Кіріспе

Фрамхайм – зерттеуші Руаль Амундсеннің Оңтүстік полюске жасаған сәтті сапарында Антарктидадағы Росс мұздық шельфіндегі Киттер шығанағындағы базасының аты. Ол 1911 жылдың қаңтарынан 1912 жылдың ақпанына дейін пайдаланылды.

Шатырлар мен шатырлар

Үйді шебер аға балтагер Жорген Стубберуд бөлік-бөлік құрастырып, Норвегиядағы Амундсеннің үйінде орнатты, сосын Фрам арқылы Антарктидаға жіберу үшін бөлшектеді. Фрамхайм сөзбе-сөз "Фрамның үйі" деген мағынаны білдіреді. Норвегияда салынып жатқанда Амундсен бұл үйдің "бақылау үшін" арналғанын айтты, бұл оның Солтүстік полюске бару ниетімен үйлесетіндей болды. Бірақ саяхатты жақсы білетіндерге бұл үйдің тұруға арналғаны анық көрінді. Амундсен Оңтүстік полюске бет алған еді. Бұл кабина алдын ала дайындалған құрылыстың ерте мысалы болды және астынан тазалау үшін төбеге тартылатын арнайы асхана үстелін пайдаланды. Оның көлемі сегіз метрге төрт метр болды, ал қабырғалары үш дюймдік ағаштан жасалған төрт қабаттан тұрды, олардың арасында жылуды сақтау үшін картон салыныпты. Ұзақ Антарктика қысында Амундсен мен экспедиция мүшелері негізгі кабинаны қоршаған мұздан ойылған жұмыс орындары мен қоймалар желісін, тіпті бу моншасын да жасады. Бұл кешенде ерлер Оңтүстік полюске сапарға дайындалумен айналысты. Амундсен дәстүрлі ақ шатырдан бас тартып, оның орнына шатыр матасын қара түске бояды. Оның сөзінше, бұл үш мақсатқа қызмет етеді: Біріншіден, қара түс шатырға түсетін аз ғана күн сәулесін сіңіреді. Екіншіден, егер біреу жолдан адасып кетсе, қара шатыр қар мен мұзға қарсы ең жақсы көрінеді. Үшіншіден, қара түс көзге демалыс сыйлайды. Сонымен қатар, пирамида пішіндес шаршы шатырдың ортасында бір тіреу бағанасы болды, ол саяхат кезінде шананың бір бөлігіне толық ұзындығымен байланып қойылды, шатыр тіректерін құрастыру қажеттігінен құтылтып, шатырды орнатуды өте оңай және жылдам етті. Шатырдың едені тігілген, бұл сол кездегі жаңалық болды.

Жабдық

Фрамхаймда Амундсен өзінің жабдықтарын үнемі жетілдіріп отырды, өйткені ол стандартты полярлық жабдықтарға толық қанағаттанбады. Сандардың салмағы олардың жалпы беріктігіне зиян келтірмей 60%-ға дейін азайтылды. Амундсен азық-түлік пен жабдықтар үшін арнайы жәшіктер жасады, олар сандарға берік бекітілді және қақпақ арқылы қол жеткізілетін болды, оны қолғаптарды шешпестен ашу оңай еді. Бұл лагерь құру және бұзу кезінде заттарды түсіріп, қайта тиеуге кеткен уақытты үнемдеді, сонымен қатар аяздану қаупін де жойды. Қыста жәшіктердің салмағын азайту үшін ағашын жоңқалап, жетілдірді. Сонымен қатар, азық-түлік таңдау және жинау тиімділік пен кеңістікті барынша пайдалану үшін жетілдірілді. Амундсен тек төрт түрлі тағам алып келді: өзінің рецепті бойынша жасалған пемикан, шоколад, сүт ұнтағы және бисквит, бірақ олардың рационына Бөгеттегі қоймаларда сақталған теңіз түлендері мен пингвин еті, сондай-ақ саяхат барысында ауланған иттердің жаңа еті қосылды. Бұл витаминге толы жаңа ет скорбуттың алдын алуға көмектесті. Полюсқа сапарға дайындалу үшін шаңғы байлағыштарына ілмектер орнатылды, оларды ұйықтағанда шешіп алып, шатырдың ішінде іліп қоюға болатын. Байлағыштар былғарыдан жасалғандықтан, ашкөз сандар жиі оларды шайнап қоятын, әсіресе адамдар ұйықтағанда. Аяқ киім және аяздану қаупі Амундсен үшін үлкен мәселе болды, әсіресе күзгі қоймаларды құру кезінде және полюске жетуге жасалған алғашқы сәтсіз әрекеттен кейін. Ол және оның серіктері соңғы полярлық саяхатқа дейін аяқ киімдерін бірнеше рет қайта жасап, жетілдірді, суықтан максималды қорғауды және шаңғы тебуге қажетті икемділікті қамтамасыз ету үшін. Әр адам аяқ киімнің сынуы немесе бұзылуы жағдайына дайын болу үшін қосалқы жұп алып келді, себебі аяздану қаупі салмақтан гөрі маңыздырақ болды. Полярлық саяхат кезінде Амундсеннің ешбір серігі аяғына аязданған жоқ, температураның өте төмен болғанына қарамастан.

Базаның тағдыры

Полярлық партия 1912 жылғы 25 қаңтарда Фрамгеймге оралды және "өзімізбен алып кететін заттарды тиеуге кеткен екі күндік дау-дамадан" кейін 30 қаңтарда Фрамда қалды. Олар Нельсон тауының артындағы қардың астында толыққандай жасырынып қалған "мықты, шағын үйді" және, әрине, көптеген артефакттарды қалдырды. Киттер шығанағының шығыс бетіндегі аймақ 1930 жылдары Ричард Э. Берд басқарған американдық экспедициялар тарапынан кеңінен пайдаланылды. Олар Фрамгеймнен солтүстікке қарай Кішкентай Америка I-III базаларын құрды. Дегенмен, түпнұсқа Фрамгейм үйінің қайта табылуына нақты дәлелдер жоқ, мүмкін ол тым тереңге көмілгендіктен.