Кіріспе
Александр аралы, сондай-ақ Александр I аралы, Александр I жері, Александр жері, Александр I архипелагы және Земля Александра I деп те аталады. Ол Антарктикаға жақын Беллингсхаузен теңізінде, Палмер жерінің батысында орналасқан. Антарктика түбегінен Маргарита шығанағы және Георг VI бұғазы арқылы бөлінген. Георг VI мұздық шельфі Георг VI бұғазын толығымен толтырып, Александр аралын Палмер жерімен байланыстырады. Арал батысында орналасқан Уилкинс бұғазын жартылай қоршап тұрады. Александр аралының ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 386 км, ені солтүстікте 80 км, ал оңтүстікте 241 км. Александр аралы – Девон аралынан кейін әлемдегі екінші ең үлкен қоныстанбаған арал.
Alexander Island, which is also known as Alexander I Island, Alexander I Land, Alexander Land, Alexander I Archipelago, and Zemlja Alexandra I, is the largest island of Antarctica. It lies in the Bellingshausen Sea west of Palmer Land, Antarctic Peninsula from which it is separated by Marguerite Bay and George VI Sound. The George VI Ice Shelf entirely fills George VI Sound and connects Alexander Island to Palmer Land. The island partly surrounds Wilkins Sound, which lies to its west. Alexander Island is about 240 mile (386 km) long in a north–south direction, 50 mile (80 km) wide in the north, and 150 mile (241 km) wide in the south. Alexander Island is the second largest uninhabited island in the world, after Devon Island.
Тарих
Александр аралы 1821 жылғы 28 қаңтарда Фабиан Готтлиб фон Беллинсгаузен басқарған ресейлік экспедициямен ашылған. Ол Ресейдің биліктегі әміршісі Александр I-нің құрметіне Александр I жері деп аталған. Бұл арал 1940 жылға дейін Антарктика құрлығының бір бөлігі деп есептелген. Оның арал екендігі 1940 жылғы желтоқсанда АҚШ Антарктикалық қызметінен Финн Ронне мен Карл Эклундтан құралған екі адамдық мұзға сырғанаушылар тобымен дәлелденді. 1950 жылдары Британдық Антарктика аумағының бөлігі ретінде басқарылатын британдық база Фоссил Блафф (Base KG) ретінде салынды. Ұлыбритания 1908 жылы бұл аралды Британдық Антарктика аумағының бөлігі деп жариялаған. Чили (1940 жылы) және Аргентина (1942 жылы) да аумақтық талаптар қойған. Қазіргі уақытта Антарктика шарты бойынша ешқандай талап ресми түрде мойындалмаған. Аралда британдық Fossil Bluff метеорологиялық орталығы мен жанармай құю базасы орналасқан.
География
Александр аралының беті негізінен мұзбен жабылып жатыр. Ашық нунатактар мен айтарлықтай аумақты мұзсыз жерлер бар, оның ішінде Абляция нүктесі массиві де бар. Нунатактар – солтүстік-оңтүстікке қарай созылған тау жоталары мен төбелердің шыңдары. Оларға Колберт, Гавр, Лассус, Руан, София университеті және Уолтон таулары, Стаккато шыңдары, Лулли тауларының етегі, Финляндия тауларының етегі, Эльгар жоталары және Дуглас жотасы кіреді. Бұл таулар, шыңдар, төбелер мен жоталар Александров аралынан ағып жатқан мұздықтардан тұратын тұрақты мұздықпен қоршалған. Бұл мұздықтар батысқа қарай Бах және Уилкинс мұздық шельфілеріне және Беллинсгаузен теңізіне, ал шығысқа қарай Георг VI мұздық шельфіне құяды. Георг VI мұздық шельфі Палмер жеріндегі және Александр аралындағы мұздық қақпағынан шыққан мұздықтармен толысады. Александр аралының тағы бір ерекшелігі – Ходжсон көлі, бұрын мұз астындағы көл, ол оны жауып тұрған мұз қаптамасының астынан пайда болған. Ходжсон көлінің ұзындығы болса, терең су қабаты қалың көпжылдық көл мұзының астында мөрленген. Ходжсон көлінің солтүстік жағы Джордж VI бұғазына шығысқа қарай ағатын Сатурн мұздығымен, ал оңтүстік жағы Цитадель Бастионның солтүстік бетімен шектеледі. Соңғы мұздық максимум кезінде Ходжсон көлі кемінде қалыңдығындағы мұз қаптамасымен жабылған. Бұл мұз қаптамасы шамамен 13 500 жыл бұрын жұқара бастады. Ол кері шегініп, Ходжсон көлін 11 000 жылдан бұрын тұрақты мұзбен жауып тастады. Осы уақыттан бері бұл көл көпжылдық мұзбен жабылып келеді. Аралдағы басқа да ерекшеліктерге Дамокл нүктесі мен Тиррелл тауы жатады.
