Кіріспе

Американдық ботаник (1817–1886)

Эдвард Такерман (7 желтоқсан 1817, Бостон, Массачусетс – 15 наурыз 1886) – американдық ботаник және профессор, лишайниктер мен басқа альпілік өсімдіктерді зерттеуге маңызды үлес қосып, ерекше көзге түсті. Ол Бостонның Табиғи тарих қоғамының негіздеуші мүшесі болды және мансабының көп бөлігін Амхерст колледжінде өткізді. Өзінің өсімдіктер жинағының көп бөлігін Нью-Гэмпшир штатының Ақ тауларындағы Вашингтон тауының еңістерінде жасады. Такерман шатқалы оның құрметіне аталған. Ол сипаттаған түрлерге қатысты стандартты ботаникалық авторлық аббревиатурасы – "Так." қолданылады.

Ерте өмір және білім

Текерман Бостон саудагерінің, сондай-ақ Эдвард Текерман мен София (Мэй) Текерманның тұңғыш ұлы болды. Ол Бостон латын мектебінде оқыды, содан кейін әкесінің тілегімен Шенеқтадидегі Юнион колледжіне түсті. Ол 1837 жылы бакалавр дәрежесін алды, 1839 жылы Гарвардта заңгерлік біліміне ие болғаннан кейін магистратураға қайта оралды. Ол Германия мен Скандинавияда саяхаттап, Ақ тауларда ботаникалық зерттеулерінің алғашқысын жүргізді. 1846 жылы ол Гарвардқа аға студент ретінде оралды (президентке отбасылық дәстүрді бұзған әкесінің қатесін түзеу ниетінде екенін айтты), 1847 жылы екінші бакалавр дәрежесін алды, содан кейін екі-үш жыл өткен соң діни мектепке түсіп, 1852 жылы бітірді. Оның ағасы – Фредерик Годдард Текерман (1821–1873), американдық ақын, ал бірінші туысы – Генри Теодор Текерман (1813–1871), американдық жазушы, эссеші және сыншы. Оның әпкесі – жазушы және спиритуалист медиум София Мэй Экли (1822–1874) болды.

Мансап

Мериуэтер Льюис пен Уильям Кларк 1804-1806 жылдары АҚШ-тың батысына жасаған экспедицияларында бұрын-соңды көрілмеген көптеген өсімдік, тұқым және гүл түрлерін жинады. Льюис осы түрлер туралы жазбалар жасап, оларды альбом қағазына түсірді. 1809 жылы Льюис өзін-өзі өлтірген деген болжамнан кейін, экспедицияда жиналған өсімдіктерді суреттеп, жіктеуге міндетті ботаник оның ондаған альбомдық беттерін ұрлады. Ол 1842 жылы осы қағаздарды Англияға алып барып, аукционда ақшаға сатуға тырысты. Текерман бұл аукционға және қағаздардың маңыздылығына назар аударды. Ол оларды сатып алып, Филадельфиядағы Табиғи ғылымдар академиясына сыйға берді. Юнион колледжінде оқытқаннан кейін, Текерман 1854 жылдан қайтыс болғанға дейін Амхерст колледжінде профессор болып жұмыс істеді, ал Амхерст оған құрметті доктор дәрежесін берді. 1855 жылы ол Америка антикварлық қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның алғашқы жұмысы 1838 немесе 1839 жылдары Жаңа Англия лишайшаларына арналған еді. Ол сондай-ақ жергілікті Potamogeton түрлерін алғаш рет жүйелі түрде зерттеді және Амхерстте ботаника профессоры болғаннан кейін, Амхерст колледжінен 30 миль радиуста өсетін өсімдіктердің каталогын (1875 жылы жарияланған) дайындауға кірісті. Оның мансабының шыңы "Genera Lichenum: An Arrangement of the North American Lichens" (1872) және "Synopsis of the North American Lichens, Part 1" (1882) еңбектерін жариялаумен аяқталды. 1847 және 1863 жылдар аралығында Текерман үш серияға ұқсас эксиккаталарды редакциялады, олардың бірі – "Lichenes Americae septentrionalis exsiccati, curante Edvardo Tuckerman". Оның соңғы ботаникалық жарияланымы 1884 жылы жарық көрді, содан кейін ол анонимді теологиялық мақалалар жариялаған болуы мүмкін. Текерман лишайшалардың саңырауқұлақтар мен балдырлардың қосындысы екенін қабылдамады, бұл теория оның өмірінің соңында дамыды.

Жеке өмір

Текерман Томас Паркман Кушингтің қызы Сараға үйленген, ал Томас Паркман Кушинг оның әкесінің бизнес серіктесі болған. Олардың балалары болмады. Текерман 1886 жылдың 15 наурызында қайтыс болды.