Кіріспе
Американдық джаз трубашысы, композитор, топ жетекшісі және педагог Вуди Герман Шоу-кіші (24 желтоқсан 1944 жыл - 10 мамыр 1989 жыл) – американдық джаз трубашысы, флюгельгорнші, корнетист, композитор, аранжировщик, топ жетекшісі және педагог. Шоу 20-ғасырдың ең маңызды және ықпалды джаз трубашылары мен композиторларының бірі ретінде кеңінен танымал. Ол қазіргі заманғы джаз трубасының техникалық және гармониялық тілін революциялаған және көптеген адамдар оны осы аспаптың маңызды инноваторы деп санайды. Ол джаздың шебер виртуозы, ұстазы және өкілі болды, сол заманның көптеген көрнекті музыканттарымен бірге жұмыс істеді және жазбалар жасады.
Woody Herman Shaw Jr. (December 24, 1944 – May 10, 1989) was an American jazz trumpeter, flugelhornist, cornetist, composer, arranger, band leader, and educator. Shaw is widely known as one of the 20th century's most important and influential jazz trumpeters and composers. He is often credited with revolutionizing the technical and harmonic language of modern jazz trumpet playing, and is regarded by many as one of the major innovators of the instrument. He was an acclaimed virtuoso, mentor, and spokesperson for jazz and worked and recorded alongside many of the leading musicians of his time.
Мұраның қайта жаңғыруы
2003 және 2013 жылдар аралығында Шоудың музыкасына деген қызығушылық жаңадан өркендеп, оның еңбектері танылды. 2003 жылы Шоудың ұлы, Вуди Луис Армстронг Шоу III, Шоудың музыкаға қосқан үлесін арттыруға көмектескен “The Official Woody Shaw Website” ресми сайты ашты. Одан бері Шоудың көптеген ұзақ жылдар бойы басылмаған жазбалары, Шоудың ұлы және көп жылғы продюсері Майкл Кускунаның кураторлық бақылауымен қайта шығарылып, жаңартылып, жаңадан жинақталды. 2012 жылы Sony Legacy компаниясының PopMarket бөлімшесі “Woody Shaw: The Complete Columbia Albums Collection” жинағын, ал 2013 жылы Mosaic Records “Woody Shaw: The Complete Muse Sessions” жинағын шығарды, онда NPR Шоуды “соңғы ұлы трубашы-инноватор” деп сипаттады. Шоу III, Шоудың үшінші Columbia альбомы “Woody III” (Шоудың әкесі мен жаңа туған ұлына арналған) үшін басты шабыт көзі болды және Шоу отбасының мұрасын жалғыз мұрагерлік етеді. Бүгінде Шоу III әкесінің өмірлік еңбегін өндіру, басқару, мұрағаттау және сақтау арқылы Шоу мұрасын сақтап келеді. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, ол әкесінің өмірі мен музыкасы туралы алғашқы ресми өмірбаянын жазуда. Шоудың мұрасы әлеуметтік желілер мен ресми веб-сайт арқылы қолдауға алынып, өзектілігін жоғалтпайды. Шоу есімі мен мұрасы “Woody Shaw Legacy LLC” компаниясымен басқарылады.
