Кіріспе

Горменгаст романдарының кейіпкері. Стерпайк – Мервин Пиктің «Титус Гроан» және «Горменгаст» романдарының құрамындағы ойдан туған тұлға.

Ас үйден қашу

Стирпайк алғаш рет он жеті жастағы, өткені белгісіз жас жігіт ретінде Горменгасттың үлкен асханасында жұмыс істейді, және ол аспаз Абиатха Свелтерді жек көреді. Горменгасттың 77-ші графы Титус туған күні Стирпайк Свелтердің мас болуынан кейін асханадан қашып шығады. Оны қамалдың бас күзетшісі Флей тауып, кішкентай бөлмеге қамап қояды. Стирпайк терезеден қашып, Горменгасттың кең шатырларын басып өтеді, түнді үлкен тас алаңда өткізеді, содан кейін Горменгаст графының қызы Фуксияның мансардасына кездейсоқ жол табады.

Өрт

Стирпайк өзінің сүйкімділігі мен жылдам тілі арқылы қамалдың дәрігері доктор Прунескуаллормен жақын қарым-қатынасқа түседі және біраз уақыт оның шәкірті болып жұмыс істейді. Одан кейін Стирпайк дәрігердің байланыстарын пайдаланып, Горменгасттың жоғарғы сатысына қол жеткізеді. Ұзақ өтпей ол графтың қарапайым әпкелері, егіздер Кора мен Кларисаға қызмет ете бастайды, оларды мақтандыруға және билікке құштарлықпен манипуляциялайды (олар графша ағаларының жанындағы лайықты орнын тартып алды деп сенген). Ол оларды Сепулькрав кітапханасын өртеп жіберуге көндіреді және туған оқиғаны пайдаланып, кітапхана ішінде қалғандарды (соның ішінде Өкініш үйінің барлық тірі қалған мүшелерін) құтқаруда батырлық танытады. Ритуал шебері Сурдуст қайтыс болады, Стирпайк оның орнын иеленуге үміттенсе де, қамалдың көптеген лауазымдары сияқты, бұл лауазым да мұрагерлікпен беріледі және Сурдусттың мүгедек және өте дәстүрлі ұлы Барквентин оның орнын басады.

Қалқанның шығарылуы

Кітапхана Сепулкравтың өмірдегі жалғыз қуанышы еді, ал оны жоғалту оның рухын сындырып, ақылсыздыққа және соңында өзіне-өзі қол жұмсауға әкеледі. Осы кезеңде Стирпайк еріксіз түрде графтың қызметшісі Флей мырзаның жұмыстан алынуына себеп болады, ол әрқашан оған күдікпен қараған. Стирпайк қызметшіні ашуландырады, ол графиняның бағалы ақ мысығының біреуін жас Стирпайкке лақтырады; Флей кейіннен қуылды. Оның Стирпайкке қарсы қаһары Стирпайктің аяқталуының маңызды факторына айналады.

Түйелілер

Егіздерден құтылуды шешкен Стирпайк, оларды "Мысық ауруы" деген эпидемияны құрастырып, қамалдың шалқап жатқан, қараусыз қалған аймағына көндіреді, олар карантинде болуы керек екенін айтады. Кейін ол қамал тұрғындарына олардың жоғалып кетуін өзін-өзі өлтіру хаты арқылы (онында өрт қоюға жасаған мойындауы да бар) және егіздердің балауыз мүсіндерімен түсіндіреді (жартылай парализге ұшыраған егіздердің тіріде балауыз жұмыстарынан көп айырмашылығы болмағандықтан бұл оңайға соқты).

Әдет-ғұрып шебері

Содан кейін Стирпайк Барквентиннің жұмысына араласып, шәкірт болып кірісіп, өзін қажет ететіндей болуға бар күшін салады. Ол уақыт жеткенін сезгенде, Барквентинді өртпен өлтіруге тырысады, бірақ әрекеті сәтсіз аяқталады, сырттай әлсіз және мүгедек көрінетін қартты дұрыс бағаламайды. Барквентин өртеніп, өліп бара жатқанда, Стирпайктан жабысып, өлтірушісін де өзімен бірге өлтіруге тырысады. Стирпайк ең жақын терезеден төмендегі орға секіріп, Барквентинді суға батырады. Бұл оқиғада Стирпайк өзінің өміріне қауіп келтірді, бірақ оны өз пайдасына айналдырып, орға секіргені – әдеттегінен тыс жағдайға байланысты қожайынын өрттен құтқаруға жасаған әрекет болғанын мәлімдейді. Бірақ бұл оқиға Стирпайкқа өмір бойына жаралы із қалдырады; оның беті қазір қызыл дақтармен толы. Өрт пен жарақат оның мінез-құлқында да өзгерістер тудырады, әсіресе отқа деген қорқыныш пен санасыздық күшейеді. Дегенмен, жоспары сәтті аяқталады, Барквентиннің өлімінен кейін ол Ритуал шебері болып тағайындалады.

Ашылу

Шамамен осы уақытта Егіздер шалқары бөлмесінде аштықтан өледі; олар Стирпайкқа жабдықтау үшін толығымен тәуелді болған, бірақ оны өлтіріп қашуға тырысқанда ол оларды араламай қойды. Стирпайк, әрине, олардың өлгенін сезеді, бірақ ол бірнеше жылдан кейін ғана рәсімдер шебері болғанда олардың өлімін растауға уақыт табады (осы уақыт ішінде ол басқа істермен бірге Фуксияға құда түсуге тырысады). Өкінішке орай, оның ізінен бөлмеге Флей, доктор Прунескуаллор және Титус келеді де, оны мәйіттермен бірге табады. Оның осы сәттегі мінез-құлқы бұрынғы салқын және салмақты ойлау қабілетінен айқын ажырап, ақылсыздық белгілерін көрсетеді. Қылмыстары ашылғаннан кейін Стирпайк қашып кетеді және қысқа мерзімге қаланы дүрліктіреді, оның құрылысын және кең дәліздерін жақсы білу арқасында ұстаудан қашып шығады. Жағдай шиеленіскенде, қатты жаңбыр қаланы су басып, төменгі қабаттарды жабады және тұрғындарды (және Стирпайкты) жоғары қарай көтерілуге мәжбүрлейді. Ол графиняның күштерінен құтылса да, әпкесінің өлімі үшін Стирпайкты кінәлі деп білген Титус оны тауып өлтіреді.

Басқа медиадағы көріністер

Стефан Винцберг опералық қойылымда осы кейіпкерді сомдады, ал оны BBC мини-сериалында ирланд актері Джонатан Рис Майерс бейнеледі. Стинг 1984 жылы BBC Radio 4 радиосында Горменгаст романдарының алғашқы екі кітабының радиолық бейімделуінде Стирпайк рөлін ойнады.

Қабылдау

"Дейли телеграф" Стирпайкты ағылшын әдебиетіндегі ең ұлы жаулардың бірі деп атады. Сондай-ақ, соғыстан кейінгі оқырмандар кейіпкерді алғаш рет пайда болғанда толыққанды бағалай алмады деген пікірді келтірді.