Кіріспе

Fiesta – 1936 жылдан бері Батыс Вирджиния штатының Ньюэлл қаласындағы Fiesta Tableware компаниясы өндіріп, сататын керамикалық глазурьдалған асханалық ыдыстар жинағы. Компания 2020 жылға дейін Гомер Лафлин Қытай компаниясы (HLCC) деп белгілі болған, ол өз тамақ сервисі бөлімдерін және Гомер Лафлин атауын британдық асханалық ыдыс өндіруші Steelite компаниясына сатқан. HLCC өз кезегінде Fiesta Tableware Company болып қайта құрылды, бөлшек сауда бөлімін, танымал Fiesta желісін, фабрикаларын және Ньюэллдегі кеңсесін сақтап қалды. Fiesta-ның бастапқы пішіндері мен глазурьдарын 1927 жылдан 1942 жылы қайтыс болғанға дейін Гомер Лафлиннің көркемдік директоры Фредерик Хуртен Рхед жасаған. 1986 жылға дейін Fiesta өнімдері жартылай фарфорлық керамикадан, ал 1986 жылдан кейін толық фарфорлық керамикадан жасалған, бұл оларды тамақ сервисінде қолдануға мүмкіндік берді. Материалдың өзгеруіне байланысты бастапқы пішіндердің бірнешеуі өзгертілді, ал 1984 жылы Гомер Лафлиннің көркемдік директоры болған Джонатан О. Парри жаңа пішіндер қосты. Айта кетейік, кейбір ерте глазурьдар аз мөлшерде радиоактивті заттарды қамтыған. Смитсон институтының баспасөз қызметі хабарлағандай, Fiesta-ның сәні – оның түстері, дизайны және қолжетімділігі.

Танымалдылығы мен маркетинг

Фиеста 1936 жылғы қаңтарда Питтсбургте өткен жылдық қыш және шыны көрмесінде таныстырылды. Бұл АҚШ-тағы алғашқы қатты түсті асханалық ыдыс емес еді; кішігірім компаниялар, әсіресе Калифорниядағы Бауэр керамикасы, Фиеста нарыққа енгізілгенге дейін он жылдай қатты түсті глазурьде асханалық ыдыс, вазалар және бау-бақша керамикасын өндіріп келді. Дегенмен, Фиеста АҚШ-та кеңінен жаппай насихатталған және сатылған тұтас түсті асханалық ыдыс болды. Ол енгізілген кезде асханалық және ас үй ыдыстары керамикасының безендірілуі әлі де Виктория дәуірінен шабыттанды, толық, алдын ала белгіленген асханалық ыдыстар жиынтығына негізделген, барлығы бірдей декор дизайнымен безендірілген. Фиеста өздерінің қатты түсті глазурьдерімен және жинап-қосатын тұжырымдамасымен халыққа түбегейлі жаңа нәрсені ұсынды. Формалары мен беттері Арт-Деко стилінің ықпалын көрсетті. Фиеста асханалық ыдыстар жинағына енгізілген кезде 37 түрлі бұйым кірді, соның ішінде екі түрдегі шам ұстағыштар, гүлшолақ және пепелік сияқты қосымша бұйымдар да болды. Жеті ұялы араластыру ыдыстары жиынтығы диаметрі ең кішкентайы 5 дюймнен бастап, шамамен 12 дюймге дейін ауыспалы болды. Гомер Лафлин 1944 жылы қызыл Фиестаны шығаруды тоқтатты. Компания 1959 жылы Атом энергиясы жөніндегі комиссия уран оксидіне қатысты шектеулерді жеңілдеткеннен кейін, табиғи уранның орнына азайтылған уранды пайдаланып, қызыл Фиестаны қайта енгізді. Керамиканы глазурьлеуден басқа, уран оксиді плитка жасау саласында одан да кеңінен қолданылды, уранды плитка өндірілді. Қызыл түс ғана емес, басқа да түстер, тіпті ақ сүйек түсі де радиоактивтілікке ие. Ежелгі Фиеста ыдыстарының радиоактивтілік деңгейі жарияланған және онлайн қолжетімді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі тұтынушыларды радиоактивті глазурьленген керамиканы тамақ және сусынға пайдаланудан сақтандырады. Басқалары мұндай ыдыстарды тамақ сақтау үшін пайдаланбауға кеңес береді, себебі уран немесе басқа ауыр металдар (көбінесе кейбір түсті глазурьдерде кездесетін) тамаққа, әсіресе қышқыл тамаққа сіңуі мүмкін. АҚШ Ядролық реттеу комиссиясының бағалауынша, мұндай ыдыстарды үнемі пайдаланудан туындаған уранның мөлшері жылына шамамен 0,4 мСв құрайтын дозаға тең болуы мүмкін.

