Кіріспе
Цинк пиритионы (немесе пиритионы цинк) – цинк координациялық кешені. Ол фунгистатикалық (саңырауқұлақ жасушаларының бөлінуін тежейтін) және бактериостатикалық (бактерия жасушаларының бөлінуін тежейтін) қасиеттерге ие және себореялық дерматит пен шаштың түсуін емдеу үшін қолданылады.
Zinc pyrithione (or pyrithione zinc) is a coordination complex of zinc. It has fungistatic (inhibiting the division of fungal cells) and bacteriostatic (inhibiting bacterial cell division) properties and is used in the treatment of seborrhoeic dermatitis and dandruff.
Құрамының құрылымы
Пиритион лигандылары, формальды түрде моноаниондар болып табылады, оттегі мен күкірт орталықтары арқылы Zn2+ ионына хелатталады. Кристалдық күйде мырыш пиритионы центрлі-симметриялық димер түрінде кездеседі (суретті қараңыз), онда әрбір мырыш екі күкірт және үш оттегі орталығымен байланысқан. Ерітіндіде болса, димерлер бір Zn-O байланысының үзілуі арқылы диссоциацияланады. Бұл қосылыс алғаш рет 1930 жылдары сипатталған. Пиритион – 2-меркаптопиридин N-оксидінен (CAS # 1121 31 9) алынған, пиридин N-оксидінің туындысы, конъюгациялық негіз.
Медицина
Цинк пиритионы шашақ пен себореологиялық дерматитті емдеу үшін қолданылады. Ол сондай-ақ антибактериялық қасиеттеріне ие және Streptococcus және Staphylococcus туыстамаларының көптеген патогендеріне қарсы тиімді. Оның басқа да медициналық қолданыстары: псориаз, экзема, теңіз қызылшасы, саңырауқұлақ инфекциялары, атлет аяғы, құрғақ тері, атопиялық дерматит, түрлі түсті жегі.
Киім-кешек
1984 жылы Америка Құрама Штаттарында мақтаға мырыш пиритионын қолдану арқылы жуған кезде сақталынатын нәтиже беру процесі патенттелді. Мырыш пиритионы полиэстерде микроорганизмдердің өсуін тоқтату үшін қолданылады. Мырыш пиритионы жағылған маталар жағымсыз иіс тудыратын микроорганизмдерден қорғайды. 2015 жылы антимикробтық маталардың экспорты 497,4 миллион АҚШ долларына жетті.
Әрекет ету механизмі
Оның саңырауқұлаққа қарсы әсері мембраналық тасымалды бұзу, осы тасымалды қозғалтатын протондық сорғыны тоқтату арқылы туындайды деп саналады.
Денсаулыққа әсері
Цинк пиритионы АҚШ-та қабыршақтың (құрғақ дерінің) емдеуі үшін тікелей қолдануға рұқсат етілген және бірнеше қабыршаққа қарсы шампунь мен дене жуу гельдерінің белсенді құрамы болып табылады. Өнеркәсіптік түрлері мен концентрациялары бойынша ол тікелей жанасу немесе жұту арқылы зиян келтіруі мүмкін. Зинк пиритионы зертхана жағдайында тері жасушаларындағы ДНК зақымдануы сияқты әртүрлі реакцияларды тудыруы мүмкін.
Құқықтық мәртебе
Еуропалық Одақта цинк пиритионын косметикалық өнімдерде қолдану 2021 жылдың желтоқсанынан бастап тыйым салынды. Бұл зат түрлі концентрациялардағы шайылатын және қалдырылатын өнімдерде қолдануға қауіпсіз деп есептелді, бірақ қоршаған ортаға зияндылығына байланысты стандартты реттеулерде балама нұсқалар қарастырылды. Оны пайдалану туралы өтініш келіп түспегендіктен, ол автоматты түрде тыйым салынды. Даниялық зерттеу цинк пиритионының тез ыдырайтынын көрсетсе де, қайықтарға жағылатын бояудан үнемі сіңіп шығуы қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін.