Кіріспе

Калгаридегі көпмақсатты жабық арена, Альберта

Scotiabank Saddledome – Калгари, Альберта, Канададағы көпмақсатты жабық арена. Калгари қаласының оңтүстік-шығысындағы Stampede Park-іне орналасқан Saddledome 1983 жылы Ұлттық хоккей лигасының «Калгари Флеймс» командасының үй аренасы ретінде бұрынғы Stampede Corral-ды алмастыру және 1988 жылғы Қысқы Олимпиадада мұз үстіндегі хоккей мен фигуралы сырғанау жарыстарын өткізу үшін салынған. Бұл арена концерттер, конференциялар, басқа да спорттық чемпионаттар мен Калгари көрмесі және Stampede шараларын қабылдайды. 1994–95 жылдары арена күрделі жөндеуден өтті және атау құқықтары сатылды, нәтижесінде бастапқы «Олимпиадалық Saddledome» атауы «Canadian Airlines Saddledome» деп өзгертілді. 2000 жылы Pengrowth Management Ltd. компаниясымен он жылдық келісімге қол қойылғаннан кейін арена «Pengrowth Saddledome» деп аталды. 2010 жылдың қазан айында Scotiabank титулдық демеуші ретінде келісімге келгеннен кейін арена қазіргі атауын алды. Saddledome Калгари қаласына тиесілі, ол аренаны коммерциялық емес ұйым Saddledome Foundation-ға жалға береді, ол аренаның жұмысын басқарады. 1996 жылдан бері аренаны «Флеймс» командасы басқарып келеді. 2013 жылғы маусым мен шілде айларында болған Альберта су тасқыны кезінде арена зақымданды, бірақ жөнделіп, 2013–14 жылғы NHL маусымына дейін қайта ашылды. Аренаның шатыры жылқының седеліне ұқсайды, сондықтан оны «Saddledome» деп атайды.

Құрылыс

Калгариде 30 жыл бойы Стампед Коррал қызмет етті, 1980 жылы Калгари Флеймс келді. Жалпы сыйымдылығы 8 700 адам болатын Коррал 1950 жылы Торонтодан батысқа қарай Канададағы ең үлкен арена болды, бірақ 1970 жылдары жоғары лига стандарттарынан төмендеді. 1977 жылы Коррал Ұлттық хоккей лигасына (НХЛ) жеткіліксіз деп танылды, бұл Әлемдік хоккей қауымдастығының Калгари Каубойының НХЛ-мен бірігуге таңдалған команда болу үмітінен гөрі тарауына себеп болды. Калгаридің 1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын қабылдауға жасаған тырысы, Флеймстің келуімен бірге, жаңа арена салу қажеттілігін тудырды. Қалалық кеңес қаланың жаңа Олимпиадалық Колизейі үшін бірнеше орналасқан жерлердің артықшылықтарын талқылады және олардың таңдауларын қала орталығының шығыс жағындағы Виктория Парк ауданындағы екі аймаққа дейін таңдады. Сонымен қатар, қала орталығының батыс жағындағы және солтүстік маңындағы Аирдриде арена салуға ұсыныс жасаған бірнеше кәсіпкерлердің ұсыныстары да қарастырылды. Виктория Парк қауымдастығы өз ауданында арена салуға қарсылық көрсетті және қаланың Олимпиадалық ұсынысына қарсы шығуға дайын екенін мәлімдеді. 1981 жылдың 3 наурызында қалалық кеңес 20 000 орындық аренаны Стампед алаңында, Корралдан шығысқа қарай және Виктория Паркінен оңтүстікке қарай салуға дауыс берді. Қоғам жаңа аренаны салу үшін жерді қайта бөлу мәселесінде қаламен күресін жалғастырды, бұл олардың ауданындағы көлік қадаусыздарынан қорқуға және құрылыстың басталуына көптеген қымбат кешігулерге әкелді. 1981 жылдың шілдесінде қала әкімі Ральф Клейн аренаға бөлінген жерді провинциялық үкіметке беруді сұрады, бұл шағымдану процесін айналып өтуге және бекітуді күштеп жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Провинция қалаға қолдау көрсетті, қауымдастықтардың наразылықтарына қарамастан, жоспарлау ережелерін бұзуға қабілетті сирек қолданылатын билікті пайдаланды, бұл құрылысты бастауға мүмкіндік берді. Келесі күні, 1981 жылдың 29 шілдесінде құрылысшылар аренаның құрылысын бастады. Халықаралық Олимпиада комитеті жобаның жүргізіліп жатқанына ризашылық білдірді, бұл туралы XV қысқы Олимпиада ойындарының ресми есебінде былай делінген: «Бұл нысанның қазірдің өзінде салынып жатқаны (Калгаридің) ұсынысына сенімділік қосты және Калгаридің Ойындарды қабылдауға деген міндеттемесін көрсетуде оң фактор болды». Құрылысты Graham McCourt Architects жобалады. Олар бірегей ғимаратты жобалауға кіріскен кезде Бари Грэм мен оның командасына батыс тақырыбы еске келген жоқ, бұл жылу, жарық және техникалық қызмет көрсету шығындарын азайтуға әкелді. Сонымен қатар, қалада жиі болатын температура өзгерісіне бейімделу үшін, оның үстіндегі жабыны иіліп тұрады. 2008 жылға дейін Саддлдоум әлі де ең ұзақ гиперболалық параболоидты бетон қабықшасы бойынша әлемдік рекорд иегері болып саналады. Саддлдоумның Стампед паркі ішінде орналасқандығы Калгаридің CTrain жеңіл рельстік көлік жүйесіне Маклиод Трейлге параллель тұрған Виктория Парк/Стампед станциясы арқылы оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді. Көлікпен тікелей қатынау солтүстіктен 5-ші көше арқылы немесе Олимпиадалық жол арқылы жүзеге асырылады.