Брамс шығанағы
Брамс бұғасы – мұзға толы, ұзын және кең бұға. Ол Александр аралындағы Бетховен түбегінің солтүстік жағына кіріп жатыр, ал оның арасында Харрис түбегі мен Дэрошер түбегі орналасқан. Бұғаның солтүстік-шығысында Мацца мүйісі, ал оңтүстік-шығысында Брамс бұғасының төменгі жағында Григ тауы жатыр. Бұл бұға 1947-1948 жылдары Ронне Антарктикалық зерттеу экспедициясы (RARE) тарапынан әуеден байқалып, алғаш рет картаға түсірілген. 1960 жылы Фолкленд аралдарының тәуелділіктері зерттеуінің қызметкері Дерек Дж. Х. Сеарл РARE әуе суреттерінен қайта картаға түсірді. Бұл бұғаны Ұлыбританияның Антарктикалық жер-атаулар комитеті неміс композиторы Иоганнес Брамстың құрметіне атады.
Харрис түбегі
Харрис түбегі – Антарктиданың Александр аралының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Бетховен түбегінің солтүстік жағындағы Верди шығанағы мен Брамс шығанағы арасында, Ли тауымен биіктеген, қармен жабылған кең түбек. Бұл Александр аралының сегіз түбегінің бірі. 1947–48 жылдары RARE әуеден фотоға түсірген, ал 1960 жылы Фолкленд аралдарының тәуелділіктерін зерттеу экспедициясының Д. Сэрл осы фотосуреттерден картаға түсірген. Түбекке Антарктика атаулары жөніндегі консультативтік комитет 1982 жылдың мамыр айынан 1983 жылдың мамырына дейін VXE 6 эскадрильясының командирі, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің командирі Майкл Дж. Харрис құрметіне ат қойылған.
Лядов мұздық
Лядов мұздығы – Гаррис түбегінен солтүстік-шығысқа қарай ағып, Брамс шығанағына құятын мұздық. Оны 1987 жылы КСРО Ғылым академиясы орыс композиторы Анатолий Лядовтың (1855–1914) құрметіне атады.
Геология
Хоульдің айтуынша, "Александр аралының геологиясы негізінен Антарктида түбегінің батыс жиегі бойындағы прото-Тынық мұхиты қабығының субдукциясымен байланысты процестерге байланысты, соңғы триас кезеңінен бастап кейінгі терциарға дейінгі уақыт аралығында қалыптасқан". ЛеМей тобының аккрециялық призмалық кешені, плутондық және жанартаулық жыныстар аралдың батыс бөлігінде кеңінен таралған. ЛеМей тобы әртүрлі деформацияланған және метаморфозға ұшыраған шөгінді және магмалық жыныстардан тұрады. Оның басым бөлігі деформацияланған аркоздық шөгінді жыныстардан тұрады, соның ішінде турбидиттік грейвактер, қара балшық тастар және конгломераттар бар. Қалың жоғары юра және төменгі бор кезеңдеріне жататын Фоссиль Блафф тобының шөгінді жыныстары шығыс жағалау бойындағы ұзын және енді белдеу ретінде көрінеді. Бұл Фоссиль Блафф тобы қалың базальдық терең теңіздік жиынтықтан тұрады, оның үстіне дейін қалың сазды тастар, одан кейін құмтастардың жоғары қарай жуандайтын қабаттары орналасқан. Субдукция тоқтағаннан кейін сілтілі базальттар шығып келген. Олардың жасы Пинафор тауындағы тефриттерден (5,5–7,6 млн жыл бұрын) бастап, Ротшильд аралындағы басаниттерге (5,5 млн жыл бұрын), Хорнпайп-Хайтсқа (2,5 млн жыл бұрын) және Бетховен түбегіндегі сілтілі және оливинді базальттарға дейін (<1,2 млн жыл бұрын) жетеді. LeMay Range Fault N-S бағытында, Джордж VI бұғазына параллель созылады, ал Fossil Bluff формациясы осы жарылымның шығысында LeMay тобына қатысты төмендеген. Бұл жарылым аймағында және Фоссил шығанағының көптеген бөліктерінде құмды бөгеттер кездеседі. Фоссиль Блафф формациясындағы қазбаларға аммониттер, белемниттер, екі жақтауы бар моллюскалар және серпулидтер жатады.