Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саксонияның мұрагерлік ханшайымы (1870-1947)
Crown Princess of Saxony (1870 1947)
Австрияның Луиза абыройы (2 қыркүйек 1870, Зальцбург – 23 наурыз 1947, Брюссель) болашақ король Фредерик Август III-нің әйелі ретінде неке арқылы Саксонияның мұрагерлік ханшайымы болды. Луиза Тоскананың қуғынға ұшыраған Ұлы герцогы мен оның екінші әйелі Алисаның отбасында Зальцбургте дүниеге келді және салыстырмалы түрде еркін ортада өсті. Он жеті жасында ол күйеу іздеушілердің назарын аудара бастады, бірақ Саксонияның мұрагерлік ханзадасы Фредерик Августты таңдады және олар 1891 жылы үйленді. Дрезденге келгеннен кейін ол тез арада Саксон сарайының қатаң және жоғары билікті ережелерін жек көре бастады, бұл оны Веттин әулетімен қақтығысқа түсірді. Алайда, Луиза баласыз болған жоқ, он бір жылдың ішінде алты бала дүниеге әкелді, олардың бесеуі тірі қалды, бұл оның саксон халқы арасындағы беделін арттырды. Әйелімен бақытсыздықтан ол басқа адамдармен қарым-қатынасқа түсті, ал қайын атасы оны психиатриялық ауруханаға жапқысы келді деп қорқытты. Алтыншы баласы Мария Аликске жүкті болғанда ол Дрезденнен Женева көліне қашып кетті, онда оның ағасы оны күтіп отырды. Бұл оқиға саксон патшалық отбасы үшін өте зиянды болды, себебі олар өте берілген католиктер еді. Саксон королі 1903 жылы олардың некесін бұзды, ал бір жылдан кейін оған Саксонияға қайта оралуына тыйым салынды. Ол алғашқыда сүйіктісімен бірге тұрды, ол Фредериктің қызы деп ресми түрде танылған қызды дүниеге әкелді, бірақ 1903 жылдың соңында олар ажырасты. 1907 жылы Луиза итальяндық музыкант Энрико Тоселлиге қайтадан үйленді, бірақ бұл одақтан бір ғана бала дүниеге келді және олар 1912 жылы ажырасты. Содан кейін ол бай Габсбург әулетінің қайырымдылығына сүйенді, бірақ 1918 жылы Австро-Мажарстан империясы құлағаннан кейін Луиза осы көмектен айырылып, көбінесе кедейлікке түсті. Ол 1947 жылы гүл сатушы болып қайтыс болды.
Archduchess Louise of Austria (2 September 1870, in Salzburg – 23 March 1947, in Brussels) was by marriage Crown Princess of Saxony as the wife of the future King Frederick Augustus III. Louise was born in Salzburg to the exiled Grand Duke of Tuscany and his second wife, Alice grew up in a relatively informal household. At the age of seventeen she began to attract suitors, but ended up choosing the crown prince of Saxony, Frederick Augustus, and they married in 1891. Upon arriving in Dresden, she soon found herself despising the strict and overbearing rules of Saxon court life, which brought her into conflicts with her Wettin in laws. However, Louise was not infertile and gave birth to six children in eleven years, five surviving, which increased her popularity among the Saxon people. Her unhappiness with her husband caused her to have affairs, and her father in law threatened to lock her up in an asylum. Whilst pregnant with her sixth child, Maria Alix, she fled Dresden to Lake Geneva, where her brother was meeting her. This scandal was extremely damaging to the Saxon royal family, since they were very devout Catholics. The Saxon king dissolved their union in 1903 and a year later, she was barred from returning to Saxony. She first lived with her lover, giving birth to a daughter who was officially the daughter of Frederick, until late 1903 when they separated. In 1907, Louise married again to the Italian musician, Enrico Toselli but this union only produced one child and they divorced in 1912. Following this, she relied on the charity of her wealthy Habsburg family, but when Austria Hungary collapsed in 1918 Louise lost this income and largely fell into poverty. She died as a flower seller in 1947.