Тарих

Аренаның құрылысына бастапқыда 60 миллион доллар жұмсау жоспарланған еді. Құрылысты жылдамдатуға жасалған әрекеттер 16 миллион долларлық қосымша шығынға әкеліп соқты, нәтижесінде жалпы құны 97,7 миллион долларды құрады және аяқталу мерзімі сегіз айға ықшамдатылды. Албертаның оппозициялық саясаткерлері артық шығынға наразылық білдіріп, мәселенің қоғамдық тыңдауына талап қойды. Қалалық сот жағдайдың басым бөлігін жоба менеджеріне жүктеді, ал қала мен провинция қосымша шығындарды төлеуге міндеттелді. 1983 жылдың 15 қазанында ашылған Олимпиадалық «Сэдлдом» аренасы, халықаралық мұнай нарығының құлдырауы, жоғары пайыздық ставкалар және федералды үкіметтің Ұлттық энергетикалық бағдарламасы салдарынан қиын жағдайға түскен қаланың көтеріңкі рухын көтеруге көмектесті. «Ойлерс» командасы 17 мың жанкүйердің алдында «Флеймс» командасын 4:3 есебімен жеңді. Бастапқыда хоккейге арналған орындықтардың саны 16 605 болды, себебі жоғарғы ложалар бірден аяқталмады. Олимпиада жақындаған сайын, Калгари ұйымдастыру комитеті билет сатуда серіктестеріне және демеушілеріне басымдық бергендігінен туындаған дауды азайту мақсатында жоғарғы ложаларға 2600-ден астам орын қосуға 1 миллион доллар жұмсады. Сыйымдылығы 20 016 орынды құрайтын Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы бұл аренаның қысқы ойындарда қолданылған ең ірі арена екенін атап өтті және оны «әлемдегі ең жақсы халықаралық арена» деп атады. Халықаралық Олимпиада комитеті қаланың Олимпиадаға қабылдауға дайындығын жоғары бағалады, ресми есебінде аренаны Олимпиадаға иегерлік алғанға дейін салу Калгаридің өтінімін нығайтып, сайлаушыларға оң әсер еткенін атап өтті (халықаралық ареналар НХЛ ареналарынан 5 метрге енді). «Сэдлдом» аренасының сыйымдылығы 90-жылдардың басында 20 230 орынға жеткен. 1994 жылы «Флеймс» командасы Калгари қаласы мен «Сэдлдом» қорына нысанды жаңартуды сұрап, қосымша жаңа сәнді ложалар мен жаңа клубтық бөлімдерді қосу үшін жөндеу жұмыстарын өткізуді сұрады. «Флеймс» командасы жаңартулар аренадағы команданың өміршеңдігін сақтау үшін қажет екенін мәлімдеді. Олар аренаны қажетті жоғары стандарттарға сәйкес келтіру үшін аренда берушілерінің маңызды екенін айтты. Команда 18 миллион долларлық жөндеу жұмыстарын қаржыландыру үшін федералдық инфрақұрылымдық қаражатты пайдалануға келісім беруді үміттене отырып, қалалық кеңеске лобби жасады. Сонымен қатар, олар шығындарды өтеу үшін билет бағасына үстеме ақы қою туралы ұсыныстан бас тартты. БАҚ-та команда Калгариден басқа қалаға көшуді қарастырып жатқаны туралы хабарлар тарады. «Флеймс» командасының иелері бұл хабарларды жоққа шығарды, бірақ олар қаланың басқа бөлігінде жаңа арена салуға дайын екенін мәлімдеді. 