Кіріспе

1933 жылғы Жаңа келісімнің бөлігі, АҚШ-та Мемлекеттік жұмыс басқармасы (PWA) – ішкі істер министрі Гарольд Л. Айкес басқарған, АҚШ-тағы кең ауқымды мемлекеттік құрылыс агенттігі. Ол 1933 жылғы маусымда Ұлы депрессияға жауап ретінде қабылданған Ұлттық өнеркәсіпті жаңғырту заңымен құрылды. Ол бөгеттер, көпірлер, ауруханалар және мектептер сияқты ірі мемлекеттік жобаларды жүзеге асырды. Оның мақсаты – алғашқы жылы 3,3 миллиард доллар (АҚШ-тағы әр адамға шаққанда 10 доллар), ал барлығы 6 миллиард доллар (АҚШ-тағы әр адамға шаққанда 18 доллар) жұмсау арқылы жұмыс орындарын көбейту, тұтыну қабілетін тұрақтандыру және экономиканы жаңғырту болды. Қаржы жұмсалымының көп бөлігі екі кезеңде жасалды: 1933–1935 жылдары және 1938 жылы. Алғашқыда «Федералдық төтенше жағдайлар бойынша мемлекеттік жұмыс басқармасы» деп аталған ол 1935 жылы Мемлекеттік жұмыс басқармасы болып қайта аталды және 1944 жылы таратылды. PWA нақты жұмыстарды орындаған жеке құрылыс компанияларымен 7 миллиардтан астам долларлық (АҚШ-тағы әр адамға шаққанда 22 доллар) келісімшарттар жасады. Ол 1930 жылдары ұлттық және жергілікті мақтаныш сезімін тудырған инфрақұрылымды құрды, және тоғыз он жылдықтан кейін де маңыздылығын сақтап тұр. PWA өзінің басты бәсекелесі Гарри Хопкинс басқарған «Жұмыс прогресі басқармасынан» (WPA) гөрі әлдеқайда аз дау тудырды, ол шағын жобаларға баса назар аударды және жұмыссыз, біліктілігі төмен жұмысшыларды жұмысқа алды.

Шығу тегі

Әкімшілік Ұлы депрессиядан кейін АҚШ экономикасын жаңғыртуға көмектесу мақсатымен PWA-ны құрды. Оның басты мақсаты жұмыссыздықты азайту болды, ол жұмыс күшінің 24%-ына дейін жеткен. Бұдан өзге, PWA жаңа мемлекеттік ғимараттар мен жолдар салу арқылы халықтың сатып алу мүмкіндігін арттыруды көздеді. Франсис Перкинс алғашқы рет мемлекеттік қаржыландырылатын қоғамдық жұмыстар бағдарламасын ұсынды, ал бұл идеяға Гарольд Л. Айкс, Джеймс Фарли және Генри Уоллес қолдау көрсетті. PWA-ның бастапқы құнын төмендеткен соң, Франклин Делано Рузвельт PWA-ны 1933 жылғы көктемдегі "Жүз күн" бағдарламасының бір бөлігі ретінде қосуға келісті.

Жобалар

PWA штаб-пәтері Вашингтонда жобаларды жоспарлаған, оларды жеке құрылыс компаниялары ашық нарықта жұмысшыларды жалдау арқылы іске асырды. WPA-дан айырмашылығы, ол жұмыссыздарды тікелей жұмысқа алмады. Жаңа мәміленің басқа бағдарламаларына қарағанда, PWA экономикалық жағдайының жақсаруын ынталандыру үшін «қозғаушы күш беру» прогрессивті идеясын көрнекті бейнеледі. 1933 жылдың шілдесінен 1939 жылдың наурызына дейін PWA 34 000-нан астам жобаны қаржыландырып, басқарды, олардың ішінде әуежайлар, ірі электр стансалары, Әскери-теңіз күштері үшін үлкен соғыс кемелері, көпірлер, сондай-ақ 1933–1939 жылдары салынған жаңа мектептердің 70 пайызы және ауруханалардың үштен бірі болды. Көшелер мен тас жолдар PWA жобаларының ең көп кездесетін түрі болды, барлығы 11 428 жол жобасы, немесе PWA жобаларының 33 пайызы, олардың жалпы бюджетінің 15 пайызынан астам бөлігін құрады. Барлығы 7488 мектеп ғимараты шығындардың 14 пайызын құрады және екінші орынға шықты. PWA әртүрлі федералдық агенттіктерге қаражат бөлу, штаттар мен басқа да мемлекеттік органдарға несиелер мен гранттар беру және теміржолдарға қысқа мерзімге грантсыз несиелер беру арқылы жұмыс істеді. Мысалы, ол Азаматтық консервациялық корпус (CCC) Үнді бөлімшесіне үнді резервацияларында және олардың жанында жолдар, көпірлер және басқа да қоғамдық құрылыстар салу үшін қаражат ұсынды. «Көптеген әсері» және алғашқы екі жылдық бюджеті 3,3 миллиард доллар (жалпы ішкі өнім 60 миллиард долларға қарағанда) PWA Американың сол кезге дейінгі ең ірі құрылыс жобасының қозғаушы күшіне айналды. 1934 жылдың маусым айына қарай агенттік барлық қаражатын 13 266 федералдық және 2407 федералдық емес жобаларға бөліп берді. PWA жобасындағы әрбір жұмысшыға шаққанда, шамамен екі қосымша жұмысшы жанама түрде жұмысқа орналастырылды. PWA ауылдық Американы электрлендіруді, каналдар, туннельдер, көпірлер, тас жолдар, көшелер, кәріз жүйелері мен тұрғын үйлерді, сондай-ақ ауруханалар, мектептер мен университеттерді салды. Жыл сайын ол елдің барлық бетонының шамамен жартысын және болаттың үштен бірін пайдаланды. PWA сонымен қатар Нью-Йорк пен Вашингтон арасындағы Пенсильвания теміржолын электрлендірді. Жергілікті деңгейде сот залдары, мектептер, ауруханалар және басқа да қоғамдық құрылыстар салынды, олар 21 ғасырда да пайдалануда.

