Кіріспе

Статистикада "қате" термині екі жағдайда туындайды. Біріншіден, ол шешім қабылдау контекстінде туындайды, онда қателік ықтималдығы дұрыс емес шешім қабылдау ықтималдығы ретінде қарастырылуы мүмкін, және әрбір қате түрі үшін оның мәні әртүрлі болады. Екіншіден, ол статистикалық модельдеу (мысалы, регрессия) контекстінде туындайды, онда модельдің болжаған мәні нақты нәтижеден қате болуы мүмкін, ал "қателік ықтималдығы" термині әртүрлі дәрежедегі қателердің пайда болу ықтималдығын білдіруі мүмкін.

Гипотезаларды тексеру

Статистикадағы гипотезаларды тексеруде екі түрлі қате ажыратылады. I типтегі қателер – бұл шын нөлдік гипотезаны қабылдамау, яғни жалған оң нәтижеге әкелу. II типтегі қателер – бұл жалған нөлдік гипотезаны қабылдамау, яғни жалған теріс нәтижеге әкелу. Қателіктердің ықтималдығы да осылай ажыратылады. I типтегі қате үшін ол α (альфа) арқылы белгіленеді және сынақтың маңыздылығы деңгейі ретінде танылады, сонымен қатар сынақтың нақтылығынан 1-ге тең айырмасы болады. Бұл көрсеткіш кейде сынақтың сенімділігі немесе маңыздылық деңгейі (LOS) деп те аталады. II типтегі қате β (бета) арқылы белгіленеді және сынақтың қуатынан немесе сынақтың сезімталдығынан 1-ге тең айырмасы болады.

Статистикалық және эконометриялық модельдеу

Статистика мен эконометрияда көптеген модельдерді құру, әдетте, байқалған және болжанған немесе теориялық мәндер арасындағы айырмашылықты ең төменге түсіруге бағытталған. Бұл айырмашылық қате деп аталады, алайда байқалған жағдайда оны қалдық деп атау дұрысрақ. Қате – кездейсоқ шама ретінде қарастырылады және оған ықтималдық таралымы тән. Осы таралымды пайдаланып, кез келген берілген диапазон ішіндегі қателердің ықтималдығын есептеуге болады.