1994 және 1995 жылдар аралығында жүргізілген жөндеу жұмыстары нәтижесінде төменгі бөліктің жоғарғы жағына 41 жаңа жаңа сәнді ложа, 1172 орындық клубтық бөлім, жаңа мейрамхана, «Флеймс», «Сэдлдом» басқару және Хоккей Канада кеңселері кеңейтілді, сондай-ақ жаңа паркинг құрылысымен қатар, жалпы залдың маңызды жаңартылуы жүзеге асырылды. Арена 1995 жылдың көктеміне дейін жұмыс істеді, бірақ 1995 жылдың сәуір және қазан айлары аралығында толық жабылды. «Сэдлдом» аренасы 1995 жылдың 25 қазанында «Флеймс» командасының 1995-1996 жылғы NHL маусымының алғашқы ойынымен ресми түрде қайта ашылды. Аренаны қайта ашуға дейін «Флеймс» командасы Canadian Airlines компаниясымен нысанның атын өзгерту туралы келісімге келді. Жыл сайын шамамен 1 миллион доллар тұратын 20 жылдық келісім бойынша арена Canadian Airlines Saddledome деп аталды. «Олимпиадалық» атауын алып тастау жұртшылық пен қалалық кеңес арасында дау тудырды, бірақ қала қалалық әуесқой спортты қаржыландыру үшін атау құқығының бір бөлігін беруді қамтитын келісімге дауыс берді. Арена 2000 жылы Canadian Airlines компаниясы Air Canada компаниясына сатып алынғанда және жұмысын тоқтатуға мәжбүр болғанда қайтадан аталды. Pengrowth Management Ltd. компаниясы 10 жылдық келісімге қол қойды, ол нысанға Pengrowth Saddledome деген атау берді. Арена соңғы жылдары косметикалық жағынан жаңартылды. 2004 жылы «Флеймс» командасы екінші деңгейдің бетін бойлайтын LED «қуат сақинасы» дисплейіне 1 миллион доллар жұмсады. 1995 жылы орнатылған JumboTron 2006 жылы жаңа HD бейне тақтасымен ауыстырылды. Жаңа тақтамен бірге, бұрынғы динамиктер 2007 жылы Apogee ALA 9 массивтерімен ауыстырылды. Daktronics компаниясы өндірген дисплейде 12 экран және екі LED лентасы бар, ол Enmax Energy Board деп аталды. 2013 жылдың 22 маусымында өткен баспасөз конференциясында команда президенті Кен Кинг аренаның сегізінші қатарға дейін су басуын және нысанның оқиға деңгейінің «толықтай жойылғанын» мәлімдеді. Ол команданың жабдықтары мен кейбір естеліктері де жойылғандығын, бірақ нысанның жөндеуден өтіп, 2013-2014 жылдардағы Калгари Флеймс маусымының қазан айына дайын болатынына сенім білдірді. Нысанды жөндеу жұмыстары 2013 жылғы Калгари Стампедке жоспарланған барлық концерттер мен шаруашылық шараларын тоқтатуға мәжбүр етті. Жұмысшылар нысанды жөндеу үшін тәулік бойы жұмыс істеді; «Сэдлдом» аренасының құрылыс жұмыстарына жауапты директоры Роберт Бланшар нысанға 650 000 адам-сағат жұмыс жұмсалғанын және олар алты айлық жобаны екі айға қысқартқандарын атап өтті. Нысанға қазан айының соңында пайдалануға рұқсат берілді, ал «Сэдлдом» аренасының қайта ашылуынан кейін 11 қыркүйекте Eagles тобының концерті өтті. Бірінші хоккей ойыны 14 қыркүйекте «Флеймс» командасының маусымалдық ойыны болды.