Сын

PWA 6 миллиард доллардан астам қаражат жұмсады, бірақ өнеркәсіптік өндірісті Ұлы дағдарысқа дейінгі деңгейге қайтаруға қабілетсіз болды. Көптеген жағынан табысқа жеткенімен, PWA-ның сапалы және қолжетімді тұрғын үйлерді көптеп салу мақсатының үлкен сәтсіздікке ұшырағаны мойындалды.

Аяқтау

Рузвельт өнеркәсіпті Екінші дүниежүзілік соғысқа қажет өндіріске бағытталған кезде, PWA таратылды және оның функциялары 1943 жылдың маусым айында Федералдық жұмыстар агенттігіне берілді. PWA соғыста тікелей қатыспағанмен, екі авианосец – «Йорктаун» және «Энтерпрайз» кемелерінің құрылысын қаржыландыруға көмектесті. Бұл екі кеме де Мидуэй шайқасында Жапонияның төрт авианосегін батырып, жеңіске үлкен үлес қосты. PWA сонымен қатар төрт крейсер, төрт ауыр эсминец, жеңіл эсминецтер, су асты кемелері, ұшақтар, қозғалтқыштар және тіпті осы кемелерге арналған құрал-жабдықтар жасады. Олардың арасында АҚШ-тағы ең танымал көпірлердің бірі – Триборо көпірі бар, кейін ол Роберт Ф. Кеннеди көпірі деп аталды. PWA Сан-Францискодағы Монетный сарайды салуға жұмысшыларды қаржыландырды, оның құны 1,072,254 долларға жетті, сондай-ақ Флоридадағы Киз Оверсиз тас жолын да қаржыландырды. Бұл тас жол PWA құрылғанға дейін салынған болса да, PWA қаржыландыруы оны қайта пайдалануға мүмкіндік берді. 1935 жылғы Еңбек күні дауыл тас жолға көп зиян келтірді, ал Флориданың Шығыс жағалауы темір жолы PWA көмек ұсынғаннан кейін ғана көпірді жөндеуге қол жеткізді. PWA жобаларының көп бөлігі бүгінгі күнге дейін қолданылуда, себебі PWA штаттық және жергілікті билік органдарына не салдыру не жөндеуді қалағандарын өзіндік шешім етуге мүмкіндік берді, сондай-ақ жобаны қайда және кімге тапсыруды да өздері таңдады. Мұндай еркіндік жергілікті билік органдарына жылдар бойы пайдалы болатын ғимаратты таңдауға мүмкіндік берді.

WPA-мен салыстыру

PWA-ны оның үлкен бәсекелесі – Works Progress Administration (WPA) мен шатастыруға болмайды, дегенмен екеуі де «Жаңа саясаттың» бір бөлігі болды. Гарри Хопкинс басқарған WPA жергілікті билікпен тығыз байланыс орнатып, қалалық әкімдіктер, кәріз жүйелері немесе тротуарлар сияқты кішкентай жобалармен айналысты. Ал PWA жобалары, мысалы, алып саяндар сияқты, көлемі жағынан әлдеқайда ірі болды. WPA тек мемлекеттік жәрдем алатын азаматтарды жұмысқа қабылдап, оларға тікелей мемлекеттен жалақы төленді. PWA болса, жеке сектордағы жұмыс орындары үшін жұмысшыларды жалдаған жеке фирмалармен келісімшарт жасады. WPA-да жастар бағдарламалары (Ұлттық жастар әкімшілігі), әйелдерге арналған жобалар және PWA-да болмаған өнер жобалары бар еді.