1969-1973 жылдар

1969 жылы үйді безендіру талғамы қайта өзгерді. Компания Fiesta пішіндерін жаңартып, оны заманауи етуге тырысты. Қақпақшаларындағы финиелдер, кеселердегі тұтқалар, ыдыстардың контурлары мен пішіндері – Fiesta-ға көбірек заманауи көрініс беру үшін барлығы өзгертілді. Глязурь түстері де өзгертілді, дастарқан жиынтығына арналған бөліктерге үш түс, ал бес негізгі сервировкалық бөліктерге бір түс таңдау мүмкіндігі болды. Бұл 64 түрлі пішіннің қалған бөлігі еді. 1959 жылдан бері қолжетімді болған қызыл глязурьдің өзіне ұқсас болғанымен, оған Манго қызылы деген жаңа ат берілді. Сары, бирюза және орташа жасыл түстердің орнына екі жаңа глязурь түсі енгізілді. Олардың бірі – Turf Green, ол сол кездегі танымал авокадо түсіне жақын болды. Екінші түс – Antique Gold, ол қоңыр сары түс болатын және сол дәуірдегі танымал Harvest Gold түсімен үйлеседі. Бұл желі "Fiesta Ironstone" деп аталды. Пішіннің жаңа дизайны мен түс өзгерістері Fiesta-ның танымалдығын қайта жандандыра алмады, ал 1973 жылдың қаңтар айында компания Fiesta желісін тоқтатып қойды.

Фейстаның шағылысқан және безендірілген пішіндері

Көптеген асханалық ыдыстардың пішініндей, өндірушілер пішіндерге әртүрлі суреттер жапсырып, оларға жаңа атаулар береді. 1936-1973 жылдар арасындағы ұзақ өмірінде Fiesta ыдыстарының пішіні көбінесе суреттермен безендіріліп, басқа атаулармен немесе атаудың өзгеше нұсқаларымен сатылды. Мысалы, "Fiesta Casuals" екі үлгіден тұрды: біреуі сары және қоңыр гүлдермен, қатты түсті Fiesta сары элементтерімен, екіншісі бирюза және қоңыр гүлдермен, қатты түсті Fiesta бирюза элементтерімен безендірілген. Тағы бір мысал ретінде, 1960 жылдардың соңында Fiesta пішіндері қараңғы "бұршақ құмырасы" қоңыр түсімен жабылып, жалпақ бөліктеріне қара түсті "Жертеңіз стиліндегі" геометриялық сурет салынып, бұл желі супермаркеттегі акцияда "Amberstone" деп сатылды. Кейін бұл пішіндер антикалық алтынмен глазурланды, глазур астында басқа стильдегі сурет салынды. Бұл желі тағы бір супермаркет акциясы үшін "Casualstone" деп аталды.

Жинақтаушылар мен екінші нарық

1970 жылдары 1920 және 1930 жылдардағы арт-деко дизайнына деген жаңа қызығушылық артып, гүлденді. Сонымен қатар, "бейби бумерлер" өздерінің үйлерін құрып жатты. Олар "Фиестаны" қайтадан танымал етті. "Фиеста" 1973 жылдың қаңтар айында өндірілістен тоқтатылғаннан кейін, коллекционерлер бірден екінші қол дүкендерінен және жаңадан танымал болған гараж сатуларынан көптеп сатып ала бастады. Жеке даналарды, тіпті толық коллекцияларды алудың тағы бір жолы – жергілікті аукциондар болды. "Фиестаның" екінші нарықтағы үлкен танымалдығының арқасында оның бағасы күрт өсті. 1970 жылдардың соңында және 1980 жылдары, бұрын бірнеше тиынға бағаланған кейбір "Фиеста" заттары сирек кездесетін болғандықтан жүздеген АҚШ долларына сатылатын болды. 1980 жылдардың ортасына қарай бағалар одан да жоғары көтерілді. Кейбір өте сирек кездесетін даналар мен түстер мыңдаған долларға саудаланып жүрді.

Танымал мәдениетте

American Fiesta, бір адамдық пьеса, басты кейіпкердің көне Fiesta ыдыс-аяқ жинауға құштарлығын көрсетеді.