Оқиғалар

Флеймс клубының үйі ретінде, Саддлом 1985 жылғы НХЛ All Star ойынын және 2000 жылғы НХЛ Entry Draft-ты қабылдады. Флеймс Сэдлдоумда үш рет Стэнли кубогының финалында ойнады: 1986, 1989 және 2004 жылдары. Аренада сондай-ақ Батыс хоккей лигасының (WHL) Калгари Хитмен командасы өнер көрсетеді. Хитмендер 1999 жылы WHL плей-офф рекордтық 17,139 көрермен алдында Президент кубогын жеңіп алды. WHL-дегі ең үлкен аренада ойнаған Хитмендер жалпы қатысушылар саны бойынша (362,227, 2004–05 маусымдарында), сондай-ақ бір ойын бойынша (19,305, 2007–08 маусымдарында) лига рекордтарын сақтайды. Saddledome сонымен қатар Ұлттық лакросс лигасының (NLL) Калгари Рафнекс командасының үйі болып табылады және 2005 жылы NLL All Star ойынын өткізді. Ол NLL Чемпиондар кубогының ойынын төрт рет қабылдады: 2004, 2009, 2014 және 2019 жылдары. Roughnecks бұл ойындардың бәрінде, 2014 жылдан басқа, өз алаңында Кубокты көтерді. Стадион 2012 жылғы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатының бірнеше кездесулерін қабылдады. Saddledome-дің ашылуы Калгариге 1980-ші жылдардың басында қаланы айналып өткен ірі музыкалық топтарды қабылдауға мүмкіндік берді, себебі қаланың бұрынғы нысандары индустрияның үздік орындаушыларын қабылдауға жеткіліксіз болды. The Moody Blues 1983 жылғы қарашада Стиви Рэй Вонның ашылуымен алғашқы музыкалық топ болды, ал Род Стюарт Куполда ең көп рет, 11 рет өнер көрсетті. Көптеген басқа да топтар Saddledome-де өнер көрсетті, алайда шатырдың кейбір орындаушылар қазіргі уақытта пайдаланатын ауыр жарық, дыбыс және арнайы эффекттерді қолдауға қабілетсіздігі қаланың кейбір ірі гастрольдік турларды қайтадан айналып өтуіне себеп болды. 1988 жылғы Олимпиада ойындарында хоккей мен мәнерлеп сырғанаудан басқа, Saddledome көптеген ірі ұлттық және халықаралық шаралардың өтетін орны болды. Бұл нысанда төрт рет (1997, 2002, 2009 және 2015) Канаданың ерлер керлинг чемпионаты өтті. Сондай-ақ, 1995 жылы әйелдер арасындағы жүректер турнирі де өткізілді. 2006 жылғы әлем чемпионаты мәнерлеп сырғанаудан да аренада өтті. 1997 жылдың шілдесінде Саддломда WWF-тің "In Your House 16: Canadian Stampede" төлемдік іс-шарасы өтті. Спорттық емес шаралардың ішінде Saddledome 2009 жылы Далай-ламаның 15 000 адам қатысқан жалпыға арналған сөзін қабылдады. 2005 жылы Елизавета II Альбертаның 100 жылдығын тойлауға қатысты. Ол сондай-ақ PBR Bud Light Cup жарыстарын қабылдады; 1998 және 1999 жылдары бұл шара "Коди Снайдердің Bullbustin" деп аталды, ал 2000 және 2001 жылдары бұл шара Professional Bull Riders Canadian Open деп аталды. Saddledome сонымен қатар PBR Canada іс-шараларының қонағы болды. 2016 жылдың 3 қазанында Саддломда Ұлттық баскетбол қауымдастығының Торонто Рапторс және Денвер Наггетс арасындағы маусым алдындағы ойыны өтті. 2012 жылдың 21 шілдесінде Саддломда UFC 149 Ultimate Fighting Championship іс-шарасы өтті. Алты жылдан кейін, 2018 жылдың 28 шілдесінде, Saddledome тағы бір UFC іс-шарасын қабылдады, ол UFC on Fox: Alvarez vs. Poirier 2 болды. Арена 1990 жылы Либералдық партияның көшбасшылық конвенциясын қабылдады.

