Кіріспе

Ұрықтағы хромосомалық немесе генетикалық бұзылыстарды анықтау үшін жасалатын пренатальдік диагностика түрі. Хориондық қабықша үлгісі (CVS), кейде "хориондық қабықшалық сынама" деп аталады ("қабықшалық" - "қабықша" сөзінің сын есім түрі), - ұрықтағы хромосомалық немесе генетикалық бұзылыстарды анықтау үшін жасалатын пренатальдік диагностиканың бір түрі. Ол хориондық қабықшадан (плацента тіні) үлгі алып, оны хромосомалық аномалияларға FISH немесе ПТР әдістерімен тексереді. CVS әдетте жүктіліктің 10-12 аптасында, амниоцентез немесе денеқұрылысы арқылы ішек қан үлгісінен бұрын жасалады. Бұл әдіс 15 аптаға дейін қолданылады. CVS-ті алғаш рет 1983 жылы Милан қаласында Биоцелл орталығының ғылыми директоры, итальяндық биолог Джузеппе Симони жасаған. Көбінесе ерекше жағдайларда жүктіліктің сегізінші аптасынан бастап қолданылуы мүмкін. Бұл процедураны жатыр мойны арқылы (трансцервикалды) немесе қарын арқылы (трансабдоминалды) жасауға болады.

Қауіптері

CVS кезінде түсік тарту қаупі 1–2% дейін жетеді деп есептеледі. Дегенмен, жақындағы зерттеулер көрсеткендей, CVS процедурасынан кейін болатын түсік тартудың өте аз бөлігі ғана осы процедураның тікелей салдары болып табылады. Түсік тарту қаупінен басқа, инфекция және амниотик сұйықтық ағуы қаупі де бар. Амниотик сұйықтық ағуы олигогидрамниос деп аталатын жағдайға әкелуі мүмкін, яғни амниотик сұйықтықтың деңгейі төмендеуі. Егер олигогидрамниосты емдемесе және амниотик сұйықтық ағуын тоқтатпаса, нәресте гипоплазиялық өкпе (жетілмеген өкпе) дамытуы мүмкін. Сонымен қатар, CVS процедурасымен байланысты аяқ-қол кемістіктерінің шамалы қаупі бар, және процедура неғұрлым ертерек жасалса, қауіп соғұрлым жоғары. CVS жасағаннан кейін, акушер-гинеколог пациентті инфекцияның дамымауы үшін жақыннан қадағалауы өте маңызды.

Хориондық виллилер мен дің жасушалары

Жақында жүргізілген зерттеулер хориондық түйіршіктердің ұрықтық сабақ жасушаларының, атап айтқанда көп потенциалды мезенхималық сабақ жасушаларының бай көзі бола алатынын көрсетті. Ұрықтан алынған сабақ жасушаларын пайдаланудың бір артықшылығы – олар абортқа қарсы тұратын адамдардың этикалық алаңдаушылықтарын айналып өтеді, себебі ұрыққа зиян келтірмей немесе эмбрионды жоймай, көп потенциалды дифференциацияланбаған жасушалардың штрихтарын алуға мүмкіндік береді. Бұл сабақ жасушалар, егер олар алынған адамның өзіне қолданылса, донорлық/қабылдаушы мәселесін де айналып өтеді, бұл мәселе донордан алынған сабақ жасушаларын терапияда қолданудың барлық әрекеттерін тоқтатты. Жасанды жүрек клапандары, жұмыс істейтін трахеялар, сондай-ақ бұлшықет, май, сүйек, жүрек, жүйке және бауыр жасушалары ұрықтық сабақ жасушаларын пайдалану арқылы жасалған. АҚШ-тағы алғашқы ұрықтық сабақ жасушалар банкі Массачусетс штатының Бостон қаласында жұмыс істейді.

Шектеулер

Жүктіліктердің шағын пайызында (1-2%) плаценталық мозаицизм кездеседі, яғни CVS-те тексерілген плацента жасушаларының бір бөлігі ғана аномалиялы болып табылады, бірақ жүктілікке ешқандай әсер етпейді. Ана жасушалары CVS процедурасынан алынған плацента жасушаларымен араласып кетуі мүмкін. Кейде егер ана жасушалары плаценталық үлгіден толық бөлінбесе, нәтижелерде қателіктер туындауы мүмкін. Бұл құбылыс Аналық жасушалармен ластану (АЖЛ) деп аталады. CVS барлық туа біткен кемістіктерді анықтай алмайды. Ол тек хромосомалық аномалияларды немесе басқа белгілі генетикалық ауруларды анықтау үшін, отбасылық анамнезде немесе басқа себептер болған жағдайда ғана қолданылады.