Жаңалықтар
Шоу "кең" интервалдарды, көбінесе төртінші және бесінші, меңгеруімен және жаңашылдықпен қолдануымен танымал болды. Бұл интервалдар керней үшін шамалы табиғи емес және оларды шеберлікпен орындау қиын, себебі (а) оларды орындауға қажетті техникалық дағдылар, (б) аспаптың құрылысы, (в) кернейдің өзіндік гармониялық бейімділігі, овертон қатарына негізделген, және (г) оның дәстүрлі түрде үшінші интервалдармен және диатоникалық қатынастармен байланысы. Шоу импровизацияларында да, шығармаларында да политоналитетті, яғни екі немесе одан көп тональностьты немесе кілтті бір уақытта үйлестіруді (мысалы, бірнеше аккордтар немесе гармониялық құрылымдарды) жиі қолданды. Оның солистік орындарында ол көбінесе пентатоникалық гамманың күрделі вариацияларын және көптеген тональдық орталықтар арқылы болжаусыз өзгешетін интервалдар тізбегін пайдаланды. Шоу модальдық өнерге ие болды және кең ауқымды гармониялық түстерді қолданды, ерекше контрасттарды жасады, кернеу мен аяқталуды, диссонансты, ерекше ырғақты топтарды және "тактилік сызықтан тыс" фразаларды пайдаланды, бірақ әрқашан өзінің идеяларын берілген шығарманың формасы мен гармониялық құрылымына сәйкес аяқтады, джаз импровизациясының қағидаларын сақтап, сонымен бірге жаңаларын құрды. Оның "шабуылы" өте таза және нақты болды, темпке қарамастан (Шоу көбінесе өте жылдам бөлімдерді орындады). Оның бай, қараңғы тембрі ерекше болды, дауысқа ұқсас сапаға ие; оның интонациясы мен артикуляциясы жоғары деңгейде дамыған, ол төменгі регистрдің әсерін кеңінен пайдаланды, әдетте фразаларының соңында терең, созылған вибрато қолданды. Шоу сонымен қатар хроматикалық гамманы жиі қолданды, бұл оның мелодиялық желілеріне нәзік ағын беретіндей сезім тудырып, оған барлық "бұрыштардан" аккордтардың ішінен және сыртына тігізбелеп өтуге мүмкіндік берді. Шоу туғаннан-ақ керемет жады және абсолютті тікелей дыбысқа ие болды. Макс Роуч бірде былай деді: "Ол шынымен де ұлылардың бірі еді. Вудимен алғаш рет Иранға сапар барып жұмыс істедім. Ең таң қалдырған нәрсе – оның керемет жады болды. Мен таңғалып қалдым. Бір қарағаннан кейін, ол барлық ноталарды, қаншалықты күрделі болса да, білді". Шоудың импровизациялық және композиторлық стиліне оның кумирлері Долфи, Колтрейн және Тайнер, сондай-ақ көптеген еуропалық заманауи классикалық және 20 ғасыр композиторлары, мысалы, Бела Барток, Золтан Кодай, Арнольд Шёнберг, Альбан Берг, Антон Веберн, Эрик Сати, Александр Скрябин, Карлос Чавес, Эрнест Блох, Оливье Мессиан, Пауль Хиндемит, Чарльз Айвз, Эдгар Варез, Игорь Стравинский, Клод Дебюсси, Морис Равель және Колин Макфи әсер етті. Трубашы Дэйв Дуглас былай деді: "Вуди Шоуды таң қалдыратын тек қана керемет қиял емес, сондай-ақ оның өте қиын партияларының табиғи сезімі. Вуди Шоу қазіргі трубашылар үшін ең құрметті тұлғалардың бірі". Шоу кернейдің гармониялық және техникалық мүмкіндіктерін кеңейткені үшін мақталады. 1989 жылы Шоудың қазасы туралы естігенде, Уинтон Марсалис былай деді: "Вуди кернейдің сөздік қорын байытты. Оның тұтас көзқарасы маған үлкен әсер етті".
Саяхат
Шоу өмір бойы бүкіл Еуропаны аралап жүрді. Ол алғаш рет 19 жасында Францияға көшіп келді. 1969 жылы Роучпен бірге Иранға сапар шекті. Одан бөлек, ол Жапония, Ұлыбритания, Италия, Германия, Швеция, Швейцария, Нидерланды, Бельгия және Чехословакия сияқты елдерде гастрольдік сапарларда болды. 1980 жылдары АҚШ Ақпарат қызметінің тапсырысымен жасаған турнесі барысында Шоу Мысыр, Судан және Біріккен Араб Әмірліктеріне барды. Жақында Шоудың Үндістанда көп уақыт концерттер өткізіп, мастер-кластар бергені, Нью-Дели, Бомбей, Бангалор және Калькутта қалаларында жұмыс істегені анықталды. Кино продюсері Чак Франс берген сұхбатында саяхаттаудың маңыздылығы туралы сұрағанда, Шоу: "Мүлдем әрине. Менің ойымша, әр ұлы суретші өнерін әлеммен бөлісуі керек" деді.