Ыңғайлылықтар

Saddledome хоккей және лакросс ойындары үшін 19 289 орындыққа ие, ал арена конфигурациясына байланысты басқа шаралар үшін орын саны өзгереді. Мұнда 72 люкс-суит бар, төменгі қабаттың 115-тен 122-ге дейінгі секциялары "Клуб" деп аталады және "Флеймс" ойындарында орыннан тікелей тамақ қызметі ұсынылады. Бұл мүмкіндік "Saddledome Live" қосымшасы арқылы "Флеймс", "Хитмен" және "Рафнекс" ойындары кезінде төменгі қабаттың қалған бөлігіне де кеңейтілді. "Клубта" "Флеймс" ойындары, ірі концерттер және жеке шаралар кезінде қолжетімді жеке тамақтану залы бар. Даттонның канадтық лаунжы ғимараттың батыс кіреберісінде орналасқан спорттық бар. Сонымен қатар, ішінде тағы үш мейрамхана бар: "Saddleroom Grill", "Alumni Lounge" және "King Club".

Saddledome қоры

Калгари қаласы 1983 жылы Saddledome Foundation қорын құрып, аренаны 50 жылға коммерциялық емес ұйымға жалға берді. Оның мақсаты – "салық төлеушілердің мүддесін қорғайтын және жергілікті, провинциялық және ұлттық деңгейдегі әуесқой спортының дамуына көмектесетін әрекеттерді бақылау" болды. Қор аренаны басқару үшін Stampede компаниясымен келісімшарт жасасты және Stampede және Flames компанияларымен жасасқан жалға беру шарты арқылы жалпы сатудан түскен ақшаның 15%-ын, жайлы жайлар мен арнайы орындықтардан түскен таза табыстың 50%-ын, сондай-ақ аренадан түскен кірістен инвестициялық табыс алды.

