Кіріспе

Антарктиданың климаттық жағдайлары

Антарктиданың климаты Жер бетіндегі ең суық климат. Континент сонымен қатар өте құрғақ (ол шөл аймағы), жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері өте аз. Континенттің көп бөлігінде қар сирек ериді, ал қысылғаннан кейін мұздыққа айналып, мұздық жамылғысын құрайды. Каттабатикалық желдердің әсерінен ауа райының фронттары континентке сирек жетеді. Антарктиданың көп бөлігінде мұздық климат (Кёппен жіктеуі EF) басым, ол өте суық және құрғақ ауа райымен сипатталады.

Температура

Антарктидада тіркелген ең жоғары температура 1982 жылғы 30 қаңтарда Сигни аралындағы Сигни ғылыми-зерттеу станциясында өлшенген 19,8 °C (68 °F) құрады. Антарктика құрлығындағы ең жоғары температура 2020 жылғы 6 ақпанда Эсперанса базасында (Аргентина) 18,3 °C (65 °F) тіркелді. Антарктидадағы ең төменгі сенімді өлшенген ауа температурасы рекорды 1983 жылғы 21 шілдеде Восток станциясында тіркелді. Салыстыру үшін, бұл теңіз деңгейіндегі қысымда сублимацияланатын құрғақ мұздан да суық. Спутниктік өлшемдер жер бетінің одан да төмен температураларын анықтады, оның ішінде 2010 жылғы 10 тамызда бұлтсыз Шығыс Антарктикалық платода өлшенген температурасы бар. Жер бетіндегі кез келген нүктенің ең төмен температурасы 2018 жылы жаңа деректер негізінде шамамен 100 орналасқан жерде қайта қарастырылды. Бұл Антарктика платосының А және F күмбездері арасындағы атаусыз бөлігі, ол 2010 жылғы 10 тамызда өлшенді, ал температура Landsat 8 және басқа спутниктермен өлшенген сәулеленуден есептелді. Ол 2013 жылғы желтоқсанда Ұлттық қар және мұз туралы деректер орталығының сақталған деректерді қарау кезінде табылды, бірақ 2018 жылғы 25 маусымда зерттеушілер оны қайта қарады. Бұл температура жоғарыда айтылған –89,2 °C көрсеткішімен тікелей салыстырылмайды, себебі ол жер бетіндегі ауаның термометрмен өлшенген температурасы емес, спутникпен өлшенген сәулеленуден есептелген беттік температура. Ішкі аймақтың орташа жылдық температурасы –43,5 °C (–46 °F) құрайды. Жағалау аймағы жылырақ; Антарктиканың жағалауындағы орташа температура шамамен –10 °C (14 °F) (Антарктиканың ең жылы бөліктерінде), ал биік жатқан ішкі аймақтарда Востокта шамамен –55 °C (–67 °F) құрайды. МакМердо станциясындағы айлық орташа температура тамыз айында –26 °C (–15 °F) болса, қаңтар айында 3 °C (27 °F) дейін жетеді. Оңтүстік полюсте ең жоғары температура 2011 жылғы 25 желтоқсанда 12,3 °C (10 °F) тіркелді. Антарктика түбегінде 18,3 °C (65 °F) дейін температура тіркелген, бірақ жазғы температураның көп бөлігінде 0 °C (32 °F) төмен болады. Қатты суық температуралар ендікке, биіктікке және мұхиттан алысқа қарай өзгереді. Шығыс Антарктида батыс Антарктидаға қарағанда биік болғандықтан суықтап тұрады. Антарктика түбегіндегі климат ең қолайлы. Қаңтар айында жағалауда температура жоғарылайды және орташа температура нөлден сәл төмен болады.

Жауын-шашын

Антарктидадағы жалпы жауын-шашын, континенттің барлық аумағы бойынша орташа есеппен алғанда, жылына шамамен (Vaughan et al., J. Климат, 1999). Нақты көрсеткіштер кеңінен өзгереді, Ямаралдағы жоғары мәндерден (жылына 15-25 дюйм) бастап, ішкі аймақтардағы өте төмен мәндерге дейін (Бромвич, Геофизика шолулары, 1988). Жылдық жауын-шашын мөлшері 500 мм-ден аз болатын аймақтар шөлдерге жатқызылады. Антарктикадағы жауын-шашынның көбі қар түрінде жауады. Жаңбыр сирек болады және көбінесе жаз айларында жағалау аймақтарында және аралдарда болады.