Кіріспе

Уильям Манчестердің кітабы, Godflesh альбомы. "A World Lit Only by Fire: The Medieval Mind and the Renaissance: Portrait of an Age" – американдық тарихшы Уильям Манчестердің Еуропа орта ғасырының тарихын бейресми түрде баяндайтын еңбегі. 1992 жылы жарық көрген кітап үш бөлімнен тұрады: "Ортағасырлық сана", "Құлау" және "Бір адам ғана". Кітапта Манчестер, атағынан-ақ көрініп тұрғанындай, орта ғасырларды Рим империясының және Ренессанстың алтын ғасырлары арасындағы технологиялық тоқыраудың, көзқарастың тарлығының, қан төгістің, феодализмнің және қатал шіркеудің он ғасыры деп бағалайды.

Мазмұны

Манчестер кітабының "Автордың жазбасында" былай дейді: "Бұл, ең бастысы, ғылыми талаптары жоқ, жеңіл туынды. Барлық дереккөздер екіншілік, ал жаңа деректер аз; мен он алтыншы ғасырдың басындағы жаңа зерттеулерді толық меңгермедім". "Ортағасырлық сана" шамамен 500 жылға қатысты маңызды оқиғаларды кеңінен қамтиды, соның ішінде Рим империясының құлауының сипаттамасын да. Кітап Рим империясының құлауынан кейін бірден басталған қараңғы ғасырларды одан әрі сипаттайды, Манчестердің "сұр" деп санайтын дәуірге тән бірқатар жағымсыз оқиғалар туралы мәліметтерді қамтиды. Онда Әулие Августин және оның ортағасырлық өркениетке тигізген әсері туралы пікірлер келтірілген. Бұл кезеңдегі халықтың жалпы білімсіздігі де талқыланады. Кітаптың екінші бөлімі "Құлау", кітаптың ең ұзақ бөлімі болып табылады, Орта ғасырдың аяқталуын және Ренессанстың алғашқы кезеңін бейнелейтін бірқатар оқиғаларды кеңейтеді. Кітапта қатал ортағасырлық Борджиа әулетінен шыққан папа Александр VI туралы көптеген әңгімелер баяндалады, оның "қайратты" тойлары мен кең таралған жекжаттығына назар аударылады, бұл Мартин Лютер және протестанттық реформация туралы айтылған әңгімелерге қарама-қарсы қойылады. Руханилыққа қатысты ойларын жалғастыра отырып, Манчестер Ренессанстың алғашқы күндеріндегі гуманизмнің өркендеуі және оның діншілдікке қарағанда секуляризмді қадірлеуі туралы жазады. Бөлім гуманистік ғалымдарды қамтиды және Микеланджело мен Леонардо сияқты Ренессанс көшбасшыларының гуманистік бейілімдеріне назар аударады. Дәуірдегі еуропалық ақсүйектерге де тоқталып өтіледі, Англия королі Генрих VIII-нің өмірі мен қабылдаған шешімдері егжей-тегжейлі сипатталады. Генрихтің әйелдері және оның бұрын "күшті католик" болғанына қарамастан, шіркеуден айырылуы кеңінен талқыланады. Туындының соңғы бөлімі "Бір адам ғана", португалдық саяхатшы Фердинанд Магелланның жер шарын айналып өту сапарының сипаттамасы болып табылады. Бұл бөлім Магелланның өмірі мен тұлғасы, сондай-ақ Филиппин аралдарындағы жергілікті халықты католицизмге көндіруге тырысқандағы өлімі туралы баяндайды. Манчестердің пікірінше, Магелланның саяхаты Ренессанс адамдарының ойлау жолдарының өзгеруімен бір мезгілде болды және, бірнеше деңгейде, осы өзгерістердің көрінісі болды.

Қабылдау

"Жалпы отпен жарық көрген әлем" кітабы New York Times бестселлеріне айналып, кейбір журналистік шолуларда көркем әңгімелеу өнерімен мақталып жазылды. Мысалы, Chicago Tribune газетінің Рон Гроссман былай деп жазды: "Манчестер оқырмандарды Магеллан саяхатына алып барып, қазіргі заманғы санамыздың қалыптасу алдындағы қызықты дәуірге оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді". Алайда, кейбір кәсіби тарихшылар кітапты көптеген фактілік қателіктері мен 1930 жылдарға дейін кең таралған түсіндірмелерге сүйенуіне байланысты сынға алды немесе назардан тыс қалдырды. Американың Орта ғасыр академиясының журналы Speculum журналына жариялаған шолуында Джереми дюКесней Адамс Манчестердің еңбегінде "бұл рецензенттің көптен бері оқыған (немесе естіген) ең негізсіз фактілік қателіктері мен ерекше пікірлер" бар екенін атап өтті. Атап айтқанда, Адамс Манчестердің тамақтану, киім-кешек, орта ғасырлық адамдардың уақытқа және өздеріне қатысты көзқарастарының 20 ғасырдың орта ғасыр тарихшыларының қорытындыларына қайшы келетінін көрсетті. Манчестердің орта ғасырдан заманауи өркениетке өтуге қатысты көзқарастары, 19 және 20 ғасырдың басында танымал болғанымен (кейбір қазіргі мәдениет сегменттерінде әлі де кездеседі), осы саладағы кәсіби ғалымдар тарапынан ұзақ уақыттан бері қабылданып келмейді. Бұған қарамастан, кітап College Board-тың AP Еуропа тарихы курсының басында жиі оқытылады. 2014 жылы ағылшын индустриалды металл тобы Godflesh Манчестердің кітабының атымен аталатын альбом шығарды. Топ жетекшісі Джастин Бродрик "Жалпы отпен жарық көрген әлемнің" қатігездігі мен күңгірттігінен шабыттанды. Кітап Billy on the Street телешоуының 3-ші маусымында да көрсетілді. Билли бұл кітапты 2 Chainz жазғанына сенді.