрметіне Конфедерацияның Біріккен қыздарына Симон Барух атындағы университеттік сыйлық тағайындады. Бұл сыйлық Конфедерация тарихына арналған толық көлемді кітаптарға жазылған, жарияланбаған монографиялардың авторларын қолдау мақсатында берілді. Оның анасы бұл ұйымның ерте мүшесі болған және оның қызметін қолдаған. Барух (Адлай Стивенсон II-мен бірге) Вудро Вильсон мен Дин Матиге деген құрметінің нышаны ретінде жеке құжаттарын Принстон университетіне тапсырды. Нью-Йорк қалалық университетінің Барух колледжі оның есімімен аталады. Саратога жарыс жолы оның құрметіне Бернард Барух мүгедектігі (handicap) жарысын өткізеді. Ол 1933 жылы Оглеторп университетінен құрметті заң ғылымы докторы атағын алды. Бернард М. Барух үйлері, немесе Барух үйлері – Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігінде Нью-Йорк қалалық тұрғын үй басқармасы (NYCHA) салған қоғамдық тұрғын үй кешені, оның есімімен аталады.

Танымал мәдениетте

Ол "The Donna Reed Show", "The Dick Van Dyke Show" (2-маусым, 28-бөлім "Ажырысу"), "Leave It to Beaver", "The Patty Duke Show", "Make Room for Daddy" эпизодтарында, сондай-ақ "The Burns and Allen Show", 1959 жылғы Арт Бухвальдтың "Ұлдардан сыйлық" кітабында және 1936 жылғы "Додсворт" фильмінде есімдері айтылды. Барухтың парктегі орындықта мәмілелерді талқылау әдеті 1949 жылғы "Бұзық қоян" атты Багс Банни анимациялық қысқа фильмінде пародияланды. Франсис Х. Бушман "Уилсон" (1944) фильмінде Бернард Барух рөлін сомдады. Ларри Гейтс "Funny Lady" (1975) фильмінде Бернард Барух рөлін сомдады. Сэм Ванамейкер "Уинстон Черчилль: Қиын жылдар" (1981) фильмінде Бернард Барух рөлін сомдады.