Болашақ

Saddledome – НХЛ-дегі ең көне ареналардың бірі және жеті канадалық франшизаның ішіндегі ең ескісі, бұл оны ауыстыру қажеттігі туралы болжамдарға әкеп соқты. Команда төрағасы Мюррей Эдвардс, ғимарат ескірген сайын маңызды шаралар мен концерттерді қабылдау мүмкіндігінің азайып бара жатқанын айтады. Эдвардспен бірге спорттық қаржы сарапшылары, жаңа ареналар Flames үшін Saddledome-ге қарағанда өз командаларына әлдеқайда көп кіріс әкелетінін атап өтті. Кингтің сөзіне сүйенсек, Flames жаңа ғимараттың тұжырымдамалары мен жобаларын жасаған, бірақ оларды жариялауға әзір емес. 2017 жылы Калгари қалалық кеңесі бұл ұсынысты қабылдамады, оның орнына қазір Stampede алаңының тұрақ орны ретінде пайдаланылатын Saddledome-ге жақын орналасқан жаңа аренаның "B жоспарын" қолдады. 2017 жылдың 12 қыркүйегінде Кинг команданың аренаны салуды тоқтатқанын мәлімдеді, себебі "біз осы ғимаратты ауыстыру үшін тиімді формула табуға көп уақыт жұмсадық және бар күшімізді салдық. Өкінішке орай, біз үшін жұмыс істейтін келісімге келе алмайтынымызды түсіндім және бұл мені қатты ренжітеді". Кейін қала әкімі Ненши "B жоспарының" шығындарының бір бөлігін қаланың, ал қалғанын команда мен пайдаланушылар төлейтін жүйе ұсынды. Кинг бұл ұсынысқа қарсы болды. Сыншылар Flames-тің 2017 жылғы қалалық сайлауға әсер ету үшін жаңа арена мәселесін пайдаланғанын айтты, онда Ненши үшінші рет Калгари қаласының мэрі болып сайланды. Кинг бұл мәлімдемені жоққа шығарып, "біз бұл мәселені сайлау науқаны ретінде көтерген жоқпыз, ол сайлау мәселесіне айналды" деді. 2019 жылдың 30 шілдесінде Калгари қалалық кеңесі Saddledome-ді алмастыру үшін 550 миллион долларлық оқиғалар орталығын мақұлдады. Жаңа оқиғалар орталығы Виктория паркі маңындағы Saddledome-дің солтүстігінде орналасатын еді. Калгари қаласы аренаның иесі болар еді, ал Калгари спорт және ойын-сауық корпорациясы 35 жылдық жалға алу шарты бойынша нысанды пайдалану мен күтіп-ұстау үшін жауапты болар еді. Жаңа аренаның сыйымдылығы шамамен 19 000 адамды құрастыратын жоспарланған, сонымен қатар Іс-шаралар орталығының жоспарларында қазір бұзылған Stampede Corral орнына кіші арена салу мүмкіндігі де қарастырылған. Егер жоспарланған оқиғалар орталығы салынса, Saddledome бұзылар еді. 2021 жылдың 14 сәуірінде Калгари қалалық кеңесі бюджеттік алаңдауларға байланысты жаңа арена жобасын тоқтатты. 2021 жылдың 26 шілдесінде қала аренаның құны 550 миллион доллардан 608,5 миллион долларға дейін өскенін хабарлады. Аренаның дизайны кері иілген болатын, бұл аталған жер учаскесінде тиімді болмауы мүмкін және қолжетімділікке кедерілген болар еді. Инженерлер жобалау жұмысын жалғастырғанда, әйелдерге арналған дәретханалар жеткіліксіз және сәнді ложалар көп, ал қарапайым көрермендерге орын жетпейтіні сияқты қосымша мәселелерді анықтады. Құнның артуын болдырмау үшін Калгари қаласы мен Калгари спорт және ойын-сауық корпорациясы әрқайсысы қосымша 12,5 миллион доллар бөлді. Бұл шарт 2019 жылы қол қойылған бастапқы келісімнің бөлігі болды және кеңес тарапынан мақұлданды. Калгари спорт және ойын-сауық корпорациясы шығынның одан әрі артуын өтеуге келісті. 2021 жылдың 22 желтоқсанында Калгари спорт және ойын-сауық корпорациясы келісімнен бас тартты, себебі инфрақұрылымдық (15 миллион доллар) және климаттық шараларға (4 миллион доллар) қатысты маңызды шығындар туралы келіспеушіліктер болды, бұл шығындар CMLC немесе қала тарапынан жобалық шығындар ретінде бұрын анықталмаған және 2021 жылдың шілдесіндегі 608,5 миллион долларлық мақсатты бюджетке енбеген. Осыған қарамастан, CSEC Saddledome-де қалуға ниетті. 2023 жылдың 25 сәуірінде өткен баспасөз конференциясында Калгари оқиғалар орталығы жобасы, құны 1,22 миллиард долларға бағаланған, жаңа арена, жабық мұз айдыны және жабық және ашық алаңдардан тұратыны жарияланды. Қала 537 миллион доллар төлейді, ал Flames иелері мен провинция үш жыл ішінде тиісінше 356 миллион және 300 миллион доллар төлейді. 2023 жылдың 5 қазанында Калгари қаласы, Альберта провинциясы және CSEC Калгари оқиғалар орталығына қатысты келісімдерге қол қойғанын, оның құны 1,22 миллиард доллар екенін хабарлады.