Саксонияның мұрагерлік ханшайымы
Луиза 1870 жылдың 2 қыркүйегінде Тоскананың соңғы Ұлы герцогы Фердинанд IV және оның екінші әйелі, Парма Бурбон әулетінен Алиса ханшайымның екінші баласы ретінде дүниеге келді. Анасы арқылы ол Франция королі Карл X-тің шөбересінің немересі болды. 17 жасында ол әлеуетті күйеулердің назарын өзіне тартты, олардың ішінде Саксен-Кобург және Готаның принці Педро Августо (Бразилия императоры Педро II-нің немересі) немесе Болгарияның принці Фердинанд болды, бірақ ешқайсысы оған ұнаған жоқ. 1887 жылдың жазында Пилниц сарайында ол Саксонияның принці Фредерик Августпен танысты (принц Георгтың үлкен ұлы, ол 1902 жылдың маусымында Саксонияның королі болды). Олар 1891 жылдың 21 қарашасында Венада сәнді тойда үйленді, бұл той күйеуге 20 000 марка тұс келді. Қарсылығында, Луиза патшалық міндеттерін орындады және оған алты бала дүниеге келді; алайда, ол Дрезденнің қатаң сарайындағы әдеп нормаларын қатаң сақтамады, бұл оның қайын атасы, ішкі істер министрі Георг фон Мецш Рейхенбах және қайын сіңлісі Матильдамен дауға себеп болды. Халық арасында оның танымалдылығы Саксония патшалық отбасының қалған бөлігінен әлдеқайда жоғары болғандықтан, олар үлкен-кішкентай интригалармен оның өмірін қиындатты. Көп ұзамай Луизаның О'Брайан есімді тіс дәрігерімен және балаларының француз тілінен сабақ беретін мұғалімі Андре Жиронмен қарым-қатынаста болғаны туралы қауесет тарады. Ол Жиронға телеграмма жіберді, оны құпия полиция ұстап алды, содан кейін оның Жиронмен байланыста болғаны анықталды. Бұл туралы оның өмірбаянын жазған Эрика Бестенрайнер француз мұғалімін жұқа, қара шашты, кішкентай қара мұрты бар, жанды мінезді, әдепті және киімге талғамды адам ретінде сипаттады.
Louise was born on 2 September 1870, the second child of Ferdinand IV, the last Grand Duke of Tuscany and his second wife, Princess Alice of Bourbon Parma. Through her mother, she was a great great granddaughter of Charles X of France. At 17 she attracted the attention of potential suitors, among them Prince Pedro Augusto of Saxe Coburg and Gotha (grandson of Emperor Pedro II of Brazil) or Prince Ferdinand of Bulgaria, but none appealed to her. In the summer of 1887 at Pillnitz Castle she met Prince Frederick Augustus of Saxony (eldest son of Prince George, who became king of Saxony in June 1902). They married at Vienna on 21 November 1891, in a lavish ceremony which cost the groom the sum of 20,000 marks. In return, Louise fulfilled her royal duties, and bore him six children; however, she did not follow etiquette at the strict Dresden court, which resulted in arguments with her father in law, the Interior Minister Georg von Metzsch Reichenbach, and her sister in law Princess Mathilde. As her popularity among the people by far exceeded that of the rest of the Saxon Royal Family, they made her life difficult with big and small intrigues. Soon rumors began to circulate that Louise had had an affair with a dentist named O'Brian and with her children's French tutor, André Giron. In desperation, she sent a telegram to Giron, which was intercepted by the secret police and it turned out that she had actually begun an affair with him. This was discussed by her biographer Erika Bestenreiner, who described the French tutor as a slender black haired man with a small dark mustache, of a lively nature, with perfect manners and good taste in clothes.
Кейінгі өмірі
Луиза алдымен Лион қаласының жанындағы Рамо сарайында, содан кейін 1903 жылы Уайт аралындағы Вентор сарайында өмір сүрді. 1904 жылы ол отбасымен бірге Борбон-Парма әулетінің Констанц көліндегі Вартегг сарайына, кейін Флоренцияға көшіп барды. 1904 жылдың 21 желтоқсанында ол Дрездендегі Ташенберг сарайында үлкен балаларын көруге тырысты, бірақ полиция ғимаратты қоршап алғандықтан әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол жаңа сүйіктісі, Конте Карло Гуиччардимен бірге саяхаттады, ол әйелінен бөлек тұрса да, әлі үйленген еді. Луиза мен оның сүйіктісі 2 жасар Анна Моника Пияны Саксон әулетіне қайтаруды жоспарлады, бірақ балаға берілетін жәрдемақы 30 000-нан 40 000 маркаға дейін көтерілгеннен кейін Луиза ойын өзгертті және қызын Дрезденге жіберуден бас тартты. 1907 жылдың 25 қыркүйегінде Луиза Лондон қаласында өзінен 12 жас кіші итальяндық музыкант Энрико Тоселлиге тұрмысқа шықты. Олардың 1908 жылдың 7 мамырында туған Карло Эммануэле Филиберто деген ұлы болды. Тойдан кейін көп өтпей (1907 жылдың 26 қазаны), король Фридрих Август III ақыры Анна Моника Пияны тауып алды, ол бауырларымен бірге өмір сүру үшін Дрезденге жіберілді және Саксон патшалық отбасының мүшесі ретінде тәрбиеленді. 1908 жылы Луиза Тоселлиден ажырасып, 1912 жылы ресми түрде ажырасты; ұлдары әкесімен қалды. 1911 жылы Луиза үнсіздігін бұзып, қайтыс болған қарындасының күйеуі мен Саксон саясаткерлерін кінәлап, өзінің абыройсыздыққа ұшырауына олардың кінәсі бар екенін жазған мемуар жариялады. Ол патша болған кезде, олардың ықпалын жою үшін өзінің беделін пайдаланамын деп қорқыпты. «Менің өмірім» атты кітабында ол өзінің танымалдылығы күйеуінің, болашақ корольдің және оның әкесінің танымалдығынан асып түсетінін мәлімдеді. Луиза өзінің танымалдылығы патша отбасы мен саясаткерлермен арақатынастарын нашарлатқанын айтты. Шындығында, ол саксон халқының арасында танымал болды. Ол өзінің танымалдығын Саксон сарайының әдеп-нақты ережелерін елемеуімен байланыстырды және, мүмкін, өзін құрбан ретінде көрсету үшін, Версальдегі сарай рәсімдерін ұнатпаған және Луиза сияқты, олардың мәртебесін сақтау үшін осы рәсімдерге тәуелді болған абыройлы сарайлықтардан аулақ болған Габсбург әулетінен шыққан Мари Антуанеттамен салыстырды. 1918 жылы Габсбург монархиясы құлағаннан кейін Луиза өзін «Антуанетта Мария, Исетт гравинясы» деп атады. Майоркадағы өзінің ағасы, Австрияның эрцгерцогы Людвиг Сальватормен бірге болғаннан кейін ол Брюссельге көшіп барды, ол бастапқыда Иксель қалашығында тұрды. Екінші некесінен кейін императорлық атақтары мен мәртебесінен айырылған ол енді Габсбург әулетінің тегін таңбалауға құқылы болмады. Неміс басқыншылығы оған кейбір туыстарынан алатын шағын көмекті тоқтатқаннан кейін, ол кенеттен мүсірленді. 1947 жылдың 23 наурызында ол гүл сатушы ретінде кедейлікте қайтыс болды. Оның күлі Зигмарингендегі Хединген монастырына, Гогенцоллерн әулетінің жерленген орнына қойылды, оның бірнеше балалары, соның ішінде ұлы ханзада Эрнст Генрих жақын жерде жерленген. Оның мүлігі Дрездендегі Орталық мемлекеттік мұражайда сақталады.
Louise lived firstly at Ramo Castle near Lyon, then in 1903 at Ventnor Castle on the Isle of Wight. In 1904 she and her family moved to the Bourbon Parma family seat of Wartegg Castle on Lake Constance, and later to Florence. On 21 December 1904 she tried to see her older children at the Dresden Taschenbergpalais, but her attempts were unsuccessful because the police had surrounded the building. Later, she traveled in the company of her new lover, Conte Carlo Guicciardi, who lived separately from his wife but was still married. Both Louise and her lover thought to return 2 year old Anna Monika Pia to the Saxon court, but after an increase of the child's allowance from 30,000 to 40,000 marks was negotiated Louise changed her mind and refused to send her daughter to Dresden. In London on 25 September 1907 Louise married the Italian musician Enrico Toselli, 12 years younger than she. They had one son, Carlo Emmanuele Filiberto, born on 7 May 1908. Shortly after her wedding (26 October 1907), King Frederick Augustus III finally located Anna Monika Pia, who was sent to Dresden to live with her siblings and be raised as a member of the Saxon royal house. In 1908 Louise separated from Toselli, and they divorced in 1912; their son remained with his father. In 1911, Louise broke her silence and published a memoir blaming her disgrace on her late father in law and Saxon politicians, who she claimed feared that, when she became queen, she would use her influence to dismiss them from office. Throughout the book, My Own Story, she claimed that her popularity exceeded that of her father in law, King George of Saxony, and her husband, the future king. Louise implied that her popularity had alienated her from the royal family and politicians. She was indeed popular with the Saxon people. She ascribed her popularity to her insistence on ignoring the etiquette of the Saxon court and, perhaps to cast herself as a victim, compared herself with her Habsburg relative, Marie Antoinette, who disliked court rituals at Versailles and, like Louise, had avoided the noble courtiers who depended on those rituals to affirm their places at court. After the Habsburg monarchy collapsed in 1918, Louise called herself "Antoinette Maria, Comtesse d'Ysette"; after some time in Mallorca with her uncle Archduke Ludwig Salvator of Austria, she moved to Brussels, where she initially lived in the suburb of Ixelles. Stripped of her imperial titles and dignities after her second marriage, she could no longer bear the surname of Habsburg. After the German invasion ended the little support that she received from some relatives, she suddenly became penniless. She died in poverty as a flower seller on 23 March 1947. Her urn was deposited in the Hedingen monastery in Sigmaringen, the burial place of the House of Hohenzollern, where a number of her children are buried nearby, including her son Prince Ernst Heinrich. Her estate is found in the Central State Archive of Dresden.