Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Горменгаст романдарының кейіпкері. Стерпайк – Мервин Пиктің «Титус Гроан» және «Горменгаст» романдарының құрамындағы ойдан туған тұлға.
Character in the Gormenghast novels
Steerpike is a fictional character in Mervyn Peake's novels Titus Groan and Gormenghast.
Ас үйден қашу
Стирпайк алғаш рет он жеті жастағы, өткені белгісіз жас жігіт ретінде Горменгасттың үлкен асханасында жұмыс істейді, және ол аспаз Абиатха Свелтерді жек көреді. Горменгасттың 77-ші графы Титус туған күні Стирпайк Свелтердің мас болуынан кейін асханадан қашып шығады. Оны қамалдың бас күзетшісі Флей тауып, кішкентай бөлмеге қамап қояды. Стирпайк терезеден қашып, Горменгасттың кең шатырларын басып өтеді, түнді үлкен тас алаңда өткізеді, содан кейін Горменгаст графының қызы Фуксияның мансардасына кездейсоқ жол табады.
Steerpike first appears as a youth of seventeen years with an unclear past, working in Gormenghast's Great Kitchen under the chef Abiatha Swelter, whom he hates. On the day that Titus, 77th Earl of Gormenghast, is born, Steerpike escapes from the kitchen after Swelter collapses from drink. He is discovered by the chief retainer of the castle, Flay, and locked in a small room. Steerpike escapes through the window and climbs over the vast roofscape of Gormenghast, spending the night in a great stone square, before arriving by accident in the attic of Fuchsia, daughter to the Earl of Gormenghast.
Өрт
Стирпайк өзінің сүйкімділігі мен жылдам тілі арқылы қамалдың дәрігері доктор Прунескуаллормен жақын қарым-қатынасқа түседі және біраз уақыт оның шәкірті болып жұмыс істейді. Одан кейін Стирпайк дәрігердің байланыстарын пайдаланып, Горменгасттың жоғарғы сатысына қол жеткізеді. Ұзақ өтпей ол графтың қарапайым әпкелері, егіздер Кора мен Кларисаға қызмет ете бастайды, оларды мақтандыруға және билікке құштарлықпен манипуляциялайды (олар графша ағаларының жанындағы лайықты орнын тартып алды деп сенген). Ол оларды Сепулькрав кітапханасын өртеп жіберуге көндіреді және туған оқиғаны пайдаланып, кітапхана ішінде қалғандарды (соның ішінде Өкініш үйінің барлық тірі қалған мүшелерін) құтқаруда батырлық танытады. Ритуал шебері Сурдуст қайтыс болады, Стирпайк оның орнын иеленуге үміттенсе де, қамалдың көптеген лауазымдары сияқты, бұл лауазым да мұрагерлікпен беріледі және Сурдусттың мүгедек және өте дәстүрлі ұлы Барквентин оның орнын басады.
Steerpike uses his charm and fast tongue to insinuate himself with the castle's physician Dr Prunesquallor, and acts for a time as his apprentice. From there Steerpike uses the doctor's connections to gain access to the upper hierarchy of Gormenghast. Shortly afterwards he starts to work for the simpleton sisters of the Earl, the twins Cora and Clarice, manipulating them with appeals to their vanity and desire for power (they believed that the Countess had usurped their rightful position beside their brother). He persuades them to set fire to Sepulchrave's Library and uses the circumstances to play the hero in rescuing those trapped inside (including all the surviving members of the House of Groan). Sourdust, the Master of Ritual, dies and Steerpike hopes to take his place, but like so many offices in the castle the position is hereditary and is succeeded by Sourdust's son Barquentine, a crippled and fiercely traditional man.
Қалқанның шығарылуы
Кітапхана Сепулкравтың өмірдегі жалғыз қуанышы еді, ал оны жоғалту оның рухын сындырып, ақылсыздыққа және соңында өзіне-өзі қол жұмсауға әкеледі. Осы кезеңде Стирпайк еріксіз түрде графтың қызметшісі Флей мырзаның жұмыстан алынуына себеп болады, ол әрқашан оған күдікпен қараған. Стирпайк қызметшіні ашуландырады, ол графиняның бағалы ақ мысығының біреуін жас Стирпайкке лақтырады; Флей кейіннен қуылды. Оның Стирпайкке қарсы қаһары Стирпайктің аяқталуының маңызды факторына айналады.
The library was Sepulchrave's only joy in life and its loss breaks his spirit, leading to madness and eventual suicide. During this period, Steerpike unintentionally causes the removal of the Earl's manservant, Mr. Flay, who had always been suspicious of him. Steerpike enrages the manservant, who throws one of the Countess's precious white cats at the youth; Flay is subsequently banished. His resultant vendetta against Steerpike becomes a key factor in Steerpike's eventual downfall.
Түйелілер
Егіздерден құтылуды шешкен Стирпайк, оларды "Мысық ауруы" деген эпидемияны құрастырып, қамалдың шалқап жатқан, қараусыз қалған аймағына көндіреді, олар карантинде болуы керек екенін айтады. Кейін ол қамал тұрғындарына олардың жоғалып кетуін өзін-өзі өлтіру хаты арқылы (онында өрт қоюға жасаған мойындауы да бар) және егіздердің балауыз мүсіндерімен түсіндіреді (жартылай парализге ұшыраған егіздердің тіріде балауыз жұмыстарынан көп айырмашылығы болмағандықтан бұл оңайға соқты).
Deciding to remove the twins, Steerpike convinces them to move into a distant and abandoned region of the castle by confabulating an epidemic of "Weasel Plague", which they must be quarantined from. He then explains their disappearance to the inhabitants of the castle with a suicide note (including a confession to arson) and wax models of the Twins (helped by the fact that the half paralyzed twins were hardly more animated than wax works in real life).
Әдет-ғұрып шебері
Содан кейін Стирпайк Барквентиннің жұмысына араласып, шәкірт болып кірісіп, өзін қажет ететіндей болуға бар күшін салады. Ол уақыт жеткенін сезгенде, Барквентинді өртпен өлтіруге тырысады, бірақ әрекеті сәтсіз аяқталады, сырттай әлсіз және мүгедек көрінетін қартты дұрыс бағаламайды. Барквентин өртеніп, өліп бара жатқанда, Стирпайктан жабысып, өлтірушісін де өзімен бірге өлтіруге тырысады. Стирпайк ең жақын терезеден төмендегі орға секіріп, Барквентинді суға батырады. Бұл оқиғада Стирпайк өзінің өміріне қауіп келтірді, бірақ оны өз пайдасына айналдырып, орға секіргені – әдеттегінен тыс жағдайға байланысты қожайынын өрттен құтқаруға жасаған әрекет болғанын мәлімдейді. Бірақ бұл оқиға Стирпайкқа өмір бойына жаралы із қалдырады; оның беті қазір қызыл дақтармен толы. Өрт пен жарақат оның мінез-құлқында да өзгерістер тудырады, әсіресе отқа деген қорқыныш пен санасыздық күшейеді. Дегенмен, жоспары сәтті аяқталады, Барквентиннің өлімінен кейін ол Ритуал шебері болып тағайындалады.
Steerpike then insinuates himself into Barquentine's work, acting as apprentice and doing his best to make himself indispensable. When he considers the time ripe, he attempts to kill Barquentine by fire, but botches the attempt, underestimating the seemingly frail and disabled old man. Although aflame and dying, Barquentine clings to Steerpike in an attempt to take his murderer with him. Steerpike jumps from the nearest window into the moat below and drowns Barquentine. Steerpike nearly loses his own life in the process, but uses this to his advantage, claiming that the jump into the moat was a desperate attempt to save his master from the fire. The incident, however, leaves Steerpike permanently scarred; his face now red and blotched. The fire and injury also appears to cause changes in his personality, namely a distinct fear of fire and an increasing loss of rationality. The plan succeeds, however, and the death of Barquentine leads to him being appointed Master of Ritual.
Ашылу
Шамамен осы уақытта Егіздер шалқары бөлмесінде аштықтан өледі; олар Стирпайкқа жабдықтау үшін толығымен тәуелді болған, бірақ оны өлтіріп қашуға тырысқанда ол оларды араламай қойды. Стирпайк, әрине, олардың өлгенін сезеді, бірақ ол бірнеше жылдан кейін ғана рәсімдер шебері болғанда олардың өлімін растауға уақыт табады (осы уақыт ішінде ол басқа істермен бірге Фуксияға құда түсуге тырысады). Өкінішке орай, оның ізінен бөлмеге Флей, доктор Прунескуаллор және Титус келеді де, оны мәйіттермен бірге табады. Оның осы сәттегі мінез-құлқы бұрынғы салқын және салмақты ойлау қабілетінен айқын ажырап, ақылсыздық белгілерін көрсетеді. Қылмыстары ашылғаннан кейін Стирпайк қашып кетеді және қысқа мерзімге қаланы дүрліктіреді, оның құрылысын және кең дәліздерін жақсы білу арқасында ұстаудан қашып шығады. Жағдай шиеленіскенде, қатты жаңбыр қаланы су басып, төменгі қабаттарды жабады және тұрғындарды (және Стирпайкты) жоғары қарай көтерілуге мәжбүрлейді. Ол графиняның күштерінен құтылса да, әпкесінің өлімі үшін Стирпайкты кінәлі деп білген Титус оны тауып өлтіреді.
At approximately this time the Twins die of starvation in their remote room; locked away they were completely dependent on Steerpike for supplies, but he ceased to visit them when they attempted to kill him and escape. Steerpike of course realizes that they must have died, but it is only after several years as Master of Ritual that he finds time to bother to confirm their deaths (during which time, among other things, he attempts to woo Fuchsia). Unfortunately for him he is followed to their room by Flay, Doctor Prunesquallor, and Titus and is discovered with the corpses. His behaviour at this point shows evident signs of madness, in stark contrast to the cool and rational mastermind he once was. With his crimes exposed, Steerpike flees and for a short while terrorizes the castle, using his intimate knowledge of its layout and extensive passageways to evade capture. Matters are brought to a head when a huge rainstorm floods the castle, submerging the lower levels and forcing the inhabitants (and Steerpike) higher and higher. Although he evades the Countess's forces, Titus, who blamed Steerpike for his sister's death, eventually finds and kills him.
Басқа медиадағы көріністер
Стефан Винцберг опералық қойылымда осы кейіпкерді сомдады, ал оны BBC мини-сериалында ирланд актері Джонатан Рис Майерс бейнеледі. Стинг 1984 жылы BBC Radio 4 радиосында Горменгаст романдарының алғашқы екі кітабының радиолық бейімделуінде Стирпайк рөлін ойнады.
Stefan Vinzberg portrayed the character in the opera adaptation, and he was played by Irish actor Jonathan Rhys Meyers in the BBC miniseries. Sting played Steerpike in 1984 radio adaption of the first two Gormenghast novels on BBC Radio 4.
Қабылдау
"Дейли телеграф" Стирпайкты ағылшын әдебиетіндегі ең ұлы жаулардың бірі деп атады. Сондай-ақ, соғыстан кейінгі оқырмандар кейіпкерді алғаш рет пайда болғанда толыққанды бағалай алмады деген пікірді келтірді.
The Daily Telegraph has described Steerpike as one of the greatest villains in English literature. They also proposed that post war readers were not prepared to fully appreciate the character upon his initial appearance.