Кіріспе
Жүз жыл, 301 жылдан 400 жылға дейін. IV ғасыр – Юлиан күнтізбесі бойынша біздің заманымыздың 301-ші жылынан (рим цифрларымен CCCI деп белгіленеді) біздің заманымыздың 400-ші жылына (CD) дейінгі кезең. Батыста ғасырдың басында Константин I-нің ықпалы зор болды, ол христиан дінін қабылдаған алғашқы рим императоры атанды. Империяның толық билігін алған ол 330 жылы ежелгі Византия орнына (Диоклетиан реформаларымен өзгерткен қазіргі астаналардың орнына) Nova Roma (Жаңа Рим) қаласын салуға шешім қабылдады, кейін қала оның құрметіне Константинополь деп аталды. Империяның шығыс және батыс бөліктерін басқарған соңғы император Феодосий I болды. Ол қайтыс болғаннан кейін ғасыр өте келе империя Август заманынан бері көп өзгергені анық көрінді. Диоклетиан бұрынғы ғасырда құрған екі императорлық жүйе қалыпты жағдайға айналды, ал шығыс сауда және императорлық билік орталығы ретінде маңыздылығын арттырды, ал Римнің өзі Орталық Еуропа және Шығыс сияқты қауіпті аймақтардан алыс болғандықтан маңыздылығы азайды. Ғасырдың соңына қарай христиан діні мемлекеттік дін ретінде қабылданып, империяның ежелгі бұрынғы діни мәдениеті жоғала бастады. Осы кезеңде жалпы өркендеу байқалды, бірақ герман тайпаларының 376 жылдан бері үнемі шапшылықтары империяны мазалады.
The 4th century was the time period from AD 301 (represented by the Roman numerals CCCI) to AD 400 (CD) in accordance with the Julian calendar. In the West, the early part of the century was shaped by Constantine the Great, who became the first Roman emperor to adopt Christianity. Gaining sole reign of the empire, he is also noted for re establishing a single imperial capital, choosing the site of ancient Byzantium in 330 (over the current capitals, which had effectively been changed by Diocletian's reforms to Milan in the West, and Nicomedeia in the East) to build the city soon called Nova Roma (New Rome); it was later renamed Constantinople in his honor. The last emperor to control both the eastern and western halves of the empire was Theodosius I. As the century progressed after his death, it became increasingly apparent that the empire had changed in many ways since the time of Augustus. The two emperor system originally established by Diocletian in the previous century fell into regular practice, and the east continued to grow in importance as a centre of trade and imperial power, while Rome itself diminished greatly in importance due to its location far from potential trouble spots, like Central Europe and the East. Late in the century Christianity became the official state religion, and the empire's old pagan culture began to disappear. General prosperity was felt throughout this period, but recurring invasions by Germanic tribes plagued the empire from 376
Оқиғалар
IV ғасырдың басында – қазіргі Базилика деп аталатын бұрынғы аудитория залы, Трир, Германия, салынды. IV ғасырдың басында Гупта империясы құрылды. 301: Армения бірінші болып христиан дінін мемлекеттік дін ретінде қабылдады. 304–439: Қытайдағы Он Алты Патшалық кезеңі басталды. 306–337: Константин Ұлы Рим империясында христиандарды қудалауды тоқтатты (Константинийлік ауысуды да қараңыз) және Константинополь үкіметтің жаңа орталығына (Жаңа Римге) айналды. 320: Филиппиндік көп мақсатты кеме – ең көне белгілі Балангай – Бутуан Боат Оң жасалды. 325–328: Ақсум патшалығы христиан дінін қабылдады. 325: Константин Ұлы Никея соборын шақырып, арий дауларының салдарынан христиан дінін бекітуге тырысты. 335–380: Самудрагупта Гупта империясын кеңейтті. 337: Константин Ұлы өлім төсегінде крещениеден өтті. 350: Осы шамада Ақсум патшалығы Куш патшалығын бағындырды. 350–400: Осы кезеңде ғұндар Сасанид империясына шабуылдар жасауды бастады. 350: Шығыс Борнеодағы Кутай Мартадипура патшалығы Индонезиядағы ең алғашқы тас жазуларын жасады, олар Мулаварман жазуы деп белгілі және Паллава әрпімен санскрит тілінде жазылған. IV ғасырдың ортасы – Англияның Милденхолл қаласынан ыдыс жасалды. Қазір ол Лондонның Британ мұражайында сақтаулы. IV ғасырдың ортасы – Ван Шижи Фэн Джу альбомынан хаттың бір бөлігін жасады. Алты әулет кезеңі. Қазір ол Тайбэйдегі Ұлттық сарай мұражайында сақталады (Тайвань, Қытай Республикасы). 365: Жерорта теңізінің шығысында кемінде 8 балдық жер сілкінісі болды. Одан кейін болған цунами Крит, Греция, Ливия, Египет, Кипр және Сицилияда кең ауқымда қиратуға әкелді. 376: Визиготтар Дунайда пайда болды және ғұндардан қашып Рим империясына кіруге рұқсат алды. 378: Адрианополь шайқасы: Рим әскері визиготтардың атты әскерінен жеңілді. Император Валенс қаза тапты. 378–395: Рим императоры Феодосий I түркі дінін тыйым салып, христиан дінін империяның ресми діні етіп жариялады. 378: Сиядж Как Ваканы (8 қаңтар), Тикальды (16 қаңтар) және Уаксактунды бағындырды. 381: Константинопольдің бірінші соборы Никея сенімін толықтырып, христиандық Үштік туралы ілімді бекітті. 383: Қытайдағы Фэй өзені шайқасы болды. 395: Канье көлбеуі шайқасы болды. 395: Рим императоры Теодосий I қайтыс болды, бұл Рим империясының толық бөлінуіне себеп болды. IV ғасырдың соңы: Леонис Кубикулумы, Римге жақын Коммодилла катакомбасы салынды. IV ғасырдың соңы: Римдегі Ескі Санкт-Петер базиликасына атриум қосылды.
Өнертабыстар, жаңалықтар, жаңалықтар
Қосқарта (Stirrup) Қытайда б.з. 322 жылы не одан ертерек ойлап табылды. Камасутра б.з.д. 400-ден б.з. 300-ге дейін аралықта жазылған. Делідегі темір қақпақ – әлемдегі алғашқы темір қақпақ. Тригонометриялық функциялар: Синус және версинус тригонометриялық функциялары үнді астрономиясында пайда болған. Синай кодексі және Ватикан кодексі 1209 – ең ерте христиан діни кітаптары. Қадамдар кітабы, сириялық